Examenvragen bewijzen wiskunde B vwo

27 vragen over bewijzen uit 14 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Bewijzen komt in 14 van de 18 examens wiskunde B vwo voor, met 27 vragen (10% van alle examenvragen). Het meest in 2018, tijdvak 2 (7 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over bewijzen

Per examen de vragen over bewijzen, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 2: Rondom een top

Opgavetekst

Voor x ≥ 0 wordt de functie f gegeven door f x ( ) =− x³ + 1¹₂ x .

Het punt A (¹₂ 2,¹₂ 2) is de top van de grafiek van f.

De lijn k met vergelijking y = x snijdt de grafiek van f in de oorsprong O en in A.

De lijn l is de verticale lijn door A.

Het gebied V is de driehoek die wordt ingesloten door k, l en de positieve x-as.

Het gebied W ligt rechts van l en wordt ingesloten door l, de grafiek van

f en de positieve x-as.

In figuur 1 zijn beide gebieden grijs weergegeven.

figuur 1
figuur 1

Voor p > 0 wordt de functie g_p gegeven door g _p( x) = x + px − 1 . De grafiek van g_p heeft een knik. Voor één waarde van p bevindt deze knik zich in punt A. Zie figuur 2.

figuur 2
figuur 2

Er geldt: in dit geval is de hoek die de knik maakt 90°.

Vraag 2 4 punten

Bewijs dit.

Bekijk het antwoord
  • De knik bevindt zich bij x = 1 2 2 (en y = 1 2 2 ), dus p ⋅ ¹₂ 2 −= 1 0 (1)
  • Dit geeft p = 2 (1)
  • In de knik zijn de hellingen (in het linker- en rechterdeel) 1 − 2 en 1 + 2 (1)
  • (1 − 2)(1 + 2) =− (dus de hoek die de knik maakt is 90°) 1 (1)

of

  • In de knik zijn de hellingen (in het linker- en rechterdeel) 1 − p en 1 + p (1)
  • De hoek die de knik maakt is 90° als (1 − p + p ) =− 1 (1)
  • Dit is (voor p > 0 ) gelijkwaardig met p = )(1/2 (1)
  • Dit is het geval als de knik zich in A bevindt, want 2 ⋅ ¹₂ 2 −= 1 0 (1)

Vraag 2 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Druppel

Opgavetekst

De kromme $K$ wordt gegeven door de volgende bewegingsvergelijkingen:

\begin{cases} x(t)=\sin(t)\cdot(\cos(t)-1) \\ y(t)=\cos(t) \end{cases}

met $0\le t\le 2\pi$

Deze kromme is weergegeven in de figuur.

Voor de punten op kromme $K$ geldt:

x^2=-y^4+2y^3-2y+1

Vraag 4 4 punten

Bewijs dit.

Bekijk het antwoord

x^2=\sin^2(t)\cdot(\cos(t)-1)^2

x^2=(1-\cos^2(t))\cdot(\cos(t)-1)^2

x^2=(1-y^2)\cdot(y-1)^2

$x^2=-y^4+2y^3-2y+1$ (en dus geldt dit voor alle punten van $K$)

of

(Voor iedere waarde van $t$ moet gelden:)

\sin^2(t)\cdot(\cos(t)-1)^2=-\cos^4(t)+2\cos^3(t)-2\cos(t)+1

(1-\cos^2(t))\cdot(\cos(t)-1)^2=-\cos^4(t)+2\cos^3(t)-2\cos(t)+1

(1-\cos^2(t))\cdot(\cos^2(t)-2\cos(t)+1)=-\cos^4(t)+2\cos^3(t)-2\cos(t)+1

-\cos^4(t)+2\cos^3(t)-2\cos(t)+1=-\cos^4(t)+2\cos^3(t)-2\cos(t)+1

(en dus geldt $x^2=-y^4+2y^3-2y+1$ voor alle punten van $K$)

Vraag 4 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Drie keer over de lijn

Vraag 14 5 punten

Voor $x \geq 0$ en $a > 1\tfrac{1}{2}$ wordt de functie $f_a$ gegeven door $f_a(x) = |a - x^2| \cdot x + 3x$. De grafiek van $f_a$ heeft een knik met x-coördinaat $\sqrt{a}$. Deze knik verdeelt de grafiek van $f_a$ in twee delen. Links van deze knik bevindt zich een top van de grafiek van $f_a$. De y-coördinaat van deze top is te schrijven als $y_{top} = 2\left(\frac{1}{3}a + 1\right)\sqrt{\frac{1}{3}a + 1}$. Bewijs dit.

Bekijk het antwoord
  • Voor $0 \leq x < \sqrt{a}$ geldt $f_a(x) = ax - x^3 + 3x$ (1p)
  • $f_a'(x) = a - 3x^2 + 3$ (1p)
  • Een exacte berekening waaruit volgt dat de x-coördinaat van de top $\sqrt{\frac{1}{3}a + 1}$ is (1p)
  • $y_{top} = f_a\left(\sqrt{\tfrac{1}{3}a+1}\right) = a\sqrt{\tfrac{1}{3}a+1} - \left(\sqrt{\tfrac{1}{3}a+1}\right)^3 + 3\sqrt{\tfrac{1}{3}a+1}$ (1p)
  • $y_{top} = a\sqrt{\tfrac{1}{3}a+1} - \left(\tfrac{1}{3}a+1\right)\sqrt{\tfrac{1}{3}a+1} + 3\sqrt{\tfrac{1}{3}a+1} = \left(\tfrac{2}{3}a+2\right)\sqrt{\tfrac{1}{3}a+1} = 2\left(\tfrac{1}{3}a+1\right)\sqrt{\tfrac{1}{3}a+1}$ (1p)

Als wordt gewerkt met $f_a(x) = -ax + x^3 + 3x$, dan mogen voor deze vraag maximaal 3 scorepunten worden toegekend.

Vraag 14 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Cobb-Douglas-productiefunctie

Vraag 3 2 punten

De Cobb-Douglas-productiefunctie is een wiskundig model dat economen gebruiken om de productie $Y$ te voorspellen. In dit model hangt de productie af van twee factoren: arbeid en kapitaal. Met arbeid $L$ wordt het aantal voltijdbanen van werknemers bedoeld. Met kapitaal $K$ wordt in deze opgave het aantal machines bedoeld dat beschikbaar is voor de productie. De formule bij dit model luidt: $Y = A \cdot L^{\alpha} \cdot K^{\beta}$. Hierbij zijn $A$, $\alpha$ en $\beta$ constanten die afhangen van het soort bedrijf. Iemand wil € 1 000 000 per jaar investeren in een nieuw bedrijf. Voor een bedrijf in deze sector geldt $A = 40$, $\alpha = 0{,}7$ en $\beta = 0{,}3$. De kosten per voltijdbaan per jaar bedragen € 50 000 en de kosten per machine per jaar bedragen € 20 000. Er geldt dus: $50\,000L + 20\,000K = 1\,000\,000$. Uit deze gegevens is af te leiden dat: $Y = 40 \cdot L^{0{,}7} \cdot (50 - 2{,}5L)^{0{,}3}$. Toon aan dat $Y = 40 \cdot L^{0{,}7} \cdot (50 - 2{,}5L)^{0{,}3}$.

Bekijk het antwoord
  • Herleidt $50\,000L + 20\,000K = 1\,000\,000$ tot $K = 50 - 2{,}5L$ (1p)
  • Substitueert $K = 50 - 2{,}5L$ in $Y = 40 \cdot L^{0{,}7} \cdot K^{0{,}3}$, waarmee $Y = 40 \cdot L^{0{,}7} \cdot (50 - 2{,}5L)^{0{,}3}$ ontstaat (1p)

Ook goed: K = 50 - 2,5L afleiden via het aantal machines bij 0 voltijdbanen (1 000 000 / 20 000 = 50) en de afname van 2,5 machines per voltijdbaan (50 000 / 20 000 = 2,5).

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 5 4 punten

De Cobb-Douglas-productiefunctie is een wiskundig model dat economen gebruiken om de productie $Y$ te voorspellen. De formule bij dit model luidt: $Y = A \cdot L^{\alpha} \cdot K^{\beta}$. Hierbij zijn $A$, $\alpha$ en $\beta$ constanten die afhangen van het soort bedrijf. Als $\beta = 1 - \alpha$ dan spreken economen van een constant schaalvoordeel. Dat wil zeggen dat de inzet van arbeid en kapitaal evenredig is met de productie. Ofwel: als zowel $L$ als $K$ met dezelfde factor $g$ groeit, dan groeit ook de productie $Y = A \cdot L^{\alpha} \cdot K^{\beta}$ met diezelfde factor $g$. Bewijs dat bij $\beta = 1 - \alpha$ geldt: als zowel $L$ als $K$ met dezelfde factor $g$ groeit, dan groeit ook de productie $Y$ met diezelfde factor $g$.

Bekijk het antwoord
  • Schrijft uit wat bewezen moet worden: $gY = A \cdot (gL)^{\alpha} \cdot (gK)^{\beta}$ (1p)
  • Gebruikt $\beta = 1 - \alpha$ en schrijft $(gL)^{\alpha} \cdot (gK)^{1-\alpha} = g^{\alpha} \cdot L^{\alpha} \cdot g^{1-\alpha} \cdot K^{1-\alpha}$ (1p)
  • Herschrijft tot $g \cdot L^{\alpha} \cdot K^{1-\alpha} = g \cdot L^{\alpha} \cdot K^{\beta}$ (1p)
  • Dus $A \cdot (gL)^{\alpha} \cdot (gK)^{\beta} = A \cdot g \cdot L^{\alpha} \cdot K^{\beta} = g \cdot Y$ (1p)

Ook goed: de andere werkwijze uit het correctievoorschrift, waarin $gY = A \cdot (gL)^{\alpha} \cdot (gK)^{\beta}$ wordt uitgewerkt tot $g^{\alpha+\beta} \cdot A \cdot L^{\alpha} \cdot K^{\beta} = g \cdot A \cdot L^{\alpha} \cdot K^{\beta} = gY$ met $\alpha + \beta = 1$. Die werkwijze telt voor dezelfde 4 punten.

Vraag 5 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Een gebroken functie

Figuur

Figuur
Figuur

Grafiek van f(x) = 2x + 1/x voor x > 0, met een dal (minimum) rechts van de y-as. Daarin de rechte lijn k (de scheve asymptoot y = 2x) door de oorsprong, en de verticale stippellijnen bij x = a en x = 2a. Het vlakdeel V tussen de grafiek van f en lijn k, tussen x = a en x = 2a, is grijs gemaakt.

Vraag 2 5 punten

De functie $f$ wordt voor $x > 0$ gegeven door $f(x) = 2x + \frac{1}{x}$. Lijn $k$ is de scheve asymptoot van de grafiek van $f$. Het vlakdeel $V$ wordt ingesloten door de grafiek van $f$, lijn $k$ en de lijnen met vergelijking $x = a$ en $x = 2a$ met $a > 0$. In de figuur is dit vlakdeel voor een zekere waarde van $a$ grijsgemaakt. De oppervlakte van dit vlakdeel is onafhankelijk van de waarde van $a$. Bewijs dit.

Bekijk het antwoord
  • Een vergelijking van de asymptoot $k$ is $y = 2x$ (met $\lim_{x \to \infty} \frac{1}{x} = 0$) (1p)
  • De integraal $\int_a^{2a} \left(2x + \frac{1}{x} - 2x\right) dx = \int_a^{2a} \frac{1}{x} dx$ moet worden berekend (1p)
  • Een primitieve van $\frac{1}{x}$ is $\ln(x)$ ($x > 0$) (1p)
  • De oppervlakte is $\ln(2a) - \ln(a)$ (1p)
  • $\ln(2a) - \ln(a) = \ln(2)$ (en dat is onafhankelijk van $a$) (1p)

Vraag 2 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Raaklijn verschuiven

Opgavetekst

figuur

figuur
figuur

Grafiek van f voor $x \geq 0$, met de x-as en de y-as. De grafiek begint in O, heeft tussen O en het punt (1, 0) een bult boven de x-as, en raakt de x-as in (1, 0), waar hij een dal heeft. De gestippelde rechte lijn k gaat door O en is de raaklijn in O aan de grafiek.

Vraag 9 4 punten

De functie $f$ is gegeven door $f(x) = x^2 - 2x\sqrt{x} + x$ met $x \geq 0$. In de figuur is de grafiek van $f$ met haar raaklijn $k$ in de oorsprong weergegeven. De grafiek van $f$ heeft de punten $(0, 0)$ en $(1, 0)$ gemeenschappelijk met de x-as. Bewijs dat er geen andere gemeenschappelijke punten van de grafiek van $f$ met de x-as zijn.

Bekijk het antwoord
  • Herleidt $x^2 - 2x\sqrt{x} + x = 0$ tot $x = 0$ of $x - 2\sqrt{x} + 1 = 0$. (1p)
  • Schrijft $x - 2\sqrt{x} + 1 = 0$ als $\left(\sqrt{x} - 1\right)^2 = 0$. (1p)
  • Komt tot $x = 1$. (1p)
  • Geeft de enige twee oplossingen $x = 0$ en $x = 1$. (1p)

Vraag 9 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Scheve asymptoot

Opgavetekst

figuur

figuur
figuur

Grafiek van f voor $x > 0$, met de y-as als verticale asymptoot en de gestippelde scheve asymptoot $y = x$. Het punt P ligt op de grafiek; de raaklijn in P snijdt de y-as in Q en de scheve asymptoot in R. De punten P, Q en R zijn aangegeven.

Vraag 15 8 punten

De functie $f$ is gegeven door $f(x) = x + \frac{2}{x}$. De grafiek van $f$ heeft een verticale asymptoot met vergelijking $x = 0$ en een scheve asymptoot. In onderstaande figuur is voor $x > 0$ de grafiek van $f$ weergegeven. De scheve asymptoot is gestippeld weergegeven. Op de grafiek van $f$ ligt een willekeurig punt $P\left(p, p + \frac{2}{p}\right)$. De raaklijn aan de grafiek van $f$ in $P$ snijdt de verticale asymptoot in punt $Q$ en de scheve asymptoot in punt $R$. Zie de figuur. Bewijs dat $P$ het midden is van lijnstuk $QR$.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt dat de scheve asymptoot $y = x$ is (want $\frac{2}{x}$ gaat naar 0 als x onbegrensd toeneemt). (1p)
  • Stelt $f'(x) = 1 - \frac{2}{x^2}$ op. (1p)
  • Stelt de vergelijking van de raaklijn in P op: $y = \left(1 - \frac{2}{p^2}\right)x + b$. (1p)
  • Gebruikt dat P op de raaklijn ligt: $p + \frac{2}{p} = \left(1 - \frac{2}{p^2}\right)p + b$. (1p)
  • Komt tot $b = \frac{4}{p}$, dus $Q\left(0, \frac{4}{p}\right)$. (1p)
  • Stelt het snijpunt R met $y = x$ op: $x_R = \left(1 - \frac{2}{p^2}\right)x_R + \frac{4}{p}$. (1p)
  • Komt tot $x_R = 2p$, dus $R(2p, 2p)$. (1p)
  • Toont aan dat P het midden van QR is: $\frac{x_Q + x_R}{2} = \frac{0 + 2p}{2} = p = x_P$ en $\frac{y_Q + y_R}{2} = \frac{\frac{4}{p} + 2p}{2} = p + \frac{2}{p} = y_P$. (1p)

Bij de tweede en derde werkwijze in het correctievoorschrift telt de raaklijnvergelijking in P als 2 punten; daar mogen uitsluitend 0 of 2 punten worden toegekend.

Vraag 15 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Efficiënt testen

Opgavetekst

figuur

figuur
figuur

Grafiek van de formule voor T als functie van n (formule 1), voor n vanaf 2. De horizontale as is n, de verticale as is T; er staan geen getallen bij de assen. De kromme begint links hoog, daalt, heeft één laagste punt en gaat daarna naar rechts weer licht omhoog.

Vraag 7 4 punten

Als er niet 1000, maar $N$ monsters worden getest, dan geldt voor willekeurige $p$ (de fractie besmette monsters): $T(n) = N \cdot \left(1 + \frac{1}{n} - (1-p)^n\right)$ (formule 2), met $T(n)$ het verwachte totale aantal tests en $n$ het aantal monsters dat wordt samengevoegd. Om het laagste totale aantal tests te vinden wordt bepaald bij welke waarde van $p$ geldt: $T(n) = T(n+1)$. Er geldt dan het volgende verband: $n(n+1) \cdot p(1-p)^n = 1$ (formule 3). Bewijs dat dit verband juist is.

Bekijk het antwoord
  • Geeft uit $T(n) = T(n+1)$: $N \cdot \left(1 + \frac{1}{n} - (1-p)^n\right) = N \cdot \left(1 + \frac{1}{n+1} - (1-p)^{n+1}\right)$ (1p)
  • Herleidt tot $(1-p)^n - (1-p)^{n+1} = \frac{1}{n} - \frac{1}{n+1}$ (1p)
  • Schrijft het linkerlid als $(1-p)^n - (1-p)^{n+1} = (1-p)^n(1 - (1-p)) = p(1-p)^n$ (1p)
  • Herleidt de rest tot $\frac{1}{n} - \frac{1}{n+1} = \frac{1}{n(n+1)}$, zodat $n(n+1) \cdot p(1-p)^n = 1$ volgt (1p)

Ook goed: de tweede uitwerking met vier stappen: T(n) = T(n+1) herleiden tot 1/n - (1-p)^n = 1/(n+1) - (1-p)^(n+1); dan herleiden tot 1 = n(n+1)((1-p)^n - (1-p)^(n+1)); daarna (1-p)^n - (1-p)^(n+1) = p(1-p)^n, en de rest van de herleiding. Elke stap telt 1 punt.

Vraag 7 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Gelijke hoeken

Opgavetekst

Figuur

Figuur
Figuur

Lijn k en lijn l snijden elkaar in S. Lijn k is steiler dan lijn l. Lijn m is een stippellijn die door S loopt en tussen k en l in ligt. Op de figuur staan de x-as, de y-as en de oorsprong O.

Vraag 8 4 punten

Gegeven is de lijn $k$ met vectorvoorstelling $\begin{pmatrix} x \\ y \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 29 \\ 4 \end{pmatrix} + s\begin{pmatrix} 5 \\ 12 \end{pmatrix}$ en de lijn $l$ met vectorvoorstelling $\begin{pmatrix} x \\ y \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 0 \\ 24 \end{pmatrix} + t\begin{pmatrix} 3 \\ 4 \end{pmatrix}$. De lijnen $k$ en $l$ snijden elkaar in een punt $S$. Lijn $m$ is een lijn met vectorvoorstelling $\begin{pmatrix} x \\ y \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 0 \\ b \end{pmatrix} + u\begin{pmatrix} 1 \\ a \end{pmatrix}$. De waarden van $a$ en $b$ kunnen zo worden gekozen dat $m$ de scherpe hoek die de lijnen $k$ en $l$ met elkaar maken, in twee gelijke hoeken verdeelt. In de figuur is deze situatie getekend. In deze situatie geldt $a = 1\frac{3}{4}$. Bewijs dit.

Bekijk het antwoord
  • Stelt op dat de hoek van m met k gelijk is aan de hoek van m met l, met de richtingsvectoren $\begin{pmatrix} 5 \\ 12 \end{pmatrix}$ (van k), $\begin{pmatrix} 3 \\ 4 \end{pmatrix}$ (van l) en $\begin{pmatrix} 1 \\ a \end{pmatrix}$ (van m), met inproducten gedeeld door lengtes (1p)
  • Berekent de inproducten $\begin{pmatrix} 5 \\ 12 \end{pmatrix} \cdot \begin{pmatrix} 1 \\ a \end{pmatrix} = 5 + 12a$ en $\begin{pmatrix} 3 \\ 4 \end{pmatrix} \cdot \begin{pmatrix} 1 \\ a \end{pmatrix} = 3 + 4a$ (1p)
  • Stelt $\frac{5 + 12a}{13} = \frac{3 + 4a}{5}$ op (1p)
  • Komt tot $8a = 14$, dus $a = 1\frac{3}{4}$ (1p)

Ook goed (tweede alternatief uit het correctievoorschrift): $|(5, 12)| = 13$ en $|(3, 4)| = 5$, met $5 \cdot \begin{pmatrix} 5 \\ 12 \end{pmatrix} + 13 \cdot \begin{pmatrix} 3 \\ 4 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 64 \\ 112 \end{pmatrix}$, dus $a = \frac{112}{64} = 1\frac{3}{4}$. Voor het tweede antwoordelement van dit alternatief (de vectorsom, 2 punten) mogen alleen 0 of 2 scorepunten worden toegekend.

Vraag 8 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Loodrecht door de parabool

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1

Parabool die naar rechts geopend is, met de top in O. Punt M ligt op de positieve x-as bij r. Punt A ligt op het bovenste deel van de parabool; onder A staat a op de x-as. De lijn door M en A staat loodrecht op de parabool in A.

Vraag 16 6 punten

Gegeven zijn de bewegingsvergelijkingen: $x(t) = t^2$ en $y(t) = t$. De bijbehorende baan is een parabool. Punt $M(r, 0)$ is een punt op de positieve $x$-as met $r > \frac{1}{2}$. We kiezen punt $A(a, \sqrt{a})$ op de parabool zodanig dat de halve lijn vanuit $M$ door $A$ de parabool loodrecht snijdt in punt $A$. Zie figuur 1. Er geldt: $a = r - \frac{1}{2}$. Bewijs dit.

Bekijk het antwoord
  • Stelt $\frac{dx}{dt} = 2t$ en $\frac{dy}{dt} = 1$ vast (1p)
  • Vindt $\frac{dy}{dx} = \frac{1}{2t}$ (1p)
  • Komt tot de richtingscoëfficiënt $\frac{1}{2\sqrt{a}}$ van de raaklijn in A (met $t = \sqrt{a}$) (1p)
  • Stelt de richtingscoëfficiënt van lijn AM vast: $\frac{\sqrt{a}}{a - r}$ (1p)
  • Stelt de voorwaarde op: $\frac{\sqrt{a}}{a - r} \cdot \frac{1}{2\sqrt{a}} = -1$ (1p)
  • Komt uit op $a - r = -\frac{1}{2}$, dus $a = r - \frac{1}{2}$ (1p)

Vraag 16 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Gebroken functie met een parameter

Opgavetekst

figuur

figuur
figuur

Grafiek van f1 met een verticale asymptoot bij x = 0 en een minimum rechts van de y-as. De grafiek snijdt de x-as links van O en loopt rechts omhoog langs een scheve asymptoot.

Vraag 12 5 punten

De functie $f_p$ wordt voor $p > 0$ gegeven door $f_p(x) = \frac{x^3 + 4p}{x^2}$. Voor elke waarde van $p > 0$ heeft de grafiek van $f_p$ één top. Bewijs dat er een lijn is waarop al deze toppen liggen.

Bekijk het antwoord
  • Differentieert met de quotiëntregel: $f_p'(x) = \frac{3x^2 \cdot x^2 - 2x(x^3 + 4p)}{x^4}$ (1p)
  • Herleidt tot $f_p'(x) = \frac{x^3 - 8p}{x^3}$ (of $f_p'(x) = 1 - \frac{8p}{x^3}$) (1p)
  • Stelt $f_p'(x) = 0$ en vindt voor de x-coördinaat van de top $x = 2\sqrt[3]{p}$ (1p)
  • Vult $x = 2\sqrt[3]{p}$ in $f_p$ in: de y-coördinaat van de top is $3\sqrt[3]{p}$ (1p)
  • Concludeert dat $y = \frac{3}{2}x$ voor elke $p > 0$, dus alle toppen liggen op de lijn $y = \frac{3}{2}x$ (1p)

Vraag 12 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Raaklijnen bij een vierdegraadsfunctie

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1

Grafiek van de vierdegraadsfunctie f_p met een dal links van de oorsprong en een dal rechts van de x-as bij ongeveer x = 3. Lijn k (gestippeld) gaat door O. Lijn l (gestippeld) is de raaklijn in punt A met x-coördinaat 2 en snijdt de y-as in B(0, 4). Punt M is het snijpunt van k en l. De x-as is afgebeeld met de getallen 2 en 4.

Vraag 6 4 punten

De functie $f_p$ is gegeven door $f_p(x)=\frac{1}{4}x^4-x^3+px$. De lijn k heeft vergelijking $y=px$. Lijn k raakt de grafiek van $f_p$ voor iedere waarde van p in de oorsprong. De lijn l is de raaklijn aan de grafiek van $f_p$ in het punt A met x-coördinaat 2. Lijn l snijdt de y-as voor elke waarde van p in het punt B(0, 4). Punt M is het snijpunt van lijn k en lijn l. In figuur 1 is de grafiek van $f_p$ weergegeven voor een waarde van p. De raaklijnen k en l zijn gestippeld weergegeven. Bewijs dat M het midden is van lijnstuk AB.

Bekijk het antwoord
  • Berekent $f_p'(x)=x^3-3x^2+p$ (1p)
  • Vindt $f_p'(2)=p-4$ en stelt de vergelijking van l op: $y=(p-4)x+4$ (1p)
  • Stelt $px=(p-4)x+4$ op en vindt de x-coördinaat van M als oplossing (1p)
  • Vindt $x=1$ (voor alle p) en concludeert dat M het midden van AB is, omdat A(2, 2p-4) en B(0, 4) een midden $(1, p)$ hebben (1p)

Vraag 6 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Bankenformules

Vraag 8 4 punten

Op een spaarrekening wordt een bedrag gestort. Het jaarlijkse rentepercentage op deze spaarrekening is constant. Hierdoor groeit het bedrag op de spaarrekening exponentieel. Voor de spaarder is het interessant om te weten na hoeveel jaar het bedrag is verdubbeld. De verdubbelingstijd is exact te berekenen met de formule $T=\frac{\ln(2)}{\ln\left(1+\frac{p}{100}\right)}$. Hierin is T de verdubbelingstijd in jaren en p het jaarlijkse rentepercentage. Bewijs dat deze formule voor T correct is.

Bekijk het antwoord
  • Geeft aan dat bij groeipercentage p de groeifactor $1+\frac{p}{100}$ hoort (1p)
  • Stelt bij verdubbelingstijd T op: $\left(1+\frac{p}{100}\right)^T=2$ (1p)
  • Past de logaritme toe en komt tot $T\cdot\ln\left(1+\frac{p}{100}\right)=\ln(2)$ (1p)
  • Concludeert hieruit $T=\frac{\ln(2)}{\ln\left(1+\frac{p}{100}\right)}$ (1p)

Een afleiding met de logaritme van de groeifactor g, via $T=\frac{\ln(2)}{\ln(g)}$ met $g=1+\frac{p}{100}$, telt ook voor de volle punten.

Vraag 8 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Twee wortelgrafieken

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1

Grafieken van f (de bovenste kromme) en g (de onderste kromme), die beide in de oorsprong O beginnen. Punt P ligt op de grafiek van f. De gestippelde lijn door O en P snijdt de grafiek van g in punt Q.

Vraag 11 6 punten

De functies $f$ en $g$ zijn gegeven door $f(x)=2\sqrt{x}$ en $g(x)=\sqrt{2x}$. Op de grafiek van f ligt het punt $P(p, 2\sqrt{p})$. De helling van de grafiek van f in P is gelijk aan $\frac{1}{\sqrt{p}}$. De lijn door O en P snijdt de grafiek van g in het punt Q. Deze situatie is weergegeven in figuur 1. De helling van de grafiek van g in punt Q is voor elke waarde van p gelijk aan de helling van de grafiek van f in punt P. Bewijs dit.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de afgeleide van g op: $g'(x)=\frac{1}{\sqrt{2x}}$ (of een gelijkwaardige uitdrukking) (1p)
  • Stelt de lijn door O en P op: $y=\frac{2}{\sqrt{p}}x$ (1p)
  • Stelt voor het snijpunt Q op dat $\sqrt{2x}=\frac{2}{\sqrt{p}}x$ (1p)
  • Kwadrateert en herleidt tot $2x=\frac{4x^2}{p}$, dus $x=0$ of $x=\frac{p}{2}$ (1p)
  • Kiest $x_Q=\frac{1}{2}p$ (de oplossing $x=0$ valt af) (1p)
  • Laat zien dat $g'(x_Q)=\frac{1}{\sqrt{p}}$ gelijk is aan $f'(p)=\frac{1}{\sqrt{p}}$ (1p)

Vraag 11 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Altijd raak

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1

Grafieken van f1, f3, f4 en f7 (van onder naar boven, met de index p) met de lijn k die elk van de grafieken raakt. De randpunten van de grafieken zijn met een stip aangegeven. Horizontale as: x; verticale as: y; O is de oorsprong.

Vraag 3 5 punten

Voor $p \geq 1$ is de functie $f_p$ gegeven door $f_p(x) = p + \sqrt{x - p}$. In figuur 1 is voor enkele waarden van $p$ de grafiek van $f_p$ weergegeven en ook lijn $k$ met vergelijking $y = x + \frac{1}{4}$. Lijn $k$ raakt de grafiek van $f_p$ voor elke waarde van $p \geq 1$. Bewijs dit.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de afgeleide van $f_p$ op: $f_p'(x) = \frac{1}{2\sqrt{x - p}}$ (1p)
  • Stelt in het raakpunt de afgeleide gelijk aan de richtingscoëfficiënt $1$ van k: $\frac{1}{2\sqrt{x - p}} = 1$ (1p)
  • Vindt hieruit $x = \frac{1}{4} + p$ (1p)
  • Berekent $f_p\left(\frac{1}{4} + p\right) = p + \frac{1}{2}$ (1p)
  • Vult $x = \frac{1}{4} + p$ in de vergelijking van k in, zodat $y = p + \frac{1}{2}$, en concludeert dat lijn k de grafiek van $f_p$ raakt voor elke waarde van $p \geq 1$ (1p)

Ook goed: de tweede uitwerking uit het correctievoorschrift, met $g(x) = \sqrt{x}$, de afgeleide $g'(x) = \frac{1}{2\sqrt{x}}$, het raakpunt bij $x = \frac{1}{4}$ en de verschuiving van de grafiek van $g$ over de vector $(p, p)$, die de richtingsvector van k is. Elk onderdeel van die uitwerking telt voor hetzelfde punt als hieronder.

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 3 punten

Voor $p \geq 1$ is de functie $f_p$ gegeven door $f_p(x) = p + \sqrt{x - p}$. De grafiek van $f_p$ heeft een randpunt, ook wel beginpunt genoemd. De randpunten van de grafieken in figuur 1 zijn met een stip aangegeven. Er geldt voor elke $p \geq 1$: het randpunt van de grafiek van $f_p$ ligt op de grafiek van $f_{p-1}$. Bewijs dat inderdaad voor $p \geq 1$ geldt: het randpunt van de grafiek van $f_p$ ligt op de grafiek van $f_{p-1}$.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt de $x$-coördinaat van het randpunt van de grafiek van $f_p$: $x = p$ (1p)
  • Stelt de functie $f_{p-1}(x) = p - 1 + \sqrt{x - p + 1}$ op (1p)
  • Toont aan dat $f_{p-1}(p) = p = f_p(p)$, dus dat het randpunt van de grafiek van $f_p$ op de grafiek van $f_{p-1}$ ligt (1p)

Vraag 4 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Afgeknotte paraboloïde

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1

Grafiek van f(x) = √x, met de verticale lijnen x = a en x = b. Het gebied tussen de grafiek, de x-as en de twee lijnen is grijs aangegeven. Het punt (m, 0) ligt midden tussen (a, 0) en (b, 0).

Figuur 2

Figuur 2
Figuur 2

Afgeknotte paraboloïde, ontstaan door het grijze gebied uit figuur 1 om de x-as te wentelen. De cirkelschijf met oppervlakte A, op het punt met x-coördinaat m, is donkergrijs aangegeven. Op de x-as staan a, m en b.

Figuur 3

Figuur 3
Figuur 3

De afgeknotte paraboloïde een kwartslag gedraaid. De cirkelschijf met oppervlakte A is donkergrijs aangegeven op het midden. De hoogte h is aangegeven tussen de twee evenwijdige vlakken. Op de as staan a, m en b.

Vraag 15 7 punten

De functie $f$ is gegeven door $f(x) = \sqrt{x}$. De grafiek van $f$ is getekend in figuur 1, samen met de lijnen met vergelijkingen $x = a$ en $x = b$, waarbij $0 < a < b$. Midden tussen de punten $(a, 0)$ en $(b, 0)$ ligt het punt $(m, 0)$. De grafiek van $f$, de $x$-as en de twee verticale lijnen sluiten een gebied in. Dit gebied, in figuur 1 met grijs aangegeven, wordt gewenteld om de $x$-as. Het omwentelingslichaam is een zogenaamde afgeknotte paraboloïde. Deze is afgebeeld in figuur 2. Bij de omwenteling beschrijft elk punt van de grafiek een cirkel. De oppervlakte van de cirkel die beschreven wordt door het punt $(m, \sqrt{m})$ noemen we $A$. De cirkelschijf met deze oppervlakte is met donkergrijs aangegeven in figuur 2. In figuur 3 staat de afgeknotte paraboloïde een kwartslag gedraaid. In die figuur is ook de hoogte $h$ van de afgeknotte paraboloïde aangegeven. Voor de inhoud $V$ van de afgeknotte paraboloïde geldt de formule: $V = h \cdot A$. Bewijs dit.

Bekijk het antwoord
  • Stelt op: $V = \pi \int_a^b (\sqrt{x})^2 \, dx$ (1p)
  • Vindt een primitieve van $(\sqrt{x})^2 = x$: $\frac{1}{2}x^2$ (1p)
  • Komt op $V = \pi\left(\frac{1}{2}b^2 - \frac{1}{2}a^2\right)$ (1p)
  • Stelt $m = \frac{1}{2}(a + b)$ (1p)
  • Stelt $A = \pi \cdot (\sqrt{m})^2 = \pi m = \frac{1}{2}\pi(a + b)$ (1p)
  • Stelt $h = b - a$ (1p)
  • Toont aan dat $h \cdot A = \frac{1}{2}\pi(b^2 - a^2) = V$ (1p)

Ook goed: de tweede uitwerking uit het correctievoorschrift, met $a = m - \frac{1}{2}h$ en $b = m + \frac{1}{2}h$, die leidt tot $V = \pi m h$ en $h \cdot A = \pi m h$.

Vraag 15 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Horizontale en verticale asymptoot

Opgavetekst

figuur

figuur
figuur

Grafiek van f met de asymptoten als stippellijnen: een horizontale stippellijn door A, B en C, en een verticale stippellijn door B. A ligt op de y-as, B is het snijpunt van de twee asymptoten, en C ligt op de grafiek van f en op de horizontale asymptoot. De grafiek heeft een verticale asymptoot en loopt rechts daarvan omhoog.

Vraag 10 7 punten

De functie $f$ wordt gegeven door $f(x) = \frac{e^{2x} - 1000}{e^x - 10}$. De grafiek van $f$ heeft een horizontale asymptoot en een verticale asymptoot. In de figuur is de grafiek van $f$ met de beide asymptoten weergegeven. De twee asymptoten snijden elkaar in het punt $B$. Het punt $A$ is het snijpunt van de horizontale asymptoot en de y-as. Het punt $C$ is het snijpunt van de horizontale asymptoot en de grafiek van $f$. Bewijs dat $B$ het midden is van lijnstuk $AC$.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt $\lim_{x \to -\infty} e^x = 0$ en $\lim_{x \to -\infty} e^{2x} = 0$ (1p)
  • Stelt vast dat de horizontale asymptoot de vergelijking $y = \frac{0 - 1000}{0 - 10} = 100$ heeft (1p)
  • Geeft $e^x = 10$, dus $x = \ln(10)$, en dus heeft de verticale asymptoot de vergelijking $x = \ln(10)$ (dit is $x_B$) (1p)
  • Stelt $f(x) = 100$ op: $e^{2x} - 1000 = 100e^x - 1000$ (1p)
  • Herleidt tot $e^x \left(e^x - 100\right) = 0$ (1p)
  • Concludeert $x_C = \ln(100)$, want $e^x = 0$ heeft geen oplossingen (1p)
  • Toont aan dat $x_C = 2\ln(10)$, dus $x_C - x_A = 2\ln(10)$ en $x_B - x_A = \ln(10)$; de y-coördinaten van $A$, $B$ en $C$ zijn gelijk, dus $B$ is het midden van lijnstuk $AC$ (1p)

Een tweede route in het correctievoorschrift werkt met het midden van AC (de noemer van $f$ is bij $x = \frac{1}{2}\ln(100)$ nul) of met $x_B = \frac{x_A + x_C}{2}$. Die telt met dezelfde zeven onderdelen.

Vraag 10 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Lijn door de toppen

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Grafieken van f_a voor enkele waarden van a, alle door de oorsprong O. Rechts van O lopen ze steil omhoog. Links van O heeft elke grafiek een top, het laagste punt van die kromme. De gestippelde lijn is l en gaat door O.

Vraag 3 4 punten

Voor elke waarde van a met $a > 0$ wordt de functie $f_a$ gegeven door $f_a(x) = xe^{ax}$. De afgeleide functie $f_a'$ wordt gegeven door $f_a'(x) = e^{ax} + axe^{ax}$. In figuur 1 zie je voor een aantal waarden van a de grafiek van $f_a$. Ook is de lijn l met vergelijking $y = \frac{1}{e}x$ weergegeven. Voor elke waarde van a met $a > 0$ heeft de grafiek van $f_a$ precies één top. Bewijs dat deze top op lijn l ligt.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de afgeleide gelijk aan nul: $e^{ax}(1 + ax) = 0$ (1p)
  • Concludeert uit $e^{ax} \neq 0$ dat $1 + ax = 0$, dus de x-coördinaat van de top is $x = -\frac{1}{a}$ (1p)
  • Berekent de y-coördinaat van de top: $f_a\left(-\frac{1}{a}\right) = -\frac{1}{a} \cdot e^{-1}$ (1p)
  • Laat zien dat dit gelijk is aan $\frac{1}{e} \cdot \left(-\frac{1}{a}\right)$, dus de top ligt op lijn l (1p)

Het correctievoorschrift kent twee andere routes: via $f_a(x) = \frac{1}{e}x$ (de top levert $e^{ax} = \frac{1}{e}$ op), of via $a = -\frac{1}{x}$ invullen in $f_a$. Die routes tellen voor de overeenkomstige stappen mee.

Vraag 3 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Loodrecht in de perforatie

Vraag 1 3 punten

De functie $f$ is gegeven door $f(x) = \frac{-2 + 2\sqrt{x+1}}{x}$. Ook is gegeven de functie $h$ door $h(x) = \frac{2}{1 + \sqrt{x+1}}$. Voor $x \neq 0$ geldt: $f(x) = h(x)$. Bewijs dat voor $x \neq 0$ geldt: $f(x) = h(x)$.

Bekijk het antwoord
  • Vermenigvuldigt teller en noemer van $f(x)$ met $2 + 2\sqrt{x+1}$ (1p)
  • Komt uit op $f(x) = \frac{-4 + 4(x+1)}{x(2 + 2\sqrt{x+1})}$ (1p)
  • Herleidt tot $\frac{4x}{2x(1+\sqrt{x+1})} = \frac{2}{1+\sqrt{x+1}} = h(x)$ (voor $x \neq 0$), dus $f(x) = h(x)$ (1p)

Ook goed: de herleiding van h(x) naar f(x) met de toegevoegde factor $1 - \sqrt{x+1}$, of de controle dat $(-2 + 2\sqrt{x+1})(1 + \sqrt{x+1}) = 2x$. Elke stap telt 1 punt.

Vraag 1 in het hele examen

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Assenstelsel met een x-as en een y-as, oorsprong O. Grafiek van $f$: een kromme die links bovenaan begint en naar rechts afvlakt. Grafiek van $g$: een steile stijgende rechte lijn. Beide grafieken hebben de perforatie $P(0,1)$.

figuur 2

figuur 2
figuur 2

Assenstelsel met een x-as en een y-as, oorsprong O. Grafiek van $h$: een kromme die links bovenaan begint en naar rechts afvlakt, door het punt $P$. Lijn $k$: een steile stijgende rechte lijn door $P$. Het snijpunt van $h$ en $k$ is $P$.

Vraag 2 5 punten

De functie $f$ is gegeven door $f(x) = \frac{-2 + 2\sqrt{x+1}}{x}$. De functie $g$ is gegeven door $g(x) = \frac{4x^2 + x}{x}$. Er is een lijn $k$ die voor $x \neq 0$ samenvalt met de grafiek van $g$. Punt $P(0,1)$ is de perforatie van beide grafieken. Ook is gegeven de functie $h$ door $h(x) = \frac{2}{1+\sqrt{x+1}}$. In figuur 1 zijn de grafieken van $f$ en $g$ weergegeven. In figuur 2 zijn de grafiek van $h$ en lijn $k$ weergegeven en ook hun snijpunt $P$. Er geldt: de grafieken van $f$ en $g$ staan in hun perforatie $P$ loodrecht op elkaar als de grafiek van $h$ en lijn $k$ in hun snijpunt $P$ loodrecht op elkaar staan. Bewijs dat de grafieken van $f$ en $g$ in hun perforatie $P$ loodrecht op elkaar staan.

Bekijk het antwoord
  • Stelt $h'(x)$ op: $h'(x) = \frac{-2}{(1+\sqrt{x+1})^2} \cdot \frac{1}{2\sqrt{x+1}}$ (of een gelijkwaardige uitdrukking) (2p)
  • Berekent $h'(0) = -\frac{1}{4}$ (1p)
  • Herleidt $g(x)$ tot $\frac{4x^2 + x}{x} = 4x + 1$ (voor $x \neq 0$), dus een vergelijking van $k$ is $y = 4x + 1$ (1p)
  • Toont aan dat $4 \cdot \left(-\frac{1}{4}\right) = -1$, dus de grafieken van $h$ en $k$ staan in $P$ loodrecht op elkaar, en dus die van $f$ en $g$ in $P$ (1p)

Past de kettingregel niet of onjuist toe: maximaal 3 punten voor deze vraag.

Vraag 2 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Constante verhouding

Vraag 6 4 punten

Voor $a > 0$ wordt de functie $f_a$ gegeven door $f_a(x) = x - x\ln(ax)$. Bewijs dat voor elke toegestane waarde van $x$ geldt: $\frac{f_a(x) + f_{\frac{1}{a}}(x)}{2} = f_1(x)$.

Bekijk het antwoord
  • Herleidt $f_a(x) + f_{\frac{1}{a}}(x)$ tot $2x - x\left(\ln(ax) + \ln\left(\frac{1}{a}x\right)\right)$ (1p)
  • Gebruikt $\ln(ax) + \ln\left(\frac{1}{a}x\right) = \ln(x^2) = 2\ln(x)$ (2p)
  • Komt uit op $\frac{f_a(x) + f_{\frac{1}{a}}(x)}{2} = \frac{2x - 2x\ln(x)}{2} = x - x\ln(x) = f_1(x)$ (1p)

Ook goed: de tweede methode uit het correctievoorschrift (de termen $f_a(x) = x - x\ln(a) - x\ln(x)$ en $f_{\frac{1}{a}}(x) = x + x\ln(a) - x\ln(x)$ optellen), met dezelfde punten.

Vraag 6 in het hele examen

figuur

figuur
figuur

Assenstelsel met een x-as en een y-as, oorsprong O. Grafiek van $f_a$: een kromme die in O begint, stijgt naar de top $T$ en daalt daarna naar de x-as, waar die in $S$ de x-as snijdt.

Vraag 7 7 punten

Voor $a > 0$ wordt de functie $f_a$ gegeven door $f_a(x) = x - x\ln(ax)$. Voor elke positieve waarde van $a$ geldt: de grafiek van $f_a$ snijdt de x-as in precies één punt $S$ (met x-coördinaat $x_S$); de grafiek van $f_a$ heeft één top $T$ (met x-coördinaat $x_T$). In de figuur zijn voor een waarde van $a$ de grafiek van $f_a$ en de punten $S$ en $T$ weergegeven. Bewijs dat voor elke positieve waarde van $a$ de verhouding $\frac{x_S}{x_T}$ constant is.

Bekijk het antwoord
  • Stelt $x - x\ln(ax) = 0$ op, dus $\ln(ax) = 1$ (1p)
  • Komt uit op $ax = e$, dus $x_S = \frac{e}{a}$ (1p)
  • Stelt de afgeleide op: $f_a'(x) = 1 - \left(\ln(ax) + x \cdot \frac{a}{ax}\right)$ (2p)
  • Herleidt $f_a'(x) = 1 - \ln(ax) - 1 = -\ln(ax) = 0$ (1p)
  • Komt uit op $ax = 1$, dus $x_T = \frac{1}{a}$ (1p)
  • Toont aan dat $\frac{x_S}{x_T} = \frac{e/a}{1/a} = e$, dus de verhouding is constant (1p)

Als de product- en/of kettingregel niet of onjuist is toegepast: maximaal 5 scorepunten voor deze vraag.

Vraag 7 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Anderhalf keer zo groot

Opgavetekst

figuur

figuur
figuur

Grafiek van $f$: een dalparabool door $O$. In het punt $P(p, p^2)$ raakt een lijn aan de grafiek; die lijn snijdt de x-as in $A$. De lijn $OP$ en het grijze vlakdeel $V$ tussen de grafiek van $f$ en de lijn $OP$ zijn getekend.

Vraag 11 8 punten

De functie $f$ is gegeven door $f(x) = x^2$. De raaklijn aan de grafiek van $f$ in een punt $P(p, p^2)$ met $p > 0$ snijdt de x-as in een punt $A$. $V$ is het vlakdeel dat wordt ingesloten door de grafiek van $f$ en de lijn $OP$. Zie de figuur. Bewijs dat de oppervlakte van driehoek $OAP$ anderhalf keer zo groot is als de oppervlakte van $V$.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de richtingscoëfficiënt van de raaklijn vast: $f'(x) = 2x$, dus $2p$ (1p)
  • Stelt een vergelijking van de raaklijn op: $y = 2p(x - p) + p^2$ (of een vergelijkbare uitdrukking) (1p)
  • Komt uit op de x-coördinaat van $A$: $\frac{1}{2}p$ (1p)
  • Berekent de oppervlakte van driehoek $OAP$: $\frac{1}{2} \cdot \frac{1}{2}p \cdot p^2 = \frac{1}{4}p^3$ (1p)
  • Stelt een vergelijking op van de lijn door $O$ en $P$: $y = px$ (1p)
  • Stelt de oppervlakte van $V$ op als $\int_0^p (px - x^2)\,dx$ (1p)
  • Bepaalt een primitieve van $px - x^2$: $\frac{1}{2}px^2 - \frac{1}{3}x^3$ (1p)
  • Komt uit op de oppervlakte van $V$: $\frac{1}{6}p^3$, dus de oppervlakte van driehoek $OAP$ is anderhalf keer zo groot als die van $V$ (1p)

Ook goed: de tweede methode uit het correctievoorschrift (de oppervlakte van driehoek $OPP'$ met $P'(p, 0)$, en de integraal van $x^2$ voor het vlakdeel), met dezelfde punten.

Vraag 11 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Buiten een vierkant

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Vierkant $OABC$ in een assenstelsel: $O$ in de oorsprong, $A$ op de x-as, $C$ op de y-as. Een cirkel gaat door $A$ en $B$ en heeft middelpunt $M$. De lijnen $OB$ en $AC$ snijden elkaar in $S$. De cirkel snijdt $CS$ in $F$ en $OS$ in $G$.

Vraag 15 5 punten

Gegeven is het vierkant $OABC$ met $O(0, 0)$, $A(4, 0)$ en $C(0, 4)$. Het snijpunt van $OB$ en $AC$ is het punt $S$. Het punt $M(3, 2)$ is het middelpunt van een cirkel door $A$ en $B$. De punten $F$ en $G$ zijn de snijpunten van deze cirkel met $CS$ respectievelijk $OS$. Zie figuur 1. Er geldt: $F$ is het midden van $CS$. Bewijs dat $F$ inderdaad het midden is van $CS$.

Bekijk het antwoord
  • Stelt een vergelijking op van de cirkel: $(x-3)^2 + (y-2)^2 = 5$ (1p)
  • Stelt een vergelijking op van de lijn door $A$ en $C$: $y = 4 - x$ (1p)
  • Snijdt de cirkel met deze lijn: $x^2 - 5x + 4 = 0$ (1p)
  • Komt uit op $(x-1)(x-4) = 0$, dus de x-coördinaat van $F$ is 1 (want $x = 4$ geeft punt $A$) (1p)
  • Toont aan dat $F(1, 3)$ het midden van $CS$ is, met $C(0, 4)$ en $S(2, 2)$: $x_F = \frac{0 + 2}{2} = 1$ (1p)

Ook goed: de andere uitwerking uit het correctievoorschrift (het midden van $CS$ is $(1, 3)$, en dat punt ligt op de cirkel en op de lijn door $A$ en $C$), met dezelfde punten.

Vraag 15 in het hele examen

figuur 2

figuur 2
figuur 2

Vierkant $OABC$ met de cirkel door $A$ en $B$, met middelpunt $M$. De cirkelsectoren $BMF$ en $GMA$ zijn grijs gemaakt.

Vraag 16 3 punten

Gegeven is het vierkant $OABC$ met $O(0, 0)$, $A(4, 0)$ en $C(0, 4)$. Het snijpunt van $OB$ en $AC$ is het punt $S$. Het punt $M(3, 2)$ is het middelpunt van een cirkel door $A$ en $B$. De punten $F$ en $G$ zijn de snijpunten van deze cirkel met $CS$ respectievelijk $OS$. Er geldt: $F$ is het midden van $CS$. Verder geldt: $G$ is het midden van $OS$. In figuur 2 zijn de cirkelsectoren $BMF$ en $GMA$ grijs gemaakt. De oppervlakte van deze twee sectoren samen is gelijk aan de helft van de oppervlakte van de cirkel. Bewijs dit.

Bekijk het antwoord
  • Toont aan dat $\overrightarrow{MF} \cdot \overrightarrow{MB} = 0$, dus $\angle(\overrightarrow{MF}, \overrightarrow{MB}) = 90^\circ$ (1p)
  • Toont aan dat $\overrightarrow{MG} \cdot \overrightarrow{MA} = 0$, dus $\angle(\overrightarrow{MG}, \overrightarrow{MA}) = 90^\circ$ (1p)
  • Concludeert dat de hoeken samen $180^\circ$ zijn, dus de twee sectoren samen zijn de helft van de oppervlakte van de cirkel (1p)

Ook goed: de andere uitwerkingen uit het correctievoorschrift (via de richtingscoëfficiënten of via de cosinus van de hoeken), met dezelfde punten. Benaderde hoeken leveren maximaal 2 punten op.

Vraag 16 in het hele examen

Hoe vaak bewijzen in het examen komt

Vragen over bewijzen per centraal examen wiskunde B vwo. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 2217%
2025, tijdvak 1416%
2025, tijdvak 21416%
2024, tijdvak 23, 5213%
2023, tijdvak 1216%
2022, tijdvak 19, 15213%
2022, tijdvak 2717%
2022, tijdvak 38, 16213%
2021, tijdvak 11218%
2021, tijdvak 26, 8, 11319%
2019, tijdvak 13-4, 15321%
2019, tijdvak 21016%
2018, tijdvak 1316%
2018, tijdvak 21-2, 6-7, 11, 15-16744%

In 14 van de 18 ingedeelde examens wiskunde B vwo staat een vraag over bewijzen, samen 27 vragen (10% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2018, tijdvak 2: 7 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 5% van de vragen over bewijzen, daarvoor 12%. Het onderwerp krijgt de laatste jaren minder ruimte.

Oefenen met bewijzen

Maak de 15 nieuwste examenvragen over bewijzen online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over bewijzen

Andere onderwerpen wiskunde B vwo

Bewijzen op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen wiskunde B vwo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker wiskunde B per vraagtype nakijkt, lees je op wiskunde B toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op wiskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt bewijzen voor in het eindexamen wiskunde B vwo?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 27 vragen over bewijzen, 10% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 14 van die examens.

In welk examen wiskunde B vwo stonden de meeste vragen over bewijzen?

In het examen van 2018, tijdvak 2, met 7 vragen: 1-2, 6-7, 11, 15-16.

Hoe oefen ik examenvragen over bewijzen?

Op deze pagina staan alle vragen over bewijzen met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.