Examenvragen atoombouw scheikunde havo

9 vragen over atoombouw uit 9 centrale examens van 2018 tot en met 2024.

Kort antwoord

Atoombouw komt in 9 van de 18 examens scheikunde havo voor, met 9 vragen (1% van alle examenvragen). Het meest in 2024, tijdvak 1 (1 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over atoombouw

Per examen de vragen over atoombouw, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2024, tijdvak 1: Ademende flowbatterij

Vraag 29 2 punten

Steeds meer elektrische energie wordt duurzaam opgewekt. Een Amerikaans onderzoeksteam heeft daarom een flowbatterij ontwikkeld op basis van goedkope stoffen zoals natriumpolysulfide ($Na_2S_4$).

Geef het aantal protonen en elektronen in het $S_4^{2-}$-ion.
Noteer je antwoord als volgt:
aantal protonen: ...
aantal elektronen: ...

Bekijk het antwoord
  • Het aantal protonen is 64 (4 × 16). (1p)
  • Het aantal elektronen is het berekende aantal protonen plus 2, dus 66. (1p)

Vraag 29 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Uraan uit zeewater

Vraag 22 2 punten

Uraan kent verschillende toepassingen. Het bekendst is de toepassing als energiebron voor kerncentrales. Hiervoor is de isotoop U-235 nodig. Hoeveel protonen en neutronen bevat de kern van een atoom U-235? Noteer je antwoord als volgt: Aantal protonen: … Aantal neutronen: …

Bekijk het antwoord
  • Aantal protonen: 92 (1p)
  • Aantal neutronen: 235 verminderd met het gegeven aantal protonen, dus 143 (1p)

Vraag 22 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Booglassen

Opgavetekst

Figuur 1 Booglassen

Booglassen
Figuur 1

Schets van booglassen: een laselektrode met bekleding en ijzeren kerndraad, boven de naad tussen twee ijzeren voorwerpen. Onderaan de elektrode is de lasboog, de las zit in de naad. De laselektrode en een van de voorwerpen zijn aangesloten op een stroombron.

Figuur 3 Booglassen

Booglassen
Figuur 3 1,0 cm in figuur 3 komt overeen met 73 nanometer.

Opname met een elektronenmicroscoop van een deel van een vast deeltje uit rook. Het deeltje bestaat uit meerdere bolletjes. Onderdeel A is een van die bolletjes en is met de letter A en een lijn aangegeven.

Vraag 28 2 punten

Tijdens het booglassen komt rook vrij, die vaste deeltjes bevat. Onderzoekers hebben met behulp van een elektronenmicroscoop een opname gemaakt van een gedeelte van zo’n vast deeltje uit rook (figuur 3). Het deeltje lijkt te bestaan uit meerdere bolletjes, zoals onderdeel A in de figuur.
1,0 cm in figuur 3 komt overeen met 73 nanometer. Een ijzeratoom heeft een diameter van 252·10^-12 m.

28 Bepaal de diameter van onderdeel A en leg uit of onderdeel A een ijzeratoom kan zijn. Gebruik eventueel Binas-tabel 2 of ScienceData-tabel 1.2a.

Bekijk het antwoord
  • Juiste berekening van de afmeting van onderdeel A: ca. 25,6 nm (waarbij 21,9 nm ≤ A ≤ 29,2 nm) (1p)
  • Vergelijken van de diameter van onderdeel A met die van een ijzeratoom in dezelfde eenheid, en consequente conclusie (1p)

Onderdeel A is 0,35 cm, dus 0,35 x 73 = 25,6 nm (25,6·10^-9 m); de grenzen 21,9 nm en 29,2 nm worden ook goed gerekend. Een ijzeratoom (0,252·10^-9 m) is vele malen kleiner dan onderdeel A, dus onderdeel A is geen ijzeratoom.

Vraag 28 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Nordic gold

Opgavetekst

Tabel 1

SymboolMassapercentage in Nordic gold (%)Gemiddelde atoommassa (u)Atoomdiameter (10−12 m)
Cu8963,5256
Al5,027,0286
Zn5,065,4266
Sn1,0119324

Vraag 35 2 punten

Koperlegeringen hebben een antibacteriële werking. Geef het aantal protonen en het aantal elektronen in een $Cu^{2+}$-ion. Noteer je antwoord als volgt: aantal protonen: …; aantal elektronen: ….

Bekijk het antwoord
  • Aantal protonen: 29 (1p)
  • Aantal elektronen: 27, het aantal protonen verminderd met 2 (1p)

Vraag 35 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Palladiumvanger

Vraag 3 3 punten

Onderzoekers veronderstellen dat palladiumdeeltjes uit de katalysator in het milieu worden omgezet tot palladiumionen. Geef het aantal protonen, neutronen en elektronen van een $Pd^{2+}$-ion van de isotoop Pd-107. Noteer je antwoord als volgt: aantal protonen: … aantal neutronen: … aantal elektronen: …

Bekijk het antwoord
  • Aantal protonen: 46 (1p)
  • Aantal neutronen: 61 (107 verminderd met het gegeven aantal protonen) (1p)
  • Aantal elektronen: 44 (het aantal protonen verminderd met 2, vanwege de lading 2+) (1p)

Vraag 3 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Grondstoffen uit spaarlampen

Vraag 25 2 punten

Oude spaarlampen en oude tl-buizen bevatten stoffen die worden aangeduid met de afkorting HALO. De kleur wordt onder andere bepaald door een klein percentage antimoonionen (Sb3+) in HALO. Het aantal elektronen (en de verdeling ervan over de schillen) in de Sb3+-ionen zijn daarbij van belang.

Leid het totale aantal elektronen af dat voorkomt in een Sb3+-ion.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat een Sb-atoom 51 protonen bevat (atoomnummer 51) (1p)
  • Rekent het aantal elektronen van het Sb3+-ion uit: aantal protonen verminderd met 3 (1p)

Het antwoord ‘48 (elektronen)’ zonder afleiding geeft 1 punt. Een afleiding als ‘51 - 3 = 48’ is goed.

Vraag 25 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Sterretjes

Opgavetekst

Sterretjes

Rond ‘Oud en Nieuw’ worden zogenoemde sterretjes aangestoken. Een sterretje is een soort vuurwerk dat langzaam opbrandt en daarbij wegspringende vonken geeft. Een sterretje bestaat uit een stukje ijzerdraad dat voor een deel is bedekt met een zogenoemde sas.

De sas kan bestaan uit een zuurstofleverende stof (bariumnitraat), een bindmiddel (bijvoorbeeld dextrine), aluminiumpoeder en ijzervijlsel.

Bij een aangestoken sterretje treedt tegelijkertijd een aantal reacties op, waarbij veel energie vrijkomt. De vergelijking van één van de reacties die optreedt wanneer een sterretje wordt aangestoken is hieronder weergegeven:

$10Al + 3Ba(NO_3)_2$ → $3BaO + 3N_2 + 5Al_2O_3$

Hierdoor ontstaat gas waardoor gloeiende ijzerdeeltjes worden weggeschoten. De voor sterretjes kenmerkende vonken ontstaan door de snelle verbranding van deze wegvliegende ijzerdeeltjes met zuurstof uit de lucht.

Wanneer ijzer reageert met zuurstof treedt de volgende exotherme reactie op:

$4Fe + 3O_2$ → $2Fe_2O_3$

Guus onderzoekt of een sterretje kan branden in een kleine ruimte. Daarom steekt hij een sterretje aan en stopt dat, met de aangestoken kant naar beneden, in een smalle open fles.
Hij doet de volgende waarnemingen:
a In de fles is slechts enkele seconden een vonkenregen te zien. Daarna niet meer.
b Bij de halsopening komen af en toe vonken uit de fles.
c Het sterretje brandt helemaal ‘op’: de sas is verdwenen.

Het verbranden van ijzerdeeltjes veroorzaakt goudwitte vonken. Het ontstaan van de vonken heeft te maken met de bouw van de elektronenwolk van de aanwezige metaalatomen. Bij toevoer van energie kan een elektron overgaan naar een hogere energietoestand. Dit elektron zal echter snel teruggaan naar de oorspronkelijke energietoestand waarbij de overtollige energie vrijkomt. Een deel hiervan wordt uitgezonden in de vorm van licht.

Op de uitwerkbijlage is de kern van een ijzeratoom weergegeven met daaromheen een K-, L-, M- en N-schil. De K- en L-schil zijn volledig gevuld, de M-schil van een ijzeratoom bevat 14 elektronen en de N-schil 2 elektronen.

Om vonken met een andere kleur te laten ontstaan kunnen metaalverbindingen aan de sas worden toegevoegd. Ook wordt dan een chloorverbinding toegevoegd, waardoor bij hoge temperaturen metaalchloriden ontstaan die voor de kleureffecten zorgen. Zo kan bijvoorbeeld strontiumcarbonaat worden gebruikt om rode vonken te laten ontstaan.

Uitwerkbijlage

Uitwerkbijlage

Schema van een atoom: een kern (Kern) met daaromheen een K-, L-, M- en N-schil als stippellijncirkels. Op de uitwerkbijlage worden de protonen, neutronen en elektronen met p, n en e aangegeven, met het aantal erbij.

Vraag 9 4 punten

Op de uitwerkbijlage is de kern van een ijzeratoom weergegeven met daaromheen een K-, L-, M- en N-schil. De K- en L-schil zijn volledig gevuld, de M-schil van een ijzeratoom bevat 14 elektronen en de N-schil 2 elektronen. Geef op de uitwerkbijlage de bouw van een atoom Fe-56. Geef de plaats van de protonen, neutronen en elektronen aan door middel van de notaties p, n en e. Noteer hierbij ook steeds het aantal (protonen, neutronen of elektronen).

Bekijk het antwoord
  • Aantal protonen in de kern: 26 (aangeduid met p). (1p)
  • Aantal neutronen in de kern: 30 (56 min het aantal protonen; aangeduid met n). (1p)
  • Aantal elektronen in de K-, M- en N-schil: respectievelijk 2, 14 en 2. (1p)
  • Aantal elektronen in de L-schil: 8. (1p)

In de kern: 26 protonen (p) en 30 neutronen (n; 56 min 26). In de K-schil 2 elektronen (e), in de L-schil 8 elektronen (e), in de M-schil 14 elektronen (e) en in de N-schil 2 elektronen (e).

Zijn in een overigens juist antwoord de juiste aantallen in de kern gegeven, maar ontbreken de letters p en n of zijn ze verwisseld: 3 punten in totaal. De letters e mogen ontbreken zonder aftrek.

Vraag 9 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Arseen in drinkwater

Vraag 8 2 punten

Op den duur kunnen arseenverbindingen beschadigingen aan het DNA veroorzaken, doordat in het DNA arseenatomen worden ingebouwd in plaats van fosforatomen. Leg uit, aan de hand van het periodiek systeem, dat arseenatomen de plaats van fosforatomen kunnen innemen in DNA.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat arseen en fosfor in dezelfde groep van het periodiek systeem staan. (1p)
  • Noemt dat elementen in dezelfde groep vergelijkbare eigenschappen hebben (dezelfde covalentie). (1p)

Het periodiek systeem hoeft niet expliciet genoemd te worden, omdat de vraag zelf naar het periodiek systeem verwijst. Goed: 'Arseen en fosfor staan in dezelfde groep (van het periodiek systeem). Dus ze hebben vergelijkbare eigenschappen / dezelfde covalentie.' Ook goed: 'Arseen en fosfor staan onder elkaar in het periodiek systeem en hebben dus vergelijkbare eigenschappen' en 'Arseen en fosfor staan even ver van de edelgassen af en hebben dus dezelfde covalentie'. Eén van 'Arseen en fosfor hebben dezelfde covalentie' of 'Arseen en fosfor staan in dezelfde groep en hebben dezelfde lading(en)': 1 punt in totaal. 'Arseen en fosfor hebben dezelfde elektronenconfiguratie/oxidatiegetallen': 0 punten.

Vraag 8 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Natriumhydride

Vraag 34 2 punten

Natriumhydride (NaH) is een wit zout dat bestaat uit natriumionen en hydride-ionen (H-). Geef het aantal protonen en elektronen in het hydride-ion. Noteer je antwoord als volgt: aantal protonen: ... aantal elektronen: ...

Bekijk het antwoord
  • Aantal protonen juist (1) (1p)
  • Aantal elektronen: het aantal protonen vermeerderd met 1 (dus 2) (1p)

Antwoord: aantal protonen: 1; aantal elektronen: 2 (het aantal protonen vermeerderd met 1).

Vraag 34 in het hele examen

Hoe vaak atoombouw in het examen komt

Vragen over atoombouw per centraal examen scheikunde havo. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2024, tijdvak 12913%
2024, tijdvak 22213%
2023, tijdvak 22813%
2022, tijdvak 13513%
2021, tijdvak 2313%
2019, tijdvak 12513%
2019, tijdvak 2913%
2018, tijdvak 1813%
2018, tijdvak 23413%

In 9 van de 18 ingedeelde examens scheikunde havo staat een vraag over atoombouw, samen 9 vragen (1% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2024, tijdvak 1: 1 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 1% van de vragen over atoombouw, daarvoor 2%. Dat aandeel is dus stabiel.

Oefenen met atoombouw

Maak de 15 nieuwste examenvragen over atoombouw online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over atoombouw

Andere onderwerpen scheikunde havo

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen scheikunde havo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker scheikunde per vraagtype nakijkt, lees je op scheikunde toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op scheikunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt atoombouw voor in het eindexamen scheikunde havo?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 9 vragen over atoombouw, 1% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 9 van die examens.

In welk examen scheikunde havo stonden de meeste vragen over atoombouw?

In het examen van 2024, tijdvak 1, met 1 vragen: 29.

Hoe oefen ik examenvragen over atoombouw?

Op deze pagina staan alle vragen over atoombouw met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.