Eindexamen Nederlands vwo 2024, tijdvak 1: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Tekst 1 Fastfood voor jonge lezers: de schadelijke promotie, Tekst 2 Toverberg, Onderzoek naar de waardering van De engelenmaker.
Het centraal examen Nederlands vwo 2024, tijdvak 1 telt 38 vragen. De meeste vragen gaan over leesvaardigheid (18), argumentatie (16) en tekstverbanden en signaalwoorden (2). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Leesvaardigheid | 4, 6-8, 10, 16-17, 19, 21-27, 35, 37-38 | 18 |
| Argumentatie | 2-3, 9, 11-15, 20, 29-34, 36 | 16 |
| Tekstverbanden en signaalwoorden | 1, 18 | 2 |
| Stijlfouten | 5 | 1 |
| Tekstsoorten en tekstdoelen | 28 | 1 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 17 examens Nederlands vwo sinds 2018: dit examen vroeg meer over argumentatie (42% van de vragen, gemiddeld 26%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen Nederlands vwo 2024, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen Nederlands vwo 2024, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen Nederlands vwo 2024, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Tekst 1 Fastfood voor jonge lezers: de schadelijke promotie
van pulp in het onderwijs
Tekst 1 kun je met onderstaande kopjes in vier opeenvolgende delen onderverdelen:
- deel 1: Het probleem van de ontlezing
- deel 2: Een verkeerde overheidsmaatregel
- deel 3: De schade aan jongeren ontrafeld
- deel 4: Juiste overheidsinitiatieven?
Vraag 1 1 punt
Bij welke alinea begint deel 3, ‘De schade aan jongeren ontrafeld’?
Bekijk het antwoord
- (alinea) 6 of (alinea) 7 (1)
“Wat hebben we nodig om ontlezing een halt toe te roepen? Mooie verhalen natuurlijk, maar ook ‘mooie lezers’.” (regels 1-4)
Vraag 2 1 punt
Welke bedenking zal een kritische lezer waarschijnlijk vooral hebben bij het antwoord op de vraag in bovenstaand citaat? ‘Mooie verhalen’ en ‘mooie lezers’
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Uit alinea 5 is het standpunt af te leiden dat de Nederlandse overheid haar “eigen cultuuronderwijs” momenteel onvoldoende serieus neemt.
Vraag 3 2 punten
Geef de redenering weer waarmee in deze alinea dit standpunt wordt onderbouwd. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 30 woorden.
Bekijk het antwoord
- De kern van een goed antwoord is: • Jongeren bepalen (in een overheidscampagne / bij de shortlist van de Jonge Jury) zelf de (boeken)keuze. / De boekenkeuze wordt niet bepaald door richtlijnen/opvoeders/leraren. (1) • Vooral pulpboeken / ‘ongezonde’ jeugdboeken worden (daardoor) (aan jongeren) opgedrongen. / Jongeren lezen (daardoor) geen literatuur / ‘gezonde’ jeugdboeken. (1) Of: • Jongeren bepalen (in een overheidscampagne / bij de shortlist van de Jonge Jury) zelf de (boeken)keuze. (1) • De overheid zou (juist) opvoeders/leraren deze keuze moeten laten bepalen. / zou (zelf) bij deze keuze richtlijnen/instructie moeten geven. (1) Niet goed: In een overheidscampagne / Bij de Jonge Jury staat het leesplezier (van jongeren) centraal. De leesmotivatie wordt (daardoor) niet bevorderd. Maximumlengte van het antwoord: 30 woorden. Beoordeel de spelling en grammatica. (2)
“Nederland zou zijn eigen cultuuronderwijs serieuzer moeten nemen.” (regels 55-57)
Vraag 4 2 punten
Welke twee concrete maatregelen worden daarvoor verderop in tekst 1 voorgesteld? Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Bekijk het antwoord
- De kern van een goed antwoord is: twee van de volgende: − We moeten / De overheid moet geld besteden aan (de promotie van) jeugdliteratuur in de klas. (alinea 11) − We moeten / De overheid moet in het onderwijs het lezen van (internationaal geprezen) jeugdliteratuur verplicht stellen. / We moeten in (het nieuwe curriculum voor) het vak Nederlands ‘fictie’ vervangen door ‘jeugdliteratuur’. / We moeten eisen stellen aan de kwaliteit van wat er op school wordt gelezen. (alinea 13) − Specialisten / Opvoeders en docenten moeten de shortlist (van de Jonge Jury) samenstellen. (alinea 14) per juist element (1) Beoordeel de spelling en grammatica. (2)
Zowel in de titel van tekst 1 als in de supermarktmetafoor in alinea 5 worden de boeken op de shortlist van de Jonge Jury vergeleken met voedsel.
Vraag 5 2 punten
Welke twee kenmerken van de boeken van de Jonge Jury worden benadrukt met deze voedselvergelijkingen?
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
Niet goed:
- Deze boeken zijn leuk/lekker.
- Deze boeken zijn pulp.
Beoordeel de spelling.
In alinea 7 worden negatieve kenmerken van pulp genoemd, waaronder:
1 Pulp bevestigt lezers in seksistisch denken.
2 Pulp bevestigt lezers in racistisch denken.
3 Pulp jaagt bij lezers vooral een kick na.
Vraag 6 2 punten
Citeer voor elk van de drie kenmerken een zinsgedeelte uit alinea 8 dat als een voorbeeld ervan is te beschouwen. Neem de nummers van de drie kenmerken over en zet daarachter je antwoord.
Bekijk het antwoord
- 1 “(na een scène waarin) steevast een vrouwelijk slachtoffer (wordt gepijnigd, vernederd en vaak vermoord)” (regels 89-91) / “(Ze zijn) typetjes” (regel 96) / “(meisjes lijken) geen enkele inhoud of substantie (te hebben)” (regels 98-100) 2 “(het zijn) altijd witte meisjes (met lang, los haar)” (regels 97-98) 3 “(na een scène waarin steevast een vrouwelijk slachtoffer wordt) gepijnigd, vernederd en vaak vermoord” (regels 89-91) indien drie elementen juist (2) indien twee elementen juist (1) indien minder dan twee elementen juist (0) Beoordeel de spelling. (2)
“Met zulke lelijke teksten kweek je geen mooie lezers.” (regels 122-123)
Vraag 7 3 punten
Leid uit alinea 10 tot en met 12 vier kenmerken af van “mooie lezers”.
Bekijk het antwoord
- De kern van een goed antwoord is: vier van de volgende: − Ze hebben literaire competenties (ontwikkeld). (alinea 10) − Ze kunnen (via literatuur) betekenis geven aan de wereld. / gevoelens, relaties en maatschappelijke verhoudingen begrijpen. (alinea 11) − Ze kunnen taal vinden voor gevoelens, relaties en maatschappelijke verhoudingen. (alinea 11) − Ze hebben (bij het lezen van literatuur) een volwassen/ethische houding (ontwikkeld). (alinea 11) − Ze kunnen zich identificeren met nieuwe personages. / Ze kunnen nieuwe/andere perspectieven en samenlevingsvormen verkennen. (alinea 12) − Ze kunnen door identificatie (met nieuwe personages) hun persoonlijkheid vormen. / hun opvattingen toetsen. (alinea 12) − Ze hebben (door het lezen van literatuur) empathie (ontwikkeld). (alinea 12) − Ze ontwikkelen (door het lezen van literatuur) burgerschap. (alinea 12) − Ze lezen (jeugd)literatuur. (alinea 12) Niet goed: Ze lezen niet letterlijk. / Ze lezen niet belevend/herkennend. indien vier elementen juist (3) indien drie elementen juist (2) indien twee elementen juist (1) indien minder dan twee elementen juist (0) Beoordeel de spelling. (3)
“Literatuur draagt bij aan empathie en aan burgerschap.” (regels 151-152)
Vraag 8 1 punt
Citeer de zin uit alinea 7 tot en met 10 waaruit duidelijk blijkt dat pulp juist afbreuk doet aan burgerschap.
Bekijk het antwoord
- “Het zijn verhalen die seksistisch en racistisch denken bevestigen(, de lezer alleen van kick naar kick jagen.)” (regels 71-74) Ook goed: “Verhalen die stilistisch, inhoudelijk, cultureel en moreel armoedig en zelfs schadelijk zijn.” (regels 75-77) Beoordeel de spelling. (1)
“Dat in het Nederlandse onderwijs op de basisschool en in het voortgezet onderwijs het lezen van onze internationaal geprezen jeugdliteratuur, denk aan Anna Woltz, Simon van der Geest, Martha Heesen of Bart Moeyaert, niet verplicht is (…)” (regels 153-160)
Vraag 9 1 punt
Waarom wordt in bovenstaand citaat benadrukt dat onze jeugdliteratuur “internationaal geprezen” wordt, gelet op de strekking van tekst 1? omdat deze internationale waardering
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
gelezen
C nogmaals onderstreept hoe schadelijk het voor Nederlandse jongeren is dat er geen kwaliteitseisen aan jeugdliteratuur worden gesteld
D tot nu toe klaarblijkelijk niet heeft geleid tot een noodzakelijke aanscherping van eisen in het Nederlandse literatuuronderwijs
Vraag 10 2 punten
Welke uitspraak geeft de hoofdgedachte van tekst 1 het best weer?
A Door belevend en herkennend lezen in leesbevorderingsinitiatieven te bevorderen, werkt de overheid seksistisch en racistisch denken in de
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
Reacties op tekst 1
hand.
B Door de literaire competenties van leerlingen te verwaarlozen, negeert de overheid waardevolle adviezen van echte deskundigen.
C Door leesmotivatie prioriteit te geven in het onderwijs, veronachtzaamt de overheid de serieuze jeugdliteratuur in Nederland.
D Door leesplezier in leesbevorderingsinitiatieven centraal te stellen, frustreert de overheid de literaire ontwikkeling van scholieren.
Reacties op tekst 1
Lees tekstfragment 1.
In tekstfragment 1 worden twee kritiekpunten ingebracht tegen de opvattingen over leesonderwijs uit tekst 1.
Vraag 11 2 punten
Vat deze twee kritiekpunten samen. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen. Gebruik voor je antwoord niet meer dan 40 woorden.
Tekstfragment 1
(1) Van Dijk en Klaver stellen dat er wat hen betreft voor sommige boeken geen plaats mag zijn in het onderwijs, omdat ze in hun ogen niet bijdragen aan de literaire ontwikkeling en bovendien een schadelijk effect zouden hebben. Wij zien dat anders: deze boeken zijn voor veel kinderen de (enige) motivatie
5 om een boek op te pakken. Het is kortom de eerste toegang, het begin van iets moois. (2) En hoewel boeken in de klas en ook de Jonge Jury zelf wel degelijk kritisch bekeken mogen worden, kan het niet de bedoeling zijn dat we een bepaalde groep boeken en auteurs, en daarmee ook de jonge lezers die deze boeken
10 waarderen, categoraal afwijzen. naar: Gerlien van Dalen en Giel van Strien uit: de Volkskrant, 11 juni 2021 Gerlien van Dalen is directeur-bestuurder van Stichting Lezen. Giel van Strien is directeur van Passionate Bulkboek, een organisatie voor de stimulering van de Nederlandse taal en literatuur bij jongeren.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
Maximumlengte van het antwoord: 40 woorden. Beoordeel de spelling en grammatica.
Lees tekstfragment 2.
“ik ben het absoluut met u eens dat het schadelijk is om seksueel geweld zo vaak in te zetten, puur als plotwending.” (regels 2-3, tekstfragment 2) Een kritische lezer zou kunnen vinden dat deze bewering over thrillers in strikte zin in tegenspraak is met een andere bewering uit tekstfragment 2.
Vraag 12 1 punt
Met welke andere bewering is deze vooral in tegenspraak?
Tekstfragment 2
(1) Persoonlijk vind ik het ook jammer dat thrillers steevast hoog eindigen. En ik ben het absoluut met u eens dat het schadelijk is om seksueel geweld zo vaak in te zetten, puur als plotwending. Dat de beschreven vrouwelijke hoofdpersonages pieperige slachtoffertjes zijn (of maken ze, ik noem maar iets
5 geks, een karakterontwikkeling door?). (2) Maar laten we niet vergeten dat er in ‘echte’ literatuur ook schadelijke personen of ideeën voorkomen. Van mijn literaire kennismaking op het vwo herinner ik me vooral de smerige seksscènes van Ronald Giphart en Jan Wolkers. Vind ik persoonlijk even schadelijk als die ‘pulp’ waar u het nu over
10 heeft. Omdat ik de vrijheid van jongeren waardeer, accepteer ik ook dat vooral thrillers de shortlist halen. Loslaten, noemen ze dat. (3) Wat ik niet begrijp en nooit heb begrepen, is wat er zo verkeerd is aan leesplezier. Waarom er een elitaire minderheid is, die vindt dat we áltijd neerbuigend moeten doen over Young Adult-boeken voor jongeren (en
15 feelgood-romans voor volwassenen, trouwens). Die vindt dat jongeren geen eigen keuzen mogen of kunnen maken. naar: Carlie van Tongeren uit: de Volkskrant, 8 juni 2021 Carlie van Tongeren is auteur van jeugdliteratuur. Ze is twee keer genomineerd voor de Jonge Jury.
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
In tekstfragment 2 worden twee argumenten ingebracht tegen de argumentatie in tekst 1.
Vraag 13 2 punten
Vat deze twee argumenten samen. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen. Gebruik voor je antwoord niet meer dan 40 woorden.
Tekstfragment 2
(1) Persoonlijk vind ik het ook jammer dat thrillers steevast hoog eindigen. En ik ben het absoluut met u eens dat het schadelijk is om seksueel geweld zo vaak in te zetten, puur als plotwending. Dat de beschreven vrouwelijke hoofdpersonages pieperige slachtoffertjes zijn (of maken ze, ik noem maar iets
5 geks, een karakterontwikkeling door?). (2) Maar laten we niet vergeten dat er in ‘echte’ literatuur ook schadelijke personen of ideeën voorkomen. Van mijn literaire kennismaking op het vwo herinner ik me vooral de smerige seksscènes van Ronald Giphart en Jan Wolkers. Vind ik persoonlijk even schadelijk als die ‘pulp’ waar u het nu over
10 heeft. Omdat ik de vrijheid van jongeren waardeer, accepteer ik ook dat vooral thrillers de shortlist halen. Loslaten, noemen ze dat. (3) Wat ik niet begrijp en nooit heb begrepen, is wat er zo verkeerd is aan leesplezier. Waarom er een elitaire minderheid is, die vindt dat we áltijd neerbuigend moeten doen over Young Adult-boeken voor jongeren (en
15 feelgood-romans voor volwassenen, trouwens). Die vindt dat jongeren geen eigen keuzen mogen of kunnen maken. naar: Carlie van Tongeren uit: de Volkskrant, 8 juni 2021 Carlie van Tongeren is auteur van jeugdliteratuur. Ze is twee keer genomineerd voor de Jonge Jury.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
Maximumlengte van het antwoord: 40 woorden. Beoordeel de spelling en grammatica.
“Wat ik niet begrijp en nooit heb begrepen, is wat er zo verkeerd is aan leesplezier.” (regels 12-13, tekstfragment 2) Een kritische lezer kan vinden dat deze uitspraak geen recht doet aan de inhoud van tekst 1.
Vraag 14 1 punt
Geef aan waarom een kritische lezer dat kan vinden. Baseer je antwoord op de inhoud van tekst 1. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Tekstfragment 2
(1) Persoonlijk vind ik het ook jammer dat thrillers steevast hoog eindigen. En ik ben het absoluut met u eens dat het schadelijk is om seksueel geweld zo vaak in te zetten, puur als plotwending. Dat de beschreven vrouwelijke hoofdpersonages pieperige slachtoffertjes zijn (of maken ze, ik noem maar iets
5 geks, een karakterontwikkeling door?). (2) Maar laten we niet vergeten dat er in ‘echte’ literatuur ook schadelijke personen of ideeën voorkomen. Van mijn literaire kennismaking op het vwo herinner ik me vooral de smerige seksscènes van Ronald Giphart en Jan Wolkers. Vind ik persoonlijk even schadelijk als die ‘pulp’ waar u het nu over
10 heeft. Omdat ik de vrijheid van jongeren waardeer, accepteer ik ook dat vooral thrillers de shortlist halen. Loslaten, noemen ze dat. (3) Wat ik niet begrijp en nooit heb begrepen, is wat er zo verkeerd is aan leesplezier. Waarom er een elitaire minderheid is, die vindt dat we áltijd neerbuigend moeten doen over Young Adult-boeken voor jongeren (en
15 feelgood-romans voor volwassenen, trouwens). Die vindt dat jongeren geen eigen keuzen mogen of kunnen maken. naar: Carlie van Tongeren uit: de Volkskrant, 8 juni 2021 Carlie van Tongeren is auteur van jeugdliteratuur. Ze is twee keer genomineerd voor de Jonge Jury.
Bekijk het antwoord
- De kern van een goed antwoord is: In tekst 1 wordt leesplezier op zichzelf niet afgewezen. / wordt enkel gesteld dat leesplezier geen uitgangspunt mag zijn voor overheidscampagnes tegen ontlezing. Beoordeel de spelling en grammatica. (1)
“Waarom er een elitaire minderheid is, die vindt dat we áltijd neerbuigend moeten doen over Young Adult-boeken voor jongeren (en feelgood- romans voor volwassenen, trouwens).” (regels 13-15, tekstfragment 2) Een kritische lezer kan vinden dat het standpunt van tekst 1 in dit citaat wordt vertekend.
Vraag 15 1 punt
Citeer de zin uit alinea 4 tot en met 7 van tekst 1 die een kritische lezer hiervoor het best als argument kan gebruiken.
Tekstfragment 2
(1) Persoonlijk vind ik het ook jammer dat thrillers steevast hoog eindigen. En ik ben het absoluut met u eens dat het schadelijk is om seksueel geweld zo vaak in te zetten, puur als plotwending. Dat de beschreven vrouwelijke hoofdpersonages pieperige slachtoffertjes zijn (of maken ze, ik noem maar iets
5 geks, een karakterontwikkeling door?). (2) Maar laten we niet vergeten dat er in ‘echte’ literatuur ook schadelijke personen of ideeën voorkomen. Van mijn literaire kennismaking op het vwo herinner ik me vooral de smerige seksscènes van Ronald Giphart en Jan Wolkers. Vind ik persoonlijk even schadelijk als die ‘pulp’ waar u het nu over
10 heeft. Omdat ik de vrijheid van jongeren waardeer, accepteer ik ook dat vooral thrillers de shortlist halen. Loslaten, noemen ze dat. (3) Wat ik niet begrijp en nooit heb begrepen, is wat er zo verkeerd is aan leesplezier. Waarom er een elitaire minderheid is, die vindt dat we áltijd neerbuigend moeten doen over Young Adult-boeken voor jongeren (en
15 feelgood-romans voor volwassenen, trouwens). Die vindt dat jongeren geen eigen keuzen mogen of kunnen maken. naar: Carlie van Tongeren uit: de Volkskrant, 8 juni 2021 Carlie van Tongeren is auteur van jeugdliteratuur. Ze is twee keer genomineerd voor de Jonge Jury.
Bekijk het antwoord
- “Er zijn genoeg redenen om zwakke of onwillige lezers aan te moedigen door ze, pakweg, een spannende jeugdroman van Lydia Rood te laten lezen of de biografie van Wim Kieft.” (regels 64-69, tekst 1) Beoordeel de spelling. (1)
Lees tekstfragment 3.
Vraag 16 2 punten
Geef aan of het negatieve oordeel over pulpboeken uit tekst 1 wel of niet eenduidig wordt afgewezen in tekstfragment 3, en citeer de zin uit tekstfragment 3 waaruit dit blijkt.
Tekstfragment 2
(1) Persoonlijk vind ik het ook jammer dat thrillers steevast hoog eindigen. En ik ben het absoluut met u eens dat het schadelijk is om seksueel geweld zo vaak in te zetten, puur als plotwending. Dat de beschreven vrouwelijke hoofdpersonages pieperige slachtoffertjes zijn (of maken ze, ik noem maar iets
5 geks, een karakterontwikkeling door?). (2) Maar laten we niet vergeten dat er in ‘echte’ literatuur ook schadelijke personen of ideeën voorkomen. Van mijn literaire kennismaking op het vwo herinner ik me vooral de smerige seksscènes van Ronald Giphart en Jan Wolkers. Vind ik persoonlijk even schadelijk als die ‘pulp’ waar u het nu over
10 heeft. Omdat ik de vrijheid van jongeren waardeer, accepteer ik ook dat vooral thrillers de shortlist halen. Loslaten, noemen ze dat. (3) Wat ik niet begrijp en nooit heb begrepen, is wat er zo verkeerd is aan leesplezier. Waarom er een elitaire minderheid is, die vindt dat we áltijd neerbuigend moeten doen over Young Adult-boeken voor jongeren (en
15 feelgood-romans voor volwassenen, trouwens). Die vindt dat jongeren geen eigen keuzen mogen of kunnen maken. naar: Carlie van Tongeren uit: de Volkskrant, 8 juni 2021 Carlie van Tongeren is auteur van jeugdliteratuur. Ze is twee keer genomineerd voor de Jonge Jury.
Tekstfragment 3
(1) In hun reactie op de kritiek van Van Dijk en Klaver stellen Gerlien van Dalen (Stichting Lezen) en Giel van Strien (Passionate Bulkboek) dat de bekritiseerde schrijvers “de onderwerpen die in hun boeken voorkomen (geweld, ongewenste seks, racisme) juist aan de kaak willen stellen en
5 bespreekbaar willen maken bij de groep die het aangaat: de jeugd zelf”. Je kunt je echter afvragen hoe goed ze daarin slagen, als hun boeken zelf de stereotypen reproduceren die ze blijkbaar proberen te bestrijden. Belangrijker nog is dat dit soort onderwerpen pas echt bespreekbaar wordt onder leiding van een docent die de discussie aan de hand van gerichte leesvragen in
10 goede banen kan leiden. (2) Over die didactische kant gaat het in de commotie rond het artikel van Van Dijk en Klaver nauwelijks, terwijl op het vlak van representatie en stereotypie het Nederlandse literatuuronderwijs juist een grote slag heeft te maken. Neem Tim Krabbés schoolklassieker Het gouden ei (1984), al
15 decennia koploper op de lijst met meest gelezen boeken in het voortgezet onderwijs. Menig docent Nederlands kan de novelle inmiddels niet meer zien, maar gestuwd door de populariteit van het boek in de ranglijstjes, nemen leerlingen het keer op keer ter hand. (3) En wat lezen ze dan? (…) Dat het vrouwelijke hoofdpersonage Saskia
20 Ehlvest zich vooral inlaat met breien, make-up, de Marie Claire en stofzuigen.
naar: Jeroen Dera uit: de Volkskrant, 23 juni 2021
Jeroen Dera is docent Nederlandse Letterkunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
Beoordeel de spelling.
In tekstfragment 3 wordt een andere omgang met stereotypen in het leesonderwijs bepleit dan in tekst 1.
Vraag 17 2 punten
Geef dit verschil aan. Neem de nummers uit onderstaande zinnen over en zet daarachter je antwoord. Gelet op tekstfragment 3 moeten docenten boeken die stereotypen bevestigen, in hun onderwijs …(1)… . Gelet op tekst 1 moeten docenten boeken die stereotypen bevestigen, in hun onderwijs juist …(2)… .
Tekstfragment 2
(1) Persoonlijk vind ik het ook jammer dat thrillers steevast hoog eindigen. En ik ben het absoluut met u eens dat het schadelijk is om seksueel geweld zo vaak in te zetten, puur als plotwending. Dat de beschreven vrouwelijke hoofdpersonages pieperige slachtoffertjes zijn (of maken ze, ik noem maar iets
5 geks, een karakterontwikkeling door?). (2) Maar laten we niet vergeten dat er in ‘echte’ literatuur ook schadelijke personen of ideeën voorkomen. Van mijn literaire kennismaking op het vwo herinner ik me vooral de smerige seksscènes van Ronald Giphart en Jan Wolkers. Vind ik persoonlijk even schadelijk als die ‘pulp’ waar u het nu over
10 heeft. Omdat ik de vrijheid van jongeren waardeer, accepteer ik ook dat vooral thrillers de shortlist halen. Loslaten, noemen ze dat. (3) Wat ik niet begrijp en nooit heb begrepen, is wat er zo verkeerd is aan leesplezier. Waarom er een elitaire minderheid is, die vindt dat we áltijd neerbuigend moeten doen over Young Adult-boeken voor jongeren (en
15 feelgood-romans voor volwassenen, trouwens). Die vindt dat jongeren geen eigen keuzen mogen of kunnen maken. naar: Carlie van Tongeren uit: de Volkskrant, 8 juni 2021 Carlie van Tongeren is auteur van jeugdliteratuur. Ze is twee keer genomineerd voor de Jonge Jury.
Tekstfragment 3
(1) In hun reactie op de kritiek van Van Dijk en Klaver stellen Gerlien van Dalen (Stichting Lezen) en Giel van Strien (Passionate Bulkboek) dat de bekritiseerde schrijvers “de onderwerpen die in hun boeken voorkomen (geweld, ongewenste seks, racisme) juist aan de kaak willen stellen en
5 bespreekbaar willen maken bij de groep die het aangaat: de jeugd zelf”. Je kunt je echter afvragen hoe goed ze daarin slagen, als hun boeken zelf de stereotypen reproduceren die ze blijkbaar proberen te bestrijden. Belangrijker nog is dat dit soort onderwerpen pas echt bespreekbaar wordt onder leiding van een docent die de discussie aan de hand van gerichte leesvragen in
10 goede banen kan leiden. (2) Over die didactische kant gaat het in de commotie rond het artikel van Van Dijk en Klaver nauwelijks, terwijl op het vlak van representatie en stereotypie het Nederlandse literatuuronderwijs juist een grote slag heeft te maken. Neem Tim Krabbés schoolklassieker Het gouden ei (1984), al
15 decennia koploper op de lijst met meest gelezen boeken in het voortgezet onderwijs. Menig docent Nederlands kan de novelle inmiddels niet meer zien, maar gestuwd door de populariteit van het boek in de ranglijstjes, nemen leerlingen het keer op keer ter hand. (3) En wat lezen ze dan? (…) Dat het vrouwelijke hoofdpersonage Saskia
20 Ehlvest zich vooral inlaat met breien, make-up, de Marie Claire en stofzuigen.
naar: Jeroen Dera uit: de Volkskrant, 23 juni 2021
Jeroen Dera is docent Nederlandse Letterkunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
Niet goed: 1: bespreken / bespreekbaar maken 2: verbieden / afschaffen / niet promoten
Beoordeel de spelling.
Lees tekstfragment 4.
Vraag 18 1 punt
Op welke alinea van tekst 1 vormt tekstfragment 4 het duidelijkst een tegenreactie?
Tekstfragment 2
(1) Persoonlijk vind ik het ook jammer dat thrillers steevast hoog eindigen. En ik ben het absoluut met u eens dat het schadelijk is om seksueel geweld zo vaak in te zetten, puur als plotwending. Dat de beschreven vrouwelijke hoofdpersonages pieperige slachtoffertjes zijn (of maken ze, ik noem maar iets
5 geks, een karakterontwikkeling door?). (2) Maar laten we niet vergeten dat er in ‘echte’ literatuur ook schadelijke personen of ideeën voorkomen. Van mijn literaire kennismaking op het vwo herinner ik me vooral de smerige seksscènes van Ronald Giphart en Jan Wolkers. Vind ik persoonlijk even schadelijk als die ‘pulp’ waar u het nu over
10 heeft. Omdat ik de vrijheid van jongeren waardeer, accepteer ik ook dat vooral thrillers de shortlist halen. Loslaten, noemen ze dat. (3) Wat ik niet begrijp en nooit heb begrepen, is wat er zo verkeerd is aan leesplezier. Waarom er een elitaire minderheid is, die vindt dat we áltijd neerbuigend moeten doen over Young Adult-boeken voor jongeren (en
15 feelgood-romans voor volwassenen, trouwens). Die vindt dat jongeren geen eigen keuzen mogen of kunnen maken. naar: Carlie van Tongeren uit: de Volkskrant, 8 juni 2021 Carlie van Tongeren is auteur van jeugdliteratuur. Ze is twee keer genomineerd voor de Jonge Jury.
Tekstfragment 3
(1) In hun reactie op de kritiek van Van Dijk en Klaver stellen Gerlien van Dalen (Stichting Lezen) en Giel van Strien (Passionate Bulkboek) dat de bekritiseerde schrijvers “de onderwerpen die in hun boeken voorkomen (geweld, ongewenste seks, racisme) juist aan de kaak willen stellen en
5 bespreekbaar willen maken bij de groep die het aangaat: de jeugd zelf”. Je kunt je echter afvragen hoe goed ze daarin slagen, als hun boeken zelf de stereotypen reproduceren die ze blijkbaar proberen te bestrijden. Belangrijker nog is dat dit soort onderwerpen pas echt bespreekbaar wordt onder leiding van een docent die de discussie aan de hand van gerichte leesvragen in
10 goede banen kan leiden. (2) Over die didactische kant gaat het in de commotie rond het artikel van Van Dijk en Klaver nauwelijks, terwijl op het vlak van representatie en stereotypie het Nederlandse literatuuronderwijs juist een grote slag heeft te maken. Neem Tim Krabbés schoolklassieker Het gouden ei (1984), al
15 decennia koploper op de lijst met meest gelezen boeken in het voortgezet onderwijs. Menig docent Nederlands kan de novelle inmiddels niet meer zien, maar gestuwd door de populariteit van het boek in de ranglijstjes, nemen leerlingen het keer op keer ter hand. (3) En wat lezen ze dan? (…) Dat het vrouwelijke hoofdpersonage Saskia
20 Ehlvest zich vooral inlaat met breien, make-up, de Marie Claire en stofzuigen.
naar: Jeroen Dera uit: de Volkskrant, 23 juni 2021
Jeroen Dera is docent Nederlandse Letterkunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen.
Tekstfragment 4
Deze mensen zijn in de war. Ze denken dat neerlandistiek een soort maatschappijleer is, of dat de neerlandistiek de maatschappijleer moet verdringen om het nut nog extra te bewijzen voor de mannen in de blauwe pakken, voor wie zij werkelijk onophoudend dansjes uitvoeren. Boeken
5 bespreken vanuit maatschappelijk-wenselijk oogmerk doe je bij maatschappij- leer. Bij neerlandistiek gaat het om literaire onderwerpen. Was dit dan genoeg aanzet tot dat goede literaire gesprek? Gunnen jullie de leraren maatschappij- leer nog hun vakgebied? Of moeten de economen ook voortaan voor hun baan vrezen?
naar: maanantai uit: Neerlandistiek, 24 juni 2021
Maanantai is een pseudoniem van Martijn Benders, dichter en publicist.
Tekst 2 Toverberg
(1) De eerste ochtend zitten ze nog 45 (4) Het is heerlijk gluren, in de ont- samen aan tafel, de moeder en haar bijtzaal boven op de berg. Niemand puberzoon. De jongen lang en bleek, is geharnast door de dag, haren zijn moedervlekken op zijn wangen en in ongekamd, ogen onopgemaakt. Van
5 zijn hals, onhandig onderuitgezakt privacy is geen sprake in het koude (dat is zijn opdracht, de onuitgespro- 50 ochtendlicht dat door de majestueuze ken opdracht van alle puberjongens ramen binnen schijnt. Chronische ter wereld). De moeder: opeen- vermoeidheid maakt zich kenbaar in geklemde kaken, gezicht dat lijkt te onwakkere gelaatstrekken van jonge
10 zijn samengedrukt tussen een laken- ouders, relationele spanningen ko- pers, uitgestreken maar gepijnigd in 55 men tot uiting in de manier waarop het proces. Geen van de twee doet een broodje wordt besmeerd met de minste poging contact te maken, boter. integendeel: ze lijken allebei intensief (5) Vroeger namen de gasten tbc1)
15 bezig de ander mentaal uit te wissen. mee naar boven, nu gewoon de aan- (2) Op de tweede ochtend komt eerst 60 eenschakeling van fortuinlijke en de moeder de ontbijtzaal binnen. Met minder fortuinlijke wendingen waaruit hetzelfde gezicht eet ze een sneetje hedendaagse bevoorrechte levens brood met kaas. Pas wanneer ze weg bestaan. In plaats van maanden of
20 is, betreedt haar zoon de zaal om in zelfs jaren verblijft men ten hoogste hoog tempo twee croissants met 65 nog een week op de berg. Waar de Nutella weg te werken. Hoe ze de sanatoriumpatiënten van weleer rest van de dagen doorbrengen, is haast ten onder gingen aan de uitge- een raadsel, maar vanaf die ochtend strekte verveling van het kuren, is de
25 ontbijten ze apart. hedendaagse vakantieganger vooral (3) Naarmate de dagen verstrijken, 70 bang niet efficiënt genoeg om te wordt het veld van verbittering rond gaan met zijn vakantietijd. Er moet de moeder steeds groter. De manier genoeg geskied worden om de dure waarop ze haar boterham met kaas skipas te verantwoorden, genoeg in
30 eet, lijkt op een gevecht, de manier de zon gezeten in de kiertjes tussen waarop ze haar telefoon oppakt en 75 de sneeuwbuien, genoeg geslapen een bericht intoetst op een regel- om tot rust te komen. Ontspanning is rechte oorlog. Dat ze in een akelige een plicht die niet erg veel verschilt scheiding ligt of er net eentje achter van de plichten in de wereld bene-
35 de rug heeft, lijkt me evident. Het is den, al zal iedereen bij thuiskomst een vorm van ongeluk die iedereen 80 menen dat een week lang alles er ongeveer hetzelfde doet uitzien: anders was. grauw, de trekken rond de mond ver- (6) Op de paal van de stoeltjeslift steend. De tafeltjes rond het hare hangt een bord met de tekst: ‘Een
40 blijven leeg. Verbittering is niet erg slechte dag skiën is nog altijd beter aantrekkelijk, en bovendien lijkt de 85 dan een goede dag op kantoor’. kans niet onaanzienlijk dat ze uithaalt Waarvoor het bord adverteert, weet naar iedereen die het waagt haar ik niet: iedereen die het leest, bevindt veld te betreden. zich op de piste en overduidelijk niet
op een kantoor. Misschien is het er führt über den Tod, und das ist der
90 slechts om mensen eraan te herinne- 115 geniale Weg!’ 3) ren dat ze de juiste keuze hebben (8) Dat kan eigenlijk niet meer hè, gemaakt, de frisse buitenlucht heb- zegt mijn reisgenoot met spijt in zijn ben verkozen boven de vervuilde stem, zo onbeschaamd praten over tweedehandslucht van hun grote of genialiteit. Ik vraag me vooral af of
95 middelgrote stad. Hier zijn is in elk 120 de directe en brave weg en het smal- geval niet dáár zijn. De daarop- le pad langs de dood wel twee ver- volgende palen zijn behangen met schillende wegen zijn, en wie bepaalt advertenties van Swissair, voor wat braaf is en wat heldhaftig. vluchten naar Tampa en Orlando. (9) In de roodverlichte hotelbar speelt
100 Wie genoeg heeft van de sneeuw, 125 een pianiste in galajurk iedere avond kan altijd nog naar de zon. versnelde versies van My heart will (7) Tussen ons hotel en het andere go on en The greatest love of all 4) voormalige sanatorium aan de voet voor een handjevol hotelgasten. Op van de berg loopt een kronkelend de laatste avond zie ik de moeder en
105 pad dat is vernoemd naar Thomas 130 de zoon op een bank in de hoek. Ze Mann. Terwijl zijn vrouw moest praten nog altijd niet met elkaar, kuren, deed hij inspiratie op voor zijn maar ze leunen achterover en staren grote roman.2) Langs de route zijn met iets wat lijkt op tevredenheid plakkaten te vinden met citaten. ‘Zum naar de donkere bergtoppen in de
110 Leben gibt es zwei Wege’, zegt Hans 135 verte, waar bewegende lichtpuntjes Castorp tegen Madame Chauchat. de wagens aanduiden die de pistes ‘Der eine ist der gewöhnliche, direkte prepareren voor een nieuwe dag. und brave. Der andere ist schlimm, er
naar: Niña Weijers uit: De Groene Amsterdammer, 19 februari 2020
Niña Weijers is auteur van romans en essays.
noot 1 Tbc is een afkorting van tuberculose, een bacteriële infectieziekte van de longen waar tot aan de Tweede Wereldoorlog geen medicijn voor was. Rijke tbc-patiënten verbleven soms wel jaren in hoog in de bergen gelegen sanatoriums, vanwege de rust en schone lucht aldaar. noot 2 Bedoeld wordt de roman De toverberg (1924) van de Duitse schrijver Thomas Mann (1875-1955). Deze gaat over Hans Castorp, die op bezoek gaat in een sanatorium in het Zwitserse Davos en daar verliefd wordt op een jonge Russin, Clawdia Chauchat. Zijn bezoek duurt echter niet drie weken, zoals gepland, maar zeven jaar. noot 3 Vertaling: ‘Er zijn twee wegen naar het leven; de ene is de gebruikelijke, directe en brave weg. De andere is hachelijk, hij loopt via de dood, en dat is de geniale weg!’ noot 4 Dit zijn titels van populaire liefdesliedjes.
Onderzoek naar de waardering van De engelenmaker
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
In tekstfragment 4 wordt een andere inhoudelijke invulling van literatuuronderwijs bepleit dan in tekst 1.
Vraag 19 2 punten
Benoem beide invullingen. Baseer je antwoord op tekstfragment 4 en op alinea 10 tot en met 12 van tekst 1. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 30 woorden.
Tekstfragment 3
(1) In hun reactie op de kritiek van Van Dijk en Klaver stellen Gerlien van Dalen (Stichting Lezen) en Giel van Strien (Passionate Bulkboek) dat de bekritiseerde schrijvers “de onderwerpen die in hun boeken voorkomen (geweld, ongewenste seks, racisme) juist aan de kaak willen stellen en
5 bespreekbaar willen maken bij de groep die het aangaat: de jeugd zelf”. Je kunt je echter afvragen hoe goed ze daarin slagen, als hun boeken zelf de stereotypen reproduceren die ze blijkbaar proberen te bestrijden. Belangrijker nog is dat dit soort onderwerpen pas echt bespreekbaar wordt onder leiding van een docent die de discussie aan de hand van gerichte leesvragen in
10 goede banen kan leiden. (2) Over die didactische kant gaat het in de commotie rond het artikel van Van Dijk en Klaver nauwelijks, terwijl op het vlak van representatie en stereotypie het Nederlandse literatuuronderwijs juist een grote slag heeft te maken. Neem Tim Krabbés schoolklassieker Het gouden ei (1984), al
15 decennia koploper op de lijst met meest gelezen boeken in het voortgezet onderwijs. Menig docent Nederlands kan de novelle inmiddels niet meer zien, maar gestuwd door de populariteit van het boek in de ranglijstjes, nemen leerlingen het keer op keer ter hand. (3) En wat lezen ze dan? (…) Dat het vrouwelijke hoofdpersonage Saskia
20 Ehlvest zich vooral inlaat met breien, make-up, de Marie Claire en stofzuigen.
naar: Jeroen Dera uit: de Volkskrant, 23 juni 2021
Jeroen Dera is docent Nederlandse Letterkunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen.
Tekstfragment 4
Deze mensen zijn in de war. Ze denken dat neerlandistiek een soort maatschappijleer is, of dat de neerlandistiek de maatschappijleer moet verdringen om het nut nog extra te bewijzen voor de mannen in de blauwe pakken, voor wie zij werkelijk onophoudend dansjes uitvoeren. Boeken
5 bespreken vanuit maatschappelijk-wenselijk oogmerk doe je bij maatschappij- leer. Bij neerlandistiek gaat het om literaire onderwerpen. Was dit dan genoeg aanzet tot dat goede literaire gesprek? Gunnen jullie de leraren maatschappij- leer nog hun vakgebied? Of moeten de economen ook voortaan voor hun baan vrezen?
naar: maanantai uit: Neerlandistiek, 24 juni 2021
Maanantai is een pseudoniem van Martijn Benders, dichter en publicist.
Tekst 2 Toverberg
(1) De eerste ochtend zitten ze nog 45 (4) Het is heerlijk gluren, in de ont- samen aan tafel, de moeder en haar bijtzaal boven op de berg. Niemand puberzoon. De jongen lang en bleek, is geharnast door de dag, haren zijn moedervlekken op zijn wangen en in ongekamd, ogen onopgemaakt. Van
5 zijn hals, onhandig onderuitgezakt privacy is geen sprake in het koude (dat is zijn opdracht, de onuitgespro- 50 ochtendlicht dat door de majestueuze ken opdracht van alle puberjongens ramen binnen schijnt. Chronische ter wereld). De moeder: opeen- vermoeidheid maakt zich kenbaar in geklemde kaken, gezicht dat lijkt te onwakkere gelaatstrekken van jonge
10 zijn samengedrukt tussen een laken- ouders, relationele spanningen ko- pers, uitgestreken maar gepijnigd in 55 men tot uiting in de manier waarop het proces. Geen van de twee doet een broodje wordt besmeerd met de minste poging contact te maken, boter. integendeel: ze lijken allebei intensief (5) Vroeger namen de gasten tbc1)
15 bezig de ander mentaal uit te wissen. mee naar boven, nu gewoon de aan- (2) Op de tweede ochtend komt eerst 60 eenschakeling van fortuinlijke en de moeder de ontbijtzaal binnen. Met minder fortuinlijke wendingen waaruit hetzelfde gezicht eet ze een sneetje hedendaagse bevoorrechte levens brood met kaas. Pas wanneer ze weg bestaan. In plaats van maanden of
20 is, betreedt haar zoon de zaal om in zelfs jaren verblijft men ten hoogste hoog tempo twee croissants met 65 nog een week op de berg. Waar de Nutella weg te werken. Hoe ze de sanatoriumpatiënten van weleer rest van de dagen doorbrengen, is haast ten onder gingen aan de uitge- een raadsel, maar vanaf die ochtend strekte verveling van het kuren, is de
25 ontbijten ze apart. hedendaagse vakantieganger vooral (3) Naarmate de dagen verstrijken, 70 bang niet efficiënt genoeg om te wordt het veld van verbittering rond gaan met zijn vakantietijd. Er moet de moeder steeds groter. De manier genoeg geskied worden om de dure waarop ze haar boterham met kaas skipas te verantwoorden, genoeg in
30 eet, lijkt op een gevecht, de manier de zon gezeten in de kiertjes tussen waarop ze haar telefoon oppakt en 75 de sneeuwbuien, genoeg geslapen een bericht intoetst op een regel- om tot rust te komen. Ontspanning is rechte oorlog. Dat ze in een akelige een plicht die niet erg veel verschilt scheiding ligt of er net eentje achter van de plichten in de wereld bene-
35 de rug heeft, lijkt me evident. Het is den, al zal iedereen bij thuiskomst een vorm van ongeluk die iedereen 80 menen dat een week lang alles er ongeveer hetzelfde doet uitzien: anders was. grauw, de trekken rond de mond ver- (6) Op de paal van de stoeltjeslift steend. De tafeltjes rond het hare hangt een bord met de tekst: ‘Een
40 blijven leeg. Verbittering is niet erg slechte dag skiën is nog altijd beter aantrekkelijk, en bovendien lijkt de 85 dan een goede dag op kantoor’. kans niet onaanzienlijk dat ze uithaalt Waarvoor het bord adverteert, weet naar iedereen die het waagt haar ik niet: iedereen die het leest, bevindt veld te betreden. zich op de piste en overduidelijk niet
op een kantoor. Misschien is het er führt über den Tod, und das ist der
90 slechts om mensen eraan te herinne- 115 geniale Weg!’ 3) ren dat ze de juiste keuze hebben (8) Dat kan eigenlijk niet meer hè, gemaakt, de frisse buitenlucht heb- zegt mijn reisgenoot met spijt in zijn ben verkozen boven de vervuilde stem, zo onbeschaamd praten over tweedehandslucht van hun grote of genialiteit. Ik vraag me vooral af of
95 middelgrote stad. Hier zijn is in elk 120 de directe en brave weg en het smal- geval niet dáár zijn. De daarop- le pad langs de dood wel twee ver- volgende palen zijn behangen met schillende wegen zijn, en wie bepaalt advertenties van Swissair, voor wat braaf is en wat heldhaftig. vluchten naar Tampa en Orlando. (9) In de roodverlichte hotelbar speelt
100 Wie genoeg heeft van de sneeuw, 125 een pianiste in galajurk iedere avond kan altijd nog naar de zon. versnelde versies van My heart will (7) Tussen ons hotel en het andere go on en The greatest love of all 4) voormalige sanatorium aan de voet voor een handjevol hotelgasten. Op van de berg loopt een kronkelend de laatste avond zie ik de moeder en
105 pad dat is vernoemd naar Thomas 130 de zoon op een bank in de hoek. Ze Mann. Terwijl zijn vrouw moest praten nog altijd niet met elkaar, kuren, deed hij inspiratie op voor zijn maar ze leunen achterover en staren grote roman.2) Langs de route zijn met iets wat lijkt op tevredenheid plakkaten te vinden met citaten. ‘Zum naar de donkere bergtoppen in de
110 Leben gibt es zwei Wege’, zegt Hans 135 verte, waar bewegende lichtpuntjes Castorp tegen Madame Chauchat. de wagens aanduiden die de pistes ‘Der eine ist der gewöhnliche, direkte prepareren voor een nieuwe dag. und brave. Der andere ist schlimm, er
naar: Niña Weijers uit: De Groene Amsterdammer, 19 februari 2020
Niña Weijers is auteur van romans en essays.
noot 1 Tbc is een afkorting van tuberculose, een bacteriële infectieziekte van de longen waar tot aan de Tweede Wereldoorlog geen medicijn voor was. Rijke tbc-patiënten verbleven soms wel jaren in hoog in de bergen gelegen sanatoriums, vanwege de rust en schone lucht aldaar. noot 2 Bedoeld wordt de roman De toverberg (1924) van de Duitse schrijver Thomas Mann (1875-1955). Deze gaat over Hans Castorp, die op bezoek gaat in een sanatorium in het Zwitserse Davos en daar verliefd wordt op een jonge Russin, Clawdia Chauchat. Zijn bezoek duurt echter niet drie weken, zoals gepland, maar zeven jaar. noot 3 Vertaling: ‘Er zijn twee wegen naar het leven; de ene is de gebruikelijke, directe en brave weg. De andere is hachelijk, hij loopt via de dood, en dat is de geniale weg!’ noot 4 Dit zijn titels van populaire liefdesliedjes.
Onderzoek naar de waardering van De engelenmaker
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
Niet goed: Men moet zich (volgens tekstfragment 4) richten op literatuur.
Maximumlengte van het antwoord: 30 woorden. Beoordeel de spelling en grammatica.
Hieronder staan drie uitspraken uit tekstfragment 4:
1 “Deze mensen zijn in de war.” (regel 1)
2 “Ze denken dat neerlandistiek een soort maatschappijleer is, of dat de neerlandistiek de maatschappijleer moet verdringen om het nut nog extra te bewijzen” (regels 1-3)
3 “Of moeten de economen ook voortaan voor hun baan vrezen?” (regels 8-9)
Vraag 20 3 punten
Een kritische lezer kan in elke uitspraak een drogreden aanwijzen, gelet op de inhoud van tekst 1. Geef voor elke uitspraak aan welke. Kies daarvoor uit onderstaande drogredenen. Een drogreden kan slechts één keer worden gebruikt. Neem de nummers van de uitspraken over en zet daarachter de letter van de juiste drogreden. a bespelen van het publiek b cirkelredenering c onjuist beroep op een kenmerkschema d ontduiken van de bewijslast e overdrijven van een voor- of nadeel f persoonlijke aanval g vertekening van het standpunt
Bekijk het antwoord
- (uitspraak) 1: f (1)
- (uitspraak) 2: g (1)
- (uitspraak) 3: e (1)
Tekst 2 Toverberg
De moeder lijkt zich gedurende de eerste dagen in het hotel psychologisch te ontwikkelen, blijkens alinea 1 tot en met 3.
Vraag 21 1 punt
Welke woordenreeks geeft de psychologische ontwikkeling van de moeder in alinea 1 tot en met 3 chronologisch het best weer?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
“Het is heerlijk gluren, in de ontbijtzaal boven op de berg.” (regels 45-46)
Vraag 22 2 punten
Leg in eigen woorden uit door welke twee factoren het “heerlijk gluren” is naar de gasten in de ontbijtzaal, gelet op alinea 4. Geef geen voorbeelden. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 30 woorden.
Bekijk het antwoord
- De kern van een goed antwoord is: twee van de volgende: − De gasten tonen zich nog onopgemaakt. / verbergen nog niet hun gezicht. / hebben nog geen masker op. / tonen nog hun ‘ware’ gezicht. − Van privacy is nog geen sprake (door het ochtendlicht). − De (meestal verborgen) gevoelens/problemen/stemmingen/humeuren van de gasten zijn nog zichtbaar. Niet goed: − Er zijn andere mensen (op de berg). − Het ochtendlicht schijnt koud door de ramen. − Niemand is geharnast door de dag. − De (chronische) vermoeidheid is zichtbaar. − Relationele spanningen komen tot uiting. per juist element (1) Maximumlengte van het antwoord: 30 woorden. Beoordeel de spelling en grammatica. (2)
De gasten van nu worden in alinea 5 vergeleken met de gasten van vroeger.
Vraag 23 2 punten
Leid uit alinea 5 twee overeenkomsten af tussen de gasten van nu en die van vroeger.
Bekijk het antwoord
- De kern van een goed antwoord is: twee van de volgende: − Beide groepen ervaren hun verblijf als een verplichting. − Beide groepen komen voor hun rust. / voor schone lucht/gezondheid. − Beide groepen nemen hun (persoonlijke) problemen mee. − Beide groepen weten niet hoe ze met hun tijd moeten omgaan. − Beide groepen zijn (relatief) rijk/bevoorrecht. Niet goed: − Beide groepen komen voor hun vakantie/ontspanning. − Beide groepen verblijven hoog op een berg. − Beide groepen menen bij thuiskomst dat alles even anders was. per juist element (1) Beoordeel de spelling. (2)
In alinea 5 wordt beschreven hoe hedendaagse vakantiegangers omgaan met hun vakantietijd.
Vraag 24 2 punten
Leg uit wat tegenstrijdig is aan de manier waarop hedendaagse vakantiegangers omgaan met hun vakantietijd, gelet op alinea 5. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 30 woorden.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
Maximumlengte van het antwoord: 30 woorden. Beoordeel de spelling en grammatica.
Opmerking Uit het antwoord moet een tegenstelling blijken tussen de intentie van vakantiegangers (deelscore 1) en hun daadwerkelijke gedrag/ervaring (deelscore 2).
Alinea 6 is te beschouwen als een uitwerking van één zin uit alinea 5.
Vraag 25 1 punt
Citeer deze zin uit alinea 5.
Bekijk het antwoord
- “Ontspanning is een plicht die niet erg veel verschilt van de plichten in de wereld beneden(, al zal iedereen bij thuiskomst menen dat een week lang alles anders was.)” (regels 76-81) Beoordeel de spelling. (1)
De beschrijving van moeder en zoon op “de laatste avond” in alinea 9 verschilt in twee opzichten inhoudelijk van hun eerdere beschrijving in alinea 2 en 3.
Vraag 26 2 punten
Leg uit in welke twee opzichten de beschrijving van moeder en zoon in alinea 9 inhoudelijk verschilt van deze eerdere beschrijving in alinea 2 en 3. Geef geen voorbeelden. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 30 woorden.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
Niet goed:
- Moeder en zoon leunen allebei achterover.
- Moeder en zoon zijn niet (langer) vijandig tegenover elkaar.
Maximumlengte van het antwoord: 30 woorden. Beoordeel de spelling en grammatica.
Vraag 27 1 punt
Welke uitspraak doet het meest recht aan de ik-figuur in tekst 2?
A De ik-figuur bespreekt ter amusement wintersporters negatief, terwijl deze samen met een reisgenoot verblijft in een voormalig sanatorium.
B De ik-figuur is duidelijk afkerig van wintersport en zit op de berg om met een reisgenoot tot rust te komen in een voormalig sanatorium.
C De ik-figuur is fanatiek liefhebber van wintersport en zit op de berg om samen met een reisgenoot tot rust te komen in een voormalig
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Antwoord: D (1)
sanatorium.
D De ik-figuur stelt zich op als een beschouwer van wintersporters, terwijl deze samen met een reisgenoot verblijft in een voormalig sanatorium.
Vraag 28 2 punten
Welke zin typeert tekst 2 het best?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Onderzoek naar de waardering van De engelenmaker
Stel, bij het vak Nederlands moet je ter voorbereiding op je mondelinge literatuurexamen een uitgebreid onderzoek doen naar de waardering van de roman De engelenmaker (2005) van de Vlaamse auteur Stefan Brijs. In het tekstboekje vind je enkele bronnen die voor dit onderzoek bruikbaar kunnen zijn. Als een eerste stap in dit onderzoek verdiep je je in de argumentatie van elke bron. Je beoordeelt vervolgens de bruikbaarheid ervan en brengt de overeenkomsten en verschillen in argumentatie tussen de bronnen in kaart.
Lees bron 1.
In bron 1 wordt De engelenmaker positief beoordeeld.
Vraag 29 2 punten
Geef uit alinea 1 en 2 vijf argumenten voor dit oordeel. Nummer de argumenten en geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Bron 1
Een horrorverhaal uit naam der wetenschap door Marcia, 16 januari 2018
(1) In De engelenmaker keert dokter Victor Hoppe na twintig jaar afwezigheid terug naar zijn geboortedorp Wolfheim, een dorpje op de grens tussen Nederland, België en Duitsland. De dokter is niet alleen, maar arriveert met drie pasgeboren kinderen. De dorpsgenoten kijken de dokter met de nek aan.
5 Waar is de moeder van de kinderen en wat is er aan de hand met deze bijzon- dere drieling? De geruchten gaan dat de drieling Gabriël, Michaël en Rafaël ernstig ziek is, maar er blijkt meer aan de hand te zijn; niet alleen met de kinderen, maar ook met de dokter zelf. De engelenmaker van Stefan Brijs is een boek zoals je nog nooit gelezen hebt
- en daarna ook nooit meer zult
10 lezen, tenzij je weer van voren af aan begint. Het verhaal zit tot in de puntjes goed in elkaar, leest als een film en zet je aan het denken over de grens tussen wetenschap en religie, alsook de grens tussen realiteit en fictie. Geniaal van begin tot eind. (2) Het verhaal wordt gekenmerkt door een sobere schrijfstijl, die tegelijkertijd
15 heel beeldend is. Als je het boek leest, zie je als het ware een film in je hoofd. Een echte verfilming zit er helaas niet in, al was hier meerdere keren sprake van. Maar, zoals Stefan Brijs in alle bescheidenheid al aangaf op de boeken- beurs, het boek zit zo geniaal in elkaar dat gebleken is dat een verfilming onmogelijk is. Hoewel het verhaal veel wetenschappelijke termen bevat, is het
20 echter nergens droog of saai. Brijs weet wetenschap op zo’n manier te presenteren dat het aanvoelt als een spannend horrorverhaal. Je wilt weten wat er met de kinderen aan de hand is en wat Victor Hoppe bezield heeft om dit alles te doen. (…)
25 Creepy horrorverhaal in de naam der wetenschap ★★★★★
naar: Marcia van der Zwan uit: hebban.nl
Marcia van der Zwan is als marketeer werkzaam bij een Vlaamse uitgever en beheert onder meer een boekenblog. Hebban.nl is een populaire boekensite en lezerscommunity voor Nederland en Vlaanderen, waarop lezers eigen recensies kunnen plaatsen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Het antwoord ‘Het boek zet aan het denken’, zonder de specificatie ‘over de grens tussen wetenschap en religie’ of ‘over de grens tussen realiteit en fictie’, kan goed worden gerekend. In dat geval kunnen antwoorden mét deze specificaties echter niet meer goed worden gerekend.
indien vijf elementen juist (2) indien vier elementen juist (1) indien minder dan vier elementen juist (0)
Lees bron 2.
In bron 2 komen de leerlingen Jouk en Wida aan het woord over de roman.
Vraag 30 1 punt
Geef het standpunt over de roman De engelenmaker en het belangrijkste argument hiervoor in de reactie van Jouk. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Bron 1
Een horrorverhaal uit naam der wetenschap door Marcia, 16 januari 2018
(1) In De engelenmaker keert dokter Victor Hoppe na twintig jaar afwezigheid terug naar zijn geboortedorp Wolfheim, een dorpje op de grens tussen Nederland, België en Duitsland. De dokter is niet alleen, maar arriveert met drie pasgeboren kinderen. De dorpsgenoten kijken de dokter met de nek aan.
5 Waar is de moeder van de kinderen en wat is er aan de hand met deze bijzon- dere drieling? De geruchten gaan dat de drieling Gabriël, Michaël en Rafaël ernstig ziek is, maar er blijkt meer aan de hand te zijn; niet alleen met de kinderen, maar ook met de dokter zelf. De engelenmaker van Stefan Brijs is een boek zoals je nog nooit gelezen hebt
- en daarna ook nooit meer zult
10 lezen, tenzij je weer van voren af aan begint. Het verhaal zit tot in de puntjes goed in elkaar, leest als een film en zet je aan het denken over de grens tussen wetenschap en religie, alsook de grens tussen realiteit en fictie. Geniaal van begin tot eind. (2) Het verhaal wordt gekenmerkt door een sobere schrijfstijl, die tegelijkertijd
15 heel beeldend is. Als je het boek leest, zie je als het ware een film in je hoofd. Een echte verfilming zit er helaas niet in, al was hier meerdere keren sprake van. Maar, zoals Stefan Brijs in alle bescheidenheid al aangaf op de boeken- beurs, het boek zit zo geniaal in elkaar dat gebleken is dat een verfilming onmogelijk is. Hoewel het verhaal veel wetenschappelijke termen bevat, is het
20 echter nergens droog of saai. Brijs weet wetenschap op zo’n manier te presenteren dat het aanvoelt als een spannend horrorverhaal. Je wilt weten wat er met de kinderen aan de hand is en wat Victor Hoppe bezield heeft om dit alles te doen. (…)
25 Creepy horrorverhaal in de naam der wetenschap ★★★★★
naar: Marcia van der Zwan uit: hebban.nl
Marcia van der Zwan is als marketeer werkzaam bij een Vlaamse uitgever en beheert onder meer een boekenblog. Hebban.nl is een populaire boekensite en lezerscommunity voor Nederland en Vlaanderen, waarop lezers eigen recensies kunnen plaatsen.
Bron 2
(reactie 1) “Het was echt een heel gaaf boek. Er zat meer medische wetenschap in dan ik in eerste instantie dacht. Dat was wel heel leuk. Verder werd er heel veel contact naar God gelegd, dat zegt me verder echt totaal niks, maar het was wel interessant deze keer.”
5 Jouk, 5 havo, op: scholieren.com
(reactie 2) “Je ziet alles vanuit diverse oogpunten waardoor je je eigen mening over de situatie kan scheppen. Het is wel een dikke roman maar het leest fijn waardoor de dikte alleen maar voordelig is.”
10 Wida, 5 vwo, op: scholieren.com
naar: jeugdbibliotheek.nl/12-18-jaar/lezen-voor-de-lijst
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- De kern van een goed antwoord is: − (standpunt:) Het is (echt) een (heel) gaaf boek. − (argument:) (Het is leuk, want) het bevat meer medische wetenschap dan gedacht. Niet goed: (standpunt:) Het is een leuk/goed/interessant boek. indien twee elementen juist (1) indien minder dan twee elementen juist (0) Beoordeel de spelling en grammatica. (1)
Wida geeft geen expliciet oordeel over De engelenmaker, maar is duidelijk positief.
Vraag 31 1 punt
Op basis van welke twee kenmerken van de roman oordeelt Wida positief?
Bron 1
Een horrorverhaal uit naam der wetenschap door Marcia, 16 januari 2018
(1) In De engelenmaker keert dokter Victor Hoppe na twintig jaar afwezigheid terug naar zijn geboortedorp Wolfheim, een dorpje op de grens tussen Nederland, België en Duitsland. De dokter is niet alleen, maar arriveert met drie pasgeboren kinderen. De dorpsgenoten kijken de dokter met de nek aan.
5 Waar is de moeder van de kinderen en wat is er aan de hand met deze bijzon- dere drieling? De geruchten gaan dat de drieling Gabriël, Michaël en Rafaël ernstig ziek is, maar er blijkt meer aan de hand te zijn; niet alleen met de kinderen, maar ook met de dokter zelf. De engelenmaker van Stefan Brijs is een boek zoals je nog nooit gelezen hebt
- en daarna ook nooit meer zult
10 lezen, tenzij je weer van voren af aan begint. Het verhaal zit tot in de puntjes goed in elkaar, leest als een film en zet je aan het denken over de grens tussen wetenschap en religie, alsook de grens tussen realiteit en fictie. Geniaal van begin tot eind. (2) Het verhaal wordt gekenmerkt door een sobere schrijfstijl, die tegelijkertijd
15 heel beeldend is. Als je het boek leest, zie je als het ware een film in je hoofd. Een echte verfilming zit er helaas niet in, al was hier meerdere keren sprake van. Maar, zoals Stefan Brijs in alle bescheidenheid al aangaf op de boeken- beurs, het boek zit zo geniaal in elkaar dat gebleken is dat een verfilming onmogelijk is. Hoewel het verhaal veel wetenschappelijke termen bevat, is het
20 echter nergens droog of saai. Brijs weet wetenschap op zo’n manier te presenteren dat het aanvoelt als een spannend horrorverhaal. Je wilt weten wat er met de kinderen aan de hand is en wat Victor Hoppe bezield heeft om dit alles te doen. (…)
25 Creepy horrorverhaal in de naam der wetenschap ★★★★★
naar: Marcia van der Zwan uit: hebban.nl
Marcia van der Zwan is als marketeer werkzaam bij een Vlaamse uitgever en beheert onder meer een boekenblog. Hebban.nl is een populaire boekensite en lezerscommunity voor Nederland en Vlaanderen, waarop lezers eigen recensies kunnen plaatsen.
Bron 2
(reactie 1) “Het was echt een heel gaaf boek. Er zat meer medische wetenschap in dan ik in eerste instantie dacht. Dat was wel heel leuk. Verder werd er heel veel contact naar God gelegd, dat zegt me verder echt totaal niks, maar het was wel interessant deze keer.”
5 Jouk, 5 havo, op: scholieren.com
(reactie 2) “Je ziet alles vanuit diverse oogpunten waardoor je je eigen mening over de situatie kan scheppen. Het is wel een dikke roman maar het leest fijn waardoor de dikte alleen maar voordelig is.”
10 Wida, 5 vwo, op: scholieren.com
naar: jeugdbibliotheek.nl/12-18-jaar/lezen-voor-de-lijst
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- De kern van een goed antwoord is: − het (wisselende) perspectief / de wisselende oogpunten (in de roman) − de (fijne) leesbaarheid Niet goed: de schrijfstijl indien twee elementen juist (1) indien minder dan twee elementen juist (0) Beoordeel de spelling. (1)
Lees bron 3.
In alinea 2 en 3 van bron 3 staan twee recensies centraal waarin negatief over De engelenmaker wordt geoordeeld.
Vraag 32 2 punten
Noem drie argumenten voor dit negatieve oordeel waarin deze twee recensies overeenstemmen. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Bron 2
(reactie 1) “Het was echt een heel gaaf boek. Er zat meer medische wetenschap in dan ik in eerste instantie dacht. Dat was wel heel leuk. Verder werd er heel veel contact naar God gelegd, dat zegt me verder echt totaal niks, maar het was wel interessant deze keer.”
5 Jouk, 5 havo, op: scholieren.com
(reactie 2) “Je ziet alles vanuit diverse oogpunten waardoor je je eigen mening over de situatie kan scheppen. Het is wel een dikke roman maar het leest fijn waardoor de dikte alleen maar voordelig is.”
10 Wida, 5 vwo, op: scholieren.com
naar: jeugdbibliotheek.nl/12-18-jaar/lezen-voor-de-lijst
Bron 3
Waarderingsgeschiedenis
(1) De meeste recensenten zijn zonder meer enthousiast over De engelen- maker. Zij prijzen Brijs als een bekwaam verhalenverteller die in staat is sympathie te wekken voor een griezel. Ook bewonderen zij zijn roman om de hechte compositie, de sobere en doeltreffende stijl en de spanning. (…)
5 (2) Binnen de dagbladpers toont alleen Bert Bultinck zich in De Morgen onvoorwaardelijk negatief. Door de vooraankondiging dat De engelenmaker de eerste Nederlandse roman over klonen is, kan het verhaal hem niet meer verrassen. En ook Hoppes uiteindelijke zelfkruisiging heeft hij zien aankomen vanwege een te dik aangezette Jezusvergelijking. Hierbij komt een te grote
10 uitleggerigheid en proza dat in stilistisch opzicht “niet meer dan netjes, en zowat nergens briljant” is. (3) Twee andere negatieve reacties zijn te vinden in de tijdschriften Liter, dat de literatuur vanuit christelijke invalshoek beziet, en Dietsche Warande & Belfort. In het eerste blad typeert Gerda van de Haar De engelenmaker als
15 niet meer dan een literaire thriller, wel spannend en knap verteld, maar weinig verrassend en in een stijl waaraan niet veel te beleven valt. Haar grootste kritiek betreft het thema van de klonen, dat uitgemolken zou zijn en door de auteur in ethisch opzicht veel te oppervlakkig behandeld wordt. Ook het inter- pretatiespel met de Bijbel gaat in haar ogen nergens over. (…)
naar: Nora van Laar uit: dbnl.org Nora van Laar is letterkundige en schrijft schrijversportretten en analyses van literaire werken. De Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) is een digitale collectie van teksten uit de Nederlandse letterkunde en taalkunde en komt voort uit een samenwerking tussen de Taalunie, de Vlaamse Erfgoedbibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- De kern van een goed antwoord is: drie van de volgende: − Het verhaal kan niet verrassen. / is voorspelbaar/oppervlakkig. − De stijl is braaf/netjes/gewoon. / Aan de stijl valt niet veel te beleven. − De verwijzingen naar de Bijbel zijn niet geslaagd. / slaan nergens op. / De link met religie is niet geslaagd. − De recensenten zijn niet enthousiast over het thema klonen (in het boek). Niet goed: − De vergelijking met Jezus wordt te veel aangedikt. − Het thema van het boek wordt uitgemolken. indien drie elementen juist (2) indien twee elementen juist (1) indien minder dan twee elementen juist (0) Beoordeel de spelling en grammatica. (2)
Vraag 33 3 punten
Geef vier inhoudelijke en/of stilistische kenmerken van bron 3 waardoor deze bron betrouwbaarder overkomt dan bron 2. Laat de vindplaats en auteur van bron 3 hierbij buiten beschouwing.
Bron 2
(reactie 1) “Het was echt een heel gaaf boek. Er zat meer medische wetenschap in dan ik in eerste instantie dacht. Dat was wel heel leuk. Verder werd er heel veel contact naar God gelegd, dat zegt me verder echt totaal niks, maar het was wel interessant deze keer.”
5 Jouk, 5 havo, op: scholieren.com
(reactie 2) “Je ziet alles vanuit diverse oogpunten waardoor je je eigen mening over de situatie kan scheppen. Het is wel een dikke roman maar het leest fijn waardoor de dikte alleen maar voordelig is.”
10 Wida, 5 vwo, op: scholieren.com
naar: jeugdbibliotheek.nl/12-18-jaar/lezen-voor-de-lijst
Bron 3
Waarderingsgeschiedenis
(1) De meeste recensenten zijn zonder meer enthousiast over De engelen- maker. Zij prijzen Brijs als een bekwaam verhalenverteller die in staat is sympathie te wekken voor een griezel. Ook bewonderen zij zijn roman om de hechte compositie, de sobere en doeltreffende stijl en de spanning. (…)
5 (2) Binnen de dagbladpers toont alleen Bert Bultinck zich in De Morgen onvoorwaardelijk negatief. Door de vooraankondiging dat De engelenmaker de eerste Nederlandse roman over klonen is, kan het verhaal hem niet meer verrassen. En ook Hoppes uiteindelijke zelfkruisiging heeft hij zien aankomen vanwege een te dik aangezette Jezusvergelijking. Hierbij komt een te grote
10 uitleggerigheid en proza dat in stilistisch opzicht “niet meer dan netjes, en zowat nergens briljant” is. (3) Twee andere negatieve reacties zijn te vinden in de tijdschriften Liter, dat de literatuur vanuit christelijke invalshoek beziet, en Dietsche Warande & Belfort. In het eerste blad typeert Gerda van de Haar De engelenmaker als
15 niet meer dan een literaire thriller, wel spannend en knap verteld, maar weinig verrassend en in een stijl waaraan niet veel te beleven valt. Haar grootste kritiek betreft het thema van de klonen, dat uitgemolken zou zijn en door de auteur in ethisch opzicht veel te oppervlakkig behandeld wordt. Ook het inter- pretatiespel met de Bijbel gaat in haar ogen nergens over. (…)
naar: Nora van Laar uit: dbnl.org Nora van Laar is letterkundige en schrijft schrijversportretten en analyses van literaire werken. De Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) is een digitale collectie van teksten uit de Nederlandse letterkunde en taalkunde en komt voort uit een samenwerking tussen de Taalunie, de Vlaamse Erfgoedbibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Een goed antwoord gaat in op specifieke, feitelijke kenmerken van de stijl en/of inhoud van bron 3. Antwoorden zoals ‘Bron 3 is best moeilijk’, ‘Bron 3 is objectief’ of ‘Bron 3 heeft diepgang’ zijn onvoldoende specifiek. Antwoorden zoals ‘De inhoud is overtuigend’ of ‘De argumenten zijn goed’ zijn onvoldoende feitelijk. Antwoorden zoals deze kunnen niet goed worden gerekend.
indien vier elementen juist (3) indien drie elementen juist (2) indien twee elementen juist (1) indien minder dan twee elementen juist (0)
Lees bron 4.
Je kunt erover twijfelen of bron 4 voor je waarderingsonderzoek bruikbaar is.
Vraag 34 2 punten
Geef twee argumenten waarom bron 4 hiervoor niet bruikbaar is. Baseer je antwoord op de inhoud van bron 4. Laat de vindplaats en auteur van bron 4 hierbij buiten beschouwing. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
Bron 3
Waarderingsgeschiedenis
(1) De meeste recensenten zijn zonder meer enthousiast over De engelen- maker. Zij prijzen Brijs als een bekwaam verhalenverteller die in staat is sympathie te wekken voor een griezel. Ook bewonderen zij zijn roman om de hechte compositie, de sobere en doeltreffende stijl en de spanning. (…)
5 (2) Binnen de dagbladpers toont alleen Bert Bultinck zich in De Morgen onvoorwaardelijk negatief. Door de vooraankondiging dat De engelenmaker de eerste Nederlandse roman over klonen is, kan het verhaal hem niet meer verrassen. En ook Hoppes uiteindelijke zelfkruisiging heeft hij zien aankomen vanwege een te dik aangezette Jezusvergelijking. Hierbij komt een te grote
10 uitleggerigheid en proza dat in stilistisch opzicht “niet meer dan netjes, en zowat nergens briljant” is. (3) Twee andere negatieve reacties zijn te vinden in de tijdschriften Liter, dat de literatuur vanuit christelijke invalshoek beziet, en Dietsche Warande & Belfort. In het eerste blad typeert Gerda van de Haar De engelenmaker als
15 niet meer dan een literaire thriller, wel spannend en knap verteld, maar weinig verrassend en in een stijl waaraan niet veel te beleven valt. Haar grootste kritiek betreft het thema van de klonen, dat uitgemolken zou zijn en door de auteur in ethisch opzicht veel te oppervlakkig behandeld wordt. Ook het inter- pretatiespel met de Bijbel gaat in haar ogen nergens over. (…)
naar: Nora van Laar uit: dbnl.org Nora van Laar is letterkundige en schrijft schrijversportretten en analyses van literaire werken. De Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) is een digitale collectie van teksten uit de Nederlandse letterkunde en taalkunde en komt voort uit een samenwerking tussen de Taalunie, de Vlaamse Erfgoedbibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek.
Bron 4
Het kind als beter exemplaar van jezelf
(1) (…) Stefan Brijs wil maar zeggen dat lezers van alles in een verhaal kunnen vinden. Zelfs dingen die de schrijver volstrekt onbekend zijn. Brijs vindt het geen enkel probleem als lezers verwantschappen zien tussen zijn werk en allerlei andere verhalen. “Het is onmogelijk om nu nog een verhaal te
5 schrijven dat geen raakvlak heeft met een ander verhaal. Alles is al geschre- ven. Alle verhalen over de grote gevoelens, die sinds de Griekse tragedies worden behandeld
- liefde, haat, trouw, ontrouw, jaloezie, macht, ambitie
- zijn al van alle kanten belicht. Toch blijft het zinvol om erover te schrijven. De dramatiek is bekend, maar hoe kom je tot die dramatiek! Het hoe, daar herken
10 je een goede schrijver aan.” (2) De Belg Brijs schreef met De engelenmaker een prachtig, fascinerend verhaal dat veel lijkt op het verhaal dat bijna tweehonderd jaar eerder door de Engelse Mary Shelley werd geschreven: een man probeert een levend wezen te creëren en wordt geconfronteerd met de griezelige gevolgen. Terwijl
15 Shelleys Frankenstein een eng monster ter wereld brengt, kloont de Victor Hoppe van Brijs drie kindertjes die zijn evenbeeld zijn, met rood haar en hazenlip. Hoppe is geobsedeerd door de wens om God te kunnen evenaren en de macht te krijgen over het scheppen van leven. Sterker nog, hij wil God verslaan, “het nakijken geven”, door de fouten uit het menselijk lichaam weg te
20 werken.
naar: Sandra Kooke uit: Trouw, 17 augustus 2006
Sandra Kooke is als kunstredacteur werkzaam bij dagblad Trouw.
De teksten die voor dit examen gebruikt zijn, zijn bewerkt om ze geschikt te maken voor het examen. Dit is gebeurd met respect voor de opvattingen van de auteur(s). Wie kennis wil nemen van de oorspronkelijke tekst(en), raadplege de vermelde bronnen. Het College voor Toetsen en Examens is verantwoordelijk voor vorm en inhoud van dit examen.
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- De kern van een goed antwoord is: twee van de volgende: − In bron 4 wordt geen/nauwelijks argumentatie voor het oordeel over De engelenmaker gegeven. / wordt alleen een oordeel over De engelenmaker gegeven. − In bron 4 wordt vooral ingegaan op de inhoud/motieven van De engelenmaker (en niet op de waardering ervan). − Bron 4 is/lijkt geen recensie. / is/lijkt een interview met Brijs. / In bron 4 staan de opvattingen/ideeën van de interviewer/recensent zelf (over de roman) niet centraal. / In bron 4 komen vooral opvattingen/ideeën van Brijs over de roman aan bod. Niet goed: − In bron 4 wordt geen oordeel over De engelenmaker gegeven. − In bron 4 wordt niets gezegd over de oordelen van andere recensenten. − In bron 4 wordt De engelenmaker uitgebreid vergeleken met een ander boek. − In bron 4 wordt Brijs uitgebreid geciteerd. per juist element (1) Beoordeel de spelling en grammatica. (2)
Vraag 35 2 punten
Noem drie aspecten van De engelenmaker waarover zowel bron 1 als bron 3 positief is.
Bron 3
Waarderingsgeschiedenis
(1) De meeste recensenten zijn zonder meer enthousiast over De engelen- maker. Zij prijzen Brijs als een bekwaam verhalenverteller die in staat is sympathie te wekken voor een griezel. Ook bewonderen zij zijn roman om de hechte compositie, de sobere en doeltreffende stijl en de spanning. (…)
5 (2) Binnen de dagbladpers toont alleen Bert Bultinck zich in De Morgen onvoorwaardelijk negatief. Door de vooraankondiging dat De engelenmaker de eerste Nederlandse roman over klonen is, kan het verhaal hem niet meer verrassen. En ook Hoppes uiteindelijke zelfkruisiging heeft hij zien aankomen vanwege een te dik aangezette Jezusvergelijking. Hierbij komt een te grote
10 uitleggerigheid en proza dat in stilistisch opzicht “niet meer dan netjes, en zowat nergens briljant” is. (3) Twee andere negatieve reacties zijn te vinden in de tijdschriften Liter, dat de literatuur vanuit christelijke invalshoek beziet, en Dietsche Warande & Belfort. In het eerste blad typeert Gerda van de Haar De engelenmaker als
15 niet meer dan een literaire thriller, wel spannend en knap verteld, maar weinig verrassend en in een stijl waaraan niet veel te beleven valt. Haar grootste kritiek betreft het thema van de klonen, dat uitgemolken zou zijn en door de auteur in ethisch opzicht veel te oppervlakkig behandeld wordt. Ook het inter- pretatiespel met de Bijbel gaat in haar ogen nergens over. (…)
naar: Nora van Laar uit: dbnl.org Nora van Laar is letterkundige en schrijft schrijversportretten en analyses van literaire werken. De Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) is een digitale collectie van teksten uit de Nederlandse letterkunde en taalkunde en komt voort uit een samenwerking tussen de Taalunie, de Vlaamse Erfgoedbibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek.
Bron 4
Het kind als beter exemplaar van jezelf
(1) (…) Stefan Brijs wil maar zeggen dat lezers van alles in een verhaal kunnen vinden. Zelfs dingen die de schrijver volstrekt onbekend zijn. Brijs vindt het geen enkel probleem als lezers verwantschappen zien tussen zijn werk en allerlei andere verhalen. “Het is onmogelijk om nu nog een verhaal te
5 schrijven dat geen raakvlak heeft met een ander verhaal. Alles is al geschre- ven. Alle verhalen over de grote gevoelens, die sinds de Griekse tragedies worden behandeld
- liefde, haat, trouw, ontrouw, jaloezie, macht, ambitie
- zijn al van alle kanten belicht. Toch blijft het zinvol om erover te schrijven. De dramatiek is bekend, maar hoe kom je tot die dramatiek! Het hoe, daar herken
10 je een goede schrijver aan.” (2) De Belg Brijs schreef met De engelenmaker een prachtig, fascinerend verhaal dat veel lijkt op het verhaal dat bijna tweehonderd jaar eerder door de Engelse Mary Shelley werd geschreven: een man probeert een levend wezen te creëren en wordt geconfronteerd met de griezelige gevolgen. Terwijl
15 Shelleys Frankenstein een eng monster ter wereld brengt, kloont de Victor Hoppe van Brijs drie kindertjes die zijn evenbeeld zijn, met rood haar en hazenlip. Hoppe is geobsedeerd door de wens om God te kunnen evenaren en de macht te krijgen over het scheppen van leven. Sterker nog, hij wil God verslaan, “het nakijken geven”, door de fouten uit het menselijk lichaam weg te
20 werken.
naar: Sandra Kooke uit: Trouw, 17 augustus 2006
Sandra Kooke is als kunstredacteur werkzaam bij dagblad Trouw.
De teksten die voor dit examen gebruikt zijn, zijn bewerkt om ze geschikt te maken voor het examen. Dit is gebeurd met respect voor de opvattingen van de auteur(s). Wie kennis wil nemen van de oorspronkelijke tekst(en), raadplege de vermelde bronnen. Het College voor Toetsen en Examens is verantwoordelijk voor vorm en inhoud van dit examen.
►►► ν
Bron 1
Een horrorverhaal uit naam der wetenschap door Marcia, 16 januari 2018
(1) In De engelenmaker keert dokter Victor Hoppe na twintig jaar afwezigheid terug naar zijn geboortedorp Wolfheim, een dorpje op de grens tussen Nederland, België en Duitsland. De dokter is niet alleen, maar arriveert met drie pasgeboren kinderen. De dorpsgenoten kijken de dokter met de nek aan.
5 Waar is de moeder van de kinderen en wat is er aan de hand met deze bijzon- dere drieling? De geruchten gaan dat de drieling Gabriël, Michaël en Rafaël ernstig ziek is, maar er blijkt meer aan de hand te zijn; niet alleen met de kinderen, maar ook met de dokter zelf. De engelenmaker van Stefan Brijs is een boek zoals je nog nooit gelezen hebt
- en daarna ook nooit meer zult
10 lezen, tenzij je weer van voren af aan begint. Het verhaal zit tot in de puntjes goed in elkaar, leest als een film en zet je aan het denken over de grens tussen wetenschap en religie, alsook de grens tussen realiteit en fictie. Geniaal van begin tot eind. (2) Het verhaal wordt gekenmerkt door een sobere schrijfstijl, die tegelijkertijd
15 heel beeldend is. Als je het boek leest, zie je als het ware een film in je hoofd. Een echte verfilming zit er helaas niet in, al was hier meerdere keren sprake van. Maar, zoals Stefan Brijs in alle bescheidenheid al aangaf op de boeken- beurs, het boek zit zo geniaal in elkaar dat gebleken is dat een verfilming onmogelijk is. Hoewel het verhaal veel wetenschappelijke termen bevat, is het
20 echter nergens droog of saai. Brijs weet wetenschap op zo’n manier te presenteren dat het aanvoelt als een spannend horrorverhaal. Je wilt weten wat er met de kinderen aan de hand is en wat Victor Hoppe bezield heeft om dit alles te doen. (…)
25 Creepy horrorverhaal in de naam der wetenschap ★★★★★
naar: Marcia van der Zwan uit: hebban.nl
Marcia van der Zwan is als marketeer werkzaam bij een Vlaamse uitgever en beheert onder meer een boekenblog. Hebban.nl is een populaire boekensite en lezerscommunity voor Nederland en Vlaanderen, waarop lezers eigen recensies kunnen plaatsen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- De kern van een goed antwoord is: − de compositie / manier waarop het boek in elkaar zit − de stijl / manier van vertellen − de spanning indien drie elementen juist (2) indien twee elementen juist (1) indien minder dan twee elementen juist (0) Beoordeel de spelling. (2)
“Je ziet alles vanuit diverse oogpunten waardoor je je eigen mening over de situatie kan scheppen.” (Wida, regels 7-8, bron 2)
Vraag 36 1 punt
Wordt ditzelfde argument voor een oordeel over De engelenmaker ook gebruikt in een andere bron?
Bron 4
Het kind als beter exemplaar van jezelf
(1) (…) Stefan Brijs wil maar zeggen dat lezers van alles in een verhaal kunnen vinden. Zelfs dingen die de schrijver volstrekt onbekend zijn. Brijs vindt het geen enkel probleem als lezers verwantschappen zien tussen zijn werk en allerlei andere verhalen. “Het is onmogelijk om nu nog een verhaal te
5 schrijven dat geen raakvlak heeft met een ander verhaal. Alles is al geschre- ven. Alle verhalen over de grote gevoelens, die sinds de Griekse tragedies worden behandeld
- liefde, haat, trouw, ontrouw, jaloezie, macht, ambitie
- zijn al van alle kanten belicht. Toch blijft het zinvol om erover te schrijven. De dramatiek is bekend, maar hoe kom je tot die dramatiek! Het hoe, daar herken
10 je een goede schrijver aan.” (2) De Belg Brijs schreef met De engelenmaker een prachtig, fascinerend verhaal dat veel lijkt op het verhaal dat bijna tweehonderd jaar eerder door de Engelse Mary Shelley werd geschreven: een man probeert een levend wezen te creëren en wordt geconfronteerd met de griezelige gevolgen. Terwijl
15 Shelleys Frankenstein een eng monster ter wereld brengt, kloont de Victor Hoppe van Brijs drie kindertjes die zijn evenbeeld zijn, met rood haar en hazenlip. Hoppe is geobsedeerd door de wens om God te kunnen evenaren en de macht te krijgen over het scheppen van leven. Sterker nog, hij wil God verslaan, “het nakijken geven”, door de fouten uit het menselijk lichaam weg te
20 werken.
naar: Sandra Kooke uit: Trouw, 17 augustus 2006
Sandra Kooke is als kunstredacteur werkzaam bij dagblad Trouw.
De teksten die voor dit examen gebruikt zijn, zijn bewerkt om ze geschikt te maken voor het examen. Dit is gebeurd met respect voor de opvattingen van de auteur(s). Wie kennis wil nemen van de oorspronkelijke tekst(en), raadplege de vermelde bronnen. Het College voor Toetsen en Examens is verantwoordelijk voor vorm en inhoud van dit examen.
►►► ν
Bron 2
(reactie 1) “Het was echt een heel gaaf boek. Er zat meer medische wetenschap in dan ik in eerste instantie dacht. Dat was wel heel leuk. Verder werd er heel veel contact naar God gelegd, dat zegt me verder echt totaal niks, maar het was wel interessant deze keer.”
5 Jouk, 5 havo, op: scholieren.com
(reactie 2) “Je ziet alles vanuit diverse oogpunten waardoor je je eigen mening over de situatie kan scheppen. Het is wel een dikke roman maar het leest fijn waardoor de dikte alleen maar voordelig is.”
10 Wida, 5 vwo, op: scholieren.com
naar: jeugdbibliotheek.nl/12-18-jaar/lezen-voor-de-lijst
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
De rol die wetenschap en religie spelen in De engelenmaker wordt wisselend gewaardeerd in bron 1 tot en met 4.
Vraag 37 2 punten
Bepaal per bron of de rol van de wetenschap in De engelenmaker duidelijk positief of negatief wordt gewaardeerd, of dat dit niet eenduidig kan worden bepaald. Neem de nummers van de vier bronnen over en zet daarachter positief, negatief of niet te bepalen.
Bron 4
Het kind als beter exemplaar van jezelf
(1) (…) Stefan Brijs wil maar zeggen dat lezers van alles in een verhaal kunnen vinden. Zelfs dingen die de schrijver volstrekt onbekend zijn. Brijs vindt het geen enkel probleem als lezers verwantschappen zien tussen zijn werk en allerlei andere verhalen. “Het is onmogelijk om nu nog een verhaal te
5 schrijven dat geen raakvlak heeft met een ander verhaal. Alles is al geschre- ven. Alle verhalen over de grote gevoelens, die sinds de Griekse tragedies worden behandeld
- liefde, haat, trouw, ontrouw, jaloezie, macht, ambitie
- zijn al van alle kanten belicht. Toch blijft het zinvol om erover te schrijven. De dramatiek is bekend, maar hoe kom je tot die dramatiek! Het hoe, daar herken
10 je een goede schrijver aan.” (2) De Belg Brijs schreef met De engelenmaker een prachtig, fascinerend verhaal dat veel lijkt op het verhaal dat bijna tweehonderd jaar eerder door de Engelse Mary Shelley werd geschreven: een man probeert een levend wezen te creëren en wordt geconfronteerd met de griezelige gevolgen. Terwijl
15 Shelleys Frankenstein een eng monster ter wereld brengt, kloont de Victor Hoppe van Brijs drie kindertjes die zijn evenbeeld zijn, met rood haar en hazenlip. Hoppe is geobsedeerd door de wens om God te kunnen evenaren en de macht te krijgen over het scheppen van leven. Sterker nog, hij wil God verslaan, “het nakijken geven”, door de fouten uit het menselijk lichaam weg te
20 werken.
naar: Sandra Kooke uit: Trouw, 17 augustus 2006
Sandra Kooke is als kunstredacteur werkzaam bij dagblad Trouw.
De teksten die voor dit examen gebruikt zijn, zijn bewerkt om ze geschikt te maken voor het examen. Dit is gebeurd met respect voor de opvattingen van de auteur(s). Wie kennis wil nemen van de oorspronkelijke tekst(en), raadplege de vermelde bronnen. Het College voor Toetsen en Examens is verantwoordelijk voor vorm en inhoud van dit examen.
►►► ν
Bron 2
(reactie 1) “Het was echt een heel gaaf boek. Er zat meer medische wetenschap in dan ik in eerste instantie dacht. Dat was wel heel leuk. Verder werd er heel veel contact naar God gelegd, dat zegt me verder echt totaal niks, maar het was wel interessant deze keer.”
5 Jouk, 5 havo, op: scholieren.com
(reactie 2) “Je ziet alles vanuit diverse oogpunten waardoor je je eigen mening over de situatie kan scheppen. Het is wel een dikke roman maar het leest fijn waardoor de dikte alleen maar voordelig is.”
10 Wida, 5 vwo, op: scholieren.com
naar: jeugdbibliotheek.nl/12-18-jaar/lezen-voor-de-lijst
Bron 1
Een horrorverhaal uit naam der wetenschap door Marcia, 16 januari 2018
(1) In De engelenmaker keert dokter Victor Hoppe na twintig jaar afwezigheid terug naar zijn geboortedorp Wolfheim, een dorpje op de grens tussen Nederland, België en Duitsland. De dokter is niet alleen, maar arriveert met drie pasgeboren kinderen. De dorpsgenoten kijken de dokter met de nek aan.
5 Waar is de moeder van de kinderen en wat is er aan de hand met deze bijzon- dere drieling? De geruchten gaan dat de drieling Gabriël, Michaël en Rafaël ernstig ziek is, maar er blijkt meer aan de hand te zijn; niet alleen met de kinderen, maar ook met de dokter zelf. De engelenmaker van Stefan Brijs is een boek zoals je nog nooit gelezen hebt
- en daarna ook nooit meer zult
10 lezen, tenzij je weer van voren af aan begint. Het verhaal zit tot in de puntjes goed in elkaar, leest als een film en zet je aan het denken over de grens tussen wetenschap en religie, alsook de grens tussen realiteit en fictie. Geniaal van begin tot eind. (2) Het verhaal wordt gekenmerkt door een sobere schrijfstijl, die tegelijkertijd
15 heel beeldend is. Als je het boek leest, zie je als het ware een film in je hoofd. Een echte verfilming zit er helaas niet in, al was hier meerdere keren sprake van. Maar, zoals Stefan Brijs in alle bescheidenheid al aangaf op de boeken- beurs, het boek zit zo geniaal in elkaar dat gebleken is dat een verfilming onmogelijk is. Hoewel het verhaal veel wetenschappelijke termen bevat, is het
20 echter nergens droog of saai. Brijs weet wetenschap op zo’n manier te presenteren dat het aanvoelt als een spannend horrorverhaal. Je wilt weten wat er met de kinderen aan de hand is en wat Victor Hoppe bezield heeft om dit alles te doen. (…)
25 Creepy horrorverhaal in de naam der wetenschap ★★★★★
naar: Marcia van der Zwan uit: hebban.nl
Marcia van der Zwan is als marketeer werkzaam bij een Vlaamse uitgever en beheert onder meer een boekenblog. Hebban.nl is een populaire boekensite en lezerscommunity voor Nederland en Vlaanderen, waarop lezers eigen recensies kunnen plaatsen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- 1 positief 2 positief 3 negatief 4 niet te bepalen indien vier elementen juist (2) indien drie elementen juist (1) indien minder dan drie elementen juist (0) (2)
Vraag 38 2 punten
Bepaal per bron of de rol van religie in De engelenmaker duidelijk positief of negatief wordt gewaardeerd, of dat dit niet eenduidig kan worden bepaald. Neem de nummers van de vier bronnen over en zet daarachter positief, negatief of niet te bepalen.
Bron 4
Het kind als beter exemplaar van jezelf
(1) (…) Stefan Brijs wil maar zeggen dat lezers van alles in een verhaal kunnen vinden. Zelfs dingen die de schrijver volstrekt onbekend zijn. Brijs vindt het geen enkel probleem als lezers verwantschappen zien tussen zijn werk en allerlei andere verhalen. “Het is onmogelijk om nu nog een verhaal te
5 schrijven dat geen raakvlak heeft met een ander verhaal. Alles is al geschre- ven. Alle verhalen over de grote gevoelens, die sinds de Griekse tragedies worden behandeld
- liefde, haat, trouw, ontrouw, jaloezie, macht, ambitie
- zijn al van alle kanten belicht. Toch blijft het zinvol om erover te schrijven. De dramatiek is bekend, maar hoe kom je tot die dramatiek! Het hoe, daar herken
10 je een goede schrijver aan.” (2) De Belg Brijs schreef met De engelenmaker een prachtig, fascinerend verhaal dat veel lijkt op het verhaal dat bijna tweehonderd jaar eerder door de Engelse Mary Shelley werd geschreven: een man probeert een levend wezen te creëren en wordt geconfronteerd met de griezelige gevolgen. Terwijl
15 Shelleys Frankenstein een eng monster ter wereld brengt, kloont de Victor Hoppe van Brijs drie kindertjes die zijn evenbeeld zijn, met rood haar en hazenlip. Hoppe is geobsedeerd door de wens om God te kunnen evenaren en de macht te krijgen over het scheppen van leven. Sterker nog, hij wil God verslaan, “het nakijken geven”, door de fouten uit het menselijk lichaam weg te
20 werken.
naar: Sandra Kooke uit: Trouw, 17 augustus 2006
Sandra Kooke is als kunstredacteur werkzaam bij dagblad Trouw.
De teksten die voor dit examen gebruikt zijn, zijn bewerkt om ze geschikt te maken voor het examen. Dit is gebeurd met respect voor de opvattingen van de auteur(s). Wie kennis wil nemen van de oorspronkelijke tekst(en), raadplege de vermelde bronnen. Het College voor Toetsen en Examens is verantwoordelijk voor vorm en inhoud van dit examen.
►►► ν
Bron 2
(reactie 1) “Het was echt een heel gaaf boek. Er zat meer medische wetenschap in dan ik in eerste instantie dacht. Dat was wel heel leuk. Verder werd er heel veel contact naar God gelegd, dat zegt me verder echt totaal niks, maar het was wel interessant deze keer.”
5 Jouk, 5 havo, op: scholieren.com
(reactie 2) “Je ziet alles vanuit diverse oogpunten waardoor je je eigen mening over de situatie kan scheppen. Het is wel een dikke roman maar het leest fijn waardoor de dikte alleen maar voordelig is.”
10 Wida, 5 vwo, op: scholieren.com
naar: jeugdbibliotheek.nl/12-18-jaar/lezen-voor-de-lijst
Bron 1
Een horrorverhaal uit naam der wetenschap door Marcia, 16 januari 2018
(1) In De engelenmaker keert dokter Victor Hoppe na twintig jaar afwezigheid terug naar zijn geboortedorp Wolfheim, een dorpje op de grens tussen Nederland, België en Duitsland. De dokter is niet alleen, maar arriveert met drie pasgeboren kinderen. De dorpsgenoten kijken de dokter met de nek aan.
5 Waar is de moeder van de kinderen en wat is er aan de hand met deze bijzon- dere drieling? De geruchten gaan dat de drieling Gabriël, Michaël en Rafaël ernstig ziek is, maar er blijkt meer aan de hand te zijn; niet alleen met de kinderen, maar ook met de dokter zelf. De engelenmaker van Stefan Brijs is een boek zoals je nog nooit gelezen hebt
- en daarna ook nooit meer zult
10 lezen, tenzij je weer van voren af aan begint. Het verhaal zit tot in de puntjes goed in elkaar, leest als een film en zet je aan het denken over de grens tussen wetenschap en religie, alsook de grens tussen realiteit en fictie. Geniaal van begin tot eind. (2) Het verhaal wordt gekenmerkt door een sobere schrijfstijl, die tegelijkertijd
15 heel beeldend is. Als je het boek leest, zie je als het ware een film in je hoofd. Een echte verfilming zit er helaas niet in, al was hier meerdere keren sprake van. Maar, zoals Stefan Brijs in alle bescheidenheid al aangaf op de boeken- beurs, het boek zit zo geniaal in elkaar dat gebleken is dat een verfilming onmogelijk is. Hoewel het verhaal veel wetenschappelijke termen bevat, is het
20 echter nergens droog of saai. Brijs weet wetenschap op zo’n manier te presenteren dat het aanvoelt als een spannend horrorverhaal. Je wilt weten wat er met de kinderen aan de hand is en wat Victor Hoppe bezield heeft om dit alles te doen. (…)
25 Creepy horrorverhaal in de naam der wetenschap ★★★★★
naar: Marcia van der Zwan uit: hebban.nl
Marcia van der Zwan is als marketeer werkzaam bij een Vlaamse uitgever en beheert onder meer een boekenblog. Hebban.nl is een populaire boekensite en lezerscommunity voor Nederland en Vlaanderen, waarop lezers eigen recensies kunnen plaatsen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- 1 niet te bepalen 2 positief 3 negatief 4 niet te bepalen indien vier elementen juist (2) indien drie elementen juist (1) indien minder dan drie elementen juist (0) (2)
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vwo Nederlands 2024, tijdvak 1. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2024/vwo/documenten/cse-1/vw-1001-a-24-1-o
Andere examens Nederlands vwo
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Hoe ToetsChecker Nederlands per vraagtype nakijkt, lees je op Nederlands toetsen nakijken met AI.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen Nederlands vwo 2024, tijdvak 1?
Het centraal examen Nederlands vwo 2024, tijdvak 1 telt 38 vragen. De meeste vragen gaan over leesvaardigheid (18), argumentatie (16) en tekstverbanden en signaalwoorden (2).
Wat zijn de antwoorden van het examen Nederlands vwo 2024, tijdvak 1?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van Nederlands vwo 2024, tijdvak 1?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2024/vwo/documenten/cse-1/vw-1001-a-24-1-c).
Hoe oefen ik met het examen Nederlands vwo 2024, tijdvak 1 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.