Examenvragen beweging natuurkunde havo
47 vragen over beweging uit 16 centrale examens van 2018 tot en met 2026.
Beweging komt in 16 van de 18 examens natuurkunde havo voor, met 47 vragen (10% van alle examenvragen). Het meest in 2026, tijdvak 1 (5 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over beweging
Per examen de vragen over beweging, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2026, tijdvak 1: Hamsterwiel
Opgavetekst
Machteld heeft een hamster, die vooral ’s nachts actief is in een hamsterwiel. Zie figuur 1. Machteld wil de prestatie van haar hamster vergelijken met die van een mens.
Eerst meet Machteld de snelheid waarmee de hamster het wiel laat ronddraaien. De meetopstelling die ze hiervoor bouwt bestaat uit een magneetje en een sensor. Ze bevestigt het magneetje op de zijkant van het hamsterwiel. Het wiel heeft een diameter van 24 cm. De sensor hangt aan een statief ernaast. Zie figuur 2.
Als het magneetje langs de sensor beweegt, geeft de sensor een spanningspuls. Machteld meet enige tijd de sensorspanning $U$ terwijl de hamster in het wiel loopt. Figuur 3 toont het $(U,t)$-diagram.
De baansnelheid van het magneetje is gelijk aan de loopsnelheid van de hamster.
Vraag 1 3 punten
Voer de volgende opdrachten uit:
- Bepaal de omlooptijd van het magneetje. Noteer je antwoord in twee significante cijfers.
- Bepaal de loopsnelheid van de hamster.
Figuur 3 toont het (U,t)-diagram van de sensorspanning met pieken op ongeveer 1,1 s, 2,2 s en 3,3 s. Bekijk in Opgaven, pagina 2
Bekijk het antwoord
uitkomst: $T = 1,1$ s
$v = 0,69$ m s$^{-1}$
voorbeeld van een antwoord:
De omlooptijd kan afgelezen worden in figuur 3: $T = 1,1$ s.
Voor de baansnelheid geldt $v = \frac{2\pi r}{T}$ met $r = \frac{d}{2} = 0,12$ m.
Dus $v = \frac{2\pi \cdot 0,12}{1,1} = 0,69$ m s$^{-1}$.
Vervolgens meet Machteld gedurende een hele nacht. Zij rekent de gegevens uit het $(U,t)$-diagram om tot een $(s,t)$-diagram. Voor een deel van de nacht is dit diagram afgebeeld in figuur 4.
Vraag 2 3 punten
Voer de volgende opdrachten uit:
- Geef aan hoe uit de grafiek volgt dat de hamster gepauzeerd heeft.
- Bepaal met behulp van figuur 4 de gemiddelde loopsnelheid van de hamster over dit deel van de nacht. Noteer je antwoord in drie significante cijfers.
Het (s,t)-diagram van de hamster over een deel van de nacht, met horizontale delen bij de pauzes. Bekijk in Opgaven, pagina 3
Bekijk het antwoord
uitkomst: $v_{\text{gem}} = 0,806$ km h$^{-1}$ (met een marge van $0,010$ km h$^{-1}$)
voorbeeld van een antwoord:
de $(s,t)$-grafiek loopt soms horizontaal (tijdens die tijdsintervallen was de snelheid nul, en heeft de hamster pauze gehouden).
Aflezen in figuur 4 geeft $\Delta s = 2,70$ km en $\Delta t = 3,35$ h. Hieruit volgt: $v_{\text{gem}} = \frac{\Delta x}{\Delta t} = \frac{2,70}{3,35} = 0,806$ km h$^{-1}$ ($= 0,224$ m s$^{-1}$).
Machteld leest op internet de volgende bewering:
Een hamster zet in één nacht net zoveel stappen als een mens tijdens vier marathons.
Een mens zet tijdens een marathon gemiddeld 160 stappen per minuut. De gemiddelde eindtijd is 4 uur en 21 minuten.
Om de bewering over het aantal stappen te controleren, bepaalt Machteld de totale afstand die de hamster tijdens de nacht heeft afgelegd. Deze is 7,4 km. Ook maakt ze een video van de rennende hamster. Met behulp van losse beeldjes uit de video bepaalt ze de stapgrootte van de hamster. Zie figuur 5.
Machteld definieert één stap als het verzetten van een voorpoot van een hamster of een been van een mens van achter naar voren.
Vraag 3 5 punten
Toon met behulp van figuur 5 aan of het aantal stappen van de hamster in één nacht overeenkomt met het aantal stappen van een mens tijdens vier marathons.
Figuur 5 toont twee foto’s van het hamsterwiel met de straal (0,12 m) en de stapgrootte van de hamster. Bekijk in Opgaven, pagina 4
Bekijk het antwoord
uitkomst: $n_{\text{stap hamster}} = 7,5 \cdot 10^4$
voorbeeld van een antwoord:
Het gemiddeld aantal stappen in een marathon is $160 \cdot (4 \cdot 60 + 21) = 4,18 \cdot 10^4$. Voor vier marathons komt dit dus overeen met $1,7 \cdot 10^5$ stappen.
Uit de schaal van figuur 5 volgt de stapgrootte van de hamster: $2,8 \cdot \frac{0,12}{3,4} = 0,099$ m.
Het aantal stappen van de hamster is $\frac{7,4 \cdot 10^3}{0,099} = 7,5 \cdot 10^4$.
Dat zijn er veel minder, dus het aantal stappen komt niet overeen.
Om het vermogen van de rennende hamster te kunnen vergelijken met dat van een marathonloper, wil Machteld bepalen hoe groot de afzetkracht van een hamster tijdens het lopen ongeveer is. Ze constateert dat de hamster tijdens de start even tegen een helling lijkt op te lopen voordat het wiel gaat draaien. Machteld maakt een foto en tekent deze helling op schaal in. Zie figuur 6.
Machteld neemt aan dat de kracht waarmee de hamster zich afzet zolang het wiel nog niet draait, even groot is als de afzetkracht nadat het wiel is gaan draaien. Figuur 6 is schematisch weergegeven op de uitwerkbijlage. In die figuur is ook de zwaartekracht op de hamster aangegeven.
De hamster heeft een massa van $1,3 \cdot 10^2$ gram.
Machteld bepaalt dat de hamster zich afzet met een kracht parallel aan de helling van minimaal 0,3 N.
Vraag 4 4 punten
Toon dat aan met behulp van een bepaling en de figuur op de uitwerkbijlage.
Figuur 6 is een foto van de hamster met de helling en een stippellijn die op schaal is ingetekend. Bekijk in Opgaven, pagina 5
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een antwoord:
$F_z = mg = 0,13 \cdot 9,81 = 1,28$ N.
Hieruit volgt voor de schaalfactor dat 1 cm overeen komt met 0,26 N.
In de constructie is $F_{z//}$ 1,3 cm lang. (Er geldt: $F_{\text{spier}} = F_{z//}$) dus $F_{\text{spier}} = 1,3 \cdot 0,26 = 0,34$ N $= 0,3$ N.
Opmerking: De uitkomst $F_{\text{spier}} = 0,4$ N mag ook goed gerekend worden.
2026, tijdvak 1: Parapluspin
Opgavetekst
Lees onderstaand artikel.
Vliegen en muggen let op: hier komt de parapluspin!
De meeste spinnen wachten in het web tot er vanzelf een prooi in vliegt. De parapluspin jaagt actief door zichzelf met zijn web met grote snelheid te katapulteren richting een prooi. Wetenschappers hebben onderzocht hoe de spin het web gebruikt.
De parapluspin bouwt een parapluvormig web en gebruikt een scheerlijn van spinrag om het web op spanning te trekken (1). Bij het zien van een prooi laat de spin de scheerlijn schieten en wordt hij door middel van het web gelanceerd in horizontale richting (2 en 3). Hij beweegt een paar keer heen en weer rond de evenwichtstand om daar ten slotte tot stilstand te komen (4).
(De figuren 1 tot en met 4 bij het artikel tonen de spin in het web in de vier stadia van de lancering.)
Van een deel van een lancering van een andere parapluspin is ook een $(v,t)$-diagram gemaakt. Zie figuur 3.
De wetenschappers uit het artikel beweren dat de parapluspin meer dan 10 keer de versnelling krijgt die gevechtspiloten maximaal kunnen ondergaan.
Gevechtspiloten kunnen een maximale versnelling van $9g$ verdragen.
Figuur 3 staat ook op de uitwerkbijlage.
Vraag 25 4 punten
Toon met een bepaling in de figuur op de uitwerkbijlage aan of de bewering over de versnelling van de spin klopt. Geef in de figuur aan hoe je aan je antwoord komt.
Figuur 3 is een (v,t)-diagram van een lancering, met t van 0 tot ongeveer 15 ms en v van −2 tot 5 m s$^{-1}$. Bekijk in Opgaven, pagina 20
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een antwoord:
De maximale versnelling wordt bereikt waar de helling van de $(v,t)$-grafiek het steilst is.
Hieruit volgt: $a = \left(\frac{\Delta v}{\Delta t}\right)_{\text{raaklijn}} = \frac{-2,0 - 5,0}{11,6 \cdot 10^{-3} - 5,8 \cdot 10^{-3}} = (-)1,2 \cdot 10^3$ m s$^{-2}$.
Uitgedrukt in de valversnelling is dit $\frac{1,2 \cdot 10^3}{9,81} = 1,2 \cdot 10^2\ g$.
Dit is meer dan $10 \cdot 9g$, dus de bewering klopt.
Opmerking: De versnelling mag ook bepaald worden op de opgaande flank van de grafiek.
2026, tijdvak 2: Draaitafel
Opgavetekst
Isha doet een praktisch onderzoek naar wrijvingskracht. Ze gebruikt hierbij een draaitafel. Dit is een apparaat met een draaiend plateau. Zie figuur 1.

De omlooptijd van het plateau is instelbaar.
Ze legt een stalen schijfje s op het plateau, op een afstand r van het midden. Wanneer het plateau draait, maakt dit schijfje een cirkelbaan met straal r. Zie figuur 2.

Met een camera recht boven de draaitafel maakt Isha een filmpje van het schijfje. Hier voert ze een videometing op uit. De afstand x is de kortste afstand tussen het schijfje en de y-as. Zie figuur 3. Op de uitwerkbijlage staat het (x,t)-diagram dat met de videometing is gemaakt.
Vraag 6 3 punten
Bepaal de baansnelheid van het schijfje met behulp van een raaklijn in de figuur op de uitwerkbijlage. Laat in de figuur zien hoe je aan je antwoord komt. Noteer je antwoord in twee significante cijfers.

Bekijk het antwoord
uitkomst: v = 0,33 ms⁻¹ (met een marge van 0,05 ms⁻¹)
voorbeeld van een antwoord:
De baansnelheid volgt uit een raaklijn op het steilste gedeelte:

Uit deze raaklijn volgt: v = Δ x = 0,15 −− 0,15 = 0,33 ms⁻¹. Δ t _raaklijn 1,40 − 0,50
- tekenen van de raaklijn aan een steilst deel van de grafiek (1)
- gebruik van v = Δ Δ x t _raaklijn (1)
- completeren van de bepaling en significantie (1)
Vervolgens legt Isha het schijfje bij dezelfde draaisnelheid twee keer zo ver van de draai-as.
Vraag 7 2 punten
Teken in de figuur op de uitwerkbijlage het (x,t)-diagram dat bij dit experiment hoort.

Bekijk het antwoord

- inzicht dat de trillingstijd hetzelfde is (1)
- inzicht dat de amplitude twee keer zo groot is (aangegeven binnen het bereik 0,135 m ≤ x ≤ 0,145 m ) (1)
Opmerking
Er hoeft geen rekening gehouden te worden met een eventuele faseverschuiving in de tekening.
2025, tijdvak 1: Springende larven
Opgavetekst
Onderzoekers hebben ontdekt dat de larven van een bepaalde kever zeer hoog kunnen springen in verhouding tot hun lengte. John en Imani onderzoeken dit.
Van een sprong is een stroboscopische foto gemaakt. Zie figuur 1. De larve is zes keer gefotografeerd tijdens de sprong. Het zwaartepunt Z van de larve is in ieder beeld aangegeven.
Figuur 1 is gemaakt met een camera die 132 foto's per seconde maakt. Figuur 1 staat op schaal op de uitwerkbijlage.
Vraag 14 4 punten
Bepaal met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage de gemiddelde snelheid van de larve tussen het moment van loskomen van de grond (1) en het bereiken van het hoogste punt (6). Noteer je antwoord in twee significante cijfers.
Stroboscopische foto van de larve in zes beelden (1 tot en met 6), op schaal, met het zwaartepunt Z; schaalbalk van 5,0 mm. Bekijk in Uitwerkbijlage, pagina 2
Bekijk het antwoord
Uitkomst: $v_{\text{gem}} = 0{,}22\ \text{m s}^{-1}$
Er zijn 5 beeldovergangen. Hieruit volgt voor de tijd:
t = 5 \cdot \frac{1}{132} = 0{,}0379\ \text{s}.
Uit de schaal in figuur 1 volgt voor de afgelegde afstand:
\Delta x = \frac{5{,}4}{3{,}2} \cdot 5{,}0\ \text{mm} = 8{,}4\ \text{mm}.
Dus:
v_{\text{gem}} = \frac{\Delta x}{\Delta t} = \frac{8{,}4 \cdot 10^{-3}}{3{,}79 \cdot 10^{-2}} = 0{,}22\ \text{m s}^{-1}.
Aanvulling: De eerste deelscore 'inzicht dat $t = \frac{n_{\text{beeldovergangen}}}{135}$ met $n_{\text{beeldovergangen}} = 5$' wordt vervangen door 'inzicht dat $t = \frac{n_{\text{beeldovergangen}}}{132}$ met $n_{\text{beeldovergangen}} = 5$'.
Imani maakt een $(v,t)$-diagram van de snelheid tijdens het begin van de sprong. Het resultaat staat in figuur 2.
Imani wil met behulp van het diagram het vermogen van de larve gaan bepalen. Hiervoor heeft ze de gemiddelde resulterende kracht $F_{\text{res gem}}$ over de hele afzet nodig. Ze bepaalt daarvoor de afstand waarover de larve zich heeft afgezet. Figuur 2 staat ook op de uitwerkbijlage.
Vraag 15 2 punten
Leg met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage uit hoe Imani deze afstand heeft bepaald. Laat in de figuur zien hoe Imani aan haar antwoord komt. Je hoeft deze bepaling niet uit te voeren.
Het $(v,t)$-diagram van figuur 2 (snelheid in m s$^{-1}$ tegen tijd in ms, van 0 tot 6 ms), met ruimte om de oppervlakte te markeren. Bekijk in Uitwerkbijlage, pagina 2
Bekijk het antwoord
Door de oppervlakte onder de grafiek te bepalen tot het moment dat de snelheid weer gaat afnemen.
John verwaarloost de zwaartekracht ten opzichte van de afzetkracht. Dus hij gebruikt $F_{\text{res}} = -F_{\text{afzet}}$.
John constateert dat de resulterende kracht niet constant is tijdens de afzet. Hij vraagt zich af of hij de springende larve kan modelleren als een veer. Als de larve zich gedraagt als een gespannen veer die zich ontspant tijdens de afzet, zou er moeten gelden dat de maximale resulterende kracht $F_{\text{res max}}$ twee keer zo groot is als de gemiddelde resulterende kracht $F_{\text{res gem}}$. Hij vindt het model acceptabel als blijkt dat de verhouding van die krachten tussen 1,5 en 2,5 uitkomt. Figuur 2 staat nogmaals op de uitwerkbijlage.
Vraag 17 5 punten
Voer de volgende opdrachten uit:
- Bepaal met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage de maximale versnelling tijdens de afzet. Laat in de figuur zien hoe je aan je antwoord komt. Noteer je antwoord in twee significante cijfers.
- Bereken $F_{\text{res max}}$ tijdens de afzet.
- Toon aan dat de larve zich binnen de marge van John volgens het model van een veer gedraagt.
Het $(v,t)$-diagram van de afzet (zoals figuur 2) met ruimte om de raaklijn in het steilste deel te tekenen. Bekijk in Uitwerkbijlage, pagina 3
Bekijk het antwoord
Uitkomst: $a = 88\ \text{m s}^{-2}$ (binnen het bereik $85\ \text{m s}^{-2} \le a \le 120\ \text{m s}^{-2}$), $F_{\text{res}} = 1{,}1 \cdot 10^{-4}\ \text{N}$
Er geldt:
a = \left(\frac{\Delta v}{\Delta t}\right)_{\text{raaklijn}} = \frac{0{,}30}{3{,}4 \cdot 10^{-3}} = 88\ \text{m s}^{-2}.
Hieruit volgt:
F_{\text{res max}} = ma = 1{,}3 \cdot 10^{-6} \cdot 88 = 1{,}1 \cdot 10^{-4}\ \text{N}.
Volgens het model geldt:
\frac{F_{\text{res max}}}{F_{\text{res gem}}} = 2
Voor de larve geldt:
\frac{F_{\text{res max}}}{F_{\text{res gem}}} = \frac{1{,}1 \cdot 10^{-4}}{6{,}1 \cdot 10^{-5}} = 1{,}8
De larve gedraagt zich binnen de marge van John volgens het model van een veer.
Aanvulling: De uitkomst 'binnen het bereik $85\ \text{m s}^{-2} \le a \le 120\ \text{m s}^{-2}$' wordt vervangen door 'binnen het bereik $82\ \text{m s}^{-2} \le a \le 120\ \text{m s}^{-2}$'.
2025, tijdvak 2: Veilig ontsnappen
Opgavetekst
Figuur 2

Vier (s,t)-diagrammen, genummerd I tot en met IV. I: de lijn stijgt steeds minder steil, daalt daarna scherp en loopt dan horizontaal door. II: de lijn stijgt steeds sneller, heeft dan een knik en stijgt daarna rustiger. III: een rechte stijging die daarna horizontaal loopt. IV: een horizontale lijn, daarna een korte piek en daarna een lijn naar nul.
Vraag 4 1 punt
Basejumpen is een manier om te ontsnappen. Basejumpen is parachutespringen van lage hoogte, zoals van een gebouw. Na een korte vrije val opent de parachute. In figuur 2 zijn vier diagrammen weergegeven waarin de afgelegde afstand s is uitgezet tegen de tijd t. Welk diagram komt het best overeen met het (s,t)-diagram van een basejump?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Figuur 3

(v,t)-grafiek met de tijd t in s (0 tot 5,0 s) op de horizontale as en de snelheid v in m s-1 (0 tot 16) op de verticale as. De snelheid stijgt rechtlijnig tot ongeveer 14,5 m s-1 bij 1,5 s. Daarna daalt de snelheid sterk, en vanaf ongeveer 3 s is de snelheid bijna constant, ongeveer 6,5 m s-1.
Vraag 5 3 punten
Tijdens een test van een basejump is een (v,t)-grafiek gemaakt van afsprong tot landing. Zie figuur 3. De test was van een hoogte van 36 m. Figuur 3 staat ook op de uitwerkbijlage. Een menselijk lichaam kan veilig blootgesteld worden aan een versnelling van maximaal $60\ \text{m s}^{-2}$ direct na het openen van de parachute. Toon met een bepaling aan of de maximale versnelling direct na het openen van de parachute aan deze veiligheidseis voldoet. Laat in de figuur zien hoe je aan je antwoord komt.
Bekijk het antwoord
- Tekenen van een raaklijn direct na t = 1,5 s, of gebruik van een relevant recht deel in de grafiek (1p)
- Gebruik van $a = \left(\frac{\Delta v}{\Delta t}\right)_{raaklijn}$ (1p)
- Completeert de bepaling en trekt een consequente conclusie: $a_{max} = 35{,}6\ \text{m s}^{-2}$ is lager dan de veiligheidseis (1p)
Een rechte raaklijn in de (v,t)-grafiek direct na t = 1,5 s. De lijn loopt van ongeveer t = 1,45 s bij v = 16,0 m/s naar t = 1,90 s bij v = 0 m/s, zodat Δv = 16,0 m/s over Δt = 0,45 s.
Uitkomst $a_{max} = 35{,}6\ \text{m s}^{-2}$, met een marge van 12,0 m s-2. Voorbeeld: $\frac{\Delta v}{\Delta t} = \frac{16{,}0}{1{,}90 - 1{,}45} = 35{,}6\ \text{m s}^{-2}$.
2024, tijdvak 1: Falcon heavy
Opgavetekst
Figuur 1

Foto van de Falcon 9 heavy-raket.
Figuur 2

Schematisch bovenaanzicht van het testtraject, niet op schaal. Lancering (I), parkeerbaan (II) en het traject richting Mars (III).
Figuur 3

(v,t)-diagram van de eerste minuten van de beweging van F9h. Horizontale as: t in s, van 0 tot 400 s. Verticale as: v in km h−1, van 0 tot $20{,}0 \cdot 10^{3}$ km h−1. De lijn stijgt eerst langzaam, daarna sneller tot ongeveer 200 s, en daarna minder steil.
Vraag 12 4 punten
Van de eerste minuten van de beweging van F9h is een (v,t)-diagram gemaakt. Zie figuur 3. De raket gebruikte een hoofdmotor en extra hulpmotoren. Na ruim 3 minuten werden de hulpmotoren uitgeschakeld en bleef alleen de hoofdmotor van de raket werken. Figuur 3 staat ook op de uitwerkbijlage. Bepaal met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage de versnelling op t = 180 s. Laat in de figuur zien hoe je aan je antwoord komt. Noteer je antwoord in drie significante cijfers.
Bekijk het antwoord
- Tekenen van de raaklijn bij t = 180 s, of aangeven van een relevant recht deel van de grafiek (1p)
- Gebruik van a = Δv/Δt van de raaklijn (1p)
- Omrekenen van km h−1 naar m s−1 (1p)
- Completeren van de bepaling en significantie: a = 23,6 m s−2 (1p)
De raaklijn aan de (v,t)-grafiek bij t = 180 s, getekend in de figuur. Uit de helling van de raaklijn volgt de versnelling: a = Δv/Δt van de raaklijn, na omrekenen van km h−1 naar m s−1.
Uitkomst: a = 23,6 m s−2, binnen het bereik 20,0 m s−2 tot 25,0 m s−2.
2024, tijdvak 2: Boombrommer
Opgavetekst
figuur 3

(h,t)-diagram van een testrit. Horizontale as t (s), 0 tot 45. Verticale as h (m), 0 tot 9. De lijn begint op ongeveer 0,9 m en stijgt tussen ongeveer 2 s en 5 s naar ongeveer 4,2 m. Daarna blijft h ongeveer 4,2 m tot ongeveer 8 s, daalt tot ongeveer 1,7 m bij 12 s en blijft daar tot ongeveer 17 s. Vervolgens stijgt h tot ongeveer 7,4 m bij 29 s, blijft tot ongeveer 31 s en daalt dan rechtlijnig tot ongeveer 0,9 m bij 45 s.
Bron 17
| Tijdstip (s) | De motorkracht verricht arbeid | De remkracht verricht arbeid | Er wordt geen arbeid verricht |
|---|---|---|---|
| 7 | |||
| 23 | |||
| 36 |
Vraag 12 2 punten
Van de testrit van de boombrommer is een (h,t)-diagram gemaakt, zie figuur 3. Op de uitwerkbijlage staat een tabel. Geef in de tabel met een kruisje per tijdstip aan welke bewering juist is.
Bekijk het antwoord
- Per tijdstip het juiste kruisje: 7 s in de kolom 'er wordt geen arbeid verricht', 23 s in de kolom 'de motorkracht verricht arbeid', 36 s in de kolom 'de remkracht verricht arbeid'. Drie juist: 2 punten; twee juist: 1 punt; één of geen juist: 0 punten. (2p)
Kruisjes in de tabel: bij 7 s in de kolom 'er wordt geen arbeid verricht', bij 23 s in de kolom 'de motorkracht verricht arbeid' en bij 36 s in de kolom 'de remkracht verricht arbeid'.
Puntentabel uit het correctievoorschrift: indien drie antwoorden juist: 2; indien twee antwoorden juist: 1; indien één of geen antwoord juist: 0.
Vraag 13 4 punten
Van de testrit van de boombrommer is een (h,t)-diagram gemaakt, zie figuur 3. Bepaal met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage de maximale snelheid waarmee de brommer langs de stam naar boven rijdt. Geef in de figuur aan hoe je aan je antwoord komt. Noteer je antwoord in twee significante cijfers.
Bekijk het antwoord
- Inzicht dat de steilheid bepaald moet worden in het steilste deel van de grafiek (1p)
- Tekenen van een raaklijn aan de grafiek, of gebruik van een relevant recht deel van de grafiek (1p)
- Gebruik van v = Δh/Δt (1p)
- Completeren van de bepaling en significantie (1p)
Een raaklijn aan het steilste rechte deel van de grafiek, de stijging tussen ongeveer 2 s en 4,5 s. Met de helling van die lijn (Δh/Δt) is de maximale snelheid ongeveer 1,2 m/s.
Uitkomst: v = 1,2 m/s (met een marge van 0,1 m/s). De maximale snelheid is de steilheid in het steilste deel van de grafiek, tussen 2,0 s en 4,5 s.
2023, tijdvak 1: Noodstopstrook
Opgavetekst
Figuur 1

Foto van een snelweg met naast de rijbaan een noodstopstrook: een lange, met grind gevulde bak.
Figuur 2

(v,t)-diagram van een remmende vrachtwagen in het grind. Horizontale as: tijd t in s, van 0 tot 10 s. Verticale as: snelheid v in m/s, van 0 tot 30 m/s. Bij t = 0 s is v ongeveer 25 m/s; bij t = 9,0 s is v gelijk aan 0 m/s. Het raster bestaat uit grote hokjes van 1,0 s bij 5,0 m/s.
Figuur 2

Hetzelfde (v,t)-diagram als figuur 2 in de opgaven, op de uitwerkbijlage om af te lezen. Horizontale as: t in s, van 0 tot 10 s. Verticale as: v in m/s, van 0 tot 30 m/s. Het raster bestaat uit grote hokjes van 1,0 s bij 5,0 m/s; elk grote hokje komt overeen met 5,0 m.
Vraag 6 3 punten
In bergachtige gebieden liggen naast snelwegen vaak noodstopstroken. Een noodstopstrook is een lange bak, gevuld met grind. Als de remmen van een vrachtwagen tijdens het afdalen weigeren, kan de chauffeur de noodstopstrook gebruiken. Hoe verder de vrachtwagen de strook oprijdt, hoe dieper de grindlaag wordt waar de vrachtwagen doorheen rijdt. De remkracht van het grind op de vrachtwagen neemt daardoor toe. Van een remmende vrachtwagen in het grind is een (v,t)-diagram gemaakt. Zie figuur 2. Figuur 2 is ook op de uitwerkbijlage afgedrukt. Bepaal met de figuur op de uitwerkbijlage de minimale lengte van deze noodstopstrook. Noteer je antwoord in twee significante cijfers.
Bekijk het antwoord
- Inzicht dat de lengte gelijk is aan de oppervlakte onder de grafiek tot t = 9,0 s, of inzicht dat $s = v_{gem} \cdot t$ (1p)
- Gebruikt een correcte methode om de oppervlakte onder de grafiek te bepalen (31,5 grote hokjes), of om de gemiddelde snelheid uit de grafiek te bepalen (17,5 m/s) (1p)
- Completeert de bepaling: s = 1,6·10² m, met twee significante cijfers (1p)
Uitkomst: 1,6·10² m (met een marge van 0,2·10² m). Een antwoord dat uitgaat van s = v · t(begin) krijgt geen scorepunten. Een groot hokje in de figuur is 1,0 s bij 5,0 m/s, dus 5,0 m.
Figuur 2

Hetzelfde (v,t)-diagram als figuur 2, op de uitwerkbijlage om de raaklijn in te tekenen. Horizontale as: t in s, van 0 tot 10 s. Verticale as: v in m/s, van 0 tot 30 m/s. De grafiek begint bij 25 m/s en eindigt bij 0 m/s op 9,0 s.
Vraag 7 5 punten
Uit veiligheidsoverwegingen is een ontwerp-eis van een noodstopstrook dat de vertraging van de vrachtwagen niet groter mag zijn dan 0,90·g. Figuur 2 is nogmaals op de uitwerkbijlage afgedrukt. Toon met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage aan of de maximale vertraging onder de ontwerp-eis blijft. Laat in de figuur zien hoe je aan je antwoord komt.
Bekijk het antwoord
- Tekent een raaklijn aan de grafiek op t = 9,0 s (1p)
- Gebruikt $a = \frac{\Delta v}{\Delta t}$ voor de raaklijn (1p)
- Bepaalt de versnelling uit de raaklijn: tussen a = −6,5 m/s² en a = −10 m/s² (1p)
- Inzicht dat $\frac{a}{g}$ of 0,90·g moet worden berekend (1p)
- Completeert de bepaling (a ≈ 8,3 m/s² = 0,85·g) en trekt de consequente conclusie dat de vertraging onder de ontwerp-eis blijft (1p)
Een raaklijn aan de (v,t)-grafiek op t = 9,0 s, het steilste deel van de grafiek. De raaklijn loopt van ongeveer (5,4 s; 30 m/s) naar (9,0 s; 0 m/s), zodat $a = \frac{\Delta v}{\Delta t} \approx -8{,}3$ m/s² (een vertraging).
Uitkomst: a ≈ 8,3 m/s², dat is 0,85·g, lager dan de ontwerp-eis van 0,90·g. Voor het bepalen van de versnelling uit de raaklijn is een waarde tussen −6,5 m/s² en −10 m/s² goed.
Figuur 2

Hetzelfde (v,t)-diagram als figuur 2, op de uitwerkbijlage om de schets in te tekenen. Horizontale as: t in s, van 0 tot 10 s. Verticale as: v in m/s, van 0 tot 30 m/s. De grafiek begint bij 25 m/s en eindigt bij 0 m/s op 9,0 s.
Vraag 8 2 punten
In koude gebieden kan het grind aan elkaar vriezen, waardoor de vrachtwagen er niet meer zo ver in wegzakt. Figuur 2 is nogmaals op de uitwerkbijlage afgedrukt. Schets in de figuur op de uitwerkbijlage de grafiek voor het afremmen van de vrachtwagen onder dezelfde omstandigheden op een bevroren noodstopstrook.
Bekijk het antwoord
- De schets begint bij v = 25 m/s en toont een in de tijd voortdurend toenemende vertraging en een langere remtijd (1p)
- Uit de schets blijkt het inzicht dat de oppervlakte onder de grafiek groter is dan die van de oorspronkelijke grafiek (1p)
Een (v,t)-grafiek die bij 25 m/s begint en in de tijd een steeds grotere vertraging laat zien, met een langere remtijd dan de oorspronkelijke grafiek. De oppervlakte onder de grafiek, de afgelegde weg, is daardoor groter dan die van de oorspronkelijke grafiek.
2022, tijdvak 1: Muziekdoos
Opgavetekst
Muziekdoos
Een muziekdoos is een klein muziekinstrument. Zie figuur 1 en 2.
De muziekdoos maakt muziek door stalen strips te laten trillen. Op een draaiende, cilindervormige rol zijn pinnen aangebracht die een strip aan één uiteinde optillen. Zie figuur 3. De strip springt vervolgens los van de pin en begint te trillen.
Door meerdere strips naast elkaar te gebruiken, kan een melodie worden gespeeld. Zie figuur 1 en 2. De melodie herhaalt zich elke 15 seconde. In deze tijd roteert de rol dus één keer.
figuur 1

Foto van een muziekdoos in een hand. De strips en de rol zijn aangegeven.
figuur 2

Foto van een muziekdoos op een donkere ondergrond. De strips en de rol zijn aangegeven.
figuur 3

Schematische tekening van een strip die aan één uiteinde is vastgezet, met een pin op de rol. Boven ligt de strip tegen de pin; onder is het uiteinde van de strip door de pin opgetild.
Vraag 1 3 punten
Maak met behulp van figuur 1 een beredeneerde schatting van de baansnelheid van een pin op de rol. De rol maakt in 15 seconden één omwenteling.
Bekijk het antwoord
- Gebruikt de formule $v = \frac{2\pi r}{T}$ voor de baansnelheid (1p)
- Maakt een beredeneerde schatting van de straal of de diameter van de rol (1p)
- Completeert de schatting van de baansnelheid, met de eenheid m/s (1p)
Uitkomst: v = 4·10^-3 m/s. Een waarde tussen 2,5·10^-3 en 6,5·10^-3 m/s is goed (aanvulling op het correctievoorschrift). Elke beredeneerde schatting van de straal of de diameter van de rol is goed. Het laatste scorepunt (completeren) vervalt bij een ontbrekende of foute eenheid (m/s).
2022, tijdvak 1: Stunt in Dubai
Opgavetekst
Stunt in Dubai
Met een katapult kun je steentjes wegschieten. Zie figuur 1.
In Dubai heeft stuntman Chris McDougall zichzelf op een vergelijkbare manier vanaf de grond recht omhoog de lucht in geschoten. Hij gebruikte twee hijskranen als een soort reuzenkatapult. McDougall lag op een klein platform dat door de katapult werd versneld. Zie figuur 2.
De katapult oefende een grote kracht uit op het platform met McDougall. Hierdoor kreeg het platform met McDougall een grote versnelling in verticale richting. Op een bepaalde hoogte kwam hij los van het platform. Even na het bereiken van het hoogste punt opende hij een parachute om veilig te kunnen landen.
figuur 1 Stunt in Dubai

Foto van een katapult die door een hand wordt vastgehouden. Het steentje en de katapult zijn aangegeven.
figuur 2 Stunt in Dubai

Foto van het platform met McDougall aan de katapult, gezien van onder naar boven, met de hijskranen. Het platform en de katapult zijn aangegeven.
figuur 3 Stunt in Dubai

Foto van een stapel zware blokken, gemarkeerd met 5.5-TON, die aan kettingen hangen. Een persoon staat ernaast.
figuur 4 Stunt in Dubai

(h,t)-diagram van het eerste deel van de stunt. Er staan geen waarden langs de assen. Op de grafiek staan de punten a t/m f: a bij het begin, b en c op de stijgende lijn, d op het hoogste punt, en e en f op de dalende lijn.
Vraag 18 2 punten
Van de stunt is een videometing gemaakt. In figuur 4 is de hoogte van McDougall tijdens het eerste deel van de stunt in een (h,t)-diagram weergegeven. In dit diagram zijn geen waardes langs de assen weergegeven. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met drie fases van de stunt. Omcirkel op de uitwerkbijlage in de tabel per fase met welk punt in de grafiek (a, b, c, d, e of f) deze fase overeenkomt. De fases zijn: McDougall komt los van de katapult; McDougall bereikt het hoogste punt; McDougall opent zijn parachute.
Bekijk het antwoord
- Omcirkelt per fase het juiste punt in de grafiek: los van de katapult (b), hoogste punt (d) en parachute openen (e) (2p)
Antwoorden: komt los van de katapult is punt b; bereikt het hoogste punt is punt d; opent zijn parachute is punt e. Bij drie juiste antwoorden 2 punten, twee juiste antwoorden 1 punt, één of geen juist antwoord 0 punten.
figuur 5 Stunt in Dubai

(v,t)-diagram van de stunt. Verticale as: v in m/s, van −30 tot 70. Horizontale as: t in s, van 0 tot 10. De snelheid stijgt tot ongeveer 59 m/s bij t ≈ 1 s, daalt daarna tot 0 rond t = 5 s en bereikt ongeveer −22 m/s rond t = 7,5 s. Daarna neemt de snelheid af tot ongeveer −8 m/s.
Uitwerkbijlage

(v,t)-diagram van de eerste vijf seconden van de stunt, met de ruimte voor het antwoord eronder. Verticale as: v in m/s, van 0 tot 70. Horizontale as: t in s, van 0 tot 5. Het hoogste punt is ongeveer 59 m/s bij t ≈ 1,05 s.
Vraag 19 4 punten
Er is ook een (v,t)-diagram van de stunt gemaakt. Zie figuur 5. In het diagram op de uitwerkbijlage zijn de eerste vijf seconden van de stunt weergegeven. Nadat McDougall het platform op t = 1,05 s had verlaten, nam de snelheid van McDougall af met een vertraging groter dan de grootte van de valversnelling g. Voer de volgende opdrachten uit: bepaal met behulp van het diagram op de uitwerkbijlage de versnelling van McDougall direct na het verlaten van het platform. Laat in het diagram zien hoe je aan je antwoord komt. Geef het antwoord in twee significante cijfers. Geef een reden waarom de vertraging van McDougall groter was dan de grootte van g.
Bekijk het antwoord
- Tekent de raaklijn direct na t = 1,05 s, of geeft een relevant recht deel van de grafiek aan (1p)
- Gebruikt $a = \frac{\Delta v}{\Delta t}$ van de raaklijn (1p)
- Completeert de bepaling van de versnelling: $a \approx -32$ m/s² in twee significante cijfers (1p)
- Geeft als reden dat er naast de zwaartekracht ook luchtweerstand werkt (1p)
Uitkomst: a = −32 m/s² (twee significante cijfers; aanvaard is een waarde tussen −28 en −46 m/s²). Berekening volgens het correctievoorschrift: de raaklijn direct na t = 1,05 s, a = Δv/Δt = −70 / (2,90 − 0,70) ≈ −32 m/s². Reden: er werkt naast de zwaartekracht ook luchtweerstand.
Uitwerkbijlage

Leeg (v,t)-diagram, op zijn kant gedraaid: de tijdas t (s) loopt verticaal van 0 tot 22 s, de snelheidsas v (m/s) loopt horizontaal van 60 tot −20. De grafiek is getekend tot t = 10 s; het stuk vanaf t = 10 s ontbreekt.
Vraag 20 5 punten
Na 5,0 s bereikte McDougall een hoogte van 125 m en begon de val naar beneden. Even later trok McDougall zijn parachute open voor het laatste deel van de val tot de (veilige) landing. Van dit deel van de val ontbreekt in het (v,t)-diagram op de uitwerkbijlage het stuk vanaf t = 10 s. Voer de volgende opdrachten uit: bepaal met behulp van het (v,t)-diagram op de uitwerkbijlage de afstand die McDougall aflegde tussen t = 5,0 s en t = 10 s. Teken in hetzelfde diagram het verdere verloop van de (v,t)-grafiek tot McDougall de grond bereikte. Laat zien met behulp van een berekening hoe je aan je antwoord komt.
Bekijk het antwoord
- Inzicht dat de afstand bepaald kan worden uit de oppervlakte tussen de grafiek en de t-as (1p)
- Completeert de bepaling van de afstand tussen 5,0 s en 10 s (ongeveer 50 m) (1p)
- Inzicht dat de resterende afstand gelijk is aan $s_{\text{resterend}} = 125 - s_{5\text{-}10}$ (1p)
- Inzicht dat met 7,5 m/s ≤ |v| ≤ 8,5 m/s geldt dat $s = v \cdot t$ (1p)
- Completeert de bepaling van de resterende tijd (ongeveer 9,4 s) en tekent een horizontale lijn tot het eind (marge 0,5 s) (1p)
Vanaf t = 10 s een horizontale lijn op een snelheid van ongeveer −8 m/s (tussen −7,5 en −8,5 m/s), die sluit op de grafiek bij t = 10 s en doorloopt tot ongeveer t = 19,4 s (marge 0,5 s). Assen: t in s, v in m/s.
Uitkomst (eerste opdracht): de afstand tussen 5,0 s en 10 s is ongeveer 50 m (marge 45 tot 55 m), als oppervlakte tussen de grafiek en de t-as. Berekening (tweede opdracht): de resterende afstand is 125 − 50 = 75 m; bij een constante snelheid van −8,0 m/s duurt de val 75 / 8,0 ≈ 9,4 s, dus het verloop loopt door tot t ≈ 10 + 9,4 ≈ 19,4 s (marge 0,5 s). De getekende grafiek is een horizontale lijn op ongeveer −8 m/s.
2022, tijdvak 3: Wielrennen met een motor
Opgavetekst
Figuur 1

Diagram van het vermogen, niet op schaal. Links een pijl naar de motor met P elektrisch = 2,0 ∙ 10² W. Rechts uit de motor een lichte pijl met P mechanisch = 1,4 ∙ 10² W en een kleinere donkere pijl zonder opschrift.
Vraag 13 4 punten
De motor werkt op elektrische energie. Een deel van deze energie wordt door de motor gebruikt om arbeid te verrichten. In figuur 1 is in een diagram weergegeven wat de motor aan elektrisch vermogen ($P_{elektrisch}$) krijgt en aan arbeid per seconde (mechanisch vermogen $P_{mechanisch}$) verricht. Deze figuur is niet op schaal. Een bij wielrenners bekende heuvel is de Cauberg. Deze heuvel heeft een hoogteverschil van 64 m. Een wielrenner van 80 kg levert zelf een vermogen van 4,0 ∙ 10² W tijdens de beklimming van de Cauberg. De motor levert continu een extra mechanisch vermogen van 1,4 ∙ 10² W. Zie figuur 1. Alle wrijving wordt verwaarloosd. Bereken de tijdwinst die de motor op deze klim oplevert. Geef je antwoord in twee significante cijfers.
Bekijk het antwoord
- Gebruik van $E_z = mgh$ (1p)
- Gebruik van $W = Pt$ (1p)
- Inzicht dat $\Delta t = t_z - t_m$ (1p)
- Completeren van de berekening en de significantie: $\Delta t = 33$ s (1p)
Zonder motor: t_z = 126 s. Met motor: t_m = 93 s. De tijdwinst is 33 s.
2022, tijdvak 3: Marathon onder de twee uur
Opgavetekst
Figuur 1

Het (s,t)-diagram is vereenvoudigd. Horizontaal de tijd t in h, van 0 tot 2,5 h. Verticaal de afstand s in 10³ m, van 0 tot ongeveer 42. Een rechte lijn vanaf de oorsprong die eindigt bij de marathonafstand, rond t = 2,05 h.
Vraag 20 3 punten
Tijdens een marathon wordt een afstand van 42 km en 195 m in een zo kort mogelijke tijd gerend. In 2014 werd het wereldrecord gelopen in 2 uur, 2 minuten en 57 seconden. In figuur 1 staat het (vereenvoudigde) (s,t)-diagram dat hoort bij dit wereldrecord. Teken in de figuur op de uitwerkbijlage het (v,t)-diagram van het wereldrecord uit 2014. Licht je antwoord toe met een berekening.
Bekijk het antwoord
- Gebruik van $v_{gem} = \frac{\Delta x}{\Delta t}$ (1p)
- Completeren van de berekening van de waarde van $v_{gem}$: $v_{gem} = 5{,}720$ m/s (1p)
- Consequent tekenen van de (v,t)-grafiek: een horizontale lijn op $v = v_{gem}$ van $t = 0$ tot $t = t_{eind}$, met een marge van 0,1 m/s en 0,05 h (1p)
Een horizontale lijn op v = 5,72 m/s (5,720 m/s), van t = 0 tot het eind van de race bij ongeveer 2,05 h (7377 s). De v-as staat in m/s en de t-as in h.
Figuur 2

Foto van een auto die voor een groep hardlopers rijdt op een circuit.
Vraag 21 2 punten
Een looptijd van minder dan twee uur werd lang onmogelijk geacht. Atleten hebben in 2017 geprobeerd dat toch te halen door onder perfecte omstandigheden te lopen. In de voorbereiding werd het (s,t)-diagram van het wereldrecord uit 2014 als richtpunt gebruikt voor een nieuw loopschema voor deze recordpoging. Vóór de atleten zou een auto rijden om het tempo aan te geven volgens dat nieuwe schema. Zie figuur 2. Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over het (v,t)-diagram voor de recordpoging onder de twee uur. Omcirkel in elke zin het juiste alternatief: de looptijd is langer dan / gelijk aan / korter dan die van het oude wereldrecord; de gemiddelde snelheid is hoger dan / gelijk aan / lager dan die van het oude wereldrecord; de oppervlakte onder de grafiek is groter dan / gelijk aan / kleiner dan de oppervlakte onder de (v,t)-grafiek van het oude wereldrecord.
Bekijk het antwoord
- Omcirkelt in alle drie de zinnen het juiste alternatief: korter dan, hoger dan en gelijk aan (2p)
Op de uitwerkbijlage omcirkeld: korter dan (looptijd), hoger dan (gemiddelde snelheid) en gelijk aan (oppervlakte onder de grafiek).
Drie juiste alternatieven: 2 punten. Twee juiste: 1 punt. Één of geen juist: 0 punten.
Figuur 6

Bovenaanzicht van het circuit, lengte 2,4 km. Punten a (de finish, onder), b (onder, rechts), c (boven, rechts), d (boven, links van het midden) en e (links, in de bocht). Het circuit is verdeeld in 5 gelijke segmenten: ab, bc, cd, de en ea. De looprichting is op het bovenste rechte stuk naar links.
Vraag 24 4 punten
Helaas is de poging destijds niet gelukt: Kipchoge eindigde in een tijd van 2 uur en 25 seconde met een snelheid van 5,84 m s⁻¹ in de laatste ronde. Het circuit is 2,4 km lang. In figuur 6 is het circuit verdeeld in 5 gelijke segmenten: ab, bc, cd, de, ea. Leg met een berekening uit in welk segment van het circuit Kipchoge zich bevond toen de klok precies op 2,00 h stond.
Bekijk het antwoord
- Gebruik van $s = vt$ (1p)
- Berekenen van de lengte van één segment, of inzicht dat $s < s_{segment}$ (1p)
- Completeren van de berekening: $s = 1{,}5 \cdot 10^{2}$ m (1p)
- Consequente keuze voor segment ea (1p)
Kipchoge had 25 s te veel nodig; in die tijd legde hij s = v ∙ t = 5,84 ∙ 25 = 1,5 ∙ 10² m af. Eén segment is 2,4 ∙ 10³ / 5 = 4,8 ∙ 10² m. Dus was hij al in segment ea.
2021, tijdvak 1: Sprong van Luke Aikins
Opgavetekst
Figuur 1 Sprong van Luke Aikins

Foto van Luke Aikins bij zijn sprong.
Figuur 2 Sprong van Luke Aikins

Foto van Luke Aikins tijdens de sprong.
Vraag 21 4 punten
Tijdens de laatste 1,0 kilometer op weg naar het net was Aikins' valsnelheid 54 m s⁻¹. Ook was er zijwind die hem een constante horizontale snelheid zou geven van 4,9 km h⁻¹. Aikins moest tijdens zijn val daarom bijsturen op weg naar het net. Voer de volgende opdrachten uit: bereken de valtijd waarin Aikins de 1,0 kilometer naar het net aflegde; bereken hoe ver Aikins zou afwijken van de koers als hij niet zou bijsturen.
Bekijk het antwoord
- Gebruikt s = v · t. (1p)
- Inzicht dat de tijd t_h gelijk is aan de valtijd. (1p)
- Rekent km h⁻¹ om naar m s⁻¹ (delen door 3,6). (1p)
- Completeert de berekeningen: valtijd t = 19 s en afwijking s = 25 m. (1p)
Diagram 1 (v,t)-diagram van het afremmen in het net

(v,t)-diagram van het afremmen in het net. De snelheid (m s⁻¹) is uitgezet tegen de tijd (s).
Diagram 2 Veilige vertraging per tijdsduur

Maximale veilige vertraging (m s⁻²) uitgezet tegen de veilige tijdsduur (s).
Vraag 25 4 punten
Op de uitwerkbijlage staat het (v,t)-diagram van het laatste deel van de stunt van Aikins: het afremmen in het net. Ook staat op de uitwerkbijlage een tweede diagram. In dit diagram is af te lezen gedurende hoeveel tijd een mens een bepaalde vertraging veilig kan ondergaan voordat deze vertraging schadelijk wordt. Voer de volgende opdrachten uit met behulp van de grafieken op de uitwerkbijlage: bepaal de grootte en de tijdsduur van de maximale vertraging die Aikins onderging; toon aan of deze maximale vertraging veilig was voor Aikins.
Bekijk het antwoord
- Gebruikt a = (Δv / Δt) bij een raaklijn in het steilste deel van het (v,t)-diagram. (1p)
- Inzicht dat de tijdsduur van het steile, rechte deel van het (v,t)-diagram bepaald moet worden. (1p)
- Completeert beide bepalingen: a = 54,5 m s⁻² (met een marge van 2 m s⁻²) en Δt = 0,72 s (binnen het bereik 0,64 s ≤ Δt ≤ 0,77 s). (1p)
- Consequente conclusie met behulp van het tweede diagram: de maximale vertraging was veilig. (1p)
Volgens het tweede diagram is de maximale veilige vertraging bij 0,72 s gelijk aan 93 m s⁻². De vertraging van 54,5 m s⁻² mag veel langer duren dan 0,72 s. Het afremmen was dus veilig. Er hoeft voor de derde deelscore geen rekening gehouden te worden met significantie.
2021, tijdvak 2: Schommelsprong
Opgavetekst
Figuur 2

(v,t)-diagram van de schommelsprong uit de videometing. De snelheid is positief op de heenweg (van S naar E) en negatief op de terugweg (van E naar S). De beweging begint met een val tot het touw strak staat, daarna volgt een schommelbeweging. Horizontale as t (s) van 0 tot 20, verticale as v (m s−1) van −20 tot 20.
Vergroting van het (v,t)-diagram op de uitwerkbijlage

Vergroting van een deel van het (v,t)-diagram van figuur 2, voor t van 0 tot 10 s. Verticale as v (m s−1) van −20 tot 20, horizontale as t (s). Het rechte deel van de val loopt van t = 0 tot ongeveer t = 1,0 s.
Vraag 10 3 punten
De schommelsprong begint met een val totdat het touw strak staat. Daarna gaat de beweging over in een schommelbeweging. Uit de videometing volgt het (v,t)-diagram in figuur 2. Hierbij is de grootte van de snelheid positief weergegeven op de heenweg en negatief op de terugweg. Een deel van figuur 2 staat vergroot op de uitwerkbijlage.
Bepaal de afstand van de val met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage.
Bekijk het antwoord
- Inzicht dat de afstand van de val gelijk is aan de oppervlakte onder de (v,t)-grafiek (1p)
- Gebruikt een correcte methode om de oppervlakte te bepalen onder het rechte deel van de grafiek (tot t = 1,0 s) (1p)
- Completeert de bepaling: s ≈ 4,8 m (1p)
Uitkomst: s ≈ 4,8 m (marge 0,2 m). Methode 2 mag ook: s = v_gem·t_v met v_gem = 4,8 m s−1 en t_v = 1,0 s, ook 4,8 m. Als gerekend is met s = v·t waarin voor v niet de gemiddelde snelheid is ingevuld, worden geen scorepunten toegekend.
2021, tijdvak 3: Accuboormachine
Opgavetekst
figuur 1

Foto van een accuboormachine, met daarnaast de eigenschappen die op de doos staan: capaciteit 1,3 Ah; spanning 10,8 V; (maximaal) vermogen 180 W; (maximaal) koppel 16 Nm.
Vraag 9 3 punten
Inge monteert een boortje met een diameter van 10 mm in de boormachine. Als de boormachine vrij draait, is het toerental 1500 omwentelingen per minuut. Bereken de snelheid van de zijkant van het boortje in m s⁻¹.
Bekijk het antwoord
- Gebruik van v = 2πr / T (1p)
- Inzicht dat T = 60 / toerental (1p)
- Completeren van de berekening (0,79 m s⁻¹) (1p)
Uitkomst: v = 0,79 m s⁻¹ (T = 60 / 1500 = 0,040 s; v = 2πr / T met r = 5,0·10⁻³ m).
2021, tijdvak 3: Wereldrecord Usain Bolt
Opgavetekst
figuur 1

(t,x)-diagram van de 100 m-race van Usain Bolt. Horizontale as: afstand x in m, van 0 tot 100 m. Verticale as: tijd t in s, van 0 tot 10 s. Afleesbaar: na 20 m 2,86 s, na 40 m 4,7 s en na 100 m 9,6 s.
Vraag 25 3 punten
Tijdens de wereldkampioenschappen van 2009 in Berlijn liep Usain Bolt een nieuw wereldrecord op de 100 m sprint. De metingen zijn uitgezet in een (t,x)-diagram, zie figuur 1. Bepaal met behulp van figuur 1 de gemiddelde snelheid van Usain Bolt over deze race.
Bekijk het antwoord
- Gebruik van s = v · t (1p)
- Bepalen van de eindtijd met een marge van 0,1 s (1p)
- Completeren van de berekening (v = 10 m s⁻¹) (1p)
Uitkomst: v = 10 m s⁻¹ (100 m in 9,6 s, met een marge van 0,1 s op de eindtijd).
Vraag 26 4 punten
Het team van de IAF beweerde dat Usain Bolt tijdens zijn race een snelheid haalde van bijna 45 km h⁻¹. Leg met behulp van figuur 1 uit of deze bewering klopt.
Bekijk het antwoord
- Gebruik van v = Δx / Δt (1p)
- Inzicht dat de steilheid vanaf 40 m bepaald moet worden (1p)
- Bepalen van de steilheid met een marge van 0,5 m s⁻¹ (1p)
- Consequente conclusie: de bewering klopt (1p)
Uitkomst: ongeveer 44 km h⁻¹, dus de bewering klopt. Vanaf 40 m: (100 − 40) m / (9,6 − 4,7) s = 12,2 m s⁻¹. Aanvulling op het correctievoorschrift bij vraag 26: voor het behalen van de tweede deelscore mag ieder stuk van de grafiek tussen x = 40 m en x = 100 m gebruikt worden.
figuur 1

(t,x)-diagram van de 100 m-race van Usain Bolt, nogmaals weergegeven op de uitwerkbijlage. Horizontale as: afstand x in m, van 0 tot 100 m. Verticale as: tijd t in s, van 0 tot 10 s. Afleesbaar: na 20 m 2,86 s, na 40 m 4,7 s en na 100 m 9,6 s.
Vraag 29 2 punten
Usain Bolt deed ook mee in de estafetteploeg. Hierbij moet alleen de eerste sprinter vanuit stilstand vertrekken. De overige sprinters mogen al snelheid maken voor ze aan hun 100 m beginnen. Bij de estafette vertrok Usain Bolt niet als eerste. Op de uitwerkbijlage is figuur 1 nogmaals weergegeven. Bepaal met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage hoeveel tijdswinst Usain Bolt maximaal kan behalen door niet vanuit stilstand te vertrekken. Licht je antwoord toe.
Bekijk het antwoord
- Inzicht dat de lijn vanaf 60 m doorgetrokken moet worden tot x = 0 (1p)
- Bepalen van het snijpunt met de t-as: tijdswinst van 1,5 s (marge 0,2 s) (1p)
Uitkomst: 1,5 s (met een marge van 0,2 s). Aanvulling op het correctievoorschrift bij vraag 29: het voorbeeld van een antwoord gaat uit van de lijn vanaf 60 m (niet 40 m), doorgetrokken tot x = 0. Wie een raaklijn aan de grafiek op x = 10 m trekt en die doortrekt tot x = 0 m, krijgt de eerste deelscore. Komt het antwoord dan uit op t = 0,7 s (met een marge van 0,2 s), dan krijgt de kandidaat ook de tweede deelscore.
2019, tijdvak 1: Wereldrecord blobspringen
Opgavetekst
Figuur 2

| Tijd | 3 personen | Zimmerli |
|---|---|---|
| 0 | 9,9 | 0 |
| 1 | 5,2 | |
| 1,27 | 2,6 | |
| 1,4 | 0,5 | 0 |
| 1,5 | 0 | 0,8 |
| 2 | 8,7 | |
| 3 | 16,5 | |
| 3,3 | 17,0 | |
| 4 | 14,9 | |
| 5 | 3,0 | |
| 5,2 | 0 |
Vraag 7 3 punten
Van de beweging van de deelnemers aan deze recordpoging is met behulp van een videometing een (h,t)-diagram gemaakt. Zie figuur 2. De hoogte is gemeten ten opzichte van het wateroppervlak. Tijdens de val ondervindt de groep van drie personen weerstand. De drie personen die op de blob vallen, raken de blob op t = 1,27 s. Figuur 2 is ook op de uitwerkbijlage weergegeven. Bepaal, met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage, de snelheid waarmee de groep de blob raakt. Geef in deze figuur aan hoe je aan je antwoord komt.
Bekijk het antwoord
- Tekent de raaklijn op t = 1,27 s (1p)
- Gebruikt de helling van de raaklijn als snelheid: v = Δh / Δt (1p)
- Completeert de bepaling: v_groep = 11,8 m/s (marge 10,5 m/s tot 12,4 m/s) (1p)
Raaklijn getekend aan de grafiek van de groep van drie personen in het punt t = 1,27 s. De helling van de raaklijn: Δh = 17,1 m over Δt = 1,45 s, dus v = 11,8 m/s.
Elke snelheid tussen 10,5 m/s en 12,4 m/s is goed (aanvulling op het correctievoorschrift).
2019, tijdvak 1: Elysium
Opgavetekst
Figuur 1

Illustratie van het ringvormige ruimtestation Elysium, dat om zijn as S draait. De aarde staat onderin het beeld, met een lichtbron rechts achter de aarde.
Vraag 25 1 punt
In de film 'Elysium' uit 2013 is een enorm, ringvormig ruimtestation te zien waarvan de rand bewoond wordt. Zie figuur 1. In deze opgave worden twee waarnemingen uit de film op natuurkundige juistheid gecontroleerd. Het ruimtestation 'Elysium' draait in een cirkelbaan rond de aarde. Als de hoogte van Elysium boven het aardoppervlak bekend is, is het mogelijk om de baansnelheid van Elysium rond de aarde uit te rekenen. Hoe kun je die baansnelheid uitrekenen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Vraag 26 4 punten
In de film lijkt het erop dat Elysium zich voortdurend boven hetzelfde punt van de aarde bevindt. In dat geval zou Elysium zich in de geostationaire baan moeten bevinden. Voor de cirkelvormige baan van een object om een planeet geldt: $\frac{r^3}{T^2} = \frac{GM}{4\pi^2}$ Hierin is r de straal van de cirkelbaan, T de omlooptijd, G de gravitatieconstante en M de massa van de planeet. De geostationaire baan bevindt zich op een hoogte van 36 · 10³ km boven het aardoppervlak. Toon aan dat die baan geostationair is.
Bekijk het antwoord
- Gebruikt de formule $\frac{r^3}{T^2} = \frac{GM}{4\pi^2}$ met opzoeken van G en M (1p)
- Inzicht dat $r = R_{aarde} + h_{geostationair}$, met opzoeken van de straal van de aarde (6,371 · 10⁶ m) (1p)
- Inzicht dat de omlooptijd in een geostationaire baan gelijk is aan de rotatietijd van de aarde (24 h) (1p)
- Completeert de berekening: T ≈ 8,6 · 10⁴ s, dat is 24 h, dus de baan is geostationair (1p)
Als geen rekening is gehouden met de straal van de aarde, vervallen de tweede en de vierde deelscore. Er hoeft geen rekening gehouden te worden met significantie.
Figuur 2

Schets, niet op schaal. Links de aarde. Van de aarde loopt een horizontale lijn naar de rand van Elysium, rechts, en een lijn onder de hoek α naar de onderrand. Elysium is verticaal 64·10³ m (diameter). Onderaan de afstand: geostationaire hoogte?
Bron 19

Schets, niet op schaal. Links de aarde. Van de aarde loopt een horizontale lijn naar de rand van de maan, rechts, en een lijn onder de hoek α naar de onderrand. De maan is verticaal 3,5·10⁶ m (diameter). Onderaan de afstand: 3,8·10⁸ m.
Vraag 27 2 punten
Om te controleren of Elysium in de geostationaire baan zit is een andere waarneming uit de film te gebruiken. In de film lijkt Elysium vanaf de aarde gezien even groot als de maan. Dat betekent dat je Elysium en de maan allebei onder dezelfde hoek α vanaf de aarde ziet. Zie figuur 2. Deze figuur is niet op schaal. De diameter van het ruimtestation is 64 · 10³ m. De maan heeft een diameter van 3,5 · 10⁶ m. Toon met figuur 2 aan of uit deze waarneming volgt dat Elysium zich in de geostationaire baan bevindt.
Bekijk het antwoord
- Inzicht dat geldt $\frac{D_{maan}}{h_{maan}} = \frac{D_{Elysium}}{h_{Elysium}}$ (gelijkvormige driehoeken, of tan α = diameter / afstand) (1p)
- Completeert en trekt de consequente conclusie: h_Elysium ≈ 6,9 · 10⁶ m, lager dan de geostationaire baan, dus Elysium bevindt zich daar niet (1p)
Is gerekend met de sinus (kleine hoekbenadering), dan niet aanrekenen.
Vraag 29 3 punten
In de film ervaart een bewoner van de ring van Elysium dezelfde normaalkracht als hij op het aardoppervlak zou ervaren. Om dat effect te bereiken zou de rand van Elysium met een baansnelheid van 5,8 · 10² m s⁻¹ om S moeten draaien. In de film is te zien dat Elysium om zijn eigen as draait. In 3,2 s draait het station over een hoek van 3,0 graden. Na 360 graden draaien heeft Elysium een volledige omwenteling afgelegd. De straal van Elysium is 32 km. Toon met een berekening aan of uit deze waarneming blijkt dat de rand van Elysium met de benodigde 5,8 · 10² m s⁻¹ draait.
Bekijk het antwoord
- Gebruikt $v = \frac{2\pi \cdot r}{T}$ (1p)
- Inzicht dat de omlooptijd T = (360 / 3,0) · 3,2 s = 384 s is (1p)
- Completeert de berekening en trekt de consequente conclusie: v = 5,2 · 10² m/s, minder dan de benodigde snelheid (1p)
2019, tijdvak 2: Hyperloop
Opgavetekst
Figuur 1

Tekening van een hyperloop: een pod met passagiers die met hoge snelheid door een buis reist.
Figuur 2

Grafiek: horizontaal de tijd t in s (0 tot 20 s), verticaal de snelheid v in m s−1 (0 tot 140 m s−1). Deel I: de pod wordt met de motor versneld. Deel II: de motor is uitgeschakeld. Deel III: de motor remt de pod af.
Vraag 13 2 punten
Een hyperloop is een toekomstontwerp voor snel transport over lange afstanden. Hierbij reizen passagiers in een zogenaamde pod met hoge snelheid door een buis. Zie figuur 1. Een deel van de testen is eerst gemodelleerd. Zo is van een pod die getest moet worden met een vereenvoudigd model een (v,t)-diagram gemaakt. Zie figuur 2. In deel I wordt de pod met een motor versneld, in deel II is de motor uitgeschakeld en in deel III wordt de pod door de motor afgeremd.
Leg met behulp van figuur 2 uit of in het model rekening is gehouden met wrijving.
Bekijk het antwoord
- Inzicht dat de snelheid in deel II afneemt (1p)
- Conclusie dat er rekening is gehouden met wrijving (1p)
Als een kandidaat uitgaat van een redenering op basis van deel I of deel III: geen scorepunten toekennen.
Vraag 14 3 punten
Om pod-ontwerpen te testen is een testtraject gebouwd. Dat testtraject is 1,7 km lang. Toon met behulp van figuur 2 aan of het traject lang genoeg is voor de test met de pod uit het model.
Bekijk het antwoord
- Inzicht dat de afgelegde afstand gelijk is aan de oppervlakte onder de grafiek (1p)
- Bepalen van de afstand volgens 1,55·10^3 m ≤ s ≤ 1,64·10^3 m (1p)
- Consequente conclusie: het testtraject is lang genoeg (1p)
Vraag 15 2 punten
Voor de luchtweerstandskracht geldt: F_w = k·ρ·v², met k een constante, ρ de dichtheid van de lucht en v de snelheid van de pod. Voor het gebruikte motorvermogen geldt: P_motor = F_w·v. De pod moet aangedreven gaan worden door een motor met hetzelfde motorvermogen als een gewone treinmotor. Een trein haalt daarmee een snelheid van 1,2·10^2 km h−1. De pod moet een snelheid halen van 1,2·10^3 km h−1. Dit kan door de dichtheid van de lucht in de buis aan te passen. Constante k wordt gelijk beschouwd voor trein en pod.
Op de uitwerkbijlage staan twee tabellen. Omcirkel in iedere tabel het juiste antwoord.
- Bij gelijke dichtheid van de lucht in de buis en buiten de buis zou de luchtweerstand op de pod (met v = 1,2·10^3 km h−1) ten opzichte van de luchtweerstand op de trein (met v = 1,2·10^2 km h−1): 1·10^3 keer zo klein zijn / 1·10^2 keer zo klein zijn / 1·10^1 keer zo klein zijn / gelijk blijven / 1·10^1 keer zo groot zijn / 1·10^2 keer zo groot zijn / 1·10^3 keer zo groot zijn.
- Als de pod (met v = 1,2·10^3 km h−1) en de trein (met v = 1,2·10^2 km h−1) met gelijk motorvermogen moeten worden aangedreven, moet de dichtheid van de lucht in de buis vergeleken met de buitenlucht: 1·10^3 keer zo klein zijn / 1·10^2 keer zo klein zijn / 1·10^1 keer zo klein zijn / gelijk blijven / 1·10^1 keer zo groot zijn / 1·10^2 keer zo groot zijn / 1·10^3 keer zo groot zijn.
Bekijk het antwoord
- In de eerste tabel omcirkelt: 1·10^2 keer zo groot zijn (1p)
- In de tweede tabel omcirkelt: 1·10^3 keer zo klein zijn (1p)
Per goed antwoord 1 punt. Eerste tabel: 1·10^2 keer zo groot zijn. Tweede tabel: 1·10^3 keer zo klein zijn.
Figuur 5

Kaart met het voorgestelde traject van San Francisco naar Los Angeles, met een schaalbalk van 0 tot 200 km. Het spoortraject is als stippellijn ingetekend.
Vraag 18 3 punten
De hyperloop moet met een gemiddelde snelheid van 1,2·10^3 km h−1 gaan reizen. Nu duurt een treinreis tussen deze steden nog 6,0 uur. In figuur 5 is op een kaart een voorgesteld traject van San Francisco naar Los Angeles weergegeven. Figuur 5 staat ook op de uitwerkbijlage.
Bepaal met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage de verwachte tijdwinst.
Bekijk het antwoord
- Bepalen van de werkelijke afstand van San Francisco naar Los Angeles, met een marge van 1,0·10^2 km (1p)
- Gebruik van s = v·t (1p)
- Inzicht dat Δt = t trein − t hyperloop en completeren van de bepaling (Δt = 5,5 h) (1p)
Aanvulling op het correctievoorschrift, bij vraag 18: wanneer een kandidaat zwart-wit combinaties op het spoortraject heeft geteld en dit heeft vermenigvuldigd met 200 km, dit niet aanrekenen. Het spoortraject is als stippellijn ingetekend en de zwart-wit markering in de schaal kan lijken op die in de spoorlijn.
2018, tijdvak 1: SpaceShipOne
Opgavetekst
Verticale snelheid vy van het ruimteschip

Verticale snelheid vy (m s−1) tegen de tijd t (s), van 0 tot ongeveer 500 s. Op de tijdas staan de tijdstippen ta, tb, tc en td. De snelheid stijgt vanaf 0 m s−1 tot een maximum van ongeveer 1100 m s−1 op tijdstip tb (ongeveer 80 s). Daarna daalt de snelheid bijna recht tot 0 m s−1 op tijdstip tc (ongeveer 195 s) en verder tot een minimum van ongeveer −1100 m s−1 bij td (ongeveer 310 s). Daarna loopt de snelheid terug naar ongeveer −100 m s−1 bij 500 s.
Figuur 1
Schematische baan van SpaceShipOne. Het ruimteschip wordt op ongeveer 15 km hoogte losgekoppeld van het vliegtuig White Knight. Punt a: de raketmotor gaat aan en het schip gaat vrijwel verticaal omhoog. Punt b: de raketmotor gaat uit. Punt c: het hoogste punt van de baan. Punt d: na dit punt begint de luchtweerstand het schip af te remmen. Punt e: vanaf hier vliegt het schip als zweefvliegtuig verder tot de landing.
Vraag 13 1 punt
Op de uitwerkbijlage staat de grafiek van de verticale snelheid vy als functie van de tijd van een vlucht van het ruimteschip. De tijdstippen die horen bij het passeren van de punten a, b, c en d zijn op de horizontale as aangegeven. Tijdstip tc hoort bij het hoogste punt c van de baan. Geef aan hoe dat uit de grafiek blijkt.
Bekijk het antwoord
- Noemt dat de verticale snelheid op tijdstip tc van richting verandert, of dat de verticale snelheid daar gelijk is aan nul (1p)
Voorbeelden van een antwoord: de (verticale) snelheid verandert van richting; de (verticale) snelheid is gelijk aan nul. Een antwoord als 'dat staat in de figuur in de opgave' levert geen scorepunt op.
Vraag 14 3 punten
Op de uitwerkbijlage staat de grafiek van de verticale snelheid vy als functie van de tijd van een vlucht van het ruimteschip. Tijdstip tc hoort bij het hoogste punt c van de baan. Bepaal met behulp van de grafiek op de uitwerkbijlage de versnelling in punt c.
Bekijk het antwoord
- Gebruikt a = Δv/Δt, met Δv en Δt bepaald met de raaklijn in punt c (1p)
- Leest bij elkaar horende waarden van Δv en Δt van de raaklijn af (1p)
- Completeert de bepaling: a = −9,55 m s⁻² (binnen de marge) (1p)
Uitkomst a = −9,55 m s⁻² (de grootte ligt tussen 9,36 en 9,74 m s⁻²). Het correctievoorschrift leest af: Δv = −2100 m s⁻¹ bij Δt = 220 s, op de raaklijn in punt c. Voor de eerste deelscore hoeft de raaklijn niet expliciet getekend te zijn.
Verticale snelheid vy van het ruimteschip

Dezelfde grafiek als bij vragen 13 en 14: verticale snelheid vy (m s−1) tegen de tijd t (s), met de tijdstippen ta, tb, tc en td op de tijdas. Maximum ongeveer 1100 m s−1 bij tb; vy = 0 bij tc; minimum ongeveer −1100 m s−1 bij td.
Vraag 17 4 punten
Op tijdstip tb wordt de motor uitgeschakeld en bevindt het ruimteschip zich op een hoogte van 45 km. Op tijdstip tc wordt het hoogste punt bereikt. Mensen die op een hoogte van 100 km of meer zijn geweest, mogen zich astronaut noemen. Toon met behulp van de grafiek op de uitwerkbijlage aan of de inzittenden van het ruimteschip zich astronaut mogen noemen na de vlucht.
Bekijk het antwoord
- Inzicht dat de afstand tussen tb en tc volgt uit de oppervlakte onder de grafiek (methode 1), of dat de maximale hoogte volgt uit h = v²/(2g) (methode 2) (1p)
- Bepaalt de afgelegde afstand tussen tb en tc binnen 60 km ≤ s ≤ 65 km (methode 1), of gebruikt vmax = 1100 m s⁻¹ en g = 9,81 m s⁻² voor de maximale hoogte (methode 2) (1p)
- Inzicht dat de hoogte in punt c gelijk is aan s + 45 km (1p)
- Completeert de bepaling en trekt de consequente conclusie dat de inzittenden zich astronaut mogen noemen, omdat de hoogte in punt c groter is dan 100 km (1p)
Methode 1: de afstand tussen tb en tc is de oppervlakte onder de grafiek, ongeveer 63 km; de hoogte in punt c is dan ongeveer 108 km. Methode 2: met behoud van energie, vmax = 1100 m s⁻¹ en g = 9,81 m s⁻², is h = v²/(2g) ≈ 61,6 km; de hoogte in punt c is dan ongeveer 107 km. Beide methoden geven een hoogte boven 100 km, dus de conclusie is dat de inzittenden zich astronaut mogen noemen. Een afstand tussen 60 en 65 km is goed. Als voor g een waarde uit vraag 14 of 15 gebruikt wordt: goed rekenen.
2018, tijdvak 1: Auto uit het ijs
Opgavetekst
Figuur 2

Zijaanzicht van de auto op de planken die onder een hellingshoek α met de bodem liggen: het zwaartepunt Z in de auto, de staalkabel naar de as in het ijs, de dwarsbalk aan de as, het ijs, het water en de bodem. Een deel van deze figuur staat op schaal op de uitwerkbijlage.
Deel van figuur 2, op schaal

Deel van het zijaanzicht uit figuur 2, op schaal: de auto met het zwaartepunt Z, de hellingshoek α en de spankracht Fspan = 6,1·10³ N langs de helling. De werklijn van de spankracht loopt vanuit Z.
Figuur 4

Bovenaanzicht van de balk met het draaipunt S en de kabel. Langs de balk zijn drie plaatsen aangegeven: I, II en III. I ligt het verst van S. Bij elke plaats wijst een pijl de duwrichting aan, loodrecht op de balk.
Vraag 27 1 punt
Naarmate de auto verder uit het water komt, wordt de verticale kracht F op de auto groter en is er een grotere spankracht nodig. Daarom moeten drie mannen tegen de balk duwen op de plaatsen I, II en III. Zie figuur 4. Welke man loopt met de grootste snelheid?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
2018, tijdvak 2: Rosetta
Opgavetekst
Figuur 1

Bovenaanzicht van de baan van de komeet om de zon, vergroot op de uitwerkbijlage. De zon en de komeet zijn aangegeven, en een pijl geeft de bewegingsrichting van de komeet.
Vraag 14 3 punten
Om Churyumov-Gerasimenko van dichtbij te kunnen onderzoeken is de ruimtesonde Rosetta gelanceerd. Na een reis van 10 jaar en 6,5 miljard kilometer is Rosetta aangekomen bij de komeet. Bereken de gemiddelde snelheid in km s−1 van Rosetta tijdens de reis.
Bekijk het antwoord
- Gebruikt vgem = Δx / Δt (1p)
- Rekent 10 jaar om naar seconden (1p)
- Completeren van de berekening (1p)
Uitkomst: vgem = 21 km s−1 (6,5·10⁹ km gedeeld door 10 jaar, dat is 3,15·10⁸ s).
Hoe vaak beweging in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2026, tijdvak 1 | 1-4, 25 | 5 | 19% |
| 2026, tijdvak 2 | 6-7 | 2 | 8% |
| 2025, tijdvak 1 | 14-15, 17 | 3 | 13% |
| 2025, tijdvak 2 | 4-5 | 2 | 9% |
| 2024, tijdvak 1 | 12 | 1 | 4% |
| 2024, tijdvak 2 | 12-13 | 2 | 8% |
| 2023, tijdvak 1 | 6-8 | 3 | 12% |
| 2022, tijdvak 1 | 1, 18-20 | 4 | 15% |
| 2022, tijdvak 3 | 13, 20-21, 24 | 4 | 14% |
| 2021, tijdvak 1 | 21, 25 | 2 | 7% |
| 2021, tijdvak 2 | 10 | 1 | 4% |
| 2021, tijdvak 3 | 9, 25-26, 29 | 4 | 14% |
| 2019, tijdvak 1 | 7, 25-27, 29 | 5 | 17% |
| 2019, tijdvak 2 | 13-15, 18 | 4 | 15% |
| 2018, tijdvak 1 | 13-14, 17, 27 | 4 | 14% |
| 2018, tijdvak 2 | 14 | 1 | 4% |
In 16 van de 18 ingedeelde examens natuurkunde havo staat een vraag over beweging, samen 47 vragen (10% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2026, tijdvak 1: 5 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 10% van de vragen over beweging, daarvoor 10%. Dat aandeel is dus stabiel.
Oefenen met beweging
Maak de 15 nieuwste examenvragen over beweging online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Andere onderwerpen natuurkunde havo
- Straling
- Geluid en trillingen
- Elektriciteit
- Krachten
- Energie en arbeid
- Astrofysica
- Warmte
- Golven
- Grootheden en eenheden
Beweging op andere niveaus
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen natuurkunde havo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker natuurkunde per vraagtype nakijkt, lees je op natuurkunde toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op natuurkunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt beweging voor in het eindexamen natuurkunde havo?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 47 vragen over beweging, 10% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 16 van die examens.
In welk examen natuurkunde havo stonden de meeste vragen over beweging?
In het examen van 2026, tijdvak 1, met 5 vragen: 1-4, 25.
Hoe oefen ik examenvragen over beweging?
Op deze pagina staan alle vragen over beweging met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.