Examenvragen grootheden en eenheden natuurkunde havo
9 vragen over grootheden en eenheden uit 8 centrale examens van 2018 tot en met 2025.
Grootheden en eenheden komt in 8 van de 18 examens natuurkunde havo voor, met 9 vragen (2% van alle examenvragen). Het meest in 2023, tijdvak 2 (2 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over grootheden en eenheden
Per examen de vragen over grootheden en eenheden, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2025, tijdvak 2: Verwarmde inlegzolen
Opgavetekst
Figuur 1

Tekening van een wandelschoen met de inlegzool met voorverwarmingselement en de schoenzool. Plek I ligt bij de voet, II en III bij de inlegzool en IV bij de buitenkant van de schoenzool.
Figuur 2 en 3

Twee temperatuurgrafieken naast elkaar. Verticale as: T in °C, van -5 tot 35. Horizontale as: plek I (voet), II en III (inlegzool, grijs gearceerd) en IV (buiten de schoenzool). Figuur 2, verwarming uitgeschakeld: ongeveer 30 °C bij I, ongeveer 24 °C bij II, ongeveer 23 °C bij III en 0 °C bij IV. Figuur 3, verwarming ingeschakeld: ongeveer 30 °C bij I, II en III en 0 °C bij IV.
Vraag 15 5 punten
Maryam maakt zelf verwarmde inlegzolen. Ze wil dat de binnenkant van de schoenzool minimaal 30 °C is als het onder de schoenzool -5 °C is. Een wandelschoenzool is gemaakt van rubber en heeft een dikte van 1,8 cm. Maryam heeft een schatting gemaakt van de oppervlakte van de inlegzool. Ze heeft hiermee berekend dat het vermogen per inlegzool 5 W moet zijn. Voer de volgende opdrachten uit:
- Bereken de oppervlakte van de inlegzool die Maryam geschat heeft.
- Leg uit of Maryam een realistische waarde geschat heeft.
Bekijk het antwoord
- Gebruik van $P = \lambda \cdot A \cdot \frac{\Delta T}{d}$ (1p)
- Opzoeken van de warmtegeleidingscoëfficiënt $\lambda$ van rubber (1p)
- Completeren van de berekening: $A = 0{,}02\ \text{m}^2$ (1p)
- Inzicht dat de berekende oppervlakte vergeleken moet worden met de maten van een zool (1p)
- Consequente conclusie: een oppervlakte van 0,02 m2 past bij een inlegzool van 0,1 m bij 0,2 m, dat is een realistische schatting voor een schoenzool (1p)
Voorbeeldwaarde: λ rubber = 0,15 W m-1 K-1, ΔT = 35 K en d = 1,8·10^-2 m geven $A = 0{,}02$ m2. Dat komt overeen met een inlegzool van 0,1 m breed en 0,2 m lang.
2024, tijdvak 1: Kampeerbrander op hout
Opgavetekst
Figuur 1

Foto van een kampeerbrander met een gasblikje.
Vraag 7 2 punten
De spanning $U_{\text{pelt}}$ is afhankelijk van het temperatuurverschil tussen beide zijdes van het element. Bij benadering geldt: $U_{\text{pelt}} = C \cdot \Delta T$. Hierin is: $U_{\text{pelt}}$ de opgewekte spanning; $C$ een constante; $\Delta T$ het temperatuurverschil. Leid de eenheid van C af.
Bekijk het antwoord
- Invullen van correcte eenheden voor Upelt en ΔT: [U] = V en [ΔT] = K (of °C) (1p)
- Completeren van het antwoord: de eenheid van C is V K−1 (of V °C−1) (1p)
2023, tijdvak 2: Aluminium
Vraag 16 3 punten
Aluminium is een metaal dat vanwege zijn stofeigenschappen veel verschillende toepassingen heeft. Door de lage dichtheid van aluminium is het bijvoorbeeld in voertuigen een interessante vervanging voor ijzer. Vermindering van gewicht betekent namelijk vermindering van energiegebruik door het voertuig. Ingenieurs hebben ooit de volgende vuistregel bepaald: in een voertuig kan ijzer worden vervangen door aluminium in de verhouding 2:1 bij gelijkblijvende stevigheid van de constructie. Dit betekent dat 2 kilogram ijzer kan worden vervangen door 1 kilogram aluminium.
De stevigheid van een constructie wordt onder andere bepaald door de treksterkte van het materiaal.
Voer de volgende opdrachten uit:
- Bereken de verhouding tussen de dichtheden van ijzer en aluminium.
- Geef een reden waarom de ingenieurs op een andere verhouding uitkomen dan uit de dichtheden volgt.
Bekijk het antwoord
- Zoekt de dichtheden van ijzer en aluminium op (1p)
- Completeert de berekening: de verhouding is 2,91 : 1,00 (1p)
- Geeft als reden dat de treksterkte van aluminium verschilt van die van ijzer (veel lager) (1p)
Uitkomst: 2,91 : 1,00. Voorbeeld: de dichtheid van ijzer is 7,87 · 10^3 kg m$^{-3}$ en die van aluminium 2,70 · 10^3 kg m$^{-3}$, dus $7{,}87 : 2{,}70 \approx 2{,}91 : 1{,}00$. Als reden: de treksterkte van aluminium is veel lager dan die van ijzer.
Figuur 1

Foto van een printplaat met een koellichaam: een metalen blok met veel dunne koelribben, op een elektronisch onderdeel gemonteerd.
Vraag 17 3 punten
De thermische eigenschappen van aluminium maken dit metaal ook geschikt voor gebruik in zogenaamde koellichamen. In elektrische apparaten worden koellichamen gebruikt om warmte op te nemen en af te voeren tijdens langdurig gebruik van de elektronica. Zie figuur 1.
Voor een koellichaam zijn twee materiaaleigenschappen van belang:
- de soortelijke warmte
- de warmtegeleidingscoëfficiënt
Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over de vergelijking tussen twee koellichamen van gelijke vorm en grootte, het ene gemaakt van aluminium en het andere van koper.
Omcirkel in iedere zin op de uitwerkbijlage het juiste antwoord.
Bij een gegeven temperatuur van de elektronica hangt de hoeveelheid warmte die het koellichaam per seconde afstaat aan de omgeving af van de soortelijke warmte / warmtegeleidingscoëfficiënt van het gebruikte materiaal.
De waarde van deze stofeigenschap is voor aluminium groter / kleiner dan voor koper.
Een elektrisch onderdeel in een computer bereikt daardoor een lagere temperatuur als het wordt gekoeld met een koellichaam van aluminium / koper.
Bekijk het antwoord
- Eerste zin goed: de warmtegeleidingscoëfficiënt bepaalt de hoeveelheid warmte die per seconde wordt afgestaan (1p)
- Tweede zin consequent met de eerste: de waarde is voor aluminium kleiner dan voor koper (1p)
- Derde zin consequent met de tweede: een koellichaam van koper (1p)
Juiste antwoorden: warmtegeleidingscoëfficiënt; kleiner; koper. Het eerste punt: de eerste zin is goed. Het tweede punt: de tweede zin is consequent met de eerste. Het derde punt: de derde zin is consequent met de tweede. Bij een fout in de eerste zin vervalt ook het derde punt.
2022, tijdvak 1: Exploderende draad
Opgavetekst
figuur 1 Exploderende draad

Foto van een nachtelijke straat in Eindhoven. Een lichtende lijn loopt over de weg; langs de weg staat publiek.
Vraag 22 4 punten
In 2016 werd in Eindhoven tijdens het festival Glow voor publiek kunstmatig een ‘bliksem’ met een recordlengte van 80 m gemaakt. Zie figuur 1. Voor het opwekken van de bliksem werd een dunne draad van koper gebruikt met een weerstand van 35 Ω. De draad was 80 m lang. Een menselijke haar heeft een diameter van 0,060 mm. Zowel de draad als een mensenhaar is cilindervormig. Toon met een berekening aan of de draad dikker of dunner was dan een mensenhaar.
Bekijk het antwoord
- Gebruikt $\rho = \frac{R \cdot A}{\ell}$ (1p)
- Zoekt de soortelijke weerstand van koper op (1p)
- Gebruikt $A = \pi r^{2}$ en gebruikt de factor 2 juist (de diameter is 2r) (1p)
- Completeert de berekening en trekt de consequente conclusie dat de draad dikker is dan een mensenhaar (1p)
Uitkomst: de draad is dikker dan een mensenhaar. Methode 1: A = ρ·ℓ/R = 3,89·10^-8 m², dus r = 1,11·10^-4 m en de diameter 2,2·10^-4 m, dikker dan de haar (6,0·10^-5 m). Methode 2: de doorsnede van de haar is ongeveer 2,8·10^-9 m²; de doorsnede van de draad is groter. Het correctievoorschrift rekent met ρ = 17·10^-9 Ωm; de opmerking in het correctievoorschrift noemt ook 16,8·10^-9 Ωm voor koper.
2022, tijdvak 3: Superaarde?
Opgavetekst
Figuur 1

Schematische tekening van een planeet die voor een ster langs beweegt, met de standen 1, 2 en 3. Daaronder een grafiek van de lichtsterkte tegen de tijd: de lichtsterkte daalt tussen stand 1 en 2 en stijgt weer bij stand 3. De figuur is niet op schaal.
Figuur 2
| Exoplaneet GJ1214b | |
|---|---|
| massa | $6{,}50 \cdot M_{aarde}$ |
| straal | $2{,}76 \cdot r_{aarde}$ |
| omlooptijd rond ster | 37,92 uur |
Vraag 5 1 punt
Astronomen zijn op zoek naar exoplaneten die lijken op de rotsachtige aarde. Als de massa en de straal van de planeet GJ1214b bekend zijn, kan de dichtheid van die planeet worden berekend en vergeleken met die van de aarde. Hoe groot is de dichtheid van planeet GJ1214b vergeleken met die van de aarde? Gebruik figuur 2.
Bekijk het antwoord
Antwoord: E
2021, tijdvak 1: Sprong van Luke Aikins
Opgavetekst
Figuur 1 Sprong van Luke Aikins

Foto van Luke Aikins bij zijn sprong.
Figuur 2 Sprong van Luke Aikins

Foto van Luke Aikins tijdens de sprong.
Vraag 19 2 punten
In 2016 sprong skydiver Luke Aikins zonder parachute vanaf een hoogte van bijna 8 km recht naar beneden. Boven de grond was een groot net opgespannen om hem veilig op te vangen. Zie figuur 1 en 2. Aikins ondervond een luchtweerstandskracht. Hiervoor geldt: $F_w = kAv^2$. Hierin is: k een constante; A de frontale oppervlakte van Aikins; v de snelheid ten opzichte van de lucht. Leid de eenheid van k af in (grond)eenheden van het SI zoals vermeld in Binas-tabel 3a of Sciencedata-tabel 1.3a.
Bekijk het antwoord
- Vult een correcte SI-eenheid in voor F_w, A en v (N, m² en m s⁻¹). (1p)
- Vereenvoudigt tot de eenheid van k: kg m⁻³. (1p)
2021, tijdvak 3: Mondharp
Opgavetekst
figuur 3

(u,t)-diagram van de trilling van het metaalplaatje, op ruitjespapier. Verticale as: uitwijking u in cm, met markeringen van -0,20 tot 0,30. Horizontale as: tijd t in s, met markeringen van 0,20 tot 0,30 s. De uitwijking vertoont een regelmatige trilling.
Vraag 20 3 punten
De frequentie van de grondtoon van het metaalplaatje wordt gegeven door: $f_g = c \cdot \frac{v \cdot d}{\ell^2}$ Hierin is: $f_g$ de frequentie in Hz; $v$ de geluidssnelheid in het materiaal van het metaalplaatje in m s⁻¹; $d$ de dikte van het metaalplaatje in m; $\ell$ de lengte van het metaalplaatje in m; $c$ een constante, met een waarde van 0,162. Toon aan dat de constante $c$ geen eenheid heeft.
Bekijk het antwoord
- Dimensie van f_g is s⁻¹ (1p)
- Dimensie van ℓ, v en d is respectievelijk m, m s⁻¹ en m (1p)
- Completeren van het antwoord: c = f_g · ℓ² / (v · d) heeft geen eenheid (1p)
Uitwerking: c = f_g · ℓ² / (v · d). De eenheid is (s⁻¹ · m²) / (m s⁻¹ · m), dus de constante heeft geen eenheid.
2018, tijdvak 1: Operatiedeken
Opgavetekst
Figuur 1

Foto van geweven textiel, vergroot: een regelmatig raster van draden die in de lengterichting en in de breedterichting met elkaar verbonden zijn.
Vraag 8 3 punten
Kleding wordt meestal gemaakt van textiel dat geweven is: de draden zijn in de lengterichting en in de breedterichting met elkaar verbonden, waardoor er een samenhang ontstaat. Zie vergroot in figuur 1. Om 1,0 m² van dit weefsel te maken is 8,8 km draad nodig. Elke draad heeft een doorsnede met een oppervlakte van 3,85·10⁻³ mm². De massa van 1,0 m² van het weefsel is 47 gram. Bereken de dichtheid van de draad.
Bekijk het antwoord
- Inzicht dat het volume van de draad gelijk is aan de doorsnede maal de lengte: V = A·ℓ (1p)
- Gebruikt ρ = m/V, met de massa van de draad (47 g) (1p)
- Completeert de berekening: ρ = 1,4·10³ kg m⁻³ (1p)
Uitkomst ρ = 1,4·10³ kg m⁻³ (V = 8,8·10³ m · 3,85·10⁻⁹ m² = 3,39·10⁻⁵ m³; m = 4,7·10⁻² kg).
Hoe vaak grootheden en eenheden in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2025, tijdvak 2 | 15 | 1 | 4% |
| 2024, tijdvak 1 | 7 | 1 | 4% |
| 2023, tijdvak 2 | 16-17 | 2 | 9% |
| 2022, tijdvak 1 | 22 | 1 | 4% |
| 2022, tijdvak 3 | 5 | 1 | 4% |
| 2021, tijdvak 1 | 19 | 1 | 3% |
| 2021, tijdvak 3 | 20 | 1 | 3% |
| 2018, tijdvak 1 | 8 | 1 | 4% |
In 8 van de 18 ingedeelde examens natuurkunde havo staat een vraag over grootheden en eenheden, samen 9 vragen (2% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2023, tijdvak 2: 2 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 1% van de vragen over grootheden en eenheden, daarvoor 2%. Dat aandeel is dus stabiel.
Oefenen met grootheden en eenheden
Maak de 15 nieuwste examenvragen over grootheden en eenheden online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over grootheden en eenheden
Andere onderwerpen natuurkunde havo
Grootheden en eenheden op andere niveaus
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen natuurkunde havo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker natuurkunde per vraagtype nakijkt, lees je op natuurkunde toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op natuurkunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt grootheden en eenheden voor in het eindexamen natuurkunde havo?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 9 vragen over grootheden en eenheden, 2% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 8 van die examens.
In welk examen natuurkunde havo stonden de meeste vragen over grootheden en eenheden?
In het examen van 2023, tijdvak 2, met 2 vragen: 16-17.
Hoe oefen ik examenvragen over grootheden en eenheden?
Op deze pagina staan alle vragen over grootheden en eenheden met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.