Examenvragen redoxreacties scheikunde havo

56 vragen over redoxreacties uit 18 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Redoxreacties komt in 18 van de 18 examens scheikunde havo voor, met 56 vragen (9% van alle examenvragen). Het meest in 2022, tijdvak 2 (6 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over redoxreacties

Per examen de vragen over redoxreacties, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Zuurstofproductie op Mars

Opgavetekst

Om in de verre toekomst op de planeet Mars te kunnen wonen, is het belangrijk dat daar zuurstof kan worden geproduceerd. De atmosfeer van Mars bevat namelijk nauwelijks zuurstof, maar wel koolstofdioxide. Op 20 april 2021 is er door de Marsrobot Perseverance (figuur 1a) voor het eerst zuurstof geproduceerd uit koolstofdioxide dat aanwezig is in de atmosfeer van Mars.

De Perseverance bevat een ‘solid oxide electrolyzer’ (SOXE). In de SOXE wordt met behulp van elektrische energie koolstofdioxide omgezet tot onder andere zuurstof (figuur 1b).

Aan elektrode A wordt $\mathrm{CO_2}$ omgezet tot $\mathrm{CO}$ volgens:

$\mathrm{CO_2 + 2\,e^- \rightarrow CO + O^{2-}}$ (halfreactie 1)

Aan elektrode B ontstaat zuurstof volgens:

$\mathrm{O^{2-} \rightarrow O_2}$ (halfreactie 2)

Halfreactie 2 is onvolledig. In halfreactie 2 ontbreken elektronen en coëfficiënten. Op de uitwerkbijlage is halfreactie 1 weergegeven.

Vraag 14 4 punten

Voer de volgende opdrachten op de uitwerkbijlage uit:

  • Neem halfreactie 2 over, zet $\mathrm{e^-}$ aan de juiste kant van de pijl en maak de vergelijking kloppend.
  • Leid met behulp van halfreactie 2 en halfreactie 1 de vergelijking af van de totale reactie die in de SOXE optreedt.

Halfreactie 1 en de onvolledige halfreactie 2, met ruimte voor de elektronen, de coëfficiënten en de totale reactie. Bekijk in Uitwerkbijlage, pagina 4

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

halfreactie 1: $\mathrm{CO_2 + 2\,e^- \rightarrow CO + O^{2-}}$ (2×)

halfreactie 2: $\mathrm{2\,O^{2-} \rightarrow O_2 + 4\,e^-}$ (1×) +

totale reactie: $\mathrm{2\,CO_2 \rightarrow 2\,CO + O_2}$

Vraag 14 in het hele examen

Het is belangrijk dat de Ni-deeltjes en YSZ-deeltjes goed gemengd zijn. Om halfreactie 1 te laten verlopen, moet een molecuul CO2 namelijk zowel de Ni-deeltjes als de YSZ-deeltjes raken.

$\mathrm{CO_2 + 2\,e^- \rightarrow CO + O^{2-}}$ (halfreactie 1)

Vraag 17 2 punten

Leg uit op microniveau waarom halfreactie 1 alleen kan verlopen als een molecuul CO2 zowel Ni-deeltjes als YSZ-deeltjes raakt. Noteer je antwoord als volgt:

  • Contact met Ni-deeltjes is nodig, omdat ...
  • Contact met YSZ-deeltjes is nodig, omdat ...
Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

Contact met Ni-deeltjes is nodig, omdat bij halfreactie 1 elektronen worden opgenomen. Deze elektronen worden aangeleverd door Ni-deeltjes.

Contact met YSZ-deeltjes is nodig, omdat bij halfreactie 1 oxide-ionen vrijkomen. De oxide-ionen worden doorgegeven door YSZ-deeltjes.

Vraag 17 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Slimme kattenbakkorrels

Opgavetekst

Een kattenbak wordt gevuld met korrels van een stof die kattenurine kan adsorberen, zoals silicagel. Silicagel bestaat uit een driedimensionaal netwerk van voornamelijk silicium- en zuurstofatomen. Op de uitwerkbijlage is een deel van een korrel silicagel vereenvoudigd weergegeven.

Kattenurine bevat ammoniak. Deze stof heeft een onaangename geur. Silicagel bindt ammoniak, waardoor de ammoniakgeur wordt verminderd.

Er zijn kattenbakkorrels op de markt die glucose in de urine van katten kunnen aantonen. Glucose in urine is een aanwijzing voor suikerziekte. Deze kattenbakkorrels bevatten een mengsel van kaliumjodide, zetmeel en twee enzymen. Aanwezige glucose kan enzymatisch worden omgezet tot gluconolacton volgens reactie 1.

Afbeelding bij vraag 10 (opgaven-p6-1.webp).

Reactie 1 is een redoxreactie. De halfreactie waarbij glucose wordt omgezet, is onvolledig weergegeven op de uitwerkbijlage.

Vraag 10 2 punten

Maak de halfreactie op de uitwerkbijlage compleet met elektronen en coëfficiënten.

uitwerkbijlage
uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

Antwoordfiguur bij vraag 10 (cv-p10-2-10.webp).
  • de elementbalans juist (1)
  • e^– na de pijl en ladingsbalans juist (1)

Vraag 10 in het hele examen

Vervolgens katalyseert een ander enzym reactie 2 tussen het ontstane H₂O₂ en jodide-ionen:

H₂O₂ + 2 I^– → 2 OH^– + I₂ (reactie 2)

Het jood (I₂) dat in reactie 2 ontstaat, geeft een kleur aan het zetmeel dat in de korrels zit. Hoe meer jood is ontstaan, hoe donkerder de kleur. De kleur varieert van lichtgroen bij een kleine hoeveelheid jood tot zwart bij een grote hoeveelheid jood.

Vraag 11 2 punten

Leg uit dat een donkere kleur van de korrels duidt op een grote hoeveelheid glucose in de urine. Gebruik reacties 1 en 2.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juist antwoord zijn:

− Een donkere kleur van de korrels betekent veel I₂. Veel I₂ betekent dat veel H₂O₂ heeft gereageerd (volgens reactie 2). Veel H₂O₂ betekent dat veel glucose heeft gereageerd (volgens reactie 1).

− Veel glucose betekent dat veel H₂O₂ zal reageren (volgens reactie 1). Veel H₂O₂ betekent dat veel I₂ zal reageren (volgens reactie 2). En veel I₂ geeft de korrels een donkerder kleur. (Een donkere kleur betekent dus veel glucose.)

  • juiste koppeling tussen de kleur van de korrels en de hoeveelheid I₂ en H₂O₂ (1)
  • juiste koppeling tussen de hoeveelheid H₂O₂ en de hoeveelheid glucose (1)

Indien slechts een koppeling is gegeven tussen de kleur van de korrels, de hoeveelheid I₂ en de hoeveelheid glucose (1)

Opmerking

Als concentratie is gebruikt in plaats van hoeveelheid, dit goedrekenen.

Vraag 11 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Terugwinning van lithium

Opgavetekst

Door de toename van het aantal elektrische auto’s zijn er steeds meer lithium-ion-accu’s (LIA’s) nodig. Het metaal lithium is echter vrij schaars. Daarom wordt veel onderzoek gedaan naar methodes voor het terugwinnen van lithium en andere metalen uit oude LIA’s. Veel van deze methodes gebruiken sterke zuren, zoals zoutzuur. Bij de methodes met zoutzuur ontstaat het gevaarlijke gas chloor (Cl₂). Voor chloor gelden onder andere de gevarenaanduidingen H318 en H319.

Op basis van deze aanduidingen kunnen werknemers van recyclebedrijven specifieke voorzorgsmaatregelen nemen.

De lading van het kobalt-ion in NMC111 is 3+.

Vraag 18 2 punten

Leg uit, aan de hand van de ladingsverandering van de kobaltdeeltjes, of de kobalt-ionen in NMC111 in reactie 1 als oxidator of als reductor reageren. Noteer je antwoord als volgt:

  • lading van het kobalt-ion in CoC₂O₄: ...
  • uitleg en conclusie: …
Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

lading van het kobalt-ion in CoC₂O₄: 2+ uitleg en conclusie: Kobalt-ionen nemen elektronen op en reageren dus als oxidator.

  • juiste lading van het kobalt-ion in CoC₂O₄ (1)
  • consequente uitleg met betrekking tot de richting van de elektronenoverdracht en consequente conclusie (1)

Opmerking

Als een onjuist antwoord op vraag 18 een consequent gevolg is van een onjuist antwoord op vraag 17, dit antwoord op vraag 18 goedrekenen.

Vraag 18 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Gemodificeerd zetmeel

Opgavetekst

Zetmeel wordt vaak gebruikt als waterbindend middel in voedingsmiddelen, zoals sauzen. De sauzen worden daardoor dikker. Om de waterbindende eigenschappen te verbeteren, wordt zetmeel chemisch veranderd, oftewel gemodificeerd. Een veelgebruikte methode is de reactie van zetmeel met een oplossing van natriumhypochloriet (NaClO). Het hypochloriet-ion (ClO^–) zet daarbij een deel van de hydroxylgroepen in zetmeel om tot onder andere carboxylgroepen. In figuur 1 zijn structuurformules van zetmeel en gemodificeerd zetmeel weergegeven.

figuur 1
figuur 1

De omzetting vindt plaats in basisch milieu. In basisch milieu zal een aantal van de ontstane carboxylgroepen van gemodificeerd zetmeel als zuur reageren. Op de uitwerkbijlage is de structuurformule van een deel van een keten van gemodificeerd zetmeel onvolledig weergegeven.

De omzetting van hydroxylgroepen tot carboxylgroepen is een redoxreactie. De halfreacties die hierbij verlopen, zijn in figuur 2 weergegeven.

figuur 2
figuur 2

Halfreactie 1 is onvolledig weergegeven: er ontbreken coëfficiënten.

Vraag 23 3 punten

Voer op de uitwerkbijlage de volgende opdrachten uit:

  • Maak halfreactie 1 kloppend.
  • Leid met behulp van deze halfreactie en halfreactie 2 de vergelijking af van de totale reactie.
uitwerkbijlage
uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

Antwoordfiguur bij vraag 23 (cv-p17-2-23.webp).
  • halfreactie 1 juist (1)
  • de halfreacties zijn in de juiste verhouding opgeteld, consequent met de gegeven halfreactie 1 (1)
  • gelijke deeltjes voor en na de pijl tegen elkaar weggestreept (1)

Vraag 23 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Plaatstaal maken

Opgavetekst

Staal is een legering die voornamelijk uit ijzer bestaat. Plaatstaal is een toepassing van staal die onder andere in auto’s en treinen wordt gebruikt. Plaatstaal wordt gemaakt door middel van walsen. Hierbij worden langwerpige blokken staal verhit tot 1200 °C en vervolgens tussen verwarmde rollen geperst. Zo ontstaat een lange plaat. Door het staal meerdere malen achter elkaar te walsen, kan de gewenste plaatdikte worden verkregen. De lange plaat wordt vervolgens opgerold en afgekoeld. Zie figuur 1.

De reden dat staal eerst wordt verhit voordat het geperst wordt, is dat staal bij kamertemperatuur moeilijk vervormbaar is.

Vraag 3 1 punt

Geef een algemene scheikundige naam voor reacties van metalen met zuurstof.

Bekijk het antwoord

corrosie/corroderen/oxidatie/oxideren

Indien “roesten” is gegeven: 0

Opmerking: de volgende antwoorden goed rekenen:

  • redoxreactie
  • verbrandingsreactie

Vraag 3 in het hele examen

Tijdens het beitsen treden de volgende reacties op:

\mathrm{Fe_2O_3(s) + Fe(s) + 6\,H^+(aq) \longrightarrow 3\,Fe^{2+}(aq) + 3\,H_2O(l)} \qquad \text{(reactie 1)}

\mathrm{FeO(s) + 2\,H^+(aq) \longrightarrow Fe^{2+}(aq) + H_2O(l)} \qquad \text{(reactie 2)}

Reactie 1 is een redoxreactie.

Vraag 4 2 punten

Leid af, aan de hand van de ladingsverandering van de ijzerionen, of de ijzerionen in $\mathrm{Fe_2O_3}$ in reactie 1 als oxidator of als reductor reageren.

Noteer je antwoord als volgt:

  • lading van de ijzerionen in $\mathrm{Fe_2O_3}$: ...
  • lading van de ijzerionen na reactie 1: ...
  • IJzerionen in $\mathrm{Fe_2O_3}$ reageren dus als: ...
Bekijk het antwoord

lading van de ijzerionen in $\mathrm{Fe_2O_3}$: 3+

lading van de ijzerionen na reactie 1: 2+

IJzerionen in $\mathrm{Fe_2O_3}$ reageren dus als: oxidator.

Vraag 4 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Waterstofbromide-flowbatterij

Opgavetekst

Om duurzame energie betaalbaar op te slaan, hebben onderzoekers van de Technische Universiteit Eindhoven een batterij ontwikkeld die voldoende zonne-energie kan opslaan om een kantoor enkele weken van elektrische energie te voorzien. Deze batterij is een waterstofbromide-flowbatterij (HBFB) en heeft de grootte van een aantal zeecontainers.

Een HBFB bevat een oplossing van het zuur waterstofbromide (HBr) in water. Deze oplossing bevat de deeltjes $\mathrm{H^+(aq)}$ en $\mathrm{Br^-(aq)}$. De zure oplossing wordt door een pomp door de batterij gepompt. Een laagje polypropeen aan de binnenzijde van de pomp beschermt deze tegen de hoge zuurgraad.

De HBFB bevat vijftig elektrochemische cellen die met elkaar zijn verbonden. Elke elektrochemische cel bestaat uit twee halfcellen: een HBr-halfcel en een H2-halfcel. Zie figuur 1. De HBr-halfcel bevat een poreuze elektrode van koolstof waar de zure HBr-oplossing doorheen wordt gepompt. De H2-halfcel bevat ook een poreuze elektrode van koolstof. De halfcellen worden van elkaar gescheiden door een membraan dat H⁺-ionen doorlaat.

Wanneer een HBFB voor de eerste keer wordt opgeladen, worden in de HBr-halfcel de Br⁻-ionen omgezet tot Br₃⁻-ionen. In de H2-halfcel worden H⁺-ionen die door het membraan zijn gegaan, omgezet tot waterstofgas.

Tijdens het opladen treden de volgende halfreacties op:

\mathrm{HBr{-}halfcel:}\quad 3\,\mathrm{Br^-(aq)} \longrightarrow \mathrm{Br_3^-(aq)} + 2\,\mathrm{e^-}

\mathrm{H_2{-}halfcel:}\quad 2\,\mathrm{H^+(aq)} + 2\,\mathrm{e^-} \longrightarrow \mathrm{H_2(g)}

Vraag 27 2 punten

Voer de volgende opdrachten uit:

  • Geef de vergelijking van de totale reactie voor het opladen van de HBFB.
  • Leg uit dat met behulp van deze totale vergelijking is af te leiden dat er H⁺-ionen van de oorspronkelijke HBr-oplossing overblijven.

Schematische weergave van één elektrochemische cel van de HBFB, met HBr-halfcel, H2-halfcel en H⁺-doorlatend membraan (figuur 1). Bekijk in Opgaven, pagina 14

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juiste vergelijking zijn:

\mathrm{3\,Br^- + 2\,H^+ \longrightarrow Br_3^- + H_2}

of

\mathrm{3\,Br^- \longrightarrow Br_3^- + 2\,e^-}

\mathrm{2\,H^+ + 2\,e^- \longrightarrow H_2}

\mathrm{3\,Br^- + 2\,H^+ \longrightarrow Br_3^- + H_2}

Voorbeelden van een juiste uitleg zijn:

  • Per drie omgezette Br⁻-ionen worden twee H⁺-ionen omgezet. Er blijft dus één H⁺-ion over per drie Br⁻-ionen.
  • De waterstofbromide-oplossing bevat evenveel H⁺-ionen als Br⁻-ionen. H⁺ blijft over omdat er meer Br⁻-ionen worden omgezet.
  • In de waterstofbromide-oplossing komen H⁺-ionen en Br⁻-ionen voor in de verhouding 1 : 1. Volgens de vergelijking van de totale reactie reageren H⁺-ionen en Br⁻-ionen in de verhouding 2 : 3. (Dus blijven H⁺-ionen uit de waterstofbromide-oplossing over.)
  • Er ontstaat Br₃⁻. Er ontstaan geen andere ionen, dus er moet per ontstaan Br₃⁻-ion ook nog 1 H⁺-ion overblijven.

Vraag 27 in het hele examen

Op de uitwerkbijlage is de elektrochemische cel nogmaals schematisch weergegeven.

Vraag 28 2 punten

Geef in de figuur op de uitwerkbijlage aan in welke richting de elektronen zich door de stroomdraad verplaatsen en in welke richting H⁺-ionen zich door het membraan verplaatsen tijdens het opladen. Doe dit door het tekenen van:

  • een pijl met het bijschrift e⁻ bij de stroomdraad;
  • een pijl met het bijschrift H⁺ door het membraan.

Schematische weergave van de elektrochemische cel met stroomdraad, koolstofelektroden en H⁺-doorlatend membraan, om de pijlen in te tekenen. Bekijk in Uitwerkbijlage, pagina 3

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is de figuur op de uitwerkbijlage met een pijl met het bijschrift e⁻ bij de stroomdraad en een pijl met het bijschrift H⁺ door het membraan, met consequente richtingen (figuur in het correctievoorschrift, niet overgenomen).

Ook goed: H⁺ juist aangegeven en de richting van de elektronenstroom consistent met de richting van H⁺ (1 + 1 punt).

Vraag 28 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Zeewater-accu

Vraag 11 2 punten

Bij het opladen vindt aan de natriumelektrode een halfreactie plaats waarbij Na+-ionen uit oplossing A worden omgezet tot natrium. Zeewater is licht basisch. Aan de koolstofelektrode reageren bij het opladen hydroxide-ionen tot zuurstof en water volgens halfreactie 1: $4\,OH^- \rightarrow O_2 + 2\,H_2O + 4\,e^-$ (opladen: halfreactie 1). Geef de halfreactie die aan de natriumelektrode plaatsvindt bij het opladen. Leid de totale vergelijking af van de reacties bij het opladen.

Bekijk het antwoord
  • De halfreactie van Na+ juist: $Na^+ + e^- \rightarrow Na$ (1p)
  • Beide halfreacties in de juiste verhouding opgeteld en elektronen weggestreept: $4\,Na^+ + 4\,OH^- \rightarrow 4\,Na + O_2 + 2\,H_2O$ (1p)

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 2 punten

De accu kan uiteraard ook stroom leveren. Leg uit of aan de koolstofelektrode bij stroomlevering de halfreactie van een oxidator of een reductor plaatsvindt. Doe dit aan de hand van halfreactie 1: $4\,OH^- \rightarrow O_2 + 2\,H_2O + 4\,e^-$

Bekijk het antwoord
  • Juist verband tussen opnemen/afstaan van elektronen en oxidator/reductor (1p)
  • Inzicht dat halfreactie 1 bij stroomlevering moet worden omgekeerd en consequente conclusie: bij stroomlevering reageert een oxidator aan de koolstofelektrode (1p)

Het voorbeeld uit het correctievoorschrift is door de aanvulling A1 gewijzigd: bij stroomlevering reageert een oxidator aan de koolstofelektrode (in halfreactie 1 staan elektronen na de pijl, dus daar reageert een reductor; bij stroomlevering draait halfreactie 1 om). Het oude voorbeeld 'bij opladen reageert een oxidator' is niet meer het juiste voorbeeld.

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 14 2 punten

Sb2S3 reageert bij opladen met Na+-ionen tot het metaal antimoon en een zout (halfreactie 2: $Sb_2S_3 + 6\,Na^+ + 6\,e^- \rightarrow 2\,Sb + 3\,Na_2S$). Vervolgens worden Sb-atomen en Na+-ionen omgezet tot de legering Na3Sb (halfreactie 3: $2\,Sb + 6\,Na^+ + 6\,e^- \rightarrow 2\,Na_3Sb$). In halfreactie 3 neemt een van de deeltjes elektronen op. Geef de formule van het deeltje in halfreactie 3 dat elektronen opneemt. Geef aan welk type rooster aanwezig is in de legering Na3Sb.

Bekijk het antwoord
  • Het deeltje dat elektronen opneemt: $Na^+$ (1p)
  • Het type rooster in Na3Sb: metaalrooster (1p)

Noemt de leerling Sb als deeltje dat elektronen opneemt, met een ionrooster in Na3Sb, dan krijgt hij 1 punt in totaal.

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 17 2 punten

Een probleem met een massieve Sb2S3-elektrode is dat Na+-ionen moeilijk tot het binnenste gedeelte van de elektrode kunnen doordringen (figuur 2a). De onderzoekers hebben daarom een elektrode gemaakt waarin het Sb2S3 in de vorm van dunne naaldjes (figuur 2b) aanwezig is. Leg uit of een accu met een elektrode in de vorm van naaldjes meer of minder energie kan opslaan dan een accu met een elektrode in de vorm van een even zware massieve staaf. Gebruik figuur 2.

Bekijk het antwoord
  • Inzicht dat Na+-ionen een groter gedeelte van de elektrode kunnen bereiken (1p)
  • Inzicht dat er meer elektronen kunnen worden opgenomen, en de conclusie dat de accu met naaldjes meer energie kan opslaan (1p)

Het juiste antwoord is meer energie. Voorbeelden van een juiste uitleg: bij naaldjes ontstaat een open structuur, zodat Na+-ionen een groter deel van de elektrode bereiken en er in totaal meer elektronen worden opgenomen; of het deel dat voor Na+-ionen niet bereikbaar is, is kleiner geworden, zodat er meer reacties plaatsvinden.

Vraag 17 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Stikstofbindende bacteriën maken etheen

Vraag 22 3 punten

Stikstofbindende bacteriën gebruiken sulfaat-ionen om het aminozuur methionine te maken. Wanneer de concentratie sulfaat laag is, kunnen sommige soorten bacteriën ook op een andere manier methionine maken. Als bijproduct wordt dan etheen gevormd. Onderzoekers hebben vastgesteld dat in deze bacteriën uiteindelijk een stof met de formule $C_3H_8SO$ wordt omgezet tot etheen. Deze omzetting is een redoxreactie. Een van de halfreacties is hieronder onvolledig weergegeven (halfreactie 1): $C_3H_8SO \rightarrow CH_3SH + C_2H_4 + H_2O$. In deze halfreactie ontbreken H+-ionen en elektronen. Neem de onvolledige halfreactie 1 over en maak deze compleet. Zet H+ en e- aan de juiste kant van de pijl. Maak de halfreactie kloppend.

Bekijk het antwoord
  • H+ voor de pijl (1p)
  • e- aan dezelfde kant van de pijl als H+ (1p)
  • Elementbalans en ladingsbalans juist, bij uitsluitend juiste formules voor en na de pijl: $C_3H_8SO + 2\,H^+ + 2\,e^- \rightarrow CH_3SH + C_2H_4 + H_2O$ (1p)

Staan de elektronen na de pijl, dus $C_3H_8SO + 2\,H^+ \rightarrow CH_3SH + C_2H_4 + H_2O + 2\,e^-$, dan krijgt de leerling 2 punten.

Vraag 22 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Lithium-ion-accu’s recyclen

Vraag 19 2 punten

Afgedankte LIA's zijn vaak nog deels opgeladen. Voordat de LIA's worden gerecycled, worden ze ontladen. Dit kan door ze in een oplossing van natriumchloride in water te leggen. Beide elektroden moeten contact maken met de oplossing.

Leg uit waarom de LIA niet ontlaadt in zuiver water, maar wel in water met opgelost natriumchloride. Verwerk in je uitleg het soort deeltjes dat hierbij een rol speelt.

Bekijk het antwoord
  • Zuiver water bevat geen ionen, en een oplossing van natriumchloride bevat wel ionen (Na+ en Cl-). (1p)
  • Voor ontlading moeten geladen deeltjes vrij kunnen bewegen (of verplaatst worden), en de ionen zorgen in de oplossing voor de stroomgeleiding. (1p)

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 23 3 punten

De legering van koper, kobalt en nikkel wordt na enkele extractiestappen gebruikt om nieuwe actieve stof voor de positieve elektrode te maken. Een voorbeeld van zo'n stap is een behandeling met zoutzuur. Hierbij reageert zoutzuur met kobalt tot waterstofgas en een oplossing met Co2+-ionen en Cl--ionen.

Geef de vergelijking van deze reactie van zoutzuur met kobalt.

Bekijk het antwoord
  • $H^+$ staat voor de pijl. (1p)
  • $Co$ staat voor de pijl, en $Co^{2+}$ en $H_2$ staan na de pijl. (1p)
  • De elementbalans klopt in een vergelijking met de juiste formules voor en na de pijl. (1p)

Indien de vergelijking $2\ HCl + Co \rightarrow H_2 + Co^{2+} + 2\ Cl^-$ is gegeven: 2 punten.

Vraag 23 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Ademende flowbatterij

Vraag 31 1 punt

Tijdens het opladen van de flowbatterij treden de volgende halfreacties op:
elektrode A: $2\ H_2O \rightarrow O_2 + 4\ H^+ + 4\ e^-$ (halfreactie 1)
elektrode B: $S_4^{2-} + 2\ e^- \rightarrow 2\ S_2^{2-}$ (halfreactie 2)

Geef de vergelijking van de totale reactie die optreedt tijdens het opladen van de flowbatterij.

Bekijk het antwoord
  • De totale reactievergelijking is juist: $2\ H_2O + 2\ S_4^{2-} \rightarrow O_2 + 4\ H^+ + 4\ S_2^{2-}$. (1p)

Een evenwichtsteken in plaats van de reactiepijl is goed. Het juiste antwoord is $2\ H_2O + 2\ S_4^{2-} \rightarrow O_2 + 4\ H^+ + 4\ S_2^{2-}$.

Vraag 31 in het hele examen

figuur 1

figuur 1
figuur 1 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2024.

Schema van de flowbatterij met halfcel A (links) en halfcel B (rechts). Elke halfcel heeft een elektrode en een voorraadvat met pomp. Het zuurstofdoorlatende membraan zit bovenaan tussen de halfcellen, het Na+-doorlatende membraan onderaan. In het schema staan H2O, H+, Na+, S4 2-, S2 2- en O2.

Vraag 32 2 punten

In figuur 1 is de flowbatterij schematisch weergegeven. Tijdens het opladen treden de halfreacties 1 en 2 op (zie vraag 31).

Leg uit of de pH van de oplossing bij elektrode A door het opladen hoger of lager wordt.

Bekijk het antwoord
  • Tijdens het opladen ontstaan H+-ionen in halfcel A (halfreactie 1). (1p)
  • De conclusie is consequent: door de toename van de H+-concentratie daalt de pH. (1p)

Vraag 32 in het hele examen

Vraag 33 2 punten

Chiang stelt dat deze batterij als het ware zuurstof in- en uitademt. In figuur 1 is de flowbatterij schematisch weergegeven.

Leg uit of de batterij tijdens het leveren van energie zuurstof inademt of juist uitademt. Doe dit aan de hand van een gegeven uit de halfreacties (halfreactie 1: $2\ H_2O \rightarrow O_2 + 4\ H^+ + 4\ e^-$, tijdens het opladen).

Bekijk het antwoord
  • Tijdens het leveren van energie verlopen de halfreacties omgekeerd. (1p)
  • Het reageren van zuurstof hoort bij het inademen en het vrijkomen van zuurstof bij het uitademen; de batterij ademt dus zuurstof in tijdens het leveren van energie. (1p)

Juist antwoord: de batterij ademt zuurstof in tijdens het leveren van energie, omdat de halfreacties dan omgekeerd verlopen en zuurstof wordt verbruikt.

Vraag 33 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Producten uit bischofiet

Vraag 12 1 punt

Doordat in het water een kleine hoeveelheid zuurstof is opgelost, kan corrosie van de metalen buis optreden. Aan het water wordt daarom een kleine hoeveelheid natriumsulfiet-oplossing ($Na_2SO_3$) toegevoegd, waardoor corrosie wordt verhinderd. Verklaar dat het toevoegen van sulfiet-ionen corrosie verhindert.

Bekijk het antwoord
  • Verklaart dat de zuurstof reageert met de sulfiet-ionen en dus geen corrosie meer kan veroorzaken, of dat zuurstof niet met het metaal maar met sulfiet reageert (1p)

Vraag 12 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Ammoniak-brandstofcel

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1

Schema van een ammoniak-brandstofcel. Links de C-MnO2-elektrode, met bovenaan H2O en lucht (zonder O2) en onderaan H2O en lucht (met O2) als toevoer. Rechts de C-Ni-elektrode, met onderaan NH3 als toevoer en bovenaan H2O en N2 als afvoer. Tussen de twee elektroden zit een membraan, waardoor OH⁻-ionen van de C-MnO2-elektrode naar de C-Ni-elektrode bewegen. De twee elektroden zijn verbonden via een lampje.

Vraag 28 2 punten

In figuur 1 is een ammoniak-brandstofcel schematisch weergegeven. In deze brandstofcel reageert zuurstof aan de C-MnO2-elektrode volgens halfreactie a: $O_2$ + 2 $H_2O$ + 4 $e^-$ → 4 $OH^-$ (halfreactie a). Aan de C-Ni-elektrode reageert ammoniak volgens halfreactie b. Halfreactie b is hieronder onvolledig weergegeven: de coëfficiënten ontbreken. $NH_3$ + $OH^-$ → $N_2$ + $H_2O$ + $e^-$ (halfreactie b). Neem halfreactie b over en maak deze kloppend.

Bekijk het antwoord
  • De elementbalans is juist (1p)
  • De ladingsbalans is juist (voorbeeld: 2 $NH_3$ + 6 $OH^-$ → $N_2$ + 6 $H_2O$ + 6 $e^-$) (1p)

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 30 2 punten

Leg uit of de C-MnO2-elektrode de positieve of de negatieve elektrode van de brandstofcel is.

Bekijk het antwoord
  • Juiste uitleg, bijvoorbeeld: bij de C-MnO2-elektrode worden elektronen opgenomen, of: aan de C-MnO2-elektrode reageert de oxidator; de C-Ni-elektrode staat elektronen af (1p)
  • Consequente conclusie: de C-MnO2-elektrode is de positieve elektrode (1p)

Vraag 30 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Zonnebrandstof

Opgavetekst

tekstfragment Zonnebrandstof

“Iedere dertig minuten vangt de aarde een hoeveelheid zonlicht op waarmee we de hele wereld een jaar lang van energie kunnen voorzien. Hier ligt voor ons de uitdaging. We moeten gebruikmaken van deze mogelijkheid.” Met deze woorden opende toenmalig kroonprins Willem Alexander in 2011 een seminar in Dresden.

Wetenschappers hebben iets bedacht om zonlicht te kunnen gebruiken als ‘zonnebrandstof’. Voor deze zonnebrandstof wordt zonne-energie gebruikt die is opgevangen door zonnecellen, om water te ontleden tot waterstof en zuurstof. De gevormde waterstof wordt vervolgens door de genetisch aangepaste bacteriesoort R. eutropha met koolstofdioxide omgezet tot de zonnebrandstof isopropylalcohol (IPA). Dit proces is vereenvoudigd weergegeven in figuur 1a.

Het proces in figuur 1a heeft overeenkomsten met de natuurlijke fotosynthese. Beide processen hebben bijvoorbeeld zonlicht als energiebron nodig.

naar: www.groenegrondstoffen.nl

figuur 1a

figuur 1a
figuur 1a 1a. reactor voor het maken van zonnebrandstof

Schema van de reactor. Bovenaan een zonnecel die met elektrode A en elektrode B is verbonden. De reactor bevat een zoutoplossing met bacteriën; van bovenaf wordt CO2 ingeleid. Bij elektrode A: 2 H2O geeft 4 H+ en O2. Bij elektrode B: 2 H+ geeft H2. Door de bacteriën reageren H2 en CO2 tot IPA.

Vraag 4 2 punten

De omzetting van waterstof tot waterstofionen door het enzym is een halfreactie. Leg uit, aan de hand van deze halfreactie, of voor deze omzetting van waterstof een oxidator of een reductor nodig is. Gebruik eventueel Binas-tabel 48 of ScienceData-tabel 9.1f.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat waterstof een reductor is, omdat er elektronen vrijkomen, of geeft de juiste halfreactie $H_2$ → 2 $H^+$ + 2 e- (1p)
  • Trekt de consequente conclusie dat er een oxidator nodig is (1p)

Juiste onderbouwingen: waterstof is een reductor (er komen elektronen vrij bij de omzetting); de halfreactie $H_2$ → 2 $H^+$ + 2 e- is de reductor. De conclusie is dan dat er een oxidator nodig is.

Vraag 4 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Alpaca

Vraag 12 2 punten

De reactie van Ni met H+ en die van Zn met H+ zijn van hetzelfde reactietype. Leg uit of de reactie van Ni met H+ een redoxreactie is. Gebruik formules uit bovenstaande reactievergelijking.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formules uit de reactievergelijking, bijvoorbeeld: H+ wordt omgezet tot H2, of Ni wordt Ni2+, of Zn wordt Zn2+ (1p)
  • Geeft het inzicht dat er elektronen worden afgestaan, opgenomen of overgedragen, en concludeert dat het een redoxreactie is (1p)

Ook goed: H+ wordt H2 en reageert dus als oxidator; Ni wordt Ni2+ en reageert dus als reductor. Het is dus een redoxreactie.

Vraag 12 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Groen cement

Opgavetekst

Figuur 1 Groen cement

Groen cement
Figuur 1

Schets van de traditionele cementproductie: een lange, ronddraaiende, licht hellende ovenbuis van 180 m. Kalksteen en klei gaan er rechtsboven in. Links onderaan zit de brander met steenkool en lucht, met vlammen in de buis. Gassen gaan rechtsboven weg. Cement komt links onderaan uit de buis.

Figuur 3 Groen cement

Groen cement
Figuur 3

Schema van een brandstofcel met elektrode A, elektrode B en een membraan dat H+ doorlaat. Uit de reactor komen CO2 en O2 (naar de bovenste ingang, bij elektrode B) en H2 (naar de onderste ingang, bij elektrode A). Uit de cel komen CO2 en H2O boven weg.

Vraag 22 2 punten

De gassen die in de reactor ontstaan, kunnen worden gebruikt voor het opwekken van elektrische stroom in een brandstofcel (figuur 3). De elektrische stroom kan weer gebruikt worden om de reactor aan te drijven.

22 Voer de volgende opdrachten uit:
− Geef de halfreactie die optreedt aan elektrode A. Gebruik Binas-tabel 48 of ScienceData-tabel 9.1f.
− Leg uit of elektrode A de positieve of de negatieve elektrode is.

Bekijk het antwoord
  • Halfreactie juist: $H_2 \rightarrow 2\,H^+ + 2\,e^-$ (1p)
  • Uitleg en conclusie consequent met de gegeven halfreactie: aan elektrode A worden elektronen afgestaan (de reductor reageert), dus elektrode A is de negatieve elektrode (1p)

Opmerking: een evenwichtsteken in plaats van de enkele pijl in de halfreactie goed rekenen.

Vraag 22 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Goede wijn

Vraag 14 3 punten

Wijn kan bederven doordat stoffen in de wijn door micro-organismen worden omgezet. Wijn kan bijvoorbeeld zuur gaan smaken doordat azijnzuurbacteriën ethanol omzetten tot azijnzuur ($C_2H_4O_2$). De reactie is een redoxreactie waarbij ethanol als reductor reageert. Geef de vergelijking in molecuulformules van de halfreactie waarbij ethanol met water wordt omgezet tot azijnzuur en $H^+$-ionen.

Bekijk het antwoord
  • Uitsluitend de juiste formules voor en na de pijl: $C_2H_5OH + H_2O \rightarrow C_2H_4O_2 + 4H^+$ (ook $C_2H_6O$ voor ethanol) (1p)
  • $e^-$ na de pijl (1p)
  • De elementbalans en de ladingsbalans kloppen: $C_2H_5OH + H_2O \rightarrow C_2H_4O_2 + 4H^+ + 4e^-$ (1p)

Staat er de vergelijking $C_2H_5OH + H_2O + 4e^- \rightarrow C_2H_4O_2 + 4H^+$ (met de elektronen voor de pijl), dan telt het antwoord 2 punten.

Vraag 14 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Nordic gold

Opgavetekst

Tabel 1

SymboolMassapercentage in Nordic gold (%)Gemiddelde atoommassa (u)Atoomdiameter (10−12 m)
Cu8963,5256
Al5,027,0286
Zn5,065,4266
Sn1,0119324

Vraag 33 1 punt

Aan het oppervlak van de munten kan corrosie plaatsvinden, waardoor geoxideerd koper in de vorm van koper(I)oxide ($Cu_2O$) en geoxideerd aluminium (aluminiumoxide) kunnen ontstaan. Doordat aluminium minder edel is dan koper, oxideert het eerder dan koper. Geoxideerd aluminium beperkt de corrosiegevoeligheid van Nordic gold. Geef aan waardoor geoxideerd aluminium de corrosiegevoeligheid van Nordic gold beperkt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat het geoxideerde aluminium een beschermend, afsluitend laagje vormt dat voorkomt dat zuurstof en water verder reageren met aluminium (1p)

Vraag 33 in het hele examen

Vraag 34 2 punten

Geef aan of voor de omzetting van koper tot $Cu_2O$ een oxidator of een reductor nodig is. Licht je antwoord toe aan de hand van het verschil tussen de koperdeeltjes in koper en de koperdeeltjes in $Cu_2O$.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een relevant verschil: de koperatomen in koper hebben lading 0 en de koperdeeltjes in $Cu_2O$ zijn $Cu^+$-ionen; de koperatomen staan elektronen af (1p)
  • Consequente conclusie: koper reageert als reductor, dus voor de omzetting is een oxidator nodig (1p)

Alleen het antwoord 'de deeltjes veranderen van lading, dus er is een oxidator nodig' levert 1 punt op.

Vraag 34 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Houtspons

Opgavetekst

Houtspons

Bij scheepsongelukken kan olie lekken naar het water. Om milieuschade te voorkomen hebben onderzoekers een materiaal op basis van hout ontwikkeld, waarmee olie uit water kan worden opgenomen. De werking van dit materiaal lijkt op die van een spons. Daarom heeft het de naam 'houtspons' gekregen. Hout bestaat uit cellulose, lignine en hemicellulose. Bij het maken van een houtspons moet het hout als volgt worden behandeld:
stap 1: Lignine wordt verwijderd.
stap 2: Hemicellulose wordt verwijderd.
stap 3: De overgebleven cellulose wordt gedroogd.
stap 4: De gedroogde cellulose wordt hydrofoob gemaakt.

stap 1
Voor het verwijderen van lignine wordt een oplossing van natriumchloriet gebruikt met een pH van 4,7. Deze oplossing bevat onder andere chlorietionen (ClO2–). Uit deze chlorietionen wordt chloordioxide (ClO2) gevormd volgens reactie 1.
reactie 1: 5 ClO2– + 4 H+ → 4 ClO2 + Cl– + 2 H2O
Chloordioxide (ClO2) reageert vervolgens met lignine. Bij deze redoxreactie wordt ClO2 omgezet tot ClO2– volgens onderstaande halfreactie a. Deze vergelijking is onvolledig: er ontbreekt een elektron.
halfreactie a: ClO2 → ClO2–

Vraag 2 2 punten

Leg uit of $ClO_2$ in halfreactie a reageert als oxidator of als reductor. Halfreactie a: $ClO_2 \rightarrow ClO_2^-$ (er ontbreekt een elektron).

Bekijk het antwoord
  • Uitleg waaruit blijkt dat er een elektron is opgenomen: $ClO_2 + e^- \rightarrow ClO_2^-$ (1p)
  • Consequente conclusie: $ClO_2$ reageert als oxidator (1p)

Alleen de conclusie dat ClO2 als oxidator reageert, zonder uitleg over het opgenomen elektron, levert 1 punt op.

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 3 2 punten

Leg uit met behulp van reactie 1 en halfreactie a dat $ClO_2^-$ geen katalysator is.

Bekijk het antwoord
  • Inzicht dat $ClO_2^-$ wordt verbruikt, of dat een katalysator niet wordt verbruikt (1p)
  • Uitleg waaruit blijkt dat de molverhouding $ClO_2^-$ : $ClO_2$ bij reactie 1 (5 : 4) en bij halfreactie a (1 : 1) ongelijk is, of dat $ClO_2^-$ niet uitsluitend wordt omgezet tot $ClO_2$ (1p)

De twee subcriteria zijn elk een alternatief: één uitleg per punt. Beide uitleggen mogen als voorbeeld staan, zolang ze in de geest van het model zijn.

Vraag 3 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Metal fuels

Opgavetekst

Metal fuels

De komende jaren zullen steenkolencentrales worden gesloten om de elektriciteitsproductie duurzamer te maken. Een onderzoeksteam van de TU Eindhoven onderzoekt of deze centrales toch nog langer te gebruiken zijn wanneer steenkool wordt vervangen door een zogeheten 'metal fuel'. Een metal fuel is een metaalpoeder dat verbrand kan worden. Het onderzoeksteam gebruikt hiervoor ijzerpoeder.
De verbrandingsreactie van ijzerpoeder verloopt als volgt:
reactie 1: 4 Fe (s) + 3 O2 (g) → 2 Fe2O3 (s)

In deze opgave wordt de productie van elektrische stroom op basis van de verbranding van ijzerpoeder beschreven. Op de uitwerkbijlage is hiervoor een vereenvoudigd en nog onvolledig blokschema gegeven. Eerst wordt ijzerpoeder dat in ruimte I is opgeslagen, gemengd met lucht. In een verbrandingskamer (ruimte II) wordt dit lucht-ijzermengsel tot ontbranding gebracht.
De verbranding van ijzerpoeder in ruimte II verloopt specifiek: de zuurstof reageert aan het oppervlak van de ijzerpoederdeeltjes en er vormt zich een korst van ijzeroxide (zie figuur 1). De korst wordt steeds dikker en uiteindelijk blijft er een vast deeltje over dat voornamelijk uit Fe2O3 bestaat.
Wanneer ijzerpoederdeeltjes reageren in ruimte II nemen ze in massa toe. Wanneer de poederdeeltjes na de verbranding groot en zwaar genoeg zijn, zakken ze naar de onderkant van de verbrandingskamer en komen ze in een opvangruimte terecht (ruimte III).

figuur 1 Ijzerpoederdeeltje

Ijzerpoederdeeltje
figuur 1 figuur 1

Tekening van een ijzerpoederdeeltje: een grijs binnenste van ijzer, omgeven door een korst van ijzeroxide. Van buiten reageert zuurstof met het deeltje (aangegeven met een golvende pijl). Labels: ijzer, korst van ijzeroxide, zuurstof, poederdeeltje.

Vraag 11 1 punt

Geef een verklaring voor het toenemen van de massa van de poederdeeltjes.

Bekijk het antwoord
  • Ijzer (ijzeratomen) is gebonden aan zuurstof of zuurstofatomen zijn erbij gekomen, waardoor de massa toeneemt (1p)

Elk van de voorbeelden telt: ijzer is gebonden aan zuurstof, of zuurstofatomen zijn erbij gekomen.

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 14 2 punten

Geef de vergelijking voor de reactie van $Fe_2O_3$ met waterstof.

Bekijk het antwoord
  • $H_2$ voor de pijl en $H_2O$ na de pijl (1p)
  • $Fe_2O_3$ voor de pijl en Fe na de pijl, en de elementbalans juist in een vergelijking met uitsluitend de juiste formules: $Fe_2O_3 + 3 H_2 \rightarrow 2 Fe + 3 H_2O$ (1p)

Indien de vergelijking $Fe_2O_3 + 6 H \rightarrow 2 Fe + 3 H_2O$ is gegeven, levert dat 1 punt op. Met de juiste formules en een juiste elementbalans telt het hele antwoord.

Vraag 14 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Alcohol in de auto

Opgavetekst

figuur 1 Energievoorziening van de auto

Energievoorziening van de auto
figuur 1 figuur 1

Schema van een auto met de energievoorziening: alcohol-tank, reformer, H2, SOFC, batterij en motor. Vanuit de lucht gaat lucht naar de SOFC.

Vraag 26 2 punten

Geef met behulp van de vergelijkingen van onderstaande halfreacties de vergelijking van de totale reactie. Elektrode A: H2 + O2– → H2O + 2 e–. Elektrode B: O2 + 4 e– → 2 O2–.

Bekijk het antwoord
  • De halfreacties in de juiste verhouding opgeteld: 2 × (H2 + O2– → H2O + 2 e–) en 1 × (O2 + 4 e– → 2 O2–) (1p)
  • Gelijke formules en e– voor en na de pijl tegen elkaar weggestreept: 2 H2 + O2 → 2 H2O (1p)

Als slechts de vergelijking 2 H2 + O2 → 2 H2O is gegeven, dan goed rekenen.

Vraag 26 in het hele examen

Vraag 29 2 punten

De SOFC wordt verhit tot 600 °C. Bij deze temperatuur kunnen O2–-ionen naar een volgende lege plek springen. Netto verplaatsen zich op deze manier O2–-ionen door de elektrolyt heen, van de ene elektrode naar de andere. Leg uit met behulp van de gegeven halfreacties in welke richting de O2–-ionen zich tijdens de stroomlevering verplaatsen, van elektrode A naar elektrode B of van B naar A.

Bekijk het antwoord
  • Juiste uitleg: O2–-ionen worden bij elektrode B gevormd en bij elektrode A gebruikt (of: de elektronen gaan van A naar B, dus de O2–-ionen bewegen de tegengestelde kant op) (1p)
  • Consequente conclusie: de O2–-ionen bewegen van elektrode B naar elektrode A (1p)

Vraag 29 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Brons

Vraag 3 2 punten

De vorming van koper uit koper(II)oxide (regels 9 en 10 van het tekstfragment) is een redoxreactie. Bepaal aan de hand van de ladingsverandering of de koperdeeltjes in koper(II)oxide bij deze reactie oxidator of reductor zijn. Noteer je antwoord als volgt: De lading van de koperdeeltjes in koper(II)oxide is: … De lading van de koperdeeltjes in koper is: … De koperdeeltjes in koper(II)oxide zijn dus: …

Bekijk het antwoord
  • De lading van de koperdeeltjes voor en na de reactie is juist: 2+ in koper(II)oxide en 0 in koper (1p)
  • De conclusie is in overeenstemming met de gegeven ladingen: de koperdeeltjes in koper(II)oxide zijn oxidator (1p)

Vraag 3 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Hard water

Vraag 16 2 punten

Hoewel chroom een onedeler metaal is dan koper, is zo'n verchroomd verwarmingselement toch bestand tegen corrosie. Door reactie met zuurstof ontstaat namelijk op het chroom een laagje chroomoxide dat verdere aantasting van het chroom verhindert. Verklaar met behulp van begrippen op microniveau dat een laagje chroomoxide de corrosie van het daaronder liggende chroom verhindert.

Bekijk het antwoord
  • Inzicht dat bij corrosie zuurstof in contact moet komen met chroom, en dat het chroomoxide dit voorkomt (1p)
  • Juist gebruik van begrippen op microniveau voor de stoffen chroomoxide, zuurstof en chroom (de deeltjes in het laagje zitten zo dicht op elkaar dat zuurstof het chroom niet kan bereiken) (1p)

Vraag 16 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Zalmbatterijtje

Vraag 17 2 punten

Zilveroxidebatterijtjes leveren stroom volgens de volgende halfreacties: $Ag_2O + H_2O + 2 e^- → 2 Ag + 2 OH^-$ en $Zn + 2 OH^- → ZnO + H_2O + 2 e^-$. Geef met behulp van deze halfreacties de vergelijking van de totale reactie voor de stroomlevering.

Bekijk het antwoord
  • De halfreacties zijn in de juiste verhouding opgeteld (1p)
  • $e^-$, $OH^-$ en $H_2O$ voor en na de pijl zijn tegen elkaar weggestreept (1p)

Wanneer slechts de vergelijking $Ag_2O + Zn → 2 Ag + ZnO$ is gegeven, dit volledig goed rekenen.

Vraag 17 in het hele examen

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Schematische doorsnede van het zalmbatterijtje (niet op schaal). Van boven naar beneden: lithium (donker vlak), PP, aluminiumgaasje met carbofluor, PP. De lagen zijn opgerold ('oprollen'). Aan de elektroden zijn koperdraadjes bevestigd, die uit het kokertje steken.

Vraag 18 2 punten

Wanneer het batterijtje stroom levert, treden de volgende halfreacties op: $CF_x + x e^- → C + x F^-$ en $Li → Li^+ + e^-$. Leg uit of de elektrode met carbofluor de positieve of de negatieve elektrode is.

Bekijk het antwoord
  • Carbofluor is de oxidator / neemt elektronen op (1p)
  • Consequente conclusie: de elektrode met carbofluor is de positieve elektrode (1p)

Vraag 18 in het hele examen

figuur 2

figuur 2
figuur 2

Microscoopopname van een deel van het laagje polypropeen. Te zien is een oppervlak met veel langwerpige, donkere gaatjes. Schaal: 1 × 10^-6 m.

Vraag 19 2 punten

Figuur 2 toont een microscoopopname van een deel van het laagje polypropeen. In figuur 2 is te zien dat het polypropeen niet dicht is, maar gaatjes heeft. Leg uit dat de gaatjes noodzakelijk zijn voor de werking van het batterijtje.

Bekijk het antwoord
  • Inzicht dat de elektroden geleidend met elkaar in verbinding moeten staan (de stroomkring moet gesloten zijn) (1p)
  • Inzicht dat de elektrolyt ionen bevat (1p)

Indien het antwoord is: de elektrolyt moet kunnen bewegen tussen de elektroden / moet de elektroden (geleidend) met elkaar verbinden: 1 punt. Indien het antwoord is: het oplosmiddel moet kunnen bewegen tussen de elektroden: 0 punten.

Vraag 19 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Lithium-ionbatterij

Opgavetekst

figuur 2

figuur 2
figuur 2

Schematische vergroting van het elektrolyt, met polymeerketens (keten 1, 2 en 3) naast elkaar. Links is een Li+-ion gebonden aan O-atomen van een polymeerketen. Een pijl met de tekst Li+ beweegt naar rechts in de batterij tijdens stroomlevering loopt naar rechts. Rechts is het Li+-ion gebonden aan O-atomen van een volgende polymeerketen. Legenda: O = O-atoom; R = CH2CH2; Li+ = Li+-ion.

figuur 1 Lithium-ionbatterij

Lithium-ionbatterij
figuur 1

Schematische tekening van een lithium-ionbatterij. Links staat elektrode A, rechts elektrode B, en tussen beide elektroden een blok met het opschrift elektrolyt. Een draad met een energieverbruiker (een weerstand) verbindt de twee elektroden boven het elektrolyt.

Vraag 13 2 punten

Elektrode A bevat onder andere het metaal lithium en elektrode B bevat Li+-ionen (zie figuur 1). Tijdens stroomlevering treden de volgende halfreacties op: halfreactie 1: $LiC_6 \rightarrow 6\ C + Li^+ + e^-$; halfreactie 2: $CoO_2 + Li^+ + e^- \rightarrow LiCoO_2$. Geef aan welke halfreactie optreedt aan elektrode A en vermeld ook of dit de positieve of de negatieve elektrode is. Noteer je antwoord als volgt: Aan elektrode A treedt halfreactie ... op. Dit is dus de ... elektrode.

Bekijk het antwoord
  • Aan elektrode A treedt halfreactie 1 op. (1p)
  • Consequente conclusie: dit is de negatieve elektrode. (1p)

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 2 punten

$CoO_2$ kan worden opgevat als een zout dat bestaat uit kobaltionen en oxide-ionen. $LiCoO_2$ kan worden opgevat als een zout dat bestaat uit lithiumionen, kobaltionen en oxide-ionen. Uit de formules $CoO_2$ en $LiCoO_2$ kan worden afgeleid dat de kobaltionen in $CoO_2$ en in $LiCoO_2$ niet dezelfde lading hebben. Geef de lading van het kobaltion in $CoO_2$ en van het kobaltion in $LiCoO_2$. Noteer je antwoord als volgt: De lading van het kobaltion in $CoO_2$ is ... De lading van het kobaltion in $LiCoO_2$ is ...

Bekijk het antwoord
  • De lading van het kobaltion in $CoO_2$ is 4+. (1p)
  • De lading van het kobaltion in $LiCoO_2$ is 3+, de lading in $CoO_2$ verminderd met 1. (1p)

Vraag 14 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Battolyser

Opgavetekst

Figuur 1 De battolyser

De battolyser
Figuur 1

Schematische tekening van de battolyser. Twee ruimtes zijn gescheiden door een gestippeld membraan. Elke ruimte bevat een elektrode: elektrode A links en elektrode B rechts, beide grijs getekend. Boven elke ruimte is een gasafvoer getekend (gas met een pijl omhoog). Onderaan elke ruimte is een wateraanvoer getekend (water met een pijl naar binnen).

Vraag 11 2 punten

Ijzer en NiO(OH), die ontstaan tijdens het opladen van de batterij, zijn katalysatoren voor de elektrolyse van water. Daardoor wordt in de battolyser, wanneer de batterij al voor een deel opgeladen is, netto water omgezet volgens de volgende halfreacties: elektrode A: 2 H2O + 2 e− → H2 + 2 OH−; elektrode B: 4 OH− → O2 + 2 H2O + 4 e−. Laat zien aan de hand van de gegeven vergelijkingen van de halfreacties, dat netto water wordt omgezet.

Bekijk het antwoord
  • De vergelijkingen van de halfreacties in de juiste verhouding optellen (elektrode A 2×, elektrode B 1×) (1p)
  • Gelijke formules en e− voor en na de pijl tegen elkaar wegstrepen, zodat 2 H2O → 2 H2 + O2 overblijft (1p)

Indien uitsluitend de vergelijking 2 H2O → 2 H2 + O2 is gegeven: 1 punt.

Vraag 11 in het hele examen

Uitwerkbijlage: battolyser Schematische tekening van de battolyser om in te tekenen

Schematische tekening van de battolyser om in te tekenen
Uitwerkbijlage: battolyser

Dezelfde schematische tekening van de battolyser als figuur 1 in de opgave: twee ruimtes gescheiden door een gestippeld membraan, met elektrode A links en elektrode B rechts, gasafvoer boven en wateraanvoer onder. Een stroomdraad tussen de elektrodes ontbreekt.

Vraag 13 2 punten

Tijdens het leveren van elektrische energie treden de volgende halfreacties op: elektrode A: Fe + 2 OH− → Fe(OH)2 + 2 e−; elektrode B: NiO(OH) + H2O + e− → Ni(OH)2 + OH−. Op de uitwerkbijlage is de battolyser nogmaals schematisch weergegeven. In deze figuur ontbreekt een stroomdraad. Geef in de figuur op de uitwerkbijlage aan waar en in welke richting de elektronen en hydroxide-ionen zich verplaatsen tijdens het leveren van elektrische energie door het tekenen van: een lijn met het bijschrift stroomdraad; een pijl met het bijschrift e−; een pijl met het bijschrift OH−.

Bekijk het antwoord
  • De elektrodes via de buitenzijde verbonden door een lijn met het bijschrift stroomdraad, met de plaats van de elektronenstroom (via de stroomdraad) en van de hydroxide-ionenstroom (door het membraan) juist aangegeven (1p)
  • De richtingen juist aangegeven: de elektronenstroom van elektrode A naar elektrode B en de hydroxide-ionenstroom van elektrode B naar elektrode A (1p)

Een lijn met het bijschrift stroomdraad verbindt de elektrodes via de buitenzijde. Op de stroomdraad staat een pijl met het bijschrift e− van elektrode A naar elektrode B. Door het membraan staat een pijl met het bijschrift OH− van elektrode B naar elektrode A.

Vraag 13 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Lood in wijn

Vraag 20 2 punten

Daarbij ontstaat als gevolg van een redoxreactie een oplossing van loodsuiker (Pb(CH3COO)2) uit het lood van de ketels. Leid af, aan de hand van de ladingsverandering van de looddeeltjes, of het lood van de ketels bij deze reactie reageerde als oxidator of als reductor. Noteer je antwoord als volgt: lading van de looddeeltjes in lood: ...; lading van de looddeeltjes in loodsuiker: ...; lood is dus: ...

Bekijk het antwoord
  • Juiste lading van de looddeeltjes in lood (0) en in loodsuiker (2+) (1p)
  • Consequente conclusie: lood is reductor (1p)

Vraag 20 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Toner

Vraag 36 3 punten

Door de oven stroomt argon (zie de bron). Leg uit, aan de hand van de gegeven reactievergelijkingen, waardoor minder ijzer kan ontstaan wanneer een gasstroom van lucht zou worden gebruikt in plaats van argon. Reactie 1: Fe3O4 + CO → 3 FeO + CO2; reactie 2: FeO + C → Fe + CO; reactie 3: FeO + CO → Fe + CO2.

Bekijk het antwoord
  • Lucht bevat zuurstof, eventueel impliciet (1p)
  • De koolstofverbindingen (koolstof, CO en methaan) worden met zuurstof omgezet / verbranden (1p)
  • Dus reactie 1, 2 en/of 3 verloopt minder of anders, waardoor er minder ijzer ontstaat (1p)

Indien het antwoord is gegeven als 'ijzer wordt omgezet/reageert met zuurstof, waardoor er minder ijzer overblijft': 2 punten. Indien het antwoord is gegeven als 'ijzer reageert met lucht': 0 punten.

Vraag 36 in het hele examen

2021, tijdvak 3: CO-meting

Vraag 18 3 punten

De werking van de CO-meter is gebaseerd op een redoxreactie in een elektrochemische cel. De uitgeademde lucht wordt langs een van de elektroden geleid. Het CO wordt daarbij omgezet tot CO2 volgens onderstaande halfreactie: H2O + CO → 2 H+ + CO2 + 2 e-. Aan de andere elektrode van de CO-meter reageert zuurstof. Bij deze omzetting reageren ook H+-ionen. Geef de vergelijking van de andere halfreactie en de vergelijking van de totale reactie in de CO-meter. Gebruik Binas-tabel 48 of ScienceData-tabel 9.1F.

Bekijk het antwoord
  • Juiste halfreactie van de oxidator: O2 + 4 H+ + 4 e- → 2 H2O (1p)
  • De gegeven halfreacties zijn in de juiste verhouding opgeteld: de CO-halfreactie tweemaal (1p)
  • De totale redoxreactie is juist, waarin gelijke deeltjes voor en na de pijl zijn weggestreept: 2 CO + O2 → 2 CO2 (1p)

Een halfreactie met een evenwichtsteken in plaats van een enkele pijl wordt goed gerekend. Is als halfreactie van de oxidator O2 + 2 H+ + 2 e- → H2O2 gegeven, leidend tot de totaalreactie O2 + H2O + CO → H2O2 + CO2, dan wordt dat hier goed gerekend. Is bij de zuurstofelektrode de vergelijking O2 + 2 H2O + 4 e- → 4 OH- gegeven, gevolgd door H+ + OH- → H2O en het wegstrepen van H2O voor en na de pijl, dan wordt dat goed gerekend.

Vraag 18 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Zonlicht maakt zout water zoet

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Schematische tekening van een elektrodialyse-opstelling met zes compartimenten en afwisselend membranen A en B. Links de plus-pool, rechts de min-pool. Zout grondwater stroomt van onderaf binnen. Er komen twee vloeistofstromen uit: vloeistofstroom 1 uit en vloeistofstroom 2 uit, bovenin. Aan beide uiteinden staan elektrolyt in en elektrolyt uit.

Opstelling met getekende ionen (uitwerkbijlage)

Opstelling met getekende ionen (uitwerkbijlage)

Dezelfde elektrodialyse-opstelling als figuur 1, met membranen A en B afwisselend. In de middelste compartimenten staan Na+- en Cl--ionen getekend. Bovenaan staan de aanduidingen vloeistofstroom 1 uit en vloeistofstroom 2 uit. Links de plus-pool (+) en rechts de min-pool (-).

Vraag 23 2 punten

Aan de negatieve elektrode ontstaat waterstof volgens halfreactie 1. Als deze waterstof wordt opgeslagen, kan die gebruikt worden voor een brandstofcel die 's nachts de opstelling van energie voorziet. De waterstof wordt gevormd volgens onderstaande halfreactie: 2 H2O + 2 e- → H2 + 2 OH- (halfreactie 1). Langs beide elektroden wordt een elektrolyt-oplossing geleid. Hiervoor wordt een oplossing van natriumsulfaat (Na2SO4) gebruikt. Leg uit of de elektrolyt-oplossing aan de negatieve elektrode (na enige tijd) ververst moet worden.

Bekijk het antwoord
  • Aan de negatieve elektrode ontstaat OH- (en H2O wordt omgezet), waardoor de oplossing steeds basischer wordt, of waardoor Na+ zich ophoopt (1p)
  • Consequente conclusie: de elektrolyt-oplossing moet worden ververst (1p)

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 2 punten

In de opstelling van figuur 1 wordt voorkomen dat chloride-ionen in de elektrolyt-oplossing aan de positieve elektrode komen. Dit voorkomt het optreden van een ongewenste halfreactie van Cl- aan deze elektrode. Volgens het GHS-systeem zou dan gevarenzin H330 van toepassing zijn. Geef de vergelijking voor deze halfreactie en geef aan op welke stof H330 van toepassing is. Gebruik Binas-tabellen 48 en 97E of ScienceData-tabellen 9.1F en 38.3.

Bekijk het antwoord
  • Vergelijking van de halfreactie: 2 Cl- → Cl2 + 2 e- (1p)
  • H330 is van toepassing op de stof Cl2 (chloor(gas)) (1p)

Vraag 24 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Kringloop

Vraag 31 2 punten

De vluchtige zwavelbevattende stoffen komen vrij uit de oceaan en worden in de atmosfeer omgezet tot zwaveldioxide. Vervolgens worden de zwaveldioxidemoleculen in een reactie met andere moleculen omgezet tot sulfaationen. De sulfaationen komen, met bijvoorbeeld regen, in de bodem terecht. Leg uit aan de hand van de lading van de genoemde deeltjes of sulfaationen de enige deeltjes zijn die ontstaan bij deze omzetting van zwaveldioxide.

Bekijk het antwoord
  • Uit de uitleg blijkt dat SO2-moleculen ongeladen zijn (1p)
  • Sulfaationen zijn geladen, en de conclusie is dat sulfaationen niet het enige reactieproduct zijn (er ontstaan ook positief geladen deeltjes) (1p)

Een antwoord als: Nee, want er ontbreken positief geladen ionen, wordt voor 1 punt goed gerekend. Een antwoord als: Het aantal S- en O-atomen voor en na de pijl is gelijk, dus sulfaationen zijn het enige reactieproduct, krijgt 0 punten.

Vraag 31 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Kopergehalte van een munt

Vraag 1 2 punten

Vera heeft een munt van een koperlegering en onderzoekt het kopergehalte. Zij brengt de munt in een overmaat geconcentreerd salpeterzuur. Alle metalen van de legering reageren en er ontstaat een heldere oplossing. De reactievergelijking is: $Cu(s) + 2 NO_3^-(aq) + 4 H^+(aq) \rightarrow Cu^{2+}(aq) + 2 NO_2(g) + 2 H_2O(l)$. Dit is een redoxreactie.

Leg uit, aan de hand van de formules van beide soorten koperdeeltjes in de reactievergelijking, of Cu de oxidator of de reductor is.

Bekijk het antwoord
  • Geeft een uitleg waaruit blijkt dat Cu elektronen afstaat, met de formules van beide koperdeeltjes (Cu en Cu2+) (1p)
  • Trekt de consequente conclusie dat Cu de reductor is (1p)

Een antwoord als ‘Cu is een metaal, dus de reductor’ of ‘Cu wordt Cu2+, dus koper is de reductor’ geeft 1 punt. Een redenering met lading 0 voor de reactie en lading 2+ na de reactie, dus koper is de reductor, is goed.

Vraag 1 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Fluimucil®

Opgavetekst

figuur 1 Structuurformules van NAC en aspartaam

Structuurformules van NAC en aspartaam
figuur 1

Structuurformules van NAC (links) en aspartaam (rechts). De atoombindingen in aspartaam zijn genummerd 1 tot en met 7.

Uitwerkbijlage bij vraag 33

Uitwerkbijlage bij vraag 33

De onvolledige halfreactie: R-CH2-SH (NAC) reageert met een zwavelbrug (S-S) uit het slijm, waarbij de zwavelbrug verbroken wordt en H+ ontstaat. De elektronen (e-) en de coëfficiënten ontbreken.

Vraag 33 3 punten

Het verbreken van zwavelbruggen in slijm is een redoxreactie. Op de uitwerkbijlage is de vergelijking van de halfreactie van het verbreken van zwavelbruggen in slijm schematisch weergegeven. De structuurformule van NAC is hierbij weergegeven als R-CH2-SH. De vergelijking van deze halfreactie is onvolledig: de elektronen (e-) en de coëfficiënten ontbreken.

Maak de onvolledige vergelijking op de uitwerkbijlage compleet door e- aan de juiste kant van de pijl te zetten en de vergelijking kloppend te maken.

Bekijk het antwoord
  • Zet e- na de pijl (1p)
  • De elementbalans klopt (1p)
  • De ladingsbalans klopt (1p)

Een vergelijking met 2 e- voor de pijl en coëfficiënt 2 voor NAC en voor H+ geeft 2 punten. Een vergelijking met e- na de pijl en coëfficiënt 1 voor zowel H+ als e- geeft 1 punt. Is een extra formule voor of na de pijl vermeld, dan één punt aftrek.

Vraag 33 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Honing

Opgavetekst

Honing

Honing wordt door bijen gemaakt uit nectar, een suikerrijke vloeistof uit bloemen. Nectar bevat behalve water onder andere sacharose, glucose en fructose. Bijen zetten deze nectar met behulp van enzymen om tot honing, waarbij het massapercentage suikers (koolhydraten) toeneemt. Daarbij wordt de sacharose grotendeels omgezet tot glucose en fructose. Deze reactie is een hydrolyse.

Honing heeft een antibacteriële werking. Wanneer op de huid rond een wondje een beetje honing wordt gesmeerd, remt dit de bacteriegroei rond de wond. Door de hoge concentratie suikers drogen de bacteriën uit.

Een andere oorzaak van deze ontsmettende werking kan worden verklaard met de aanwezigheid van het enzym glucose-oxidase in honing. In matig verdunde en enigszins zure honing wordt dit enzym actief. Glucose-oxidase zet glucose met behulp van zuurstof en water om tot gluconzuur ($C_6H_{12}O_7$) en waterstofperoxide. Hierbij is zuurstof de oxidator. Het gevormde waterstofperoxide remt de groei van bacteriën.

De bovenstaande oorzaken zijn echter onvoldoende om de ontsmettende werking van honing volledig te verklaren. Bij een onderzoek werd in een bepaald soort honing het eiwit ‘defensine 1’ ontdekt. Bijen gebruiken defensine 1 in hun afweersysteem. Defensine 1 is in de lichtzure honing (pH = 4) positief geladen. De zijgroepen van bepaalde aminozuren in het eiwit hebben dan een positieve lading. Deze positieve lading is noodzakelijk voor de antibacteriële werking van het eiwit. Schematisch kan het ontstaan van de positieve lading als volgt worden weergegeven:

$Def1-NH_2 + H^+$ → $Def1-NH_3^+$

Hieronder is de aminozuurvolgorde in een fragment van dit eiwit weergegeven:

Leu Leu Ser Phe Lys Gly

Honing zal na verloop van tijd kristalliseren. Door de honing voorzichtig te verwarmen kan de honing weer kristalvrij worden gemaakt. Wanneer de honing echter enige tijd boven 40 °C is verwarmd, blijkt een groot deel van de antibacteriële activiteit, ook na afkoelen, verloren te zijn gegaan.

Vraag 24 2 punten

Zuurstof is de oxidator bij de omzetting van glucose tot gluconzuur en waterstofperoxide. Geef de vergelijking van de halfreactie van de oxidator. Maak gebruik van Binas-tabel 48 of ScienceData-tabel 9.1f.

Bekijk het antwoord
  • Juiste halfreactie: $O_2 + 2H^+ + 2e^- → H_2O_2$. (2p)

Indien een van de volgende vergelijkingen is gegeven: $O_2 + 4H^+ + 4e^- → 2H_2O$ of $O_2 + 2H_2O + 4e^- → 4OH^-$: 1 punt.

Vraag 24 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Melkzuursensor

Vraag 3 2 punten

Met de melkzuursensor wordt de concentratie van melkzuur in het zweet bepaald. Elektrode A is gemaakt van grafiet (koolstof) en is bedekt met het enzym lactaatoxidase (LOx). Zweet fungeert als elektrolyt. Onder invloed van LOx wordt melkzuur omgezet tot pyrodruivenzuur ($C_3H_4O_3$). Melkzuur treedt in deze reactie op als reductor. De vergelijking van de halfreactie is hieronder onvolledig weergegeven. De elektronen en de coëfficiënten ontbreken: $C_3H_6O_3 \rightarrow C_3H_4O_3 + H^+$. Neem deze onvolledige vergelijking over, zet $e^-$ aan de juiste kant van de pijl en maak de vergelijking kloppend.

Bekijk het antwoord
  • De elektronen ($e^-$) staan na de pijl. (1p)
  • De coëfficiënten zijn juist en de ladingsbalans klopt: $C_3H_6O_3 \rightarrow C_3H_4O_3 + 2\,H^+ + 2\,e^-$. (1p)

Indien de vergelijking $C_3H_6O_3 + 2\,e^- \rightarrow C_3H_4O_3 + 2\,H^+$ is gegeven (elektronen aan de verkeerde kant): 1 punt.

Vraag 3 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Arseen in drinkwater

Vraag 9 2 punten

Bij het uitvoeren van de test reageren zink en zoutzuur volgens de volgende reactievergelijking (reactie 1): $Zn + 2\,H^+ \rightarrow Zn^{2+} + H_2$. Leg uit, aan de hand van formules in de reactievergelijking, of reactie 1 een zuur-basereactie is of een redoxreactie.

Bekijk het antwoord
  • Noemt aan de hand van de formules dat Zn elektronen afstaat, of dat H+ elektronen opneemt, of dat de ladingen van Zn en H+ veranderen. (1p)
  • Conclusie: het is een redoxreactie. (1p)

Eén van deze antwoorden geeft 1 punt: 'Er worden geen H+ ionen overgedragen. Het is dus geen zuur-basereactie maar een redoxreactie'; 'De deeltjes veranderen van lading, dus het is een redoxreactie'; 'Zink is geen zuur en geen base, dus het is een redoxreactie'. Een redoxreactie zonder uitleg of met een onjuiste uitleg geeft 0 punten, evenals 'Het is een redoxreactie want er worden elektronen/ladingen overgedragen' en 'Het is een zuur-basereactie want er wordt H+ overgedragen'. Opmerking uit het CV: 'Zn wordt Zn^{2+} / H+ wordt H2. De lading verandert, dus het is een redoxreactie' goed rekenen.

Vraag 9 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Solar-Jet

Vraag 28 2 punten

Bij stap 1 wordt een deel van de cerium(IV)ionen omgezet tot cerium(III)ionen, en een deel van de oxide-ionen tot zuurstofmoleculen. Deze reactie (reactie 1) is: 4 CeO2 → 2 Ce2O3 + O2. Geef aan of de oxide-ionen die bij reactie 1 (stap 1) betrokken zijn, reageren als oxidator of als reductor. Motiveer je antwoord.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat de oxide-ionen elektronen kwijtraken, elektronen afstaan, of van lading 2- naar lading 0 veranderen (1p)
  • Noemt dat de oxide-ionen dus als reductor reageren (1p)

Indien het antwoord ‘reductor’ is gegeven zonder motivatie of met een onjuiste motivatie: 0 punten. Juiste motivaties: de oxide-ionen raken elektronen kwijt (lading 2- verandert in 0); de oxide-ionen staan elektronen af.

Vraag 28 in het hele examen

Hoe vaak redoxreacties in het examen komt

Vragen over redoxreacties per centraal examen scheikunde havo. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 114, 1726%
2026, tijdvak 210-11, 18, 23413%
2025, tijdvak 13-4, 27-28412%
2025, tijdvak 211-12, 14, 17, 22514%
2024, tijdvak 119, 23, 31-33515%
2024, tijdvak 212, 28, 3039%
2023, tijdvak 14, 1226%
2023, tijdvak 22213%
2022, tijdvak 114, 33-3438%
2022, tijdvak 22-3, 11, 14, 26, 29616%
2022, tijdvak 33, 16-19515%
2021, tijdvak 113-1425%
2021, tijdvak 211, 13, 20, 36411%
2021, tijdvak 318, 23-24, 31412%
2019, tijdvak 11, 3326%
2019, tijdvak 22413%
2018, tijdvak 13, 926%
2018, tijdvak 22813%

In 18 van de 18 ingedeelde examens scheikunde havo staat een vraag over redoxreacties, samen 56 vragen (9% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2022, tijdvak 2: 6 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 11% van de vragen over redoxreacties, daarvoor 8%. Het onderwerp krijgt de laatste jaren meer ruimte.

Oefenen met redoxreacties

Maak de 15 nieuwste examenvragen over redoxreacties online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over redoxreacties

Andere onderwerpen scheikunde havo

Redoxreacties op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen scheikunde havo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker scheikunde per vraagtype nakijkt, lees je op scheikunde toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op scheikunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt redoxreacties voor in het eindexamen scheikunde havo?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 56 vragen over redoxreacties, 9% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 18 van die examens.

In welk examen scheikunde havo stonden de meeste vragen over redoxreacties?

In het examen van 2022, tijdvak 2, met 6 vragen: 2-3, 11, 14, 26, 29.

Hoe oefen ik examenvragen over redoxreacties?

Op deze pagina staan alle vragen over redoxreacties met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.