Examenvragen grootheden en eenheden natuurkunde vwo
8 vragen over grootheden en eenheden uit 8 centrale examens van 2018 tot en met 2026.
Grootheden en eenheden komt in 8 van de 18 examens natuurkunde vwo voor, met 8 vragen (2% van alle examenvragen). Het meest in 2026, tijdvak 1 (1 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over grootheden en eenheden
Per examen de vragen over grootheden en eenheden, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2026, tijdvak 1: Botsproef
Opgavetekst
Ongeveer 75 jaar geleden onderzocht John Stapp de effecten van grote versnellingen op het menselijk lichaam. In een van zijn experimenten zat hij op een stoel, met een veiligheidsriem over zijn heupen. De stoel hing aan een lange kabel. De stoel werd uit de evenwichtsstand getrokken en vervolgens vanuit stilstand losgelaten. Zie figuur 1. Bij het laagste punt werd een botsing nagebootst. Dit deed men door een andere kabel aan de achterkant van de stoel aan te spannen, waardoor de stoel plotseling vertraagde.
De snelheid van de stoel vlak voor de botsing (het aanspannen van de kabel) is 4,0 m s-1.
Aya heeft op internet een film van het experiment van Stapp gevonden. Figuur 2 toont een beeldje uit de film.
De film werd gemaakt om de beweging met behulp van videometen te onderzoeken. Daarom is er op de achtergrond in figuur 2 een gestreepte balk met een totale lengte van 1 yard (= 0,91 m) geplaatst. Ook zijn er twee markeringen aangebracht:
- M, op de zitting van de stoel;
- S, op de schouder van Stapp.
Aya analyseert de beweging van de markeringen M en S. Daarvoor vergroot zij de filmbeeldjes en meet daarin met een liniaal. De vergroting van het beeldje uit figuur 2 staat op de uitwerkbijlage. Daar is ook het assenstelsel aangegeven dat Aya gekozen heeft. Uit haar metingen berekent zij de werkelijke horizontale positie x en werkelijke verticale positie y van de markeringen ten opzichte van de oorsprong.
Vraag 2 2 punten
Schat met de figuur op de uitwerkbijlage tot op hoeveel cm nauwkeurig Aya de werkelijke positie van een markering kan bepalen.
Vergroting van het filmbeeldje met de gestreepte balk van 1 yard en de markeringen M en S, met het assenstelsel van Aya. Bekijk in Uitwerkbijlage, pagina 1
Bekijk het antwoord
uitkomst: Δx = 2 cm
voorbeeld van een antwoord:
In de vergroting van het beeldje op de uitwerkbijlage kan de positie van een markering op 1 millimeter nauwkeurig bepaald worden. De balk is daar 45 mm lang, en dat komt overeen met 0,91 m. De nauwkeurigheid van de positiebepaling is dus 0,91 · 1/45 = 0,02 m = 2 cm.
2025, tijdvak 2: Experiment van Millikan
Vraag 12 3 punten
In 1909 voerden Robert Millikan en Harvey Fletcher een experiment uit waarmee ze de lading van het elektron bepaalden. Om de lading van één zo’n druppel te bepalen moet eerst de straal van die druppel bepaald worden. Voor de wrijvingskracht geldt: $F_w = 6\pi \eta r v$ (1). Hierin is: $\eta$ de viscositeit van de lucht, ook wel stroperigheid genoemd; r de straal van de druppel; v de snelheid van de druppel. De grootte van de viscositeit is $1{,}828 \cdot 10^{-5}$, uitgedrukt in SI-eenheden. Leid met behulp van formule (1) de eenheid van de viscositeit $\eta$ af in (grond)eenheden van het SI, zoals ze staan in Binas-tabel nummer 3A en ScienceData-tabel nummer 1.3a.
Bekijk het antwoord
- Invullen van de eenheden in formule (1) (1p)
- Gebruik van 1 N = 1 kg m s^-2 (1p)
- Completeren van de afleiding (1p)
Eenheid van de viscositeit: kg m^-1 s^-1. Als de kandidaat het tweede scorepunt niet behaalt, mag het laatste scorepunt niet worden toegekend.
2024, tijdvak 1: Echografie
Vraag 20 3 punten
Voor de akoestische weerstand van een stof geldt formule (1): $Z = \rho \cdot v$, waarin ρ de dichtheid van de stof is en v de voortplantingssnelheid van geluid door de stof. Als eenheid van de akoestische weerstand wordt vaak N s m−3 gebruikt. De dichtheden van zachte lichaamsweefsels, zoals de huid en vetweefsel, zijn vergelijkbaar met die van water. Leid af, met behulp van formule (1), dat N s m−3 een eenheid is van Z.
Bekijk het antwoord
- Inzicht dat N = kg m s−2 (1p)
- Inzicht dat de eenheid van ρ kg m−3 is en de eenheid van v m s−1 (1p)
- Completeert de afleiding: de eenheid van Z is N s m−3 (kg m−2 s−1) (1p)
2024, tijdvak 2: Elektrische scooter
Opgavetekst
Figuur 1 Elektrische scooter

Foto van de elektrische scooter van Mees.
Schakelschema op de uitwerkbijlage

Schematische tekening van het stopcontact (ongeveer 230 V), een stroommeter (A) in het midden en de kabels naar de oplader en naar de scooter. Een deel van de kabels is nog niet getekend.
Vraag 7 3 punten
Mees vereenvoudigt de formule voor de luchtweerstandskracht tot: $F_{w,lucht} = k \cdot v^2$ (1). Leid de eenheid van k af in (grond)eenheden van het SI zoals vermeld in de Binas-tabellen (3a) of Sciencedata (1.3a).
Bekijk het antwoord
- Inzicht dat de eenheid van F_w,lucht gelijk is aan de eenheid van k maal de eenheid van v² (1p)
- Invullen van de eenheid van F_w,lucht: kg m s-2 (1p)
- Completeren van de afleiding: de eenheid van k is kg m-1 (1p)
Uitkomst: de eenheid van k is kg/m (kg m-1).
2023, tijdvak 2: Treinwielen
Opgavetekst
Figuur 1

Schets van een wielstel: één as met twee wielen die op de rails rusten. De wielen en de as vormen samen één geheel. Labels: wiel en rail.
Figuur 2

Schematisch bovenaanzicht van het wielstel op vijf tijdstippen, a tot en met e, naast elkaar. Bij a staat de as uit het midden. Bij b is de as iets geroteerd en beweegt naar het midden van het spoor. Bij c schiet de as door. Bij d en e herhaalt zich hetzelfde aan de andere kant. Een stippellijn toont de golfvorm van de beweging over het spoor.
Vraag 14 2 punten
Voor de golflengte λ van de sinusloop geldt de formule van Klingel: $\lambda = 2\pi\sqrt{\frac{d\,r_0}{2\gamma}}$
Hierin is:
− d de afstand tussen de twee spoorrails in m
− r_0 de gemiddelde straal van het wiel in m, dus gemeten in het midden van het loopvlak
− γ de wielbandconiciteit
De wielbandconiciteit is een maat voor het verschil tussen binnen- en buitendiameter van een wiel.
Toon aan dat de wielbandconiciteit geen eenheid heeft.
Bekijk het antwoord
- Gebruik van de formule van Klingel, herschreven tot $\gamma = \frac{2\pi^2\, d\, r_0}{\lambda^2}$, met d, r_0 en λ in m (1p)
- Completeren van de afleiding: de meter van d en r_0 valt weg tegen de meter in λ², zodat γ geen eenheid heeft (1p)
2022, tijdvak 3: Compton
Opgavetekst
Figuur 2

Schema van het comptoneffect: een invallend röntgenfoton met golflengte λ botst op een stilstaand vrij elektron. Het verstrooide foton (λ’) en het elektron bewegen onder de hoeken φ en θ.
Vraag 20 3 punten
De factor $\frac{h}{mc}$ uit de formule van Compton wordt ook wel de comptongolflengte voor een elektron genoemd. Toon aan dat de comptongolflengte de eenheid m heeft.
Bekijk het antwoord
- Inzicht in de eenheden voor h, m en c (1p)
- Inzicht dat J = N·m = kg·m²·s⁻² (1p)
- Completeert de afleiding: de eenheid van h/(mc) is m (1p)
2021, tijdvak 2: Beker van Lycurgus
Opgavetekst
Figuur 1a

Foto van de beker van Lycurgus, van binnenuit beschenen met wit licht. De beker kleurt rood.
Figuur 1b

Foto van dezelfde beker, van buitenaf beschenen met wit licht. De beker kleurt groen.
Figuur 2

Grafiek van de mate van absorptie (verticale as, zonder getallen) als functie van de golflengte λ in nm (horizontale as, met ijkmerken bij 400, 500, 600 en 700 nm). De absorptie heeft een piek rond 525 nm. Rond 600 tot 700 nm is de absorptie klein.
Vraag 9 3 punten
Voor de resonantiefrequentie van het plasmonmodel geldt: $f_{res} = k\sqrt{\frac{n\,e^2\,f}{\pi\,m}}$ (1). Hierin is: $f_{res}$ de frequentie waarbij resonantie optreedt in Hz; $n$ het aantal geleidingselektronen per m³; $e$ de lading van het elektron in C; $f$ de constante (in de wet) van Coulomb in Nm²C⁻²; $m$ de massa van een elektron in kg; $k$ een constante. Leid af of $k$ een eenheid heeft.
Bekijk het antwoord
- Gebruikt de juiste eenheden voor $f_{res}$, $n$, $e$, $f$ en $m$. (1p)
- Heeft het inzicht dat N = kg m s⁻². (1p)
- Completeert de afleiding (en consequente conclusie). (1p)
Een expliciete conclusie is niet nodig, mits aan de consequent afgeleide eenheid ook te zien is of k dimensieloos is. Dat kan alleen als de kandidaat het inzicht van de tweede deelscore heeft laten zien (aanvulling op het correctievoorschrift). Als de kandidaat bij een verkeerd gekozen eenheid voor een grootheid in formule (1) consequent de afleiding completeert, kan het derde scorepunt nog worden toegekend. Uitkomst: k heeft geen eenheid.
2018, tijdvak 1: Uitrijden van een auto
Opgavetekst
Figuur 1

Grafiek van de snelheid v (m s−1) tegen de tijd t (s), vergroot op de uitwerkbijlage. Verticale as: v van 0 tot 40 m s−1. Horizontale as: t van −20 tot 200 s. De curve begint bij 33,3 m s−1 op t = 0 s en daalt tot de auto stilstaat (ongeveer t = 150 s). De uitrij-afstand is de oppervlakte onder de curve vanaf t = 0 s tot de stilstand; op het rooster telt dat 18 hokjes.
Figuur 2
Computermodel van de uitrijbeweging, als stroomschema met de modelregels. Modelregels: Flucht = k · v²; Fres = Flucht + Frol; a = −Fres / m; dv = a · dt; v = v + dv; t = t + dt; Frol en Fres zijn de krachten in het model. Startwaarden (in SI-eenheden): t = 0; dt = 0,01; v = 33,3; m = 1520; k = 1,62; Frol = 76.
Vraag 2 2 punten
Het model van figuur 2 gebruikt de formule Flucht = k · v². Leid de eenheid van de evenredigheidsconstante k af in basiseenheden (grondeenheden) van het SI, zoals ze staan in de BiNaS- en ScienceData-tabellen.
Bekijk het antwoord
- Inzicht dat de eenheid van kracht N gelijk is aan kg · m · s−2 (1p)
- Completeren van de afleiding: de eenheid van k is kg · m−1 (1p)
De kandidaat hoeft de notatie met vierkante haken niet te gebruiken. Als de kandidaat de formule Flucht = k · v² gelijkstelt aan de formule voor de luchtweerstand $F_{w,l} = \frac{1}{2} \rho C_w A v^2$, dit niet aanrekenen.
Hoe vaak grootheden en eenheden in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2026, tijdvak 1 | 2 | 1 | 4% |
| 2025, tijdvak 2 | 12 | 1 | 4% |
| 2024, tijdvak 1 | 20 | 1 | 4% |
| 2024, tijdvak 2 | 7 | 1 | 4% |
| 2023, tijdvak 2 | 14 | 1 | 4% |
| 2022, tijdvak 3 | 20 | 1 | 4% |
| 2021, tijdvak 2 | 9 | 1 | 4% |
| 2018, tijdvak 1 | 2 | 1 | 4% |
In 8 van de 18 ingedeelde examens natuurkunde vwo staat een vraag over grootheden en eenheden, samen 8 vragen (2% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2026, tijdvak 1: 1 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 3% van de vragen over grootheden en eenheden, daarvoor 1%. Dat aandeel is dus stabiel.
Oefenen met grootheden en eenheden
Maak de 15 nieuwste examenvragen over grootheden en eenheden online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over grootheden en eenheden
Andere onderwerpen natuurkunde vwo
- Straling
- Elektriciteit
- Astrofysica
- Beweging
- Licht en lenzen
- Magnetisme
- Geluid en trillingen
- Energie en arbeid
- Krachten
- Golven
Grootheden en eenheden op andere niveaus
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen natuurkunde vwo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker natuurkunde per vraagtype nakijkt, lees je op natuurkunde toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op natuurkunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt grootheden en eenheden voor in het eindexamen natuurkunde vwo?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 8 vragen over grootheden en eenheden, 2% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 8 van die examens.
In welk examen natuurkunde vwo stonden de meeste vragen over grootheden en eenheden?
In het examen van 2026, tijdvak 1, met 1 vragen: 2.
Hoe oefen ik examenvragen over grootheden en eenheden?
Op deze pagina staan alle vragen over grootheden en eenheden met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.