Examenvragen differentiëren wiskunde B vwo

38 vragen over differentiëren uit 17 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Differentiëren komt in 17 van de 18 examens wiskunde B vwo voor, met 38 vragen (13% van alle examenvragen). Het meest in 2026, tijdvak 2 (4 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over differentiëren

Per examen de vragen over differentiëren, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Stuiterbal

Opgavetekst

In deze opgave bekijken we een vereenvoudigd model van de situatie waarin iemand een stuiterbal recht omlaag laat vallen. Deze bal zal dan een aantal keer stuiteren. Het moment waarop de bal de grond raakt noemen we stuit. Na elke stuit komt de stuiterbal minder hoog dan na de voorgaande stuit.

De hoogte van de stuiterbal tussen twee opeenvolgende keren stuiten wordt steeds beschreven door een kwadratische functie van de tijd $t$. Vanaf het loslaten tot aan de eerste stuit heet de functie $h_0$, tussen de eerste en de tweede stuit heet de functie $h_1$, vervolgens $h_2$ enzovoorts. De grafieken van deze functies zijn delen van parabolen.

In deze opgave bekijken we een stuiterbal die wordt losgelaten vanaf een hoogte van 1 meter op tijdstip $t=0$. De eerste stuit is na 0,45 seconden. Zie figuur 1.

Er geldt (bij benadering) $h_0(t)=-4{,}9t^2+1$, met $t$ in seconden en $h_0$ de hoogte in meters.

Vraag 8 2 punten

Bereken algebraïsch de snelheid in m/s waarmee de stuiterbal voor het eerst de grond raakt. Geef je eindantwoord in één decimaal.

Hoogte van de stuiterbal tegen de tijd met de parabolen h0 tot en met h3 en de stuiten 1 tot en met 4 op de tijdas. Bekijk in Opgaven, pagina 6

Bekijk het antwoord

$h_0'(t)=-9{,}8\cdot t$

$0{,}45$ invullen geeft de gevraagde snelheid is $(-)4{,}4$ (m/s)

Vraag 8 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Thermosflessen

Opgavetekst

Een thermosfles heeft een dubbele wand. Hierdoor blijft een vloeistof die in een thermosfles wordt bewaard langere tijd warm of juist koud.

Afbeelding bij Thermosflessen (opgaven-p6-1.webp).

De vloeistoftemperatuur T in een volledig gevulde en afgesloten thermosfles kan worden berekend met de formule:

T t ( ) = A + ( T₀ − A ) ⋅ e⁻ ct

Hierbij geldt:

  • t is de tijd in uren nadat de thermosfles werd afgesloten.
  • T t is de vloeistoftemperatuur in oC na t uur. ( )
  • T₀ is de vloeistoftemperatuur in oC bij t = 0 .
  • A is de constante omgevingstemperatuur in oC.
  • c is een constante die afhangt van de kwaliteit van de thermosfles.

Om 9.00 uur ’s ochtends wordt een volledig met vloeistof gevulde thermosfles afgesloten en in een ruimte geplaatst.

De vloeistoftemperatuur in de fles is op dat moment 87 oC.

De omgevingstemperatuur in de ruimte is constant.

De vloeistoftemperatuur in de fles is om 11.30 uur 67 oC en om 14.00 uur 53 oC.

Met bovenstaande gegevens kan een stelsel vergelijkingen worden opgesteld. Dit stelsel kan vervolgens worden herleid tot een vergelijking met één variabele.

Bij een test worden twee thermosflessen van verschillende merken gevuld met een vloeistof met een temperatuur van 95 oC en in een ruimte geplaatst. Na verloop van tijd is de vloeistof in beide thermosflessen afgekoeld tot de constante omgevingstemperatuur van 20 oC. De formule voor de vloeistoftemperatuur in de thermosfles van het merk Isomax is:

T_I t ( ) = 20 + 75 ⋅ e⁻ 0,2 t

De formule voor de vloeistoftemperatuur in de thermosfles van het merk Therm is:

T _Th(t ) = 20 + 75 ⋅ e⁻ 0,15 t

In de figuur zijn de grafieken van T_I en T_Th weergegeven.

figuur
figuur

De leverancier beweert dat het maximale temperatuurverschil van de vloeistoffen in beide flessen vrijwel niet merkbaar is.

Vraag 5 6 punten

Bereken algebraïsch dit maximale temperatuurverschil in oC. Geef je eindantwoord als geheel getal.

Bekijk het antwoord
  • Voor het temperatuurverschil V geldt V t ( ) = 75e⁻ 0,15 t − 75e⁻ 0,2 t (1)
  • V ' t ( ) =− 0,15 ⋅ 75e⁻ 0,15 t −− 0,2 ⋅ 75e⁻ 0,2 t (1)
  • Uit V ' t = ( ) 0 volgt 15e⁻ 0,2 t = 11,25e⁻ 0,15 t (1)
  • Dit geeft e⁻ 0,05 t = 11,25/15 ( = 0,75 ) (1)
  • Hieruit volgt t =− 1/0,05 ⋅ ln(0,75) ( = 5,7... ) (1)
  • Het maximale temperatuurverschil is 8 ( oC) (1)

Vraag 5 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Minimale lengte en grenswaarde

Opgavetekst

De functie f wordt gegeven door f x ( ) = x² ⋅ ln(¹₂ x ) en de functie g door

g x ( ) = x² ⋅ ln( ) x .

In de figuur zijn de grafieken van f en g weergegeven.

figuur
figuur

Punt A ( 2 , −²_e) is de top van de grafiek van f. Punt B is de top van de e grafiek van g.

Door A en B worden vierkanten getekend waarvan de zijden evenwijdig zijn met de x-as en y-as. In de figuur zijn twee voorbeelden getekend van zo’n vierkant.

De lengtes van de zijde van alle mogelijke vierkanten zijn niet even groot.

Vraag 10 7 punten

Bereken algebraïsch de lengte van de zijde van het kleinst mogelijke vierkant. Geef je eindantwoord in vier decimalen.

Bekijk het antwoord
  • De afgeleide van x² is 2x en de afgeleide van ln( ) x is 1 x (1)
  • g' x ( ) = x ₂ ⋅ 1 + 2 x ⋅ ln( x) = x + 2 x ⋅ ln( x) (1)

x

  • Voor de x-coördinaat van B geldt 1 +2ln( x) = 0 (1)
  • Dit geeft ln( ) x =−¹₂ , dus x _B= 1/e (of 0,60…) (1)
  • y_B = g 1/e =− 1/2e (of y_B = g (0,60...) =− 0,18... ) (1)
  • De horizontale afstand tussen de toppen is 1 (of 0,60…) en de e verticale afstand is 3 2e (of 0,55…) (1)
  • De gevraagde lengte is 0,6065 (1)

of

  • Als op de grafiek van f een vermenigvuldiging met¹ ₂ ten opzichte van de y-as wordt toegepast, ontstaat de grafiek die hoort bij de vergelijking y = (2 x)² ⋅ ln(¹₂ ⋅ 2 x) (1)
  • (2 x)² ⋅ ln(¹₂ ⋅ 2 x) = 4 ⋅ x² ⋅ ln( x) (1)
  • Als op de grafiek van y = 4 ⋅ x² ⋅ ln( x) een vermenigvuldiging met¹ ₄ ten opzichte van de x-as wordt toegepast, ontstaat de grafiek van g (1)
  • Dus x_B =¹₂ ⋅ x_A = 1/e (of x_B =¹₂ ⋅ x_A = 0,60... ) (1)
  • y_B =¹₄ ⋅ y_A =− 1/2e (of y_B =¹₄ ⋅ y_A =− 0,18... ) (1)
  • De horizontale afstand tussen de toppen is 1 (of 0,60…) en de e verticale afstand is 3 2e (of 0,55…) (1)
  • De gevraagde lengte is 0,6065 (1)

Vraag 10 in het hele examen

De functie h is gegeven door h x ( ) = g x ( ) .

f x ( )

Voor toenemende waarden van x nadert ( ) h x tot een grenswaarde.

Vraag 11 3 punten

Bereken exact deze grenswaarde.

Bekijk het antwoord
  • h x ( ) = x² ⋅ ln( x) = ln( x) = ln( x) (voor x > 0 ) (1)

x² ⋅ ln(¹₂ x ) ln(¹₂ x ) ln(¹₂) + ln( x) ln( x)

  • x lim _→∞ln(¹₂) ln( x) + ln( x) = _xlim_→∞ ln( ₁₂) ln( x) + ln( x) (1)

ln( x) ln( x)

  • (De grenswaarde is) lim 1 = 1 = 1 (1)

x →∞ ln(¹₂) + 1 0 +1 ln( x)

Vraag 11 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Twee cirkels

Opgavetekst

Gegeven is een cirkel c₁ met straal r₁ en middelpunt O. Lijn k raakt c₁ in een punt A met positieve coördinaten en snijdt de positieve x-as in punt M zo dat ∠ AMO = 30 °.

M is het middelpunt van een cirkel c₂ met straal r₂ , waarbij r₂ < r₁ . Lijn l gaat door O en raakt c₂ in punt B met positieve y-coördinaat. Zie figuur 1.

figuur 1
figuur 1

Lijn l snijdt c₁ in punt C en lijn k snijdt c₂ in punt D. Punt E is de loodrechte projectie van C op de x-as. Punt F is de loodrechte projectie van D op de x-as.

De driehoeken OBM en OEC zijn gelijkvormig. Er geldt: CE = DF =¹₂r₂ .

Neem in het vervolg van deze opgave ₁ r = 4 en M (8, 0) .

Omdat CE en DF even lang zijn, is EFDC een rechthoek. Zie figuur 2.

figuur 2
figuur 2

De oppervlakte van rechthoek EFDC hangt af van r₂ . Voor één waarde van r₂ is deze oppervlakte maximaal.

Vraag 16 5 punten

Bereken de maximale oppervlakte van rechthoek EFDC. Geef je eindantwoord in twee decimalen.

Bekijk het antwoord
  • In driehoek OEC is OC = 4 (en CE =¹₂r ₂), dus (1)
Antwoordfiguur bij vraag 16 (cv-p15-2-16.webp).

• (1)

• (1)

• (1)

  • Een toelichting waaruit volgt dat de gevraagde oppervlakte 2,56 is (1)

Vraag 16 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Vierdegraadsfunctie

Opgavetekst

De vierdegraadsfunctie $f$ wordt gegeven door $f(x)=x^4-30x^2$.

De grafiek van $f$ heeft twee buigpunten met dezelfde $y$-coördinaat.

De $y$-coördinaat van de buigpunten is $-125$.

Vraag 1 4 punten

Bewijs dat de $y$-coördinaat van de buigpunten $-125$ is.

Bekijk het antwoord

f'(x)=4x^3-60x

f''(x)=12x^2-60

$f''(x)=0$ als $x^2=5$

Dus de $y$-coördinaat van de buigpunten is $(5^2-30\cdot 5=)-125$.

Vraag 1 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Vierkant en driehoek

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2025

Grafiek van f(x) = ln(3x). Het vierkant PQRS: P ligt op de grafiek linksonder, R op de grafiek rechtsboven. S ligt boven P en Q rechts onder R. De zijden van het vierkant zijn evenwijdig met de x-as of de y-as.

Vraag 10 5 punten

De functie f wordt gegeven door $f(x) = \ln(3x)$. De lijn met vergelijking $y = a$ snijdt de y-as in punt A en de grafiek van f in punt B. De raaklijn in B snijdt de y-as in punt C. In figuur 3 is voor een waarde van a de rechthoekige driehoek ACD grijs weergegeven. De lijn door A loodrecht op de raaklijn BC snijdt deze raaklijn in punt D. Als L de lengte van zijde CD is, dan geldt voor de oppervlakte van de driehoek ACD: $\mathrm{Opp}(ACD) = \frac{1}{2}\sqrt{L^2 - L^4}$. Bereken exact de maximale oppervlakte van driehoek ACD.

Bekijk het antwoord
  • $\frac{d(L^2 - L^4)}{dL} = 2L - 4L^3$ (1p)
  • $\mathrm{Opp}'(ACD) = \frac{2L - 4L^3}{4\sqrt{L^2 - L^4}}$ (1p)
  • $\mathrm{Opp}(ACD)$ is maximaal als $2L - 4L^3 = 0$ (of: als $L^2 - L^4$ maximaal is, met $\frac{d(L^2 - L^4)}{dL} = 2L - 4L^3$) (1p)
  • De oppervlakte van driehoek ACD is maximaal voor $L^2 = \frac{1}{2}$ (1p)
  • De maximale oppervlakte is $\frac{1}{4}$ (1p)

Vraag 10 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Stijgend en horizontaal

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Grafiek van f met de oorsprong O. Vanaf O daalt de grafiek naar een dal en stijgt daarna steil. Op de grafiek ligt het punt A(1, -2).

Vraag 1 3 punten

De functie f wordt gegeven door $f(x) = x^5 - 3x^{3/2}$ (dit is x^5 - 3x·√x). In figuur 1 is de grafiek van f weergegeven. Op de grafiek ligt het punt A(1, -2). Bewijs dat de grafiek van f in A stijgt.

Bekijk het antwoord
  • Schrijft f(x) als x^5 - 3x^{3/2} (of een gelijkwaardige uitdrukking) (1p)
  • Stelt de afgeleide op: f'(x) = 5x^4 - 4½·x^{1/2} (of een gelijkwaardige uitdrukking) (1p)
  • Berekent f'(1) = ½ en concludeert dat dit groter dan 0 is, dus de grafiek van f stijgt in A (1p)

Opmerking uit het correctievoorschrift: als in het derde antwoordelement de positieve x-coördinaat van de top van de grafiek van f wordt berekend, gevolgd door een exact argument dat deze x-coördinaat kleiner is dan 1, dan mag het derde scorepunt worden toegekend.

Vraag 1 in het hele examen

figuur 2

figuur 2
figuur 2

Grafiek van f zoals in figuur 1. Het horizontale lijnstuk PQ ligt in het dal van de grafiek: P links en Q rechts, beide op de grafiek. Bij het lijnstuk staat de lengte 1/2.

Vraag 2 4 punten

De functie f wordt gegeven door $f(x) = x^5 - 3x^{3/2}$. Het lijnstuk PQ is horizontaal en heeft lengte 1/2. De eindpunten P en Q van dit lijnstuk liggen op de grafiek van f. Zie figuur 2. Bereken de x-coördinaat van P. Geef je eindantwoord in drie decimalen.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de x-coördinaat van Q gelijk aan p + 1/2, als p de x-coördinaat van P is (1p)
  • Stelt de vergelijking op: f(p) = f(p + 1/2) (1p)
  • Beschrijft hoe deze vergelijking kan worden opgelost (1p)
  • Komt op p ≈ 0,6827..., dus het eindantwoord is 0,683 (1p)

Vraag 2 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Top, asymptoot en geen perforatie

figuur

figuur
figuur

Grafiek van f_3 (f_a voor a = 3). De kromme heeft een top T onder de x-as op de y-as en nadert links en rechts een horizontale asymptoot (stippellijn). S ligt op de y-as, op de horizontale asymptoot.

Vraag 14 6 punten

Voor elke waarde van a wordt de functie f_a gegeven door $f_a(x) = (ax^2 - 2)/(x^2 + a)$. In het volgende onderdeel zijn de mogelijke waarden van a de positieve getallen, dus a > 0. De grafiek van f_a heeft één top T en deze ligt op de y-as. Verder heeft de grafiek van f_a een horizontale asymptoot. Punt S is het snijpunt van de horizontale asymptoot en de y-as. Als voorbeeld is in de figuur de grafiek van f_3 weergegeven. De lengte van lijnstuk ST is afhankelijk van a. Deze lengte heeft een minimum. Bereken exact voor welke positieve waarde van a de lengte van lijnstuk ST minimaal is.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt de y-coördinaat van T: T_y = f_a(0) = -2/a (1p)
  • Berekent de limiet lim (x → ∞) f_a(x) = a (1p)
  • Stelt de horizontale asymptoot y = a op, dus S = (0, a) (1p)
  • Stelt de lengte ST = a + 2/a op (voor a > 0) (1p)
  • Stelt de afgeleide van ST op: 1 - 2/a² (1p)
  • Lost 1 - 2/a² = 0 exact op: a² = 2, dus a = √2 (-√2 voldoet niet) (1p)

Vraag 14 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Cobb-Douglas-productiefunctie

Vraag 4 5 punten

De Cobb-Douglas-productiefunctie is een wiskundig model dat economen gebruiken om de productie $Y$ te voorspellen. In dit model hangt de productie af van twee factoren: arbeid en kapitaal. Met arbeid $L$ wordt het aantal voltijdbanen van werknemers bedoeld. Met kapitaal $K$ wordt in deze opgave het aantal machines bedoeld dat beschikbaar is voor de productie. De formule bij dit model luidt: $Y = A \cdot L^{\alpha} \cdot K^{\beta}$. Voor een bedrijf in deze sector geldt $A = 40$, $\alpha = 0{,}7$ en $\beta = 0{,}3$. De kosten per voltijdbaan per jaar bedragen € 50 000 en de kosten per machine per jaar bedragen € 20 000. Iemand wil € 1 000 000 per jaar investeren, dus $50\,000L + 20\,000K = 1\,000\,000$, en dan geldt $Y = 40 \cdot L^{0{,}7} \cdot (50 - 2{,}5L)^{0{,}3}$. De investeerder wil het volledige bedrag van € 1 000 000 investeren in arbeid en kapitaal, en wel in zo'n verhouding dat de productie $Y$ maximaal is. Bereken algebraïsch hoeveel voltijdbanen de investeerder moet inzetten om de productie $Y$ maximaal te krijgen.

Bekijk het antwoord
  • Past de productregel en de kettingregel juist toe: $\frac{dY}{dL} = 28 \cdot L^{-0{,}3} \cdot (50 - 2{,}5L)^{0{,}3} - 30 \cdot L^{0{,}7} \cdot (50 - 2{,}5L)^{-0{,}7}$ (2p)
  • Stelt $\frac{dY}{dL} = 0$ (1p)
  • Herleidt tot $28 \cdot (50 - 2{,}5L) = 30L$ (1p)
  • Dit geeft $L = 14$, dus het gevraagde aantal voltijdbanen is 14 (1p)

Opmerking uit het correctievoorschrift: ontbreekt de productregel of de kettingregel, dan 0 punten voor het eerste onderdeel. Is een van die regels wel gebruikt maar niet correct, dan hoogstens 1 punt voor dat onderdeel (vakspecifieke regel 1). Een rekenfout of verschrijving levert 1 punt aftrek op, tot het maximum van dat deel.

Vraag 4 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Lijnenparen

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1 a = 3,7

Lijn k door de oorsprong, lijn m door P(10, 4) en de gestippelde grafiek van f. Lijn k en lijn m snijden elkaar in S.

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1 a = 1,55

Lijn k door de oorsprong, lijn m door P(10, 4) en de gestippelde grafiek van f. Lijn k en lijn m snijden elkaar in S.

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1 a = 0,2

Lijn k door de oorsprong, lijn m door P(10, 4) en de gestippelde grafiek van f. Lijn k en lijn m snijden elkaar in S.

Vraag 11 3 punten

De functie $f$ wordt gegeven door $y = \frac{2x}{x - 5}$ waarbij geldt: $x > 5$. Bewijs dat de grafiek van $f$ voor elke waarde van $x > 5$ daalt.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt de afgeleide: $\frac{dy}{dx} = \frac{2(x - 5) - 1 \cdot 2x}{(x - 5)^2}$ (1p)
  • Herleidt tot $\frac{dy}{dx} = \frac{-10}{(x - 5)^2}$ (1p)
  • Voor elke waarde van $x$ is $\frac{dy}{dx} < 0$, dus de grafiek van $f$ daalt (1p)

Vraag 11 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Een gebroken functie

Vraag 1 3 punten

De functie $f$ wordt voor $x > 0$ gegeven door $f(x) = 2x + \frac{1}{x}$. De functie $f$ heeft een minimum. Bereken exact dit minimum.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de afgeleide op: $f'(x) = 2 - \frac{1}{x^2}$ (1p)
  • Bepaalt de nulpunt van de afgeleide: $f'(x) = 0$ voor $x = \frac{1}{2}\sqrt{2}$ ($x = -\frac{1}{2}\sqrt{2}$ voldoet niet) (1p)
  • Berekent het minimum: $f(\frac{1}{2}\sqrt{2}) = 2\sqrt{2}$, dus het minimum van $f$ is $2\sqrt{2}$ (of een gelijkwaardige uitdrukking) (1p)

Het andere nulpunt van de afgeleide, $x = -\frac{1}{2}\sqrt{2}$, voldoet niet omdat $x > 0$.

Vraag 1 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Gedraaide parabool

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1

Assenstelsel met de punt P (de baan van P is een parabool door O) en het midden M van OP. De vector MQ ontstaat door vector MP over 90 graden rechtsom te draaien. Q ligt op een gestippelde baan. Het punt Q ligt rechts en lager dan P.

Figuur 2

Figuur 2
Figuur 2

Grafiek van L tegen t. De grafiek is symmetrisch in de y-as, begint in de oorsprong en heeft daar een knik (een V-vorm). Rechts van de oorsprong stijgt de grafiek steeds steiler.

Vraag 10 4 punten

Voor elke waarde van $t$ geldt $L = |t| \cdot \sqrt{2t^2 + 2}$. In figuur 2 is de grafiek van $L$ weergegeven. In de oorsprong, bij $t = 0$, zien we een knik. Als $t$ vanaf links of vanaf rechts tot $0$ nadert, nadert de waarde van $L$ in beide situaties ook tot $0$. De helling van de grafiek van $L$ nadert echter niet in beide situaties tot dezelfde waarde. Bereken exact tot welke waarde de helling van de grafiek van $L$ nadert als $t$ vanaf links tot $0$ nadert.

Bekijk het antwoord
  • Voor $t < 0$ geldt $L = -t \cdot \sqrt{2t^2 + 2}$ (1p)
  • De afgeleide van $\sqrt{2t^2 + 2}$ is $\frac{4t}{2\sqrt{2t^2 + 2}}$ (1p)
  • $\frac{dL}{dt} = -\sqrt{2t^2 + 2} - t \cdot \frac{4t}{2\sqrt{2t^2 + 2}}$ (1p)
  • $\lim_{t \uparrow 0} \frac{dL}{dt} = -\sqrt{2} - 0 = -\sqrt{2}$, dus de helling van de grafiek van $L$ nadert tot $-\sqrt{2}$ als $t$ vanaf links tot $0$ nadert (1p)

De route voor $t > 0$ (met de symmetrie van de grafiek) is gelijkwaardig en levert hetzelfde eindantwoord op.

Vraag 10 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Gebroken functie

Opgavetekst

figuur

figuur
figuur

Grafiek van de functie f en de rechte lijn l door de oorsprong O. Lijn l raakt de grafiek van f in O. De grafiek van f heeft een verticale asymptoot bij x = 3. Links van de asymptoot loopt een tak omlaag, met een top vlak rechts van O. Rechts van de asymptoot loopt een tak omhoog, met een dal boven de x-as.

Vraag 1 3 punten

De functie $f(x) = \frac{x^2 - 2x}{x - 3}$. De lijn $l$ is de raaklijn aan de grafiek van f in O. Zie de figuur.
Bereken exact de richtingscoëfficiënt van $l$.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de afgeleide op: $f'(x) = \frac{(2x - 2)(x - 3) - (x^2 - 2x) \cdot 1}{(x - 3)^2}$ (of een gelijkwaardige vorm) (2p)
  • Berekent $f'(0) = \frac{2}{3}$ en geeft dat als de gevraagde richtingscoëfficiënt (1p)

Als in het eerste antwoordelement de productregel, quotiëntregel of kettingregel is gebruikt, maar niet correct, mag voor dit antwoordelement maximaal 1 scorepunt worden toegekend op basis van vakspecifieke regel 1.

Vraag 1 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Inverse van ln(x)

Figuur 2

Figuur 2
Figuur 2

Assenstelsel met oorsprong O, een x-as en een y-as. De grafiek van $f_p$ is de steile kromme die van onder de x-as naar boven loopt. De grafiek van $g_p$ snijdt de y-as boven O. De lijn $y = x$ raakt beide grafieken in hetzelfde punt.

Vraag 3 4 punten

De functies $f_p$ en $g_p$ zijn gegeven door $f_p(x) = p\ln(x)$ en $g_p(x) = e^{\frac{x}{p}}$, voor $p \neq 0$. De functies $f_p$ en $g_p$ zijn elkaars inverse. Er bestaat een waarde van $p$ waarbij de lijn $y = x$ de gemeenschappelijke raaklijn is van de grafieken van $f_p$ en $g_p$. Deze situatie is in figuur 2 weergegeven. Bereken exact de waarde van $p$ waarvoor de lijn $y = x$ de gemeenschappelijke raaklijn is van de grafieken van $f_p$ en $g_p$.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de afgeleide op: $f_p'(x) = \frac{p}{x}$ (of $g_p'(x) = \frac{1}{p}e^{\frac{x}{p}}$). (1p)
  • Gebruikt $f_p'(x) = 1$ en komt tot $p = x$ (of gebruikt $g_p(x) = x$ en $g_p'(x) = 1$ en komt tot $p = x$). (1p)
  • Gebruikt $f_p(x) = x$, dus $p\ln(p) = p$ (of $e^{\frac{x}{p}} = x$ met $p = x$). (1p)
  • Komt tot $p = e$; $p = 0$ voldoet niet. (1p)

Vraag 3 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Raaklijn verschuiven

Opgavetekst

figuur

figuur
figuur

Grafiek van f voor $x \geq 0$, met de x-as en de y-as. De grafiek begint in O, heeft tussen O en het punt (1, 0) een bult boven de x-as, en raakt de x-as in (1, 0), waar hij een dal heeft. De gestippelde rechte lijn k gaat door O en is de raaklijn in O aan de grafiek.

Vraag 11 7 punten

De functie $f$ is gegeven door $f(x) = x^2 - 2x\sqrt{x} + x$ met $x \geq 0$. In de figuur is de grafiek van $f$ met haar raaklijn $k$ in de oorsprong weergegeven. De grafiek van $f$ heeft de punten $(0, 0)$ en $(1, 0)$ gemeenschappelijk met de x-as. Er is een waarde van $a$, met $a \neq 0$, waarbij een verschuiving van de raaklijn $k$ over de vector $\binom{a}{0}$ weer een raaklijn aan de grafiek van $f$ geeft. Bereken exact deze waarde van $a$.

Bekijk het antwoord
  • Stelt $f'(x) = 2x - 3\sqrt{x} + 1$ op. (1p)
  • Bepaalt $f'(0) = 1$, dus lijn $k$ heeft vergelijking $y = x$. (1p)
  • Lost $f'(x) = 1$ op: $2x - 3\sqrt{x} = 0$, dus $2\sqrt{x}\left(\sqrt{x} - \frac{3}{2}\right) = 0$. (1p)
  • Komt tot $x = \frac{9}{4}$ (de oplossing $x = 0$ hoort bij de oorsprong). (1p)
  • Berekent $f\left(\frac{9}{4}\right) = \frac{9}{16}$. (1p)
  • Stelt de raaklijn in $x = \frac{9}{4}$ op: $y = \left(x - \frac{9}{4}\right) + \frac{9}{16}$. (1p)
  • Komt tot $a = \frac{27}{16}$, met $y = x - a$ gelijk aan $y = x - \frac{27}{16}$. (1p)

Vraag 11 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Buigraaklijn

Vraag 1 4 punten

De functie $f$ is gegeven door $f(x) = 2(2x-1)^3 + 3(2x-1)^2$. Voor de afgeleide geldt: $f'(x) = 48x^2 - 24x$. Bewijs dit.

Bekijk het antwoord
  • Differentieert f met de kettingregel: $f'(x) = 6(2x-1)^2 \cdot 2 + 6(2x-1) \cdot 2$ (of een gelijkwaardige uitdrukking) (2p)
  • Herleidt tot $f'(x) = 12(4x^2 - 4x + 1) + 24x - 12$ (1p)
  • Herleidt tot $f'(x) = 48x^2 - 24x$ (1p)

Opmerking uit het correctievoorschrift: voor het eerste antwoordelement van het eerste alternatief worden alleen 0 of 2 punten toegekend. Ook goed (4 punten): (2x-1)^2 = 4x^2-4x+1 (1); (2x-1)^3 = 8x^3-12x^2+6x-1 (1); f(x) herleid tot 16x^3-12x^2+1 (1); f'(x) = 48x^2-24x (1).

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 5 punten

De functie $f$ is gegeven door $f(x) = 2(2x-1)^3 + 3(2x-1)^2$. Voor de afgeleide geldt: $f'(x) = 48x^2 - 24x$. De lijn $k$ raakt de grafiek van $f$ in het buigpunt. Stel door middel van exacte berekeningen een vergelijking op van $k$.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt $f''(x) = 96x - 24$ (1p)
  • Bepaalt $f''(x) = 0$ en geeft $x = \frac{1}{4}$ (1p)
  • Berekent $f\left(\frac{1}{4}\right) = \frac{1}{2}$ (1p)
  • Berekent $f'\left(\frac{1}{4}\right) = -3$ (1p)
  • Stelt een vergelijking van $k$ op: $y = -3x + \frac{5}{4}$ (1p)

Vraag 2 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Efficiënt testen

Opgavetekst

figuur

figuur
figuur

Grafiek van de formule voor T als functie van n (formule 1), voor n vanaf 2. De horizontale as is n, de verticale as is T; er staan geen getallen bij de assen. De kromme begint links hoog, daalt, heeft één laagste punt en gaat daarna naar rechts weer licht omhoog.

Vraag 6 4 punten

Het totale aantal tests $T$ hangt af van $n$ volgens de formule: $T = 1000 \cdot \left(1 + \frac{1}{n} - 0{,}8^n\right)$ (formule 1). Hierbij is $n \geq 2$. Het aantal monsters dat wordt samengevoegd voor één test is $n$. De grafiek van deze formule voor $T$ is weergegeven in de figuur. De grafiek heeft een laagste punt. Bepaal met behulp van de afgeleide van $T$ de helling van de grafiek voor $n = 4$ en beredeneer daarmee of het laagste punt links of rechts van $n = 4$ ligt.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt $\frac{dT}{dn} = 1000 \cdot \left(-\frac{1}{n^2} - \ln(0{,}8) \cdot 0{,}8^n\right)$ (2p)
  • Berekent voor $n = 4$ de waarde $28{,}8\ldots$ (1p)
  • Concludeert dat de waarde positief is, dus het laagste punt ligt links van $n = 4$ (1p)

Voor het eerste antwoordelement (de afgeleide, 2 punten) worden alleen 0 of 2 punten toegekend. Voor n = 4 is de afgeleide 28,8996...; afgerond 28,9 en de weergave 28,8... zijn beide juist.

Vraag 6 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Gelijke oppervlaktes

Figuur 2

Figuur 2
Figuur 2

Grafiek van g, symmetrisch in de lijn x = 5½. Op de horizontale as staan O en de getallen 1 tot en met 12, en het punt A bij x = 5½ op de x-as. Verticale stippellijnen bij x = 5 en x = 6. In A heeft de grafiek een knik: links en rechts van A lopen takken omhoog naar de stippellijnen. Links van x = 5 begint de grafiek boven de x-as en stijgt naar de stippellijn bij x = 5. Rechts van x = 6 daalt de grafiek vanaf de stippellijn naar rechts en blijft boven de x-as.

Vraag 3 5 punten

De functie $g$ is gegeven door $g(x) = \left|\frac{1}{x-5} + \frac{1}{x-6}\right|$. In figuur 2 is de grafiek van $g$ getekend. Deze grafiek is symmetrisch in de lijn $x = 5\frac{1}{2}$. De grafiek van $g$ heeft in punt $A\left(5\frac{1}{2}, 0\right)$ een knik. Zowel aan het deel van de grafiek links van $A$ als aan het deel van de grafiek rechts van $A$ is er een raaklijn in $A$. Deze twee raaklijnen zijn verschillend. Bereken algebraïsch de hoek tussen deze raaklijnen. Geef je eindantwoord in gehele graden nauwkeurig.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt de afgeleide van $\frac{1}{x-5} + \frac{1}{x-6}$: $-\frac{1}{(x-5)^2} - \frac{1}{(x-6)^2}$ (of de afgeleide van $-\frac{1}{x-5} - \frac{1}{x-6}$, die $\frac{1}{(x-5)^2} + \frac{1}{(x-6)^2}$ is) (1p)
  • Vindt de richtingscoëfficiënt van één van de raaklijnen in A: -8 (of 8) (1p)
  • Vindt dat de hoek die deze raaklijn met de x-as maakt 82,8...° is (1p)
  • Vindt dat de hoek die de andere raaklijn met de x-as maakt (vanwege symmetrie) ook 82,8...° is (1p)
  • Geeft als gevraagde hoek 14° (1p)

Vraag 3 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Vierkanten bij een exponentiële functie

Opgavetekst

Figuur

Figuur
Figuur

Grafiek van f(x) = eˣ, stijgend, met het punt P op de grafiek bij x = p. Op de x-as staat p bij P; op de y-as staat O in de oorsprong. Vierkant V ligt links van P, boven P, met een zijde op de y-as. Vierkant W ligt rechts van P, onder P, met een zijde op de x-as.

Vraag 7 8 punten

De functie $f$ is gegeven door $f(x) = e^x$. Op de grafiek van $f$ ligt een punt $P(p, e^p)$ met $p > 0$. Zie de figuur. In de figuur zijn ook de vierkanten $V$ en $W$ getekend. Van vierkant $V$ is $P$ een hoekpunt en ligt een zijde op de $y$-as. Van vierkant $W$ is $P$ een hoekpunt en ligt een zijde op de $x$-as. Voor elke waarde van $p$ bekijken we de verhouding: $R = \frac{\text{oppervlakte van vierkant } V}{\text{oppervlakte van vierkant } W}$. Er is een waarde van $p$ waarvoor $R$ maximaal is. Bereken exact de maximale waarde van $R$.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de oppervlakte van vierkant V vast: $p^2$ (1p)
  • Stelt de oppervlakte van vierkant W vast: $(e^p)^2 = e^{2p}$ (1p)
  • Stelt $R = \frac{p^2}{e^{2p}}$ op (1p)
  • Vindt $\frac{dR}{dp} = \frac{2pe^{2p} - 2p^2e^{2p}}{(e^{2p})^2}$ (2p)
  • Stelt $\frac{dR}{dp} = 0$ gelijk aan $(2p - 2p^2)e^{2p} = 0$ (1p)
  • Vindt $p = 0$ of $p = 1$ (1p)
  • Vindt de maximale waarde $R(1) = \frac{1}{e^2}$ (1p)

Opmerking uit het correctievoorschrift: als de kandidaat de ketting-, product- of quotiëntregel niet of onjuist heeft toegepast, voor deze vraag maximaal 6 scorepunten toekennen. Ook goed: het maximaliseren van de wortel uit R, $\sqrt{R} = \frac{p}{e^p}$, met het maximum bij p = 1; dit levert dezelfde punten op.

Vraag 7 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Loodrecht door de parabool

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1

Parabool die naar rechts geopend is, met de top in O. Punt M ligt op de positieve x-as bij r. Punt A ligt op het bovenste deel van de parabool; onder A staat a op de x-as. De lijn door M en A staat loodrecht op de parabool in A.

Figuur 2

Figuur 2
Figuur 2

Dezelfde parabool en punten O, M, A en a als in figuur 1, met daarbij de cirkel met middelpunt M en straal r. De cirkel gaat door O. De lijn door M en A snijdt de cirkel in het punt B, aan de bovenkant. Op de x-as staan a en r onder A en M.

Vraag 17 6 punten

Gegeven zijn de bewegingsvergelijkingen: $x(t) = t^2$ en $y(t) = t$. De bijbehorende baan is een parabool. Punt $M(r, 0)$ is een punt op de positieve $x$-as met $r > \frac{1}{2}$. We kiezen punt $A(a, \sqrt{a})$ op de parabool zodanig dat de halve lijn vanuit $M$ door $A$ de parabool loodrecht snijdt in punt $A$. Zie figuur 1. Er geldt: $a = r - \frac{1}{2}$. We voegen de cirkel toe met middelpunt $M(r, 0)$ en straal $r$. Het punt $O(0, 0)$ ligt op deze cirkel en op de gegeven parabool. De halve lijn vanuit $M$ door $A$ snijdt de cirkel in punt $B$. Zie figuur 2. Voor een bepaalde waarde van $r$ is $A$ het midden van lijnstuk $MB$. Bereken exact deze waarde van $r$.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de zijden van driehoek $AA'M$ vast (met $A'$ de loodrechte projectie van A op de x-as): $MA' = \frac{1}{2}$, $AA' = \sqrt{r - \frac{1}{2}}$ en $MA = \frac{1}{2}r$ (2p)
  • Stelt de vergelijking $\left(\frac{1}{2}\right)^2 + \left(\sqrt{r - \frac{1}{2}}\right)^2 = \left(\frac{1}{2}r\right)^2$ op (1p)
  • Herleidt die tot $r^2 - 4r + 1 = 0$ (1p)
  • Vindt $r = 2 + \sqrt{3}$ en $r = 2 - \sqrt{3}$ (of gelijkwaardige uitdrukkingen) (1p)
  • Geeft als antwoord $r = 2 + \sqrt{3}$ (of een gelijkwaardige uitdrukking) (1p)

Voor het eerste antwoordelement (de zijden van de driehoek, 2 punten) van het eerste, tweede en vierde antwoordalternatief mogen alleen 0 of 2 scorepunten worden toegekend (tweede aanvulling op het correctievoorschrift). Het antwoord is $r = 2 + \sqrt{3}$.

Vraag 17 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Limiet van een verhouding

Opgavetekst

figuur

figuur
figuur

Baan van P, met een lus bij O, en de verticale lijn x = a. De lijn snijdt de x-as in Q, de baan in R (lager) en in S (hoger).

Vraag 10 4 punten

De beweging van een punt $P$ wordt beschreven door de bewegingsvergelijkingen $x(t) = t^2$ en $y(t) = t^2 - 2t$. Gegeven is de lijn met vergelijking $x = a$, waarbij $a > 0$. Deze lijn snijdt de x-as in punt $Q$ en de baan van $P$ in de punten $R$ en $S$, waarbij de y-coördinaat van $S$ groter is dan de y-coördinaat van $R$. Zie de figuur. Als $a$ onbegrensd toeneemt, nadert de verhouding $\frac{QR}{QS}$ tot een limiet. Bereken exact deze limiet.

Bekijk het antwoord
  • Stelt bij $x = a$ vast: $t^2 = a$, dus $t = \sqrt{a}$ of $t = -\sqrt{a}$ (1p)
  • Berekent de y-coördinaten: $y_S = a + 2\sqrt{a}$ en $y_R = a - 2\sqrt{a}$ (1p)
  • Stelt op: $\frac{QR}{QS} = \frac{a - 2\sqrt{a}}{a + 2\sqrt{a}}$ (1p)
  • Bepaalt de limiet: $\lim_{a \to \infty} \frac{a - 2\sqrt{a}}{a + 2\sqrt{a}} = 1$ (1p)

Vraag 10 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Bankenformules

Figuur

Figuur
Figuur

Grafiek van N(x) = ln(1 + x/100) voor x groter dan of gelijk aan 0, met de rechte lijn k: y = x/100 door O. Op de x-as staan de getallen 5, 10 en 15. Op de y-as staan 0,05, 0,10 en 0,15. Lijn k ligt boven de grafiek van N en het verschil tussen beide neemt toe naarmate x groter wordt.

Vraag 9 4 punten

Op een spaarrekening wordt een bedrag gestort. Voor de noemer van de formule voor T bekijken we de functie $N(x)=\ln\left(1+\frac{x}{100}\right)$ (met $x\geq 0$). In de figuur is de grafiek van N getekend. Ook is de raaklijn k aan de grafiek van N in O getekend. Een vergelijking van k is $y=\frac{1}{100}x$. Als $x>0$ ligt de grafiek van N onder lijn k. Verder geldt: als x groter wordt, dan wordt de verticale afstand tussen de grafiek van N en lijn k groter. Bewijs met behulp van differentiëren dat de verticale afstand tussen de grafiek van N en lijn k inderdaad groter wordt als x groter wordt.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de formule op voor de verticale afstand $A(x)=\frac{x}{100}-\ln\left(1+\frac{x}{100}\right)$ voor $x>0$ (1p)
  • Bepaalt $A'(x)=\frac{1}{100}-\frac{1}{100+x}$ of een gelijkwaardige uitdrukking (2p)
  • Redeneert dat $A'(x)>0$ voor $x>0$, dus de verticale afstand wordt groter (1p)

Het tweede antwoordelement, de afgeleide $A'(x)$, krijgt 0 of 2 punten en nooit 1 punt (opmerking in het correctievoorschrift). Een redenering met $A''(x)>0$ telt voor het derde punt. Het verschil tussen de functies is $A(x)=\frac{x}{100}-\ln\left(1+\frac{x}{100}\right)$.

Vraag 9 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Asymptoten en raaklijnen

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1

Grafiek van f(x) = e^(-1/x). Links van de y-as nadert de grafiek de waarde 1 naarmate x naar min oneindig gaat, en stijgt steil bij x naar 0 van links. Rechts van de y-as begint de grafiek in de oorsprong O en nadert de waarde 1 naarmate x naar oneindig gaat.

Figuur 2

Figuur 2
Figuur 2

Grafiek van f voor x groter dan 0, met het punt P op de grafiek en de raaklijn in P (gestippeld). De raaklijn snijdt de x-as in punt S, links van de oorsprong.

Vraag 14 7 punten

De functie $f$ is gegeven door $f(x)=e^{-\frac{1}{x}}$. De afgeleide functie van f wordt gegeven door $f'(x)=\frac{1}{x^2}\cdot e^{-\frac{1}{x}}$. In de rest van de opgave is het domein van f beperkt tot $x>0$. De raaklijn aan de grafiek van f in een punt P snijdt de x-as in een punt S. Zie figuur 2. De x-coördinaat van S hangt af van de positie van P op de grafiek van f. Er is een positie van P waarvoor de x-coördinaat van S maximaal is. Bereken exact deze maximale waarde van de x-coördinaat van S.

Bekijk het antwoord
  • Stelt een vergelijking op van de raaklijn in P met x-coördinaat p, bijvoorbeeld $y-e^{-1/p}=\frac{1}{p^2}e^{-1/p}(x-p)$ (2p)
  • Stelt de vergelijking op voor het snijpunt met de x-as (y = 0) en lost die op naar x (1p)
  • Vindt $x_S=-p^2+p$ (1p)
  • Vindt dat $x_S$ maximaal is als $-2p+1=0$ (1p)
  • Vindt $p=\frac{1}{2}$ (1p)
  • Geeft de maximale waarde van $x_S$ als $\frac{1}{4}$ (1p)

Het eerste antwoordelement (de vergelijking van de raaklijn in P) krijgt 0 of 2 punten en nooit 1 punt (opmerking in het correctievoorschrift). Een methode via de raaklijn in het buigpunt, zoals in het correctievoorschrift, telt ook mee. Het maximum is $\frac{1}{4}$ bij $p=\frac{1}{2}$.

Vraag 14 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Driehoek in cirkel

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1

Lijn k gaat door de oorsprong O en maakt de hoek alfa met de positieve x-as. De cirkel met middelpunt M op de positieve x-as en straal 1 raakt k in punt A. Hoek OAM is 90 graden.

Figuur 2

Figuur 2
Figuur 2

Zelfde situatie als figuur 1 voor een andere waarde van alfa. Punt B ligt op de x-as rechts van M. Punt C ligt op de cirkel boven de x-as, zo dat de lijn door M en C hoek AMB middendoor deelt. Driehoek MBC is grijs gemaakt.

Figuur 3

Figuur 3
Figuur 3

Zelfde situatie als figuur 2 voor een andere waarde van alfa. Punt B ligt op de x-as rechts van M. Punt C ligt op de cirkel boven de x-as. Driehoek MBC is grijs gemaakt.

Vraag 16 5 punten

Voor elke hoek α (met $0^\circ<\alpha<90^\circ$) raakt lijn k de cirkel in punt A. Verder snijdt de cirkel de x-as rechts van het middelpunt in een punt B. Op de cirkel ligt een punt C boven de x-as, zo dat de lijn door M en C hoek AMB middendoor deelt. De positie van M, en dus ook de oppervlakte van driehoek MBC, hangt af van hoek α. In figuur 2 en 3 is voor twee verschillende waarden van α de situatie weergegeven. Als α nadert naar 0, neemt de oppervlakte van driehoek MBC af tot een grenswaarde. Bereken exact deze grenswaarde.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt $\angle BMA=90^\circ+\alpha$ (1p)
  • Bepaalt $\angle BMC=\frac{1}{2}\angle BMA=45^\circ+\frac{1}{2}\alpha$ (1p)
  • Ziet dat $\angle BMC$ naar $45^\circ$ nadert als α naar 0 nadert (1p)
  • Stelt de oppervlakte van driehoek MBC op als $\frac{1}{2}\cdot MB\cdot MC\cdot\sin(\angle BMC)=\frac{1}{2}\sin(\angle BMC)$ (1p)
  • Vindt de grenswaarde $\frac{1}{2}\sin(45^\circ)=\frac{1}{4}\sqrt{2}$ (1p)

Het exacte antwoord is $\frac{1}{4}\sqrt{2}$ (de oppervlakte van MBC is $\frac{1}{2}\sin(\angle BMC)$, met $\angle BMC$ naar $45^\circ$).

Vraag 16 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Spookje

Vraag 2 6 punten

Op het domein $[-\tfrac12\pi,\ 1\tfrac12\pi]$ worden de functies $f$ en $g$ gegeven door $f(x)=\sin(x)\cos(2x)$ en $g(x)=2+\sin(x)$. Er geldt: $f'(x)=6\cos^3(x)-5\cos(x)$. Bewijs dat inderdaad geldt: $f'(x)=6\cos^3(x)-5\cos(x)$.

Bekijk het antwoord
  • $\frac{d}{dx}\cos(2x)=-2\sin(2x)$ (1p)
  • $f'(x)=\cos(x)\cos(2x)-2\sin(x)\sin(2x)$ (1p)
  • $\cos(x)\cos(2x)=\cos(x)\left(2\cos^2(x)-1\right)=2\cos^3(x)-\cos(x)$ (1p)
  • $2\sin(x)\sin(2x)=2\sin(x)\cdot2\sin(x)\cos(x)=4\sin^2(x)\cos(x)$ (1p)
  • $4\sin^2(x)\cos(x)=4\cos(x)\left(1-\cos^2(x)\right)$ (1p)
  • $2\cos^3(x)-\cos(x)-4\cos(x)\left(1-\cos^2(x)\right)$ herleiden tot $6\cos^3(x)-5\cos(x)$ (1p)

Vraag 2 in het hele examen

Figuur

Figuur
Figuur

Coördinatenstelsel met de horizontale x-as en de verticale y-as, met de oorsprong O. De grafiek van g is een bolvormige kromme boven de x-as met een top. De grafiek van f is een golvende kromme die rond de x-as beweegt en onder de x-as een dal heeft. Een verticale stippellijn bij x = p snijdt de grafiek van f in punt A en de grafiek van g in punt B. Bij A is de raaklijn aan de grafiek van f getekend, bij B de raaklijn aan de grafiek van g. Bij het snijpunt van de twee raaklijnen staat een rechte-hoek-symbool, dus die raaklijnen staan loodrecht op elkaar. Er zijn geen waarden bij de assen afgedrukt.

Vraag 3 6 punten

Op het domein $[-\tfrac12\pi,\ 1\tfrac12\pi]$ worden de functies $f$ en $g$ gegeven door $f(x)=\sin(x)\cos(2x)$ en $g(x)=2+\sin(x)$, en er geldt $f'(x)=6\cos^3(x)-5\cos(x)$. In de figuur zijn de grafieken van $f$ en $g$ weergegeven. De verticale lijn met vergelijking $x=p$ snijdt de grafiek van $f$ in het punt $A$ en de grafiek van $g$ in het punt $B$. We bekijken de raaklijn aan de grafiek van $f$ in $A$ en de raaklijn aan de grafiek van $g$ in $B$. In de figuur is een waarde van $p$ gekozen waarvoor de twee raaklijnen elkaar loodrecht snijden. Er zijn meerdere waarden van $p$ waarvoor dit het geval is. Bereken exact het aantal waarden van $p$ waarvoor de twee raaklijnen elkaar loodrecht snijden.

Bekijk het antwoord
  • Voor $p$ moet gelden $f'(p)\cdot g'(p)=-1$ (1p)
  • $\left(6\cos^3(p)-5\cos(p)\right)\cdot\cos(p)=-1$ geeft $6\cos^4(p)-5\cos^2(p)+1=0$ (1p)
  • De vergelijking $6q^2-5q+1=0$ met $q=\cos^2(p)$ moet worden opgelost (1p)
  • Dit geeft $q=\frac13$ of $q=\frac12$ (1p)
  • Hieruit volgt $\cos(p)=-\sqrt{\tfrac13}$ of $\cos(p)=\sqrt{\tfrac13}$ of $\cos(p)=-\sqrt{\tfrac12}$ of $\cos(p)=\sqrt{\tfrac12}$ (1p)
  • Elk van deze vergelijkingen heeft 2 oplossingen (die allemaal verschillen), dus het gevraagde aantal is 8 (1p)

Het eindantwoord is 8. Het aantal moet exact volgen uit de oplossing van de vergelijking in $q$; een aantal zonder die afleiding krijgt geen punten.

Vraag 3 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Hoogwater

Vraag 8 5 punten

Het model voor de capaciteit is $C=a-b\cdot\ln\left(\ln\left(\frac{T}{T-1}\right)\right)$ met $T>1$ (formule 1). Uit formule 1 volgt voor de afgeleide van $C$: $\frac{dC}{dT}=\frac{b}{T\cdot(T-1)\cdot\ln\left(\frac{T}{T-1}\right)}$ met $T>1$ (formule 2). Voor elke rivier geldt natuurlijk: hoe groter de herhalingstijd, des te groter is de capaciteit. De grafiek van $C$ zou dus voor elke waarde van $a$ en $b$ (met $a>0$ en $b>0$) stijgend moeten zijn. Bewijs met behulp van formule 2 dat de grafiek van $C$ inderdaad stijgend is voor elke waarde van $a$ en $b$ (met $a>0$ en $b>0$).

Bekijk het antwoord
  • Er moet gelden: $\frac{dC}{dT}>0$ (1p)
  • Omdat $T>1$ geldt $T>0$ en $T-1>0$ (1p)
  • Omdat ook $T>T-1$ geldt $\frac{T}{T-1}>1$ (1p)
  • Omdat $y=\ln(x)$ stijgend is en $\ln(1)=0$ volgt hieruit dat $\ln\left(\frac{T}{T-1}\right)>0$ (1p)
  • Zowel $b>0$ als $T\cdot(T-1)\cdot\ln\left(\frac{T}{T-1}\right)>0$, dus $\frac{dC}{dT}>0$, dus de grafiek van $C$ is stijgend (1p)

Vraag 8 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Rechts van het snijpunt

Opgavetekst

Bron 2

Figuur uit het examen

Grafiek van g (een rechte-achtige kromme die de x-as snijdt in punt A) en de grafiek van f, die diverse toppen heeft. Punt B is de derde top van f, rechts van A. Assen: x en y; O is de oorsprong.

Vraag 2 5 punten

De functies $f$ en $g$ zijn gegeven door $f(x) = 3\cos(2x) - \sqrt{2x}$ en $g(x) = 3 - \sqrt{2x}$. De grafiek van $g$ snijdt de $x$-as in punt $A$. De grafiek van $f$ heeft diverse toppen, alle met een positieve $x$-coördinaat. Punt $B$ is de derde van deze toppen. Zie de figuur. Er geldt: punt $B$ ligt rechts van punt $A$. Toon dit aan met behulp van de afgeleide van $f$.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt de $x$-coördinaat van $A$: $x = 4{,}5$ (1p)
  • Stelt de afgeleide vast: $f'(x) = -6\sin(2x) - \frac{1}{\sqrt{2x}}$ (2p)
  • Beschrijft hoe uit de vergelijking $-6\sin(2x) - \frac{1}{\sqrt{2x}} = 0$ de $x$-coördinaat van $B$ gevonden kan worden (1p)
  • Vindt dat de $x$-coördinaat van $B$ ongeveer $4{,}7$ is, dus groter dan $4{,}5$, en dat $B$ daarmee rechts van $A$ ligt (1p)

Past de kandidaat bij het differentiëren de kettingregel niet of niet correct toe, dan maximaal 3 scorepunten voor deze vraag.

Vraag 2 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Minimale lengte

Opgavetekst

figuur

figuur
figuur

Grafiek van de functie f, met het punt P op de grafiek en het punt A(7, 0) op de x-as. Het lijnstuk AP is getekend. De grafiek begint in O, heeft een top links, daarna een dal, en stijgt rechts daarvan steil. P ligt vlak bij het dal van de grafiek.

Vraag 1 4 punten

De functie $f$ wordt gegeven door $f(x) = x(x - 3)^2 + 2$. Op de grafiek van $f$ ligt het punt $P$. Verder is gegeven het punt $A(7, 0)$. Zie de figuur. De lengte van lijnstuk $AP$ hangt af van de positie van $P$. In de figuur is $P$ zó gekozen dat de lengte van lijnstuk $AP$ minimaal is. Bereken deze minimale lengte. Geef je eindantwoord in twee decimalen.

Bekijk het antwoord
  • Stelt $\Delta x = 7 - p$ en $\Delta y = f(p)$ op, waarbij $p$ de x-coördinaat van $P$ is (1p)
  • Stelt $AP = \sqrt{(7 - p)^2 + (f(p))^2}$ op (of $AP^2 = (7 - p)^2 + (f(p))^2$) (1p)
  • Beschrijft hoe het minimum van deze lengte met de GR bepaald kan worden (1p)
  • Geeft de minimale lengte van $AP$ als 4,35 (1p)

Eindantwoord in twee decimalen: 4,35.

Vraag 1 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Raaklijn in knikpunt

Opgavetekst

figuur

figuur
figuur

Grafiek van de functie f met een knik in het punt A, dat op de x-as staat rechts van O. Links van A stijgt de grafiek eerst en daalt daarna naar A; rechts van A loopt de grafiek steil omhoog. De stippellijn l is de raaklijn in A aan het linkerdeel van de grafiek en daalt steil naar rechts.

Vraag 4 5 punten

De functie $f$ wordt gegeven door $f(x) = |x - 2| \cdot \left(\frac{1}{2}x + 2\right) + 1$. De grafiek van $f$ heeft een knik in het punt $A$. Dit punt verdeelt de grafiek in twee delen. De lijn $l$ is de raaklijn in $A$ aan het linkerdeel van de grafiek. Zie de figuur. Stel op exacte wijze een vergelijking van lijn $l$ op.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt de x-coördinaat van de knik: $x - 2 = 0$, dus $x = 2$ (1p)
  • Stelt voor $x < 2$ op: $f(x) = -(x - 2) \cdot \left(\frac{1}{2}x + 2\right) + 1$ (1p)
  • Stelt voor $x < 2$ op: $f'(x) = -1 \cdot \left(\frac{1}{2}x + 2\right) - (x - 2) \cdot \frac{1}{2}$ (1p)
  • Bepaalt de helling van $l$: $\lim_{x \uparrow 2} f'(x) = -3$ (1p)
  • Gebruikt $y_A = 1$ en $1 = -3 \cdot 2 + b$ om $b = 7$ te vinden, en geeft als vergelijking van $l$: $y = -3x + 7$ (1p)

Het functievoorschrift $f(x) = (x - 2) \cdot \left(\frac{1}{2}x + 2\right) + 1$ hanteren mag voor deze vraag maximaal 3 scorepunten opleveren. De notatie $f'(2) = -3$ in plaats van $\lim_{x \uparrow 2} f'(x) = -3$ levert geen aftrek op.

Vraag 4 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Optimale snijsnelheid

figuur

figuur
figuur

Grafiek van A als functie van V, voor 5 ≤ V ≤ 150. Horizontale as: V, met merkstreepjes bij 50, 100 en 150. Verticale as: A, met merkstreepjes bij 10 000, 20 000 en 30 000. De kromme begint bij een kleine V vlak boven de oorsprong, stijgt tot een top bij V ongeveer 95 à 100 op een A van ongeveer 31 000, en daalt daarna tot ongeveer 22 000 bij V = 150.

Vraag 7 5 punten

Het aantal geboorde gaten per 24 uur wordt gegeven door $A = \frac{432V}{\frac{2}{150^4} \cdot V^4 + 1}$, voor $5 \le V \le 150$. In de figuur is de grafiek van $A$ weergegeven. Uit de grafiek blijkt dat er een snelheid is waarbij het aantal geboorde gaten per 24 uur maximaal is. Bereken algebraïsch deze snelheid in m/min. Geef je eindantwoord in één decimaal.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt de afgeleide van de noemer van de formule voor $A$: $\frac{8}{150^4} \cdot V^3$ (1p)
  • Stelt $\frac{dA}{dV}$ op met de quotiëntregel, met in de teller $432 \cdot (\text{noemer}) - 432V \cdot (\text{afgeleide van de noemer})$ en in de noemer het kwadraat van de noemer (1p)
  • Stelt $\frac{dA}{dV} = 0$ en herleidt tot $0{,}00000170\ldots \cdot V^4 + 432 - 0{,}00000682\ldots \cdot V^4 = 0$ (1p)
  • Herleidt tot $-0{,}00000512 \cdot V^4 + 432 = 0$, dus $V^4 = \frac{-432}{-0{,}00000512} = 84\,375\,000$ (1p)
  • Geeft $V = \sqrt[4]{84\,375\,000} \approx 95{,}8$ m/min (de negatieve oplossing voldoet niet) (1p)

Eindantwoord: 95,8 m/min (één decimaal). Het negatieve nulpunt van de afgeleide (V ≈ -95,8) voldoet niet.

Vraag 7 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Twee logaritmische functies

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Grafieken van f en g, met de horizontale lijn y = q. De lijn snijdt de grafiek van f in het punt A en de grafiek van g in het punt B; A ligt links van B. Assen x en y, met oorsprong O. De grafiek van f ligt links van die van g.

Vraag 15 2 punten

Voor de lijn $x = p$ met $p > 10$ geldt, met $f(x) = \log\left(\sqrt{x}\right)$ en $g(x) = \log\left(x\sqrt{x}\right) - 1$: de lijn snijdt de grafiek van $f$ in $C$, de grafiek van $g$ in $D$ en de x-as in $E$. Er geldt: $\frac{CD}{CE} = \frac{2\log(p) - 2}{\log(p)}$. Als $p$ onbegrensd toeneemt, nadert de verhouding $\frac{CD}{CE}$ tot een grenswaarde. Bereken exact deze grenswaarde.

Bekijk het antwoord
  • Herleidt $\frac{2\log(p) - 2}{\log(p)}$ tot $2 - \frac{2}{\log(p)}$ (1p)
  • Geeft $\lim_{p \to \infty} \frac{CD}{CE} = \frac{2 - 0}{1} = 2$; dit is de gevraagde grenswaarde (1p)

Vraag 15 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Bewegend punt

Opgavetekst

figuur

figuur
figuur

Baan van het punt P in een assenstelsel met een x-as en een y-as. De baan snijdt de y-as in de oorsprong O en in het punt A, dat boven O op de y-as ligt. De baan bestaat uit twee takken die in O samenkomen: een tak van linksboven die via A loopt, en een tak van links die naar O loopt.

Vraag 1 4 punten

De beweging van een punt P wordt gegeven door de bewegingsvergelijkingen $x(t) = 1 - t^2$ en $y(t) = (1 + t)^2$. In de figuur is de baan van P weergegeven. De baan van P snijdt de y-as in de oorsprong O en in punt A. Bereken exact de snelheid waarmee P door punt A gaat.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt de parameterwaarde bij A: uit x(t) = 0 volgt t = -1 of t = 1, en y(-1) = 0 hoort bij O, dus bij punt A hoort t = 1 (1p)
  • Stelt de afgeleiden op: $\frac{dx}{dt} = -2t$ en $\frac{dy}{dt} = 2(1 + t)$ (1p)
  • Vult t = 1 in: $\frac{dx}{dt} = -2$ en $\frac{dy}{dt} = 4$ (1p)
  • Berekent de snelheid: $\sqrt{(-2)^2 + 4^2} = 2\sqrt{5}$ (of $\sqrt{20}$) (1p)

Het eindantwoord 2√5 en √20 zijn gelijkwaardig. Punt O hoort bij t = -1, punt A bij t = 1.

Vraag 1 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Maxima en minima

Vraag 8 6 punten

De functie f wordt gegeven door $f(x) = 6\sin(x) - \cos(2x)$. De grafiek van f heeft oneindig veel toppen. Bereken exact de x-coördinaten van alle toppen van de grafiek van f.

Bekijk het antwoord
  • Differentieert: $f'(x) = 6\cos(x) + 2\sin(2x)$ (2p)
  • Schrijft $2\sin(2x) = 4\sin(x)\cos(x)$, dus $f'(x) = 6\cos(x) + 4\sin(x)\cos(x)$ (1p)
  • Ontbindt tot $f'(x) = 2\cos(x)(3 + 2\sin(x)) = 0$ (1p)
  • Ziet dat $3 + 2\sin(x) = 0$ geen oplossingen heeft, want $\sin(x) = -\frac{3}{2}$ kan niet (1p)
  • Lost $\cos(x) = 0$ op: $x = \frac{1}{2}\pi + k\pi$, met k geheel (1p)

Opmerking uit het correctievoorschrift: als bij het differentiëren de kettingregel niet of niet correct is toegepast, voor deze vraag maximaal 4 scorepunten toekennen.

Vraag 8 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Natuurlijke logaritme van de wortel

figuur

figuur
figuur

Grafiek van f, die naar de y-as toe steeds lager loopt (verticale asymptoot langs de y-as), en grafiek van g, die sterker stijgt. Tussen beide grafieken is een verticaal lijnstuk getekend.

Vraag 13 4 punten

De functie f wordt gegeven door $f(x) = \ln(\sqrt{x})$ en de functie $f^{inv}(x) = e^{2x}$. De grafiek van $f^{inv}$ wordt ten opzichte van de x-as met factor $\frac{1}{2}$ vermenigvuldigd. Zo ontstaat de grafiek van de functie g. Elke verticale lijn rechts van de y-as snijdt de grafiek van f in één punt en de grafiek van g in één punt. Het lijnstuk tussen deze twee punten heeft een lengte die afhangt van de plaats van de verticale lijn. Zie de figuur. Bereken de minimale lengte van het lijnstuk. Rond je eindantwoord af op drie decimalen.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de lengte van het lijnstuk op als $g(x) - f(x)$ (1p)
  • Stelt $g(x) = \frac{1}{2}e^{2x}$ vast (1p)
  • Beschrijft hoe het minimum van $g(x) - f(x)$ berekend kan worden, met de afgeleide gelijk aan nul (1p)
  • Komt op een minimale lengte van 1,512 (1p)

Het eindantwoord is 1,512 op drie decimalen.

Vraag 13 in het hele examen

Hoe vaak differentiëren in het examen komt

Vragen over differentiëren per centraal examen wiskunde B vwo. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 1816%
2026, tijdvak 25, 10-11, 16427%
2025, tijdvak 1116%
2025, tijdvak 21016%
2024, tijdvak 11-2, 14321%
2024, tijdvak 24, 11213%
2023, tijdvak 11, 10212%
2023, tijdvak 2117%
2022, tijdvak 13, 11213%
2022, tijdvak 21-2, 6321%
2022, tijdvak 33, 7, 17319%
2021, tijdvak 11018%
2021, tijdvak 29, 14, 16319%
2021, tijdvak 32-3, 8319%
2019, tijdvak 1217%
2019, tijdvak 21, 4, 7, 15424%
2018, tijdvak 11, 8, 13318%

In 17 van de 18 ingedeelde examens wiskunde B vwo staat een vraag over differentiëren, samen 38 vragen (13% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2026, tijdvak 2: 4 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 12% van de vragen over differentiëren, daarvoor 14%. Dat aandeel is dus stabiel.

Oefenen met differentiëren

Maak de 15 nieuwste examenvragen over differentiëren online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over differentiëren

Andere onderwerpen wiskunde B vwo

Differentiëren op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen wiskunde B vwo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker wiskunde B per vraagtype nakijkt, lees je op wiskunde B toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op wiskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt differentiëren voor in het eindexamen wiskunde B vwo?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 38 vragen over differentiëren, 13% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 17 van die examens.

In welk examen wiskunde B vwo stonden de meeste vragen over differentiëren?

In het examen van 2026, tijdvak 2, met 4 vragen: 5, 10-11, 16.

Hoe oefen ik examenvragen over differentiëren?

Op deze pagina staan alle vragen over differentiëren met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.