Eindexamen Nederlands vwo 2018, tijdvak 2: vragen en antwoorden

Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Tekst 1 Leren is niet ‘dat zoeken we op’, Tekst 2 Beetje contrarevolutie kan geen kwaad, Overkoepelende vragen bij tekst 1 en tekst 2, Overkoepelende vragen bij tekst 1 en tekst 2, Tekst 3 Meertalig opvoeden, nog steeds een goed idee?, Tekst 4 Nee, dames, dít onderzoek vereist talent!.

Kort antwoord

Het centraal examen Nederlands vwo 2018, tijdvak 2 telt 41 vragen. De meeste vragen gaan over leesvaardigheid (24), argumentatie (7) en tekstverbanden en signaalwoorden (3). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.

Onderwerpen in dit examen

Onderwerp per vraag in het centraal examen Nederlands vwo 2018, tijdvak 2. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
OnderwerpVragenAantal
Leesvaardigheid1, 7, 9, 14, 16, 19-20, 23-30, 32, 34-4124
Argumentatie4-6, 15, 18, 31, 337
Tekstverbanden en signaalwoorden2-3, 173
Tekstsoorten en tekstdoelen13, 21-223
Samenvatten11-122
Stijlfouten81
Formuleren101

Vergeleken met andere jaren

Vergeleken met de andere 17 examens Nederlands vwo sinds 2018: dit examen vroeg meer over leesvaardigheid (59% van de vragen, gemiddeld 50%). Minder over argumentatie (17% van de vragen, gemiddeld 27%).

Opgaven en correctievoorschrift

De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.

Oefenen als leerling

Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen Nederlands vwo 2018, tijdvak 2 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.

Nakijken als docent

  1. Start gratis vanaf deze pagina

    Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen Nederlands vwo 2018, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Vragen en antwoorden

Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen Nederlands vwo 2018, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.

Tekst 1 Leren is niet ‘dat zoeken we op’

Leren is niet ‘dat zoeken we op’ (1) Afgelopen week presenteerde het (3) Dat was zo’n veertig jaar geleden Platform Onderwijs 2032 zijn eerste

  • en nu komt het Platform triomfan- adviesnota, zo lees ik in deze krant. telijk tot dezelfde conclusie. Zeker, Als je het lijstje aanbevelingen door- 45 iPads en zelfs computers waren er

5 leest, krijg je een ontmoedigend toen nog niet, maar verder is er déjà-vugevoel. Opnieuw ‘meer aan- weinig veranderd. Dat zal door som- dacht voor persoonlijke en sociale migen ongetwijfeld worden geweten ontwikkeling’. Minder feitenkennis aan het onverbeterlijke conservatis- (‘stampen’), maar meer gewiekstheid 50 me van het onderwijs. Anderen zullen

10 in het vinden van informatie. En het er wel op wijzen dat klachten over de verplichte nummertje Engels vanaf teloorgang van parate kennis zo oud de eerste klas. De waarde van dat zijn als de wereld; zelfs Plato bezon- laatste werd veelzeggend toegelicht digde zich er al aan. door een tiener die werd geïnter- 55 (4) Maar dat is al net zo’n makkelijk

15 viewd. “Op internet is alles in het weerwoord als de achteloze manier Engels.” Dat dat apekool is, zal deze waarop de voorzitter van het Platform leerlinge waarschijnlijk nooit ontdek- zich afmaakte van de tegenwerping ken. “Ik lees zelf ook nog alleen maar dat computers op school helemaal in het Engels”, dus het hale je de 60 niet zo succesvol zijn. ‘Technologi-

20 koekoek dat ze dan niets anders sche ontwikkelingen gaan zo snel ...’ meer ziet

  • en van de weeromstuit
  • een cliché dat de gemeenplaatsen gelooft dat er ook niets anders meer in het rapport naar de kroon steekt. is. Ofwel: hoe de kennis van één Misschien is het daarom juist aan wereldtaal geen blikverbreding, maar 65 hén te wijten dat dergelijke verzuch-

25 juist provincialisering betekent. tingen almaar weer opklinken, terwijl (2) Zo kun je nog een tijdje doorgaan intussen de wal van de realiteit het met foeteren op de aanbevelingen schip keert van de onderwijskundige van het Platform, maar één springt er droom

  • al heeft die de afgelopen opvallend uit. Nog levendig herinner 70 decennia toch nog heel wat schade

30 ik mij hoe ik als student meewerkte weten te veroorzaken. aan een informatiseringsprogramma (5) Neem het voorbeeld dat de voor- op een lagere school. Met een zitter aanvoert om parate kennis in thematische catalogus op de school- het hoekje te zetten: “Schud jij de bibliotheek zouden de leerlingen de 75 termijn van koning Willem III zo uit je

35 informatie die zij voor hun werkstuk- mouw?” Nee, dat deed de interviewer ken nodig hadden, gemakkelijker niet

  • en ook ik zou het even moeten kunnen achterhalen. “Uit het hoofd opzoeken. Maar de voorzitter weet leren is niet meer van deze tijd”, zo ongetwijfeld zelf ook wel dat dat een legde de meester mij uit. “Nu gaat 80 flauwe truc is. Wat ik wél weet, is dat

40 het erom de informatie te kunnen die regeringsperiode (‘termijn’) in de vinden die er al is.” late negentiende eeuw lag. En dus

niet in de middeleeuwen of ten tijde vinden waarvan je ontdekt dat je die van Julius Caesar. niet hebt, maar ze zijn nutteloos om

85 (6) Wie denkt dat iedereen deze 120 iets te ontdekken waarvan je niet op globale kennis zomaar heeft, moet ik het idee komt dát het te ontdekken teleurstellen. Ik vrees dat menige valt. En precies in dat laatste bestaat scholier inmiddels een fikse gok zou denkcreativiteit

  • niet alleen in de moeten wagen bij de vraag of Karel V wetenschap, maar ook in de praktijk.

90 voor of na de Franse Revolutie leef- 125 Wie van Amsterdam naar Brussel de. Is dat belangrijk? Ja, dat is het. rijdt, geen idee heeft van aardrijks- Wanneer hedendaagse filosofen kunde en zijn TomTom1) het naviga- vaststellen dat onze persoonlijke tiewerk laat doen, zal nooit op het identiteit voornamelijk ligt in het idee komen dat Antwerpen een leuke

95 (levens)verhaal dat wij over onszelf 130 plek is om even een kop koffie te vertellen, geldt dat ook voor de col- gaan drinken. lectieven waar we deel van uitmaken. (9) Creativiteit en inventiviteit komen Nederland, Europa of wat dan ook ís nooit op gang wanneer feitenkennis onze geschiedenis. wordt teruggebracht tot de reflex ‘dat

100 (7) De ‘thematische benadering’ van 135 zoeken we op’. Dan blijft de wereld geschiedenis en aardrijkskunde die net zo klein als wanneer je denkt dat het Platform voorstelt, is in het je met Engels het hele internet (dus onderwijs nu al in belangrijke mate de wereld) tot je beschikking hebt. verantwoordelijk voor de historische Echt denkwerk kan het niet stellen

105 mist waarin leerlingen vaak rond- 140 zonder heel veel feitenkennis die

  • dwalen. Wie alles wil weten van dat vergeet de ‘thematische aanpak’ katoenhandel, vrouwenemancipatie meestal
  • eerst met moeite moet of slavernij (op dat soort onderwer- worden verworven. En ja, dat vereist pen komen die thema’s vaak neer), veel tijd en soms hard werken. Nie-

110 weet niet wát hij weet wanneer hij de 145 mand heeft gezegd dat leren altijd negentiende eeuw nauwelijks van de fun moet zijn. zestiende kan onderscheiden en zijn (10) ‘Stampen’ dus, soms zit er tablet moet trekken om erachter te eenvoudigweg niets anders op. Dat komen wanneer de Tachtigjarige die vermaledijde discipline in een

115 Oorlog ook weer was. 150 bepaalde fase van de groei ook nog (8) Naslagwerken, elektronisch of andere deugden heeft, daar hebben niet, zijn heel nuttig om informatie te we het later nog wel eens over.

naar: Ger Groot uit: Trouw, 3 oktober 2015

Ger Groot (1954) is bijzonder hoogleraar ‘Filosofie en literatuur’ aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Groot is columnist en publiceert regelmatig in filosofische en literaire tijdschriften.

noot 1 TomTom is een navigatiesysteem.

Vraag 1 1 punt

Welke zin is dat?

  1. A Opnieuw ‘meer aandacht voor persoonlijke en sociale ontwikkeling’. (regels 6-8)
  2. B Minder feitenkennis (‘stampen’), maar meer gewiekstheid in het vinden van informatie. (regels 8-10)
  3. C En het verplichte nummertje Engels vanaf de eerste klas. (regels 10- 12)
  4. D Dat dat apekool is, zal deze leerlinge waarschijnlijk nooit ontdekken. (regels 16-18)
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 2 1 punt

Wie wordt bedoeld met ‘hén’, gelet op de tekst?

  1. A conservatieve onderwijsmensen die gekant zijn tegen veranderingen
  2. B mensen die weinig heil zien in het computergebruik op scholen
  3. C onderwijsvernieuwers zoals de leden van het Platform Onderwijs 2032
  4. D voorzitters van uiteenlopende besturen, zoals die van het Platform Onderwijs 2032
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 3 1 punt

Wie of wat wordt bedoeld met ‘die’?

  1. A de onderwijskundige droom
  2. B de teloorgang van parate kennis
  3. C de voorzitter van Platform Onderwijs 2032
  4. D de wal van de realiteit
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 4 1 punt

Wat wil de voorzitter volgens tekst 1 met dit voorbeeld aantonen? Hij wil laten zien dat

  1. A de interviewer en anderen weinig historische kennis hebben.
  2. B maar weinig mensen nog weten wanneer koning Willem III regeerde.
  3. C vrijwel niemand dit soort kennis paraat heeft.
  4. D zo’n vraag doorgaans alleen beantwoord kan worden met naslagwerken.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 5 1 punt

Waarom wordt het voorbeeld van de voorzitter een flauwe truc genoemd? Het voorbeeld wordt een flauwe truc genoemd, omdat

  1. A het flauw is om een vraag naar een klein historisch detail te stellen.
  2. B het flauw is om het ontbreken van een antwoord op deze vraag als bewijs te gebruiken.
  3. C het voor zich spreekt dat niemand het antwoord op deze vraag weet.
  4. D vrijwel niemand het antwoord weet als zelfs de schrijver het flauwe antwoord niet weet.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 6 3 punten

Neem de nummers 2 tot en met 5 uit onderstaand schema over en noteer daar de juiste termen bij. Van de eerste zin is de functie al gegeven in het schema. Kies uit: argument, conclusie, constatering, doelstelling, nuancering, oorzaak, standpunt, tegenwerping, voorwaarde en weerlegging. Termen mogen meer dan eens gebruikt worden.

Bekijk het antwoord
  • 1 < al gegeven > standpunt 2 argument 3 standpunt 4 argument 5 argument indien vier functies goed (3) indien drie functies goed (2) indien twee functies goed (1) indien minder dan twee functies goed (0) (3)

Vraag 7 1 punt

Welke van onderstaande uitspraken geeft het beste weer wat hiermee wordt bedoeld? Leerlingen hebben geen zicht op de

  1. A afhankelijkheden tussen diverse historische thema’s.
  2. B context waarin historische feiten moeten worden geplaatst.
  3. C feiten over belangrijke historische personen zoals koningen.
  4. D manier waarop historische feiten moeten worden opgezocht.
  5. E thema’s die werkelijk relevant zijn in de geschiedenis.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 8 2 punten

Welke drie van onderstaande citaten zouden als ironisch kunnen worden opgevat?

1 Als je het lijstje aanbevelingen doorleest, krijg je een ontmoedigend déjà-vugevoel. (regels 4-6)

2 En het verplichte nummertje Engels vanaf de eerste klas. (regels 10-12)

3 De waarde van dat laatste werd veelzeggend toegelicht door een tiener die werd geïnterviewd. (regels 12-15)

4 Met een thematische catalogus op de schoolbibliotheek zouden de leerlingen de informatie die zij voor hun werkstukken nodig hadden, gemakkelijker kunnen achterhalen. (regels 32-37)

5 Dat was zo’n veertig jaar geleden

  • en nu komt het Platform triomfantelijk tot dezelfde conclusie. (regels 42-44)

6 Maar dat is al net zo’n makkelijk weerwoord als de achteloze manier waarop de voorzitter van het Platform zich afmaakte van de tegenwerping dat computers op school helemaal niet zo succesvol zijn. (regels 55-60)

7 ‘Technologische ontwikkelingen gaan zo snel ...’

  • een cliché dat de gemeenplaatsen in het rapport naar de kroon steekt. (regels 60-63)
Bekijk het antwoord
  • citaten 2, 3 en 5 indien drie goed (2) indien twee goed (1) indien een of geen goed (0) (2)

Vraag 9 2 punten

Welke van onderstaande formuleringen geeft het beste de strekking van het tekstgedeelte van de alinea’s 1 tot en met 8 van tekst 1 weer? De aanbevelingen van het Platform Onderwijs 2032 zijn

  1. A achterhaald, want veertig jaar geleden kwamen professionals al tot vergelijkbare inzichten over het onderwijs.
  2. B nuttig, want parate kennis wordt door velen gezien als iets wat in deze tijd minder aandacht verdient dan individuele ontwikkeling.
  3. C onverstandig, want leerlingen zullen een verengd wereldbeeld krijgen als de onderwijsvernieuwingen worden doorgevoerd.
  4. D waardevol, want leren zal in de toekomst leuker worden als het onderwijs op deze manier wordt ingericht.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 10 2 punten

Parafraseer deze keten in de vorm van drie zinnen volgens onderstaand schema:

Bekijk het antwoord
  • De kern van een goed antwoord is: • X < al gegeven > Leerlingen hebben geen parate kennis meer. • Y Daardoor kunnen ze gebeurtenissen niet meer in een historische tijdlijn plaatsen of Daardoor hebben ze geen idee van wat ze niet weten / van wat er nog te ontdekken valt (1) • Z Daardoor komt de creativiteit en inventiviteit (bij leerlingen) nooit op gang of Daardoor kunnen ze niet zelfstandig nadenken of Daardoor weten ze niet wat ze moeten opzoeken (1) Beoordeel de spelling en grammatica. (2)

Vraag 11 2 punten

Vat het tekstgedeelte van alinea 1 tot en met 5 van tekst 1 samen in één of meer volledige zinnen. Gebruik voor je antwoord niet meer dan 25 woorden.

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

Maximumlengte van het antwoord: 25 woorden. Beoordeel de spelling en grammatica.

Vraag 12 1 punt

Vat het tekstgedeelte van alinea 6 tot en met 10 van tekst 1 samen in één of meer volledige zinnen. Gebruik voor je antwoord niet meer dan 20 woorden.

Bekijk het antwoord
  • De kern van een goed antwoord is: Zonder (globale) kennis komen creativiteit en inventiviteit nooit op gang / Zonder (globale) kennis is inzicht niet mogelijk. Maximumlengte van het antwoord: 20 woorden. Beoordeel de spelling en grammatica. (1)

Tekst 2 Beetje contrarevolutie kan geen kwaad

Beetje contrarevolutie kan geen kwaad (1) Hoe deden we dat toch in 1980? dicht op. (Maar ik had in ieder geval Hoe kwamen we aan onze kennis en die zinsnede om de weg naar Hooft hoe communiceerden we met elkaar? 45 te vinden.) Een kort ritje op de elek- De krant viel in de bus, de post tronische snelweg brengt soms vele

5 bracht brieven, de telefoon stond op ongezochte verrassingen. De ene een vaste plaats en had een draad vondst leidt naar een andere interes- en vaak nog een draaischijf. Af en sante site, en zo sprokkel je allerlei toe belde je met elkaar. Was het bui- 50 onderscheiden en losse wetenswaar- ten de stad, dan wachtte je tot de digheden bij elkaar. Wil je iets weten,

10 avond als het goedkoper was. In de je hoeft geen moeite te doen erachter bibliotheek leende je boeken. Scrip- te komen. Wil je iets niet weten, het ties, artikelen, romans tikte je met komt toch binnen. een doorslag1) op een schrijfmachine. 55 (4) Over de manier waarop we met Er werd gestencild en gefotokopi- elkaar communiceren hoef ik niet

15 eerd. Wilde je iets weten, dan zocht veel te zeggen. We staan permanent je het op in de Winkler Prins Encyclo- in contact. Iedereen weet dat er veel pedie die met gemak een hele boe- is gewonnen dankzij de digitale revo- kenplank bezette. Had een studie- 60 lutie. Het is logisch dat in het onder- boek een goed register, dan waagde wijs die revolutie doordringt en ge-

20 je het weleens alleen de relevante stalte krijgt. Maar hoe? Daar geeft passages op te zoeken. Tentamens Onderwijs 2032 het antwoord op. en examens vroegen naar overzicht Zoals met alle onderwijsplannen en inzicht in verbanden. 65 zitten daar prima ideeën in. Het (2) Langzaam bouwde je aan een onderwijs moet meegaan met de tijd.

25 stevig reservoir parate en ingedaalde Klassikaal, frontaal lesgeven, met de kennis op het gebied van je keuze. pen aantekeningen maken, hele Zo beschreven klinkt het als taai en lappen tekst uit je hoofd leren of traag en tijdrovend. Toch levert dat 70 jaartallen opdreunen: het zijn ietwat systeem een robuustere basis op dan lachwekkende verschijnselen uit een

30 de ik-zoek-het-wel-op-kennis die nu ver verleden. Kinderen kunnen zich tot de 21st century skills behoort. Ik daar niet meer op concentreren. Er verslik me bijna in dat ‘21st century moet voorzien worden in de behoefte skills’. Alsof je zonder die skills een 75 aan de kwikzilverachtige wendbaar- half mens of een hopeloos uitgeran- heid van jonge geesten. Onderwijs

35 geerde bejaarde bent. moet aansluiten bij de belangstel- (3) De digitale revolutie heeft alles lingssfeer van de jongere en het is veranderd. Ik ben er dankbaar voor. toch eigenlijk idioot dat je niet op ver- Sneller dan ooit kan ik vragen stellen 80 schillende niveaus examens kunt af- en beantwoord krijgen. Een vage her- leggen: havo voor wiskunde en gym-

40 innering aan een zinsnede in een ge- nasium voor geschiedenis (voor zo- dicht van pakweg P.C. Hooft levert ver dat vak dan nog bestaat en niet is binnen luttele seconden het hele ge- opgegaan in een ruim bemeten alfa-

85 profiel). Daarbij moet grote nadruk 105 aan nieuwe leden voor met de titel liggen op teamwork en (sociale) vaar- van het werk dat ze beheren. Zo erg digheden. Ik begrijp dat. Het is Heel zal het misschien niet worden in Belangrijk. Maar een ding begrijp ik 2032, maar ik houd mijn hart vast. niet. Als jongeren zich slechter kun- (6) Een goede roman vereist concen-

90 nen concentreren, waarom hoeven 110 tratie, driehonderd en meer blad- ze dat dan niet meer te oefenen? Is zijden lang. De lezer moet een goed lange en ingespannen concentratie geheugen hebben. De opbrengst in soms slecht voor de mens? Heb je kennis en ervaring en levensvreugde het niet echt nodig? van een roman is moeilijk te meten,

95 (5) In Fahrenheit 451, een film van 115 maar onderzoek wijst uit dat lezende François Truffaut naar een boek van kinderen empathischer zijn. Lezende Ray Bradbury, wordt een toekomst- volwassenen dus ook. Goed gelezen beeld geschetst van een wereld boeken zijn een rijke bron van ken- waarin (bepaalde) boeken verboden nis. Schrijven

  • ja, soms misschien

100 zijn. Een groep dissidenten verzet 120 wel met de hand op papier

  • doet zich daartegen. Ieder lid leert een be- kennis vaster hechten in het hoofd langrijk literair werk uit het hoofd(!) dan even swipen2) en scannen. Een om het lampje van de beschaving beetje contrarevolutie kan geen brandende te houden. Ze stellen zich kwaad.

naar: Nelleke Noordervliet uit: Trouw, 10 oktober 2015

Nelleke Noordervliet (1945) is een Nederlandse schrijfster die meer dan

25 boeken op haar naam heeft en met regelmaat columns publiceert in verschillende dagbladen.

noot 1 doorslag: een kopie, gemaakt met behulp van carbonpapier noot 2 swipen: met je vingers een veegbeweging maken op een aanraakscherm

Vraag 13 1 punt

Waarvoor is deze schets met name bedoeld? Deze schets is vooral bedoeld om aan te geven dat in vergelijking met nu de kwaliteit van kennisvergaring en communicatie vroeger

  1. A kostbaarder en minder effectief was dan nu.
  2. B langzamer was, maar het resultaat beter was dan nu.
  3. C oppervlakkiger was dan nu, maar wel gedegen.
  4. D primitiever was dan nu, maar meer sociale binding gaf.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 14 2 punten

Leg met behulp van gegevens uit tekst 2 uit waarom iemand die niet beschikt over ‘21st century skills’ volgens sommigen gezien kan worden als een half mens of een hopeloos uitgerangeerde bejaarde, en volgens anderen juist niet. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 40 woorden.

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

Maximumlengte van het antwoord: 40 woorden. Beoordeel de spelling en grammatica.

Vraag 15 1 punt

Welke kritiek kan worden geleverd op het leren van losse wetenswaardigheden? Baseer je antwoord op alinea 1 en 2 van tekst 2. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.

Bekijk het antwoord
  • De kern van een goed antwoord is: Deze wetenswaardigheden geven geen overzicht en geen inzicht in verbanden / geen robuuste basis (voor kennis) Beoordeel de spelling en grammatica. (1)

Vraag 16 3 punten

Citeer woorden of woordgroepen uit alinea 1 tot en met 3 van tekst 2 die bedoelde kenmerken aanduiden. Zorg ervoor dat de geciteerde woorden of woordgroepen paren vormen die betrekking hebben op de termen die in de linkerkolom van onderstaand schema staan.

Bekijk het antwoord

Opmerking

1 scorepunt toekennen per volledig juist begrippenpaar.

Vraag 17 1 punt

Welke tekststructuur is dat? een tekststructuur op basis van

  1. A middel en doel
  2. B oorzaak en gevolg
  3. C probleem en oplossingen
  4. D voor- en nadelen
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 18 1 punt

Waarvan wordt met dit voorbeeld het belang onderstreept? Dit voorbeeld onderstreept het belang van

  1. A de ontwikkeling van de beschaving.
  2. B literair werk als cultuuruiting.
  3. C onderwijsvernieuwingen.
  4. D uit het hoofd leren.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 19 1 punt

Bij welke alinea begint deel 2 ‘Nu’ ?

Bekijk het antwoord
  • (bij alinea) 3 (1)

Vraag 20 1 punt

Bij welke alinea begint deel 3 ‘Consequenties voor het onderwijs’?

Bekijk het antwoord
  • (bij alinea) 4 (1)

Vraag 21 1 punt

Hoe kan de inhoud van het slot van tekst 2 het best worden getypeerd?

  1. A als een bondige samenvatting van de tekst
  2. B als een oproep voor een nieuwe manier van leren
  3. C als het beargumenteerde standpunt van de auteur
  4. D als voorspelbaar commentaar van iemand zonder 21st century skills
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 22 2 punten

Hoe kan tekst 2 het beste worden gekenschetst? Tekst 2 is te kenschetsen als een pleidooi

  1. A tegen de op handen zijnde onderwijsontwikkelingen.
  2. B tegen het gebruik van digitale middelen in het onderwijs.
  3. C voor het behoud van het goede in het onderwijs.
  4. D voor meer aandacht voor lezen en literatuur.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 23 1 punt

In welke alinea wordt de kiem gelegd voor de contrarevolutie die later aan de orde wordt gesteld?

  1. A In alinea 3
  2. B In alinea 4
  3. C In alinea 5
  4. D In alinea 6
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 24 2 punten

Citeer de twee zinnen of zinsgedeelten uit alinea 4 van tekst 2 die ingaan op het nieuwe kerncurriculum zoals dat wordt gepresenteerd in tekstfragment 1.

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

Beoordeel de spelling.

Vraag 25 2 punten

Wat houdt genoemde contrarevolutie in voor het onderwijs?

  1. A meer aandacht voor lezen en schrijven zonder digitale middelen
  2. B meer aandacht voor sociale en vakoverstijgende vaardigheden
  3. C meer openstaan voor feitenkennis die zich per toeval aandient
  4. D meer openstaan voor wat past bij de belangstelling van leerlingen
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Overkoepelende vragen bij tekst 1 en tekst 2

(Deze vraag heeft geen inleidende tekst.)

Vraag 26 2 punten

Wat is het belangrijkste resultaat van goed onderwijs volgens tekst 1 en wat is het belangrijkste resultaat van goed onderwijs volgens tekst 2?

Tekst 1

Leren is niet ‘dat zoeken we op’ (1) Afgelopen week presenteerde het (3) Dat was zo’n veertig jaar geleden Platform Onderwijs 2032 zijn eerste

  • en nu komt het Platform triomfan- adviesnota, zo lees ik in deze krant. telijk tot dezelfde conclusie. Zeker, Als je het lijstje aanbevelingen door- 45 iPads en zelfs computers waren er

5 leest, krijg je een ontmoedigend toen nog niet, maar verder is er déjà-vugevoel. Opnieuw ‘meer aan- weinig veranderd. Dat zal door som- dacht voor persoonlijke en sociale migen ongetwijfeld worden geweten ontwikkeling’. Minder feitenkennis aan het onverbeterlijke conservatis- (‘stampen’), maar meer gewiekstheid 50 me van het onderwijs. Anderen zullen

10 in het vinden van informatie. En het er wel op wijzen dat klachten over de verplichte nummertje Engels vanaf teloorgang van parate kennis zo oud de eerste klas. De waarde van dat zijn als de wereld; zelfs Plato bezon- laatste werd veelzeggend toegelicht digde zich er al aan. door een tiener die werd geïnter- 55 (4) Maar dat is al net zo’n makkelijk

15 viewd. “Op internet is alles in het weerwoord als de achteloze manier Engels.” Dat dat apekool is, zal deze waarop de voorzitter van het Platform leerlinge waarschijnlijk nooit ontdek- zich afmaakte van de tegenwerping ken. “Ik lees zelf ook nog alleen maar dat computers op school helemaal in het Engels”, dus het hale je de 60 niet zo succesvol zijn. ‘Technologi-

20 koekoek dat ze dan niets anders sche ontwikkelingen gaan zo snel ...’ meer ziet

  • en van de weeromstuit
  • een cliché dat de gemeenplaatsen gelooft dat er ook niets anders meer in het rapport naar de kroon steekt. is. Ofwel: hoe de kennis van één Misschien is het daarom juist aan wereldtaal geen blikverbreding, maar 65 hén te wijten dat dergelijke verzuch-

25 juist provincialisering betekent. tingen almaar weer opklinken, terwijl (2) Zo kun je nog een tijdje doorgaan intussen de wal van de realiteit het met foeteren op de aanbevelingen schip keert van de onderwijskundige van het Platform, maar één springt er droom

  • al heeft die de afgelopen opvallend uit. Nog levendig herinner 70 decennia toch nog heel wat schade

30 ik mij hoe ik als student meewerkte weten te veroorzaken. aan een informatiseringsprogramma (5) Neem het voorbeeld dat de voor- op een lagere school. Met een zitter aanvoert om parate kennis in thematische catalogus op de school- het hoekje te zetten: “Schud jij de bibliotheek zouden de leerlingen de 75 termijn van koning Willem III zo uit je

35 informatie die zij voor hun werkstuk- mouw?” Nee, dat deed de interviewer ken nodig hadden, gemakkelijker niet

  • en ook ik zou het even moeten kunnen achterhalen. “Uit het hoofd opzoeken. Maar de voorzitter weet leren is niet meer van deze tijd”, zo ongetwijfeld zelf ook wel dat dat een legde de meester mij uit. “Nu gaat 80 flauwe truc is. Wat ik wél weet, is dat

40 het erom de informatie te kunnen die regeringsperiode (‘termijn’) in de vinden die er al is.” late negentiende eeuw lag. En dus

niet in de middeleeuwen of ten tijde vinden waarvan je ontdekt dat je die van Julius Caesar. niet hebt, maar ze zijn nutteloos om

85 (6) Wie denkt dat iedereen deze 120 iets te ontdekken waarvan je niet op globale kennis zomaar heeft, moet ik het idee komt dát het te ontdekken teleurstellen. Ik vrees dat menige valt. En precies in dat laatste bestaat scholier inmiddels een fikse gok zou denkcreativiteit

  • niet alleen in de moeten wagen bij de vraag of Karel V wetenschap, maar ook in de praktijk.

90 voor of na de Franse Revolutie leef- 125 Wie van Amsterdam naar Brussel de. Is dat belangrijk? Ja, dat is het. rijdt, geen idee heeft van aardrijks- Wanneer hedendaagse filosofen kunde en zijn TomTom1) het naviga- vaststellen dat onze persoonlijke tiewerk laat doen, zal nooit op het identiteit voornamelijk ligt in het idee komen dat Antwerpen een leuke

95 (levens)verhaal dat wij over onszelf 130 plek is om even een kop koffie te vertellen, geldt dat ook voor de col- gaan drinken. lectieven waar we deel van uitmaken. (9) Creativiteit en inventiviteit komen Nederland, Europa of wat dan ook ís nooit op gang wanneer feitenkennis onze geschiedenis. wordt teruggebracht tot de reflex ‘dat

100 (7) De ‘thematische benadering’ van 135 zoeken we op’. Dan blijft de wereld geschiedenis en aardrijkskunde die net zo klein als wanneer je denkt dat het Platform voorstelt, is in het je met Engels het hele internet (dus onderwijs nu al in belangrijke mate de wereld) tot je beschikking hebt. verantwoordelijk voor de historische Echt denkwerk kan het niet stellen

105 mist waarin leerlingen vaak rond- 140 zonder heel veel feitenkennis die

  • dwalen. Wie alles wil weten van dat vergeet de ‘thematische aanpak’ katoenhandel, vrouwenemancipatie meestal
  • eerst met moeite moet of slavernij (op dat soort onderwer- worden verworven. En ja, dat vereist pen komen die thema’s vaak neer), veel tijd en soms hard werken. Nie-

110 weet niet wát hij weet wanneer hij de 145 mand heeft gezegd dat leren altijd negentiende eeuw nauwelijks van de fun moet zijn. zestiende kan onderscheiden en zijn (10) ‘Stampen’ dus, soms zit er tablet moet trekken om erachter te eenvoudigweg niets anders op. Dat komen wanneer de Tachtigjarige die vermaledijde discipline in een

115 Oorlog ook weer was. 150 bepaalde fase van de groei ook nog (8) Naslagwerken, elektronisch of andere deugden heeft, daar hebben niet, zijn heel nuttig om informatie te we het later nog wel eens over.

naar: Ger Groot uit: Trouw, 3 oktober 2015

Ger Groot (1954) is bijzonder hoogleraar ‘Filosofie en literatuur’ aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Groot is columnist en publiceert regelmatig in filosofische en literaire tijdschriften.

noot 1 TomTom is een navigatiesysteem.

Tekst 2

Beetje contrarevolutie kan geen kwaad (1) Hoe deden we dat toch in 1980? dicht op. (Maar ik had in ieder geval Hoe kwamen we aan onze kennis en die zinsnede om de weg naar Hooft hoe communiceerden we met elkaar? 45 te vinden.) Een kort ritje op de elek- De krant viel in de bus, de post tronische snelweg brengt soms vele

5 bracht brieven, de telefoon stond op ongezochte verrassingen. De ene een vaste plaats en had een draad vondst leidt naar een andere interes- en vaak nog een draaischijf. Af en sante site, en zo sprokkel je allerlei toe belde je met elkaar. Was het bui- 50 onderscheiden en losse wetenswaar- ten de stad, dan wachtte je tot de digheden bij elkaar. Wil je iets weten,

10 avond als het goedkoper was. In de je hoeft geen moeite te doen erachter bibliotheek leende je boeken. Scrip- te komen. Wil je iets niet weten, het ties, artikelen, romans tikte je met komt toch binnen. een doorslag1) op een schrijfmachine. 55 (4) Over de manier waarop we met Er werd gestencild en gefotokopi- elkaar communiceren hoef ik niet

15 eerd. Wilde je iets weten, dan zocht veel te zeggen. We staan permanent je het op in de Winkler Prins Encyclo- in contact. Iedereen weet dat er veel pedie die met gemak een hele boe- is gewonnen dankzij de digitale revo- kenplank bezette. Had een studie- 60 lutie. Het is logisch dat in het onder- boek een goed register, dan waagde wijs die revolutie doordringt en ge-

20 je het weleens alleen de relevante stalte krijgt. Maar hoe? Daar geeft passages op te zoeken. Tentamens Onderwijs 2032 het antwoord op. en examens vroegen naar overzicht Zoals met alle onderwijsplannen en inzicht in verbanden. 65 zitten daar prima ideeën in. Het (2) Langzaam bouwde je aan een onderwijs moet meegaan met de tijd.

25 stevig reservoir parate en ingedaalde Klassikaal, frontaal lesgeven, met de kennis op het gebied van je keuze. pen aantekeningen maken, hele Zo beschreven klinkt het als taai en lappen tekst uit je hoofd leren of traag en tijdrovend. Toch levert dat 70 jaartallen opdreunen: het zijn ietwat systeem een robuustere basis op dan lachwekkende verschijnselen uit een

30 de ik-zoek-het-wel-op-kennis die nu ver verleden. Kinderen kunnen zich tot de 21st century skills behoort. Ik daar niet meer op concentreren. Er verslik me bijna in dat ‘21st century moet voorzien worden in de behoefte skills’. Alsof je zonder die skills een 75 aan de kwikzilverachtige wendbaar- half mens of een hopeloos uitgeran- heid van jonge geesten. Onderwijs

35 geerde bejaarde bent. moet aansluiten bij de belangstel- (3) De digitale revolutie heeft alles lingssfeer van de jongere en het is veranderd. Ik ben er dankbaar voor. toch eigenlijk idioot dat je niet op ver- Sneller dan ooit kan ik vragen stellen 80 schillende niveaus examens kunt af- en beantwoord krijgen. Een vage her- leggen: havo voor wiskunde en gym-

40 innering aan een zinsnede in een ge- nasium voor geschiedenis (voor zo- dicht van pakweg P.C. Hooft levert ver dat vak dan nog bestaat en niet is binnen luttele seconden het hele ge- opgegaan in een ruim bemeten alfa-

85 profiel). Daarbij moet grote nadruk 105 aan nieuwe leden voor met de titel liggen op teamwork en (sociale) vaar- van het werk dat ze beheren. Zo erg digheden. Ik begrijp dat. Het is Heel zal het misschien niet worden in Belangrijk. Maar een ding begrijp ik 2032, maar ik houd mijn hart vast. niet. Als jongeren zich slechter kun- (6) Een goede roman vereist concen-

90 nen concentreren, waarom hoeven 110 tratie, driehonderd en meer blad- ze dat dan niet meer te oefenen? Is zijden lang. De lezer moet een goed lange en ingespannen concentratie geheugen hebben. De opbrengst in soms slecht voor de mens? Heb je kennis en ervaring en levensvreugde het niet echt nodig? van een roman is moeilijk te meten,

95 (5) In Fahrenheit 451, een film van 115 maar onderzoek wijst uit dat lezende François Truffaut naar een boek van kinderen empathischer zijn. Lezende Ray Bradbury, wordt een toekomst- volwassenen dus ook. Goed gelezen beeld geschetst van een wereld boeken zijn een rijke bron van ken- waarin (bepaalde) boeken verboden nis. Schrijven

  • ja, soms misschien

100 zijn. Een groep dissidenten verzet 120 wel met de hand op papier

  • doet zich daartegen. Ieder lid leert een be- kennis vaster hechten in het hoofd langrijk literair werk uit het hoofd(!) dan even swipen2) en scannen. Een om het lampje van de beschaving beetje contrarevolutie kan geen brandende te houden. Ze stellen zich kwaad.

naar: Nelleke Noordervliet uit: Trouw, 10 oktober 2015

Nelleke Noordervliet (1945) is een Nederlandse schrijfster die meer dan

25 boeken op haar naam heeft en met regelmaat columns publiceert in verschillende dagbladen.

noot 1 doorslag: een kopie, gemaakt met behulp van carbonpapier noot 2 swipen: met je vingers een veegbeweging maken op een aanraakscherm

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

Beoordeel de spelling.

Overkoepelende vragen bij tekst 1 en tekst 2

“Wat ik wél weet, is dat die regeringsperiode (‘termijn’) in de late negentiende eeuw lag. En dus niet in de middeleeuwen of ten tijde van Julius Caesar.” (tekst 1, regels 80-84)

Vraag 27 1 punt

Citeer de zin uit alinea 3 van tekst 2 waarin op soortgelijke wijze het nut van parate kennis wordt besproken.

Tekst 1

Leren is niet ‘dat zoeken we op’ (1) Afgelopen week presenteerde het (3) Dat was zo’n veertig jaar geleden Platform Onderwijs 2032 zijn eerste

  • en nu komt het Platform triomfan- adviesnota, zo lees ik in deze krant. telijk tot dezelfde conclusie. Zeker, Als je het lijstje aanbevelingen door- 45 iPads en zelfs computers waren er

5 leest, krijg je een ontmoedigend toen nog niet, maar verder is er déjà-vugevoel. Opnieuw ‘meer aan- weinig veranderd. Dat zal door som- dacht voor persoonlijke en sociale migen ongetwijfeld worden geweten ontwikkeling’. Minder feitenkennis aan het onverbeterlijke conservatis- (‘stampen’), maar meer gewiekstheid 50 me van het onderwijs. Anderen zullen

10 in het vinden van informatie. En het er wel op wijzen dat klachten over de verplichte nummertje Engels vanaf teloorgang van parate kennis zo oud de eerste klas. De waarde van dat zijn als de wereld; zelfs Plato bezon- laatste werd veelzeggend toegelicht digde zich er al aan. door een tiener die werd geïnter- 55 (4) Maar dat is al net zo’n makkelijk

15 viewd. “Op internet is alles in het weerwoord als de achteloze manier Engels.” Dat dat apekool is, zal deze waarop de voorzitter van het Platform leerlinge waarschijnlijk nooit ontdek- zich afmaakte van de tegenwerping ken. “Ik lees zelf ook nog alleen maar dat computers op school helemaal in het Engels”, dus het hale je de 60 niet zo succesvol zijn. ‘Technologi-

20 koekoek dat ze dan niets anders sche ontwikkelingen gaan zo snel ...’ meer ziet

  • en van de weeromstuit
  • een cliché dat de gemeenplaatsen gelooft dat er ook niets anders meer in het rapport naar de kroon steekt. is. Ofwel: hoe de kennis van één Misschien is het daarom juist aan wereldtaal geen blikverbreding, maar 65 hén te wijten dat dergelijke verzuch-

25 juist provincialisering betekent. tingen almaar weer opklinken, terwijl (2) Zo kun je nog een tijdje doorgaan intussen de wal van de realiteit het met foeteren op de aanbevelingen schip keert van de onderwijskundige van het Platform, maar één springt er droom

  • al heeft die de afgelopen opvallend uit. Nog levendig herinner 70 decennia toch nog heel wat schade

30 ik mij hoe ik als student meewerkte weten te veroorzaken. aan een informatiseringsprogramma (5) Neem het voorbeeld dat de voor- op een lagere school. Met een zitter aanvoert om parate kennis in thematische catalogus op de school- het hoekje te zetten: “Schud jij de bibliotheek zouden de leerlingen de 75 termijn van koning Willem III zo uit je

35 informatie die zij voor hun werkstuk- mouw?” Nee, dat deed de interviewer ken nodig hadden, gemakkelijker niet

  • en ook ik zou het even moeten kunnen achterhalen. “Uit het hoofd opzoeken. Maar de voorzitter weet leren is niet meer van deze tijd”, zo ongetwijfeld zelf ook wel dat dat een legde de meester mij uit. “Nu gaat 80 flauwe truc is. Wat ik wél weet, is dat

40 het erom de informatie te kunnen die regeringsperiode (‘termijn’) in de vinden die er al is.” late negentiende eeuw lag. En dus

niet in de middeleeuwen of ten tijde vinden waarvan je ontdekt dat je die van Julius Caesar. niet hebt, maar ze zijn nutteloos om

85 (6) Wie denkt dat iedereen deze 120 iets te ontdekken waarvan je niet op globale kennis zomaar heeft, moet ik het idee komt dát het te ontdekken teleurstellen. Ik vrees dat menige valt. En precies in dat laatste bestaat scholier inmiddels een fikse gok zou denkcreativiteit

  • niet alleen in de moeten wagen bij de vraag of Karel V wetenschap, maar ook in de praktijk.

90 voor of na de Franse Revolutie leef- 125 Wie van Amsterdam naar Brussel de. Is dat belangrijk? Ja, dat is het. rijdt, geen idee heeft van aardrijks- Wanneer hedendaagse filosofen kunde en zijn TomTom1) het naviga- vaststellen dat onze persoonlijke tiewerk laat doen, zal nooit op het identiteit voornamelijk ligt in het idee komen dat Antwerpen een leuke

95 (levens)verhaal dat wij over onszelf 130 plek is om even een kop koffie te vertellen, geldt dat ook voor de col- gaan drinken. lectieven waar we deel van uitmaken. (9) Creativiteit en inventiviteit komen Nederland, Europa of wat dan ook ís nooit op gang wanneer feitenkennis onze geschiedenis. wordt teruggebracht tot de reflex ‘dat

100 (7) De ‘thematische benadering’ van 135 zoeken we op’. Dan blijft de wereld geschiedenis en aardrijkskunde die net zo klein als wanneer je denkt dat het Platform voorstelt, is in het je met Engels het hele internet (dus onderwijs nu al in belangrijke mate de wereld) tot je beschikking hebt. verantwoordelijk voor de historische Echt denkwerk kan het niet stellen

105 mist waarin leerlingen vaak rond- 140 zonder heel veel feitenkennis die

  • dwalen. Wie alles wil weten van dat vergeet de ‘thematische aanpak’ katoenhandel, vrouwenemancipatie meestal
  • eerst met moeite moet of slavernij (op dat soort onderwer- worden verworven. En ja, dat vereist pen komen die thema’s vaak neer), veel tijd en soms hard werken. Nie-

110 weet niet wát hij weet wanneer hij de 145 mand heeft gezegd dat leren altijd negentiende eeuw nauwelijks van de fun moet zijn. zestiende kan onderscheiden en zijn (10) ‘Stampen’ dus, soms zit er tablet moet trekken om erachter te eenvoudigweg niets anders op. Dat komen wanneer de Tachtigjarige die vermaledijde discipline in een

115 Oorlog ook weer was. 150 bepaalde fase van de groei ook nog (8) Naslagwerken, elektronisch of andere deugden heeft, daar hebben niet, zijn heel nuttig om informatie te we het later nog wel eens over.

naar: Ger Groot uit: Trouw, 3 oktober 2015

Ger Groot (1954) is bijzonder hoogleraar ‘Filosofie en literatuur’ aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Groot is columnist en publiceert regelmatig in filosofische en literaire tijdschriften.

noot 1 TomTom is een navigatiesysteem.

Tekst 2

Beetje contrarevolutie kan geen kwaad (1) Hoe deden we dat toch in 1980? dicht op. (Maar ik had in ieder geval Hoe kwamen we aan onze kennis en die zinsnede om de weg naar Hooft hoe communiceerden we met elkaar? 45 te vinden.) Een kort ritje op de elek- De krant viel in de bus, de post tronische snelweg brengt soms vele

5 bracht brieven, de telefoon stond op ongezochte verrassingen. De ene een vaste plaats en had een draad vondst leidt naar een andere interes- en vaak nog een draaischijf. Af en sante site, en zo sprokkel je allerlei toe belde je met elkaar. Was het bui- 50 onderscheiden en losse wetenswaar- ten de stad, dan wachtte je tot de digheden bij elkaar. Wil je iets weten,

10 avond als het goedkoper was. In de je hoeft geen moeite te doen erachter bibliotheek leende je boeken. Scrip- te komen. Wil je iets niet weten, het ties, artikelen, romans tikte je met komt toch binnen. een doorslag1) op een schrijfmachine. 55 (4) Over de manier waarop we met Er werd gestencild en gefotokopi- elkaar communiceren hoef ik niet

15 eerd. Wilde je iets weten, dan zocht veel te zeggen. We staan permanent je het op in de Winkler Prins Encyclo- in contact. Iedereen weet dat er veel pedie die met gemak een hele boe- is gewonnen dankzij de digitale revo- kenplank bezette. Had een studie- 60 lutie. Het is logisch dat in het onder- boek een goed register, dan waagde wijs die revolutie doordringt en ge-

20 je het weleens alleen de relevante stalte krijgt. Maar hoe? Daar geeft passages op te zoeken. Tentamens Onderwijs 2032 het antwoord op. en examens vroegen naar overzicht Zoals met alle onderwijsplannen en inzicht in verbanden. 65 zitten daar prima ideeën in. Het (2) Langzaam bouwde je aan een onderwijs moet meegaan met de tijd.

25 stevig reservoir parate en ingedaalde Klassikaal, frontaal lesgeven, met de kennis op het gebied van je keuze. pen aantekeningen maken, hele Zo beschreven klinkt het als taai en lappen tekst uit je hoofd leren of traag en tijdrovend. Toch levert dat 70 jaartallen opdreunen: het zijn ietwat systeem een robuustere basis op dan lachwekkende verschijnselen uit een

30 de ik-zoek-het-wel-op-kennis die nu ver verleden. Kinderen kunnen zich tot de 21st century skills behoort. Ik daar niet meer op concentreren. Er verslik me bijna in dat ‘21st century moet voorzien worden in de behoefte skills’. Alsof je zonder die skills een 75 aan de kwikzilverachtige wendbaar- half mens of een hopeloos uitgeran- heid van jonge geesten. Onderwijs

35 geerde bejaarde bent. moet aansluiten bij de belangstel- (3) De digitale revolutie heeft alles lingssfeer van de jongere en het is veranderd. Ik ben er dankbaar voor. toch eigenlijk idioot dat je niet op ver- Sneller dan ooit kan ik vragen stellen 80 schillende niveaus examens kunt af- en beantwoord krijgen. Een vage her- leggen: havo voor wiskunde en gym-

40 innering aan een zinsnede in een ge- nasium voor geschiedenis (voor zo- dicht van pakweg P.C. Hooft levert ver dat vak dan nog bestaat en niet is binnen luttele seconden het hele ge- opgegaan in een ruim bemeten alfa-

85 profiel). Daarbij moet grote nadruk 105 aan nieuwe leden voor met de titel liggen op teamwork en (sociale) vaar- van het werk dat ze beheren. Zo erg digheden. Ik begrijp dat. Het is Heel zal het misschien niet worden in Belangrijk. Maar een ding begrijp ik 2032, maar ik houd mijn hart vast. niet. Als jongeren zich slechter kun- (6) Een goede roman vereist concen-

90 nen concentreren, waarom hoeven 110 tratie, driehonderd en meer blad- ze dat dan niet meer te oefenen? Is zijden lang. De lezer moet een goed lange en ingespannen concentratie geheugen hebben. De opbrengst in soms slecht voor de mens? Heb je kennis en ervaring en levensvreugde het niet echt nodig? van een roman is moeilijk te meten,

95 (5) In Fahrenheit 451, een film van 115 maar onderzoek wijst uit dat lezende François Truffaut naar een boek van kinderen empathischer zijn. Lezende Ray Bradbury, wordt een toekomst- volwassenen dus ook. Goed gelezen beeld geschetst van een wereld boeken zijn een rijke bron van ken- waarin (bepaalde) boeken verboden nis. Schrijven

  • ja, soms misschien

100 zijn. Een groep dissidenten verzet 120 wel met de hand op papier

  • doet zich daartegen. Ieder lid leert een be- kennis vaster hechten in het hoofd langrijk literair werk uit het hoofd(!) dan even swipen2) en scannen. Een om het lampje van de beschaving beetje contrarevolutie kan geen brandende te houden. Ze stellen zich kwaad.

naar: Nelleke Noordervliet uit: Trouw, 10 oktober 2015

Nelleke Noordervliet (1945) is een Nederlandse schrijfster die meer dan

25 boeken op haar naam heeft en met regelmaat columns publiceert in verschillende dagbladen.

noot 1 doorslag: een kopie, gemaakt met behulp van carbonpapier noot 2 swipen: met je vingers een veegbeweging maken op een aanraakscherm

Bekijk het antwoord

Opmerking Niet goed rekenen: “Een vage herinnering aan een zinsnede in een gedicht van pakweg P.C. Hooft levert binnen luttele seconden het hele gedicht op.” (regels 39-43)

In zowel tekst 1 als tekst 2 wordt gereageerd op ideeën van het Platform Onderwijs 2032.

Vraag 28 4 punten

Noem zes ideeën die volgens tekst 1 en/of tekst 2 worden bepleit door Platform Onderwijs 2032. Nummer je antwoorden.

Tekst 1

Leren is niet ‘dat zoeken we op’ (1) Afgelopen week presenteerde het (3) Dat was zo’n veertig jaar geleden Platform Onderwijs 2032 zijn eerste

  • en nu komt het Platform triomfan- adviesnota, zo lees ik in deze krant. telijk tot dezelfde conclusie. Zeker, Als je het lijstje aanbevelingen door- 45 iPads en zelfs computers waren er

5 leest, krijg je een ontmoedigend toen nog niet, maar verder is er déjà-vugevoel. Opnieuw ‘meer aan- weinig veranderd. Dat zal door som- dacht voor persoonlijke en sociale migen ongetwijfeld worden geweten ontwikkeling’. Minder feitenkennis aan het onverbeterlijke conservatis- (‘stampen’), maar meer gewiekstheid 50 me van het onderwijs. Anderen zullen

10 in het vinden van informatie. En het er wel op wijzen dat klachten over de verplichte nummertje Engels vanaf teloorgang van parate kennis zo oud de eerste klas. De waarde van dat zijn als de wereld; zelfs Plato bezon- laatste werd veelzeggend toegelicht digde zich er al aan. door een tiener die werd geïnter- 55 (4) Maar dat is al net zo’n makkelijk

15 viewd. “Op internet is alles in het weerwoord als de achteloze manier Engels.” Dat dat apekool is, zal deze waarop de voorzitter van het Platform leerlinge waarschijnlijk nooit ontdek- zich afmaakte van de tegenwerping ken. “Ik lees zelf ook nog alleen maar dat computers op school helemaal in het Engels”, dus het hale je de 60 niet zo succesvol zijn. ‘Technologi-

20 koekoek dat ze dan niets anders sche ontwikkelingen gaan zo snel ...’ meer ziet

  • en van de weeromstuit
  • een cliché dat de gemeenplaatsen gelooft dat er ook niets anders meer in het rapport naar de kroon steekt. is. Ofwel: hoe de kennis van één Misschien is het daarom juist aan wereldtaal geen blikverbreding, maar 65 hén te wijten dat dergelijke verzuch-

25 juist provincialisering betekent. tingen almaar weer opklinken, terwijl (2) Zo kun je nog een tijdje doorgaan intussen de wal van de realiteit het met foeteren op de aanbevelingen schip keert van de onderwijskundige van het Platform, maar één springt er droom

  • al heeft die de afgelopen opvallend uit. Nog levendig herinner 70 decennia toch nog heel wat schade

30 ik mij hoe ik als student meewerkte weten te veroorzaken. aan een informatiseringsprogramma (5) Neem het voorbeeld dat de voor- op een lagere school. Met een zitter aanvoert om parate kennis in thematische catalogus op de school- het hoekje te zetten: “Schud jij de bibliotheek zouden de leerlingen de 75 termijn van koning Willem III zo uit je

35 informatie die zij voor hun werkstuk- mouw?” Nee, dat deed de interviewer ken nodig hadden, gemakkelijker niet

  • en ook ik zou het even moeten kunnen achterhalen. “Uit het hoofd opzoeken. Maar de voorzitter weet leren is niet meer van deze tijd”, zo ongetwijfeld zelf ook wel dat dat een legde de meester mij uit. “Nu gaat 80 flauwe truc is. Wat ik wél weet, is dat

40 het erom de informatie te kunnen die regeringsperiode (‘termijn’) in de vinden die er al is.” late negentiende eeuw lag. En dus

niet in de middeleeuwen of ten tijde vinden waarvan je ontdekt dat je die van Julius Caesar. niet hebt, maar ze zijn nutteloos om

85 (6) Wie denkt dat iedereen deze 120 iets te ontdekken waarvan je niet op globale kennis zomaar heeft, moet ik het idee komt dát het te ontdekken teleurstellen. Ik vrees dat menige valt. En precies in dat laatste bestaat scholier inmiddels een fikse gok zou denkcreativiteit

  • niet alleen in de moeten wagen bij de vraag of Karel V wetenschap, maar ook in de praktijk.

90 voor of na de Franse Revolutie leef- 125 Wie van Amsterdam naar Brussel de. Is dat belangrijk? Ja, dat is het. rijdt, geen idee heeft van aardrijks- Wanneer hedendaagse filosofen kunde en zijn TomTom1) het naviga- vaststellen dat onze persoonlijke tiewerk laat doen, zal nooit op het identiteit voornamelijk ligt in het idee komen dat Antwerpen een leuke

95 (levens)verhaal dat wij over onszelf 130 plek is om even een kop koffie te vertellen, geldt dat ook voor de col- gaan drinken. lectieven waar we deel van uitmaken. (9) Creativiteit en inventiviteit komen Nederland, Europa of wat dan ook ís nooit op gang wanneer feitenkennis onze geschiedenis. wordt teruggebracht tot de reflex ‘dat

100 (7) De ‘thematische benadering’ van 135 zoeken we op’. Dan blijft de wereld geschiedenis en aardrijkskunde die net zo klein als wanneer je denkt dat het Platform voorstelt, is in het je met Engels het hele internet (dus onderwijs nu al in belangrijke mate de wereld) tot je beschikking hebt. verantwoordelijk voor de historische Echt denkwerk kan het niet stellen

105 mist waarin leerlingen vaak rond- 140 zonder heel veel feitenkennis die

  • dwalen. Wie alles wil weten van dat vergeet de ‘thematische aanpak’ katoenhandel, vrouwenemancipatie meestal
  • eerst met moeite moet of slavernij (op dat soort onderwer- worden verworven. En ja, dat vereist pen komen die thema’s vaak neer), veel tijd en soms hard werken. Nie-

110 weet niet wát hij weet wanneer hij de 145 mand heeft gezegd dat leren altijd negentiende eeuw nauwelijks van de fun moet zijn. zestiende kan onderscheiden en zijn (10) ‘Stampen’ dus, soms zit er tablet moet trekken om erachter te eenvoudigweg niets anders op. Dat komen wanneer de Tachtigjarige die vermaledijde discipline in een

115 Oorlog ook weer was. 150 bepaalde fase van de groei ook nog (8) Naslagwerken, elektronisch of andere deugden heeft, daar hebben niet, zijn heel nuttig om informatie te we het later nog wel eens over.

naar: Ger Groot uit: Trouw, 3 oktober 2015

Ger Groot (1954) is bijzonder hoogleraar ‘Filosofie en literatuur’ aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Groot is columnist en publiceert regelmatig in filosofische en literaire tijdschriften.

noot 1 TomTom is een navigatiesysteem.

Tekst 2

Beetje contrarevolutie kan geen kwaad (1) Hoe deden we dat toch in 1980? dicht op. (Maar ik had in ieder geval Hoe kwamen we aan onze kennis en die zinsnede om de weg naar Hooft hoe communiceerden we met elkaar? 45 te vinden.) Een kort ritje op de elek- De krant viel in de bus, de post tronische snelweg brengt soms vele

5 bracht brieven, de telefoon stond op ongezochte verrassingen. De ene een vaste plaats en had een draad vondst leidt naar een andere interes- en vaak nog een draaischijf. Af en sante site, en zo sprokkel je allerlei toe belde je met elkaar. Was het bui- 50 onderscheiden en losse wetenswaar- ten de stad, dan wachtte je tot de digheden bij elkaar. Wil je iets weten,

10 avond als het goedkoper was. In de je hoeft geen moeite te doen erachter bibliotheek leende je boeken. Scrip- te komen. Wil je iets niet weten, het ties, artikelen, romans tikte je met komt toch binnen. een doorslag1) op een schrijfmachine. 55 (4) Over de manier waarop we met Er werd gestencild en gefotokopi- elkaar communiceren hoef ik niet

15 eerd. Wilde je iets weten, dan zocht veel te zeggen. We staan permanent je het op in de Winkler Prins Encyclo- in contact. Iedereen weet dat er veel pedie die met gemak een hele boe- is gewonnen dankzij de digitale revo- kenplank bezette. Had een studie- 60 lutie. Het is logisch dat in het onder- boek een goed register, dan waagde wijs die revolutie doordringt en ge-

20 je het weleens alleen de relevante stalte krijgt. Maar hoe? Daar geeft passages op te zoeken. Tentamens Onderwijs 2032 het antwoord op. en examens vroegen naar overzicht Zoals met alle onderwijsplannen en inzicht in verbanden. 65 zitten daar prima ideeën in. Het (2) Langzaam bouwde je aan een onderwijs moet meegaan met de tijd.

25 stevig reservoir parate en ingedaalde Klassikaal, frontaal lesgeven, met de kennis op het gebied van je keuze. pen aantekeningen maken, hele Zo beschreven klinkt het als taai en lappen tekst uit je hoofd leren of traag en tijdrovend. Toch levert dat 70 jaartallen opdreunen: het zijn ietwat systeem een robuustere basis op dan lachwekkende verschijnselen uit een

30 de ik-zoek-het-wel-op-kennis die nu ver verleden. Kinderen kunnen zich tot de 21st century skills behoort. Ik daar niet meer op concentreren. Er verslik me bijna in dat ‘21st century moet voorzien worden in de behoefte skills’. Alsof je zonder die skills een 75 aan de kwikzilverachtige wendbaar- half mens of een hopeloos uitgeran- heid van jonge geesten. Onderwijs

35 geerde bejaarde bent. moet aansluiten bij de belangstel- (3) De digitale revolutie heeft alles lingssfeer van de jongere en het is veranderd. Ik ben er dankbaar voor. toch eigenlijk idioot dat je niet op ver- Sneller dan ooit kan ik vragen stellen 80 schillende niveaus examens kunt af- en beantwoord krijgen. Een vage her- leggen: havo voor wiskunde en gym-

40 innering aan een zinsnede in een ge- nasium voor geschiedenis (voor zo- dicht van pakweg P.C. Hooft levert ver dat vak dan nog bestaat en niet is binnen luttele seconden het hele ge- opgegaan in een ruim bemeten alfa-

85 profiel). Daarbij moet grote nadruk 105 aan nieuwe leden voor met de titel liggen op teamwork en (sociale) vaar- van het werk dat ze beheren. Zo erg digheden. Ik begrijp dat. Het is Heel zal het misschien niet worden in Belangrijk. Maar een ding begrijp ik 2032, maar ik houd mijn hart vast. niet. Als jongeren zich slechter kun- (6) Een goede roman vereist concen-

90 nen concentreren, waarom hoeven 110 tratie, driehonderd en meer blad- ze dat dan niet meer te oefenen? Is zijden lang. De lezer moet een goed lange en ingespannen concentratie geheugen hebben. De opbrengst in soms slecht voor de mens? Heb je kennis en ervaring en levensvreugde het niet echt nodig? van een roman is moeilijk te meten,

95 (5) In Fahrenheit 451, een film van 115 maar onderzoek wijst uit dat lezende François Truffaut naar een boek van kinderen empathischer zijn. Lezende Ray Bradbury, wordt een toekomst- volwassenen dus ook. Goed gelezen beeld geschetst van een wereld boeken zijn een rijke bron van ken- waarin (bepaalde) boeken verboden nis. Schrijven

  • ja, soms misschien

100 zijn. Een groep dissidenten verzet 120 wel met de hand op papier

  • doet zich daartegen. Ieder lid leert een be- kennis vaster hechten in het hoofd langrijk literair werk uit het hoofd(!) dan even swipen2) en scannen. Een om het lampje van de beschaving beetje contrarevolutie kan geen brandende te houden. Ze stellen zich kwaad.

naar: Nelleke Noordervliet uit: Trouw, 10 oktober 2015

Nelleke Noordervliet (1945) is een Nederlandse schrijfster die meer dan

25 boeken op haar naam heeft en met regelmaat columns publiceert in verschillende dagbladen.

noot 1 doorslag: een kopie, gemaakt met behulp van carbonpapier noot 2 swipen: met je vingers een veegbeweging maken op een aanraakscherm

Bekijk het antwoord
  • De kern van een goed antwoord is: 1 minder nadruk op feitenkennis / uit het hoofd leren / meer nadruk op opzoeken 2 meer nadruk op Engelse taalvaardigheid 3 een thematische benadering (van geschiedenis en aardrijkskunde) 4 aansluiten bij de belangstelling van leerlingen 5 op verschillende niveaus examens kunnen afleggen 6 meer nadruk op teamwork en (sociale) vaardigheden / minder klassikaal/frontaal lesgeven 7 meer aandacht voor persoonlijke en sociale ontwikkeling 8 digitalisering van het onderwijs indien zes van bovenstaande goed (4) indien vijf van bovenstaande goed (3) indien vier van bovenstaande goed (2) indien drie van bovenstaande goed (1) indien twee of minder van bovenstaande goed (0) Beoordeel de spelling. (4)

Tekst 3 Meertalig opvoeden, nog steeds een goed idee?

Meertalig opvoeden, nog steeds een goed idee? (1) In grote delen van Azië en Afrika verstaanbaar te kunnen maken in de zouden mensen een beetje moeten grote stad een eindje verderop. En in lachen om onze discussie over meer- veel Afrikaanse landen is de taal van talig opvoeden. Het is daar vanzelf- 15 onderwijs en bestuur nóg weer een

5 sprekend om meerdere talen te andere. Het is al met al voor miljar- kennen. Als de moeder één kleine den mensen vanzelfsprekend dat ze streektaal spreekt en de vader een geregeld ‘taalschakelen’. Ze doen dat andere, leren de kinderen beide. Ook moeiteloos en aan geestelijke ver- al is het gezin eentalig, dan nog heb- 20 warring lijden ze allerminst. Je zou

10 ben de kinderen op zeker moment zelfs kunnen zeggen dat eentaligheid vaak een tweede taal nodig om zich een luxe is die alleen moedertaal-

sprekers van grote talen zich kunnen 70 proefschrift juist ouderen. Proef- veroorloven. personen die zowel Nederlands als

25 (2) Hoewel: een luxe

  • is het niet Fries spraken, “bleken beter in staat eerder een handicap? Die indruk is om snel te schakelen tussen verschil- de laatste tien, vijftien jaar zeker ge- lende taken dan onze eentalige wekt. Meertaligen, zo bleek uit meer- 75 proefpersonen”, zegt ze. “Dat is een dere onderzoeken aan verschillende aanwijzing voor een iets grotere

30 universiteiten, verslaan de sprekers geestelijke flexibiliteit.” Omdat Neder- van één enkele taal op diverse fron- lands en Fries niet zo sterk van el- ten. Al op jeugdige leeftijd kunnen ze kaar verschillen, is het goed denk- hun aandacht scherper focussen, 80 baar dat Houtzagers bevindingen ook hebben ze een krachtiger werk- gelden voor sprekers van andere

35 geheugen en schakelen ze soepeler streektalen, zoals Limburgs en West- tussen twee lastige taken. Ook zou- Vlaams. den meertalige kinderen jonger be- (4) Al die opmerkelijke resultaten ginnen met lezen, creatiever zijn, 85 hebben de laatste jaren tot een makkelijker een andere taal leren en stroom van nieuw onderzoek geleid.

40 zich gemakkelijker kunnen verplaat- Maar wie op nog meer en sensatio- sen in andere mensen. Oudere men- nelere voordelen van meertaligheid sen hebben eveneens baat bij een had gehoopt, kwam bedrogen uit. tweede taal, zo ontdekten meerdere 90 Een niet onbelangrijk deel van het onderzoekers: als de ziekte van nieuwe onderzoek vond ... niets. Dat

45 Alzheimer hun hersens aantast, kan komen doordat de oude en openbaren de symptomen daarvan nieuwe onderzoeken niet precies het- zich met een vertraging van wel vier zelfde hebben gemeten. Doordat de jaar. Kennelijk kunnen de meertalige 95 proefpersonen uiteenlopende leef- ouderen de geestelijke achteruitgang tijden hadden, getest werden op net

50 een tijdlang compenseren. iets andere taken, niet precies ‘even (3) Ook in Nederland hebben weten- tweetalig’ waren, noem maar op. schappers gekeken hoe meertaligen Het zou ook kunnen dat de eerdere het er op diverse testen vanaf bren- 100 bevindingen toevalstreffers waren. gen. Elma Blom, taalkundige aan de Maar dat lijkt Blom onwaarschijnlijk,

55 Universiteit Utrecht, constateerde dat “want als je tweetaligen test in een Turks én Nederlands sprekende situatie waarin ze maar één taal kinderen van een jaar of zes beter gebruiken, scoren ze slechter dan in scoorden op bepaalde geheugen- en 105 een tweetalige situatie.” Anders aandachtstaakjes dan eentalige gezegd: als bij de meertaligen geen

60 leeftijdsgenoten. “Ze moeten in hun beroep wordt gedaan op hun twee dagelijks leven telkens de juiste taal talen, presteren ze relatief gezien bij de juiste persoon kiezen”, zegt ze. slechter dan wanneer wel een beroep “Ook moeten ze continu één taal 110 op hun tweetaligheid wordt gedaan. spreken en één taal onderdrukken. (5) “De interessante vraag is daarom:

65 Dat vergt veel van je hersens, en dus onder welke voorwaarden levert zou het hun hogere scores kunnen meertaligheid een voordeel op?”, verklaren.” Nienke Houtzager, ver- zegt Blom. Bij wijze van antwoord bonden aan de Rijksuniversiteit 115 vervolgt ze: “De grootste voordelen Groningen, onderzocht voor haar tref je aan in de fase dat de hersens

zich ontwikkelen en ook weer wan- 140 Maar inmiddels laten zó veel andere, neer ze achteruitgaan

  • bij jonge kwalitatief goede onderzoeken géén kinderen en ouderen dus. In andere verband zien dat de beide deskundi-

120 levensfases is er weinig voordeel. Bij gen er hun geld niet meer op durven kinderen zie je de grootste voor- zetten. Terug naar de kernvraag: is sprong als ze ook bínnen het gezin 145 meertalig opvoeden een aanrader? twee talen spreken, want dan scha- Het antwoord blijft ‘ja’. Sowieso kan kelen ze vaker. En uit onderzoek van het geen kwaad: “We zijn er als mens

125 een collega weet ik dat Friese kin- op gebouwd”, zoals Blom zegt. Daar- deren vooral hoog scoren als hun naast kunnen kinderen die een twee- Nederlands en Fries ongeveer even 150 de taal beheersen per definitie met goed ontwikkeld zijn.” Houtzager vult meer mensen communiceren, meer aan: “De oudere Friezen scoorden boeken lezen en websites raadple-

130 ook het hoogst op flexibiliteit als ze gen enzovoort. Bovendien zijn er hun leven lang veel geswitcht hadden toch wel sterke aanwijzingen dat hun tussen beide talen.” 155 jonge breintjes net wat meer kunnen. (6) Of meertaligheid ook de sympto- En het idee dat een tweetalige ge- men van alzheimer inderdaad afremt, makkelijker een derde, vierde en

135 is voor Blom en Houtzager een open volgende taal leert, staat ook nog vraag. In 2013 werd, na een onder- steeds overeind. Onze verwachtin- zoek onder honderden mensen in 160 gen mogen echter niet te hoog India, meertaligheid nog geroemd als gespannen zijn. het beste medicijn tegen dementie.

naar: Gaston Dorren uit: Onze Taal, 2016-1

Gaston Dorren is een journalist die vaak publiceert over taal en taalkunde.

Vraag 29 1 punt

Hoe verhouden de resultaten van Nederlands onderzoek zich volgens tekst 3 tot die van eerder onderzoek? Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.

Bekijk het antwoord
  • Het Nederlandse onderzoek bevestigt (grotendeels) de onderzoeksresultaten die in alinea 2 zijn gepresenteerd. Ook goed: Een (niet onbelangrijk) deel van het nieuwe onderzoek leverde niets op. Beoordeel de spelling en grammatica. (1)

Vraag 30 2 punten

Welke twee mogelijke hoofdoorzaken worden in tekst 3 geopperd voor het uitblijven van onderzoeksresultaten? Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

Beoordeel de spelling en grammatica.

Opmerking Een antwoord is fout als het alleen uit voorbeelden bestaat.

Vraag 31 2 punten

Leg uit waarom de eerdere bevindingen volgens tekst 3 geen toevalstreffers waren. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

  • Wanneer een meertalige bij een test maar één taal hoeft te gebruiken, (1p)
  • presteert deze relatief slechter dan wanneer een beroep op beide talen wordt gedaan (1p)

Beoordeel de spelling en grammatica.

Vraag 32 2 punten

Welke twee van onderstaande adviezen zijn in overeenstemming met de strekking van de tekst? Noteer de nummers.

1 Doe veel geheugenspelletjes met je kind.

2 Een opvoeding gericht op flexibiliteit zorgt voor een optimale hersenontwikkeling.

3 Leer je kind even goed Fries als Nederlands: dat bevordert het taalgevoel.

4 Leer je kind zo vroeg mogelijk lezen.

5 Leer je kind zo veel mogelijk talen, want dat is goed voor het jonge brein.

6 Stuur je kind naar het tweetalig voortgezet onderwijs voor het hoogste rendement.

7 Zet als ouderpaar je meertaligheid in om je kind een voorsprong te geven.

8 Zorg ervoor dat je kind zo veel mogelijk kan taalschakelen.

Bekijk het antwoord
  • 7 (1)
  • 8 (1)

Vraag 33 1 punt

Citeer de zin of het zinsgedeelte uit alinea 5 van tekst 3 waarmee deze verklaring steviger kan worden onderbouwd.

Bekijk het antwoord
  • “De grootste voordelen tref je aan in de fase dat de hersens zich ontwikkelen (…)” (regels 115-117) Ook goed: En uit onderzoek van een collega weet ik dat Friese kinderen vooral hoog scoren als hun Nederlands en Fries ongeveer even goed ontwikkeld zijn.” Houtzager vult aan: “De oudere Friezen scoorden ook het hoogst op flexibiliteit als ze hun leven lang veel geswitcht hadden tussen beide talen.” (regels 124 t/m 132) Beoordeel de spelling. (1)

Vraag 34 1 punt

Wat is van de in alinea 1 gemelde reden het kernwoord?

Bekijk het antwoord
  • “moeiteloos” (regel 19) (1)

Vraag 35 2 punten

Welke twee voordelen met betrekking tot meertaligheid komen in zowel het tekstfragment als alinea 6 van tekst 3 naar voren?

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

Beoordeel de spelling.

Vraag 36 1 punt

Welk advies is op zijn plaats waar het verder onderzoek naar meertaligheid betreft? Verder onderzoek

  1. A is overbodig, want het voegt niets toe aan wat al bekend is over meertaligheid.
  2. B moet de condities waaronder meertaligheid effect heeft blootleggen.
  3. C moet gebruikmaken van precies dezelfde taken en proefpersonen.
  4. D moet zowel voor- als nadelen van meertaligheid belichten.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Tekst 4 Nee, dames, dít onderzoek vereist talent!

Nee, dames, dít onderzoek vereist talent! (1) Vrouwen zijn ondervertegenwoor- gebieden: het aandeel vrouwen digd in de wetenschap, maar in som- 15 onder de recent gepromoveerden in mige wetenschapsgebieden zijn ze psychologie en kunstgeschiedenis is meer ondervertegenwoordigd dan in ruim twee keer zo groot als dat in

5 andere. In de Verenigde Staten is het economie en filosofie (nog geen 35 aandeel vrouwen dat recent in mole- procent). In Nederland bestaan grof- culaire biologie en neurowetenschap- 20 weg vergelijkbare verschillen. pen promoveert bijvoorbeeld ruim (2) Vrouwen zijn vooral onderver- twee keer zo groot als in natuurkun- tegenwoordigd in vakgebieden waar

10 de en computerwetenschappen (daar wetenschappers zelf denken dat die is het nog geen 20 procent). Ook in aangeboren talent vereisen. Dat de sociale en geesteswetenschappen 25 laten Amerikaanse onderzoekers zijn grote verschillen tussen vak- deze week zien in het wetenschap-

pelijke tijdschrift Science. Ze vroegen vakgebieden in elk geval deels komt ruim 1.800 wetenschappers (van door het stereotiepe idee dat vrou- promovendus tot hoogleraar) uit 30 wen niet het mysterieuze ‘talent’

30 disciplines hoe ze over hun vakge- 65 bezitten dat in die disciplines nodig bied dachten en hoe anderen in het is. “Een stereotiep beeld, want er is vakgebied erover dachten. Ze vroe- geen bewijs dat er zulke verschillen gen niet alleen in hoeverre er een tussen de disciplines zijn”, zegt speciale vaardigheid voor nodig is Naomi Ellemers, hoogleraar sociale

35 die niet aangeleerd kan worden, 70 en organisatiepsychologie te Leiden. maar ook hoeveel uur per week Volgens haar is ook een andere, vrij mensen gemiddeld in hun vakgebied banale verklaring mogelijk: “Het werkten en in hoeverre het werk onderzoek laat ook zien dat bij de systematisch of empathisch denken disciplines waar ‘talent’ zo belangrijk

40 vereist. Het stereotiepe idee is dat 75 wordt gevonden, vrouwen überhaupt vrouwen minder uren willen of kun- niet welkom zijn en niet geschikt wor- nen werken en dat ze niet systema- den geacht. Maar dat is niet erg poli- tisch en wel empathisch denken. De tiek correct om te zeggen. Misschien antwoorden op die laatste vragen in gaat het hier dus wel gewoon om een

45 het onderzoek hingen niet samen 80 rationalisatie van het onderbuik- met een ondervertegenwoordiging gevoel ‘we moeten ze niet’. En dat dit van vrouwen. soort stereotiepe verwachtingen leidt (3) En het is ook niet zo dat vrouwen tot uitsluiting en dat vrouwen ook zelf afvielen omdat alleen de beste minder graag en goed in die gebie-

50 kandidaat-promovendi werden aan- 85 den werken, was al bekend”. genomen en dat dat vaker mannen (5) Om te veranderen dat vrouwen waren. Naarmate vakgebieden gediscrimineerd worden in de weten- selectiever waren, naarmate ze dus schap, moet duidelijk zijn dát het ge- een kleiner percentage aannamen beurt. Maar berichten over onderzoek

55 van de kandidaten die zich aanmeld- 90 naar seksisme lokken ook seksisti- den, waren er eerder méér vrouwen. sche reacties uit. Vooral mannen ont- (4) De wetenschappers kunnen door kennen of rechtvaardigen sekse- de gekozen onderzoeksopzet geen discriminatie of maken seksistische oorzakelijk verband aantonen. Maar opmerkingen. Veel vrouwen erken-

60 ze denken dat de ondervertegen- 95 nen wel dat seksediscriminatie woordiging van vrouwen in sommige bestaat.

naar: Ellen de Bruin uit: NRC Handelsblad, 16 januari 2015

Ellen de Bruin is wetenschapsredacteur bij NRC Handelsblad en nrc.next. Ze schrijft regelmatig over psychologie en menselijk gedrag.

De teksten die voor dit examen gebruikt zijn, zijn bewerkt om ze geschikt te maken voor het examen. Dit is gebeurd met respect voor de opvattingen van de auteur(s). Wie kennis wil nemen van de oorspronkelijke tekst(en), raadplege de vermelde bronnen. Het College voor Toetsen en Examens is verantwoordelijk voor vorm en inhoud van dit examen.

►►► ν

Vraag 37 1 punt

Voor welke wetenschappelijke studies is het volgens het beschreven onderzoek noodzakelijk over aangeboren talent te beschikken, blijkens alinea 1 en 2 van tekst 4?

Bekijk het antwoord

Opmerking Alleen als alle vier elementen genoemd worden 1 scorepunt toekennen.

Vraag 38 3 punten

Noem vijf van deze mogelijke oorzaken.

Bekijk het antwoord
  • De kern van een goed antwoord is: − Vrouwen hebben het aangeboren talent niet. (zie regels 21-24) − Vrouwen willen/kunnen niet heel veel uren werken. (zie regels 40-42) − Vrouwen kunnen niet systematisch denken. (zie regels 42-43) − Vrouwen zijn niet welkom bij bepaalde wetenschappen. (zie regels 74- 76) − Vrouwen hebben te maken met seksisme of een rationalisatie van het onderbuikgevoel ‘we moeten ze niet’. (zie regels 79-83) Ook goed rekenen: − De beste sollicitanten zijn mannen. (zie regels 49-52) indien 5 van bovenstaande 6 elementen goed (3) indien 4 van bovenstaande 6 elementen goed (2) indien 3 van bovenstaande 6 elementen goed (1) indien 2 of minder van bovenstaande 6 elementen goed (0) Beoordeel de spelling. (3)

Vraag 39 2 punten

Beschrijf dit mechanisme. Maak daarbij gebruik van onderstaand schema. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.

Bekijk het antwoord
  • < al gegeven > In sommige wetenschappelijke disciplines zijn mannen sterk oververtegenwoordigd. Vooral in die disciplines wordt seksediscriminatie ontkend of gerechtvaardigd / worden seksistische opmerkingen gemaakt. Daardoor blijven deze wetenschappen mannenwetenschappen / willen vrouwen daar niet werken / verandert er daar niets. per juist omschreven element (1) Beoordeel de spelling en grammatica. (2)

Vraag 40 1 punt

Citeer de zin waaruit je zou kunnen opmaken dat vrouwen in sommige disciplines beter presteren dan mannen.

Bekijk het antwoord
  • “Naarmate vakgebieden selectiever waren, naarmate ze dus een kleiner percentage aannamen van de kandidaten die zich aanmeldden, waren er eerder méér vrouwen.” (regels 52-56) Beoordeel de spelling. (1)

Vraag 41 2 punten

Wat is blijkens tekst 4 daarvan de belangrijkste oorzaak? Dat komt met name

  1. A door een oorzaak die niet precies door wetenschappelijk onderzoek te duiden valt.
  2. B doordat mannen in bepaalde disciplines waarschijnlijk geen vrouwelijke collega’s willen hebben.
  3. C doordat onderzoek naar seksisme in de wetenschap daar ook weer seksistische reacties uitlokt.
  4. D doordat vrouwen minder uren willen of kunnen werken en niet systematisch maar wel empathisch denken.
  5. E doordat vrouwen niet het mysterieuze ‘talent’ bezitten dat in bepaalde disciplines nodig is.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Incorrecte formuleringen en onjuist taalgebruik

42 Regeling met betrekking tot incorrecte formuleringen en onjuist taalgebruik in de antwoorden op open vragen Voor fouten met betrekking tot incorrecte formuleringen en onjuist taalgebruik dienen in totaal maximaal 4 scorepunten in mindering te worden gebracht volgens onderstaande aftrekregeling:

0 fouten (0)

1 fout of 2 fouten (1)

3 of 4 fouten (2)

5 of 6 fouten (3)

7 of meer fouten (4) Zie Vakspecifieke regel 1 voor exacte aanwijzingen omtrent aftrek.

Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vwo Nederlands 2018, tijdvak 2. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2018/vwo/documenten/cse-2/vw-1001-a-18-2-o

Andere examens Nederlands vwo

Hoe ToetsChecker Nederlands per vraagtype nakijkt, lees je op Nederlands toetsen nakijken met AI.

Veelgestelde vragen

Hoeveel vragen heeft het eindexamen Nederlands vwo 2018, tijdvak 2?

Het centraal examen Nederlands vwo 2018, tijdvak 2 telt 41 vragen. De meeste vragen gaan over leesvaardigheid (24), argumentatie (7) en tekstverbanden en signaalwoorden (3).

Wat zijn de antwoorden van het examen Nederlands vwo 2018, tijdvak 2?

Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.

Waar vind ik het correctievoorschrift van Nederlands vwo 2018, tijdvak 2?

Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2018/vwo/documenten/cse-2/vw-1001-a-18-2-c). Bij dit examen hoort ook een aanvulling op het correctievoorschrift.

Hoe oefen ik met het examen Nederlands vwo 2018, tijdvak 2 en krijg ik feedback?

Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.