Examenvragen evenwichten scheikunde vwo
16 vragen over evenwichten uit 10 centrale examens van 2018 tot en met 2026.
Evenwichten komt in 10 van de 18 examens scheikunde vwo voor, met 16 vragen (4% van alle examenvragen). Het meest in 2025, tijdvak 2 (3 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over evenwichten
Per examen de vragen over evenwichten, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2026, tijdvak 1: Bubbelbad
Opgavetekst
Tenzij anders vermeld, is er sprake van standaardomstandigheden: $T = 298\ \mathrm{K}$ en $p = p_0$.
Een bubbelbad is een verwarmd zitbad voor meerdere personen. De watertemperatuur is meestal zo rond de $37\ ^\circ\mathrm{C}$. Het water in een bubbelbad moet vrij worden gehouden van micro-organismen zoals bacteriën en van zogeheten zwemmersvuil (bijvoorbeeld zweet, cosmetica). Oplossingen van onderchlorigzuur ($\mathrm{HClO}$) en natriumhypochloriet ($\mathrm{NaClO}$) zijn hiervoor effectieve middelen. Beide oplossingen bevatten een sterke oxidator die zwemmersvuil afbreekt. Het chlooratoom in $\mathrm{HClO}$ en $\mathrm{ClO^-}$ wordt ‘actief chloor’ genoemd, en kan worden beschouwd als een $\mathrm{Cl^+}$ deeltje. Dit $\mathrm{Cl^+}$ is een reactief deeltje.
In een bubbelbad waarin $\mathrm{HClO}$ en $\mathrm{ClO^-}$ aanwezig zijn, treedt evenwicht 1 op.
$\mathrm{HClO + H_2O \rightleftharpoons H_3O^+ + ClO^-}$ (evenwicht 1)
met $K_z = \dfrac{[\mathrm{H_3O^+}]\,[\mathrm{ClO^-}]}{[\mathrm{HClO}]}$.
Een bubbelbad heeft een gemiddelde temperatuur van $37\ ^\circ\mathrm{C}$. De $K_z$-waarde van $\mathrm{HClO}$ bij die temperatuur is $6 \cdot 10^{-8}$. Omdat $\mathrm{HClO}$-deeltjes beter de cel binnendringen dan $\mathrm{ClO^-}$, is het reinigend vermogen van een oplossing van actief chloor vooral afhankelijk van de hoeveelheid $\mathrm{HClO}$. De ligging van evenwicht 1 is afhankelijk van de temperatuur, waardoor ook de totaal reinigende werking afhankelijk is van de temperatuur.
Vraag 3 3 punten
Leg uit met behulp van de evenwichtsvoorwaarde of de totaal reinigende werking bij $37\ ^\circ\mathrm{C}$ hoger of lager is dan die bij $25\ ^\circ\mathrm{C}$.
- Gebruik Binas-tabel 49 of ScienceData-tabel 9.1.c.
- Ga ervan uit dat de pH-waarde van water onafhankelijk is van de temperatuur.
Bekijk het antwoord
Een voorbeeld van een juist antwoord is:
De $K_z$-waarde van $\mathrm{HClO}$ bij $25\ ^\circ\mathrm{C}$ is $4,0 \cdot 10^{-8}$ en dat is lager dan die bij $37\ ^\circ\mathrm{C}$. De verhouding $\dfrac{[\mathrm{ClO^-}]}{[\mathrm{HClO}]}$ is bij $37\ ^\circ\mathrm{C}$ dus hoger (bij gelijke pH) dan die bij $25\ ^\circ\mathrm{C}$. $\mathrm{ClO^-}$ heeft een minder sterk reinigende werking dan $\mathrm{HClO}$, dus bij $37\ ^\circ\mathrm{C}$ is de reinigende werking lager.
2026, tijdvak 2: Fischer-Tropsch
Opgavetekst
In de jaren 20 van de vorige eeuw ontwikkelden de Duitse geleerden Fischer en Tropsch een proces om synthesegas om te zetten tot vloeibare brandstoffen. Synthesegas is een gasmengsel van koolstofmono-oxide en waterstof. Bij de zogeheten Fischer-Tropsch-reactie ontstaan diverse koolwaterstoffen, vooral alkanen. Als bijproduct ontstaat alleen water.
De bewerkte biomassa wordt vervolgens met lucht omgezet tot een gasmengsel dat onder andere koolstofmono-oxide en waterstof bevat. In figuur 2 is een onvolledig blokschema weergegeven van een fabriek die met behulp van de Fischer-Tropsch-reactie stoffen zoals nafta en diesel produceert.

In reactor 1 (R1) treden de Fischer-Tropsch-reactie en evenwicht 1 op. CO (g) + H₂O (g) CO₂ (g) + H₂ (g) (evenwicht 1) Van evenwicht 1 is de reactiewarmte van de reactie naar rechts
- 4,1·10⁴ J per mol CO. De verhouding tussen de stoffen CO en H₂ in de
stofstroom die R1 verlaat, kan worden geoptimaliseerd door de omstandigheden in de reactor te variëren. Door de temperatuur te veranderen, kan via evenwicht 1 meer of juist minder H₂ gevormd worden.
Vraag 3 2 punten
Leg uit of de temperatuur verhoogd of verlaagd moet worden om evenwicht 1 meer naar rechts te laten verschuiven.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juist antwoord zijn:
− (De reactiewarmte is negatief.) De reactie naar rechts is (dus) exotherm. Om evenwicht 1 naar rechts te laten verschuiven, moet de temperatuur dus worden verlaagd.
- inzicht dat de reactie naar rechts (van evenwicht 1) exotherm is (1)
- consequente conclusie (1)
− Bij verhogen van de temperatuur verschuift een evenwicht naar de endotherme kant. / Bij verlagen van de temperatuur verschuift een evenwicht naar de exotherme kant. (De reactiewarmte is negatief.) De temperatuur moet dus worden verlaagd om evenwicht 1 naar rechts te laten verschuiven.
- inzicht dat een evenwicht bij temperatuurverhoging naar de endotherme kant schuift / een evenwicht bij temperatuurverlaging naar de exotherme kant schuift (1)
- consequente conclusie (1)
2025, tijdvak 1: Zwavelproductie
Opgavetekst
Zwavel is een belangrijke grondstof voor onder andere de productie van zwavelzuur. Vroeger werd zwavel gedolven uit sulfaat-ertsen, maar tegenwoordig wordt vrijwel alle zwavel geproduceerd uit $\mathrm{H_2S}$, een product dat vrijkomt bij de verwerking van aardolie.
De omzetting van $\mathrm{H_2S}$ tot zwavel vindt plaats via het claus-proces. In het claus-proces verlopen twee reacties.
2\,\mathrm{H_2S}\,(g) + 3\,\mathrm{O_2}\,(g) \rightarrow 2\,\mathrm{SO_2}\,(g) + 2\,\mathrm{H_2O}\,(g)
(reactie 1)
2\,\mathrm{H_2S}\,(g) + \mathrm{SO_2}\,(g) \rightleftharpoons \tfrac{3}{x}\,\mathrm{S_x}\,(g) + 2\,\mathrm{H_2O}\,(g)
(reactie 2)
De waarde van x is hierin alleen afhankelijk van de temperatuur.
Op de uitwerkbijlage bij vraag 11 is een deel van een claus-installatie weergegeven. In reactor 1 (R1) wordt $\mathrm{H_2S}$ onvolledig omgezet volgens reactie 1. In R1 verloopt ook al deels reactie 2.
Om het $\mathrm{H_2S}$ verder om te zetten tot $\mathrm{S_x}$ volgens reactie 2 is een volgende reactor (R2) nodig. In R2 verloopt alleen reactie 2. Door het gebruik van een katalysator in R2 kan het evenwicht van reactie 2 zich snel instellen.
Om in het totale proces uiteindelijk een hoge omzettingsgraad van $\mathrm{H_2S}$ naar zwavel te verkrijgen, wordt de zuurstoftoevoer in R1 zodanig geregeld dat de molverhouding $\mathrm{H_2S} : \mathrm{O_2}$ bij de invoer in R1 2 : 1 is.
Het verband tussen de omzettingsgraad en de temperatuur in R2 van een claus-installatie is onderzocht bij temperaturen boven 100 °C. In de figuur zijn de resultaten van de metingen weergegeven. De omzettingsgraad is in deze opgave gedefinieerd als het percentage $\mathrm{H_2S}$ dat wordt omgezet tot $\mathrm{S_x}$. Behalve de omzettingsgraad is in de figuur ook de gemiddelde waarde van x in $\mathrm{S_x}$ weergegeven.
Uit de figuur kan worden afgeleid of de reactie naar rechts van reactie 2 endotherm of exotherm is in het temperatuurgebied waar x > 6.
Vraag 9 3 punten
Leg uit of de reactie naar rechts van reactie 2 endotherm of exotherm is in het temperatuurgebied waar x > 6. Gebruik gegevens uit de figuur en reactie 2.
Omzettingsgraad van H2S en de gemiddelde waarde van x in Sx als functie van de temperatuur in R2 (boven 100 °C). Bekijk in Opgaven, pagina 5
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juist antwoord zijn:
(x > 6 in het temperatuurgebied 100 °C tot 500 °C.) Als in dat temperatuurgebied de temperatuur wordt verhoogd, daalt de omzettingsgraad. Het evenwicht (van reactie 2) verschuift dan dus naar links. Bij verhoging van de temperatuur verschuift een evenwicht naar de endotherme kant. De reactie naar rechts is dus exotherm.
of
(x > 6 in het temperatuurgebied 100 °C tot 500 °C.) Als in dat temperatuurgebied de temperatuur wordt verhoogd, wordt er minder Sx gevormd. Bij verhoging van de temperatuur verschuift een evenwicht naar de endotherme kant. Er wordt minder Sx gevormd, dus moet de reactie waarbij Sx wordt gevormd exotherm zijn.
2025, tijdvak 1: Dystrofine
Opgavetekst
Dystrofine is een groot eiwit dat ervoor zorgt dat spiercellen na uitrekken weer terugveren en hun stevigheid behouden. In dystrofine kunnen drie belangrijke delen worden aangewezen: domeinen A, B en C.
Domein A van dystrofine bindt aan het eiwit actine. In een onderzoek naar deze binding heeft men een verkort dystrofine-eiwit gemaakt dat alleen uit domein A bestaat. Het binden van actinemoleculen aan moleculen dystrofine-A (Dys-A) kan worden opgevat als een evenwicht (evenwicht 1).
\mathrm{Actine\,(aq)} + \mathrm{Dys\text{-}A\,(aq)} \rightleftharpoons \mathrm{Actine\text{-}Dys\text{-}A\,(aq)}
(evenwicht 1)
In een experiment is een oplossing gebruikt met 3,0 $\mu$M actine en 6,0 $\mu$M dystrofine-A. Toen het evenwicht zich had ingesteld, bleek dat 28% van de actinemoleculen aan moleculen Dys-A was gebonden.
Vraag 22 3 punten
Voer de volgende opdrachten uit:
- Geef de evenwichtsvoorwaarde van evenwicht 1.
- Bereken de waarde van de evenwichtsconstante van evenwicht 1.
Bekijk het antwoord
Een voorbeeld van een juist antwoord is:
K = \frac{[\mathrm{Actine\text{-}Dys\text{-}A}]}{[\mathrm{Actine}]\,[\mathrm{Dys\text{-}A}]}
[\mathrm{Actine\text{-}Dys\text{-}A}] = 0{,}28 \cdot 3{,}0 \cdot 10^{-6} = 8{,}4 \cdot 10^{-7}\ \text{mol L}^{-1}
K = \frac{8{,}4 \cdot 10^{-7}}{(3{,}0 \cdot 10^{-6} - 8{,}4 \cdot 10^{-7})\,(6{,}0 \cdot 10^{-6} - 8{,}4 \cdot 10^{-7})} = 7{,}5 \cdot 10^{4}
2025, tijdvak 2: Gaatjes
Figuur 1

Evenwicht tussen het vaste calciumhydroxyapatiet (HA) in het tandglazuur en de ionen die in de tandplak en het speeksel worden uitgewisseld.
Vraag 8 2 punten
Tandglazuur bestaat voor 95% uit calciumhydroxyapatiet (HA) en kan worden weergegeven met de formule $Ca_5(PO_4)_3OH$. In de mond staat het oppervlak van het tandglazuur continu in contact met tandplak en speeksel, waarbij ionen worden uitgewisseld. In figuur 1 is deze uitwisseling weergegeven als een evenwicht. Als de pH in tandplak door de zuurproductie van bacteriën daalt tot 5,5 of lager, lost tandglazuur deels op, waardoor een gaatje kan ontstaan. Dit oplossen heet demineralisatie. Leg uit, aan de hand van het evenwicht in figuur 1, hoe gaatjes kunnen ontstaan door de aanwezigheid van zuren.
Bekijk het antwoord
- Noemt dat een zuur reageert met $PO_4^{3-}$/$OH^-$ (de reactieproducten worden uit het mengsel onttrokken) (1p)
- Legt uit dat de demineralisatie-reactie daardoor naar rechts verloopt en verder kan gaan, waardoor gaatjes ontstaan (1p)
Vraag 9 2 punten
Als de pH in tandplak door de zuurproductie van bacteriën daalt tot 5,5 of lager, lost tandglazuur deels op. Speeksel kan ervoor zorgen dat de pH weer hoger wordt dan 5,5, waardoor remineralisatie optreedt. De demineralisatie van calciumfluor-apatiet (FA, $Ca_5(PO_4)_3F$) is vergelijkbaar met die van HA (figuur 1). De pH-waarde waarbij demineralisatie optreedt bij FA is 4,5 of lager. Bij kinderen wordt soms een fluoridebehandeling toegepast. Hierbij komt het tandglazuur enige tijd in aanraking met een hoge concentratie fluoride-ionen en wordt HA omgezet tot FA. Leg uit in welk pH-gebied de toepassing van de fluoridebehandeling het meest effectief is: − in gebied 1: 3,5 < pH ≤ 4,5 of − in gebied 2: 4,5 < pH ≤ 5,5 of − in gebied 3: 5,5 < pH < 6,5.
Bekijk het antwoord
- Noemt dat FA remineraliseert, of wordt gevormd, bij een pH hoger dan 4,5 (1p)
- Noemt dat HA demineraliseert, of wordt afgebroken, bij een pH lager dan 5,5 (of gelijk aan 5,5), en komt tot de conclusie dat gebied 2 het meest effectief is (1p)
2025, tijdvak 2: 3x productie van aniline
Opgavetekst
Figuur 1 Structuurformule van aniline

Structuurformule van aniline.
Vraag 18 3 punten
Door de temperatuur in de reactor te variëren, wordt het nitrobenzeen-proces geoptimaliseerd. Hierbij wordt gestreefd naar een hoge opbrengst van aniline in een zo kort mogelijke tijd. Bij verhoging van de temperatuur verschuift het evenwicht in R1 naar links. Dit verschuiven hoeft niet nadelig te zijn voor de opbrengst. Voer de volgende opdrachten uit: − Leg uit dat het evenwicht naar links verschuift bij verhoging van de temperatuur in R1. − Leg uit hoe het verhogen van de temperatuur in R1 toch voordelig kan zijn voor de opbrengst. Gebruik het botsende-deeltjesmodel.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat het evenwicht naar links verschuift omdat de reactie naar links endotherm is (1p)
- Geeft een juist verband tussen de temperatuur en de bewegingssnelheid (bewegingsenergie) van de deeltjes (1p)
- Geeft een juist verband tussen de bewegingssnelheid (bewegingsenergie) en het aantal botsingen per tijdseenheid, en de effectiviteit van de botsingen (1p)
Als in de uitleg bij de tweede deelvraag slechts een juist verband is gegeven tussen de temperatuur en het aantal botsingen of de reactiesnelheid, dan mag voor deze uitleg 1 punt worden toegekend.
2024, tijdvak 1: DME uit koolstofdioxide
Opgavetekst
figuur

Structuurformule van methoxymethaan (DME): CH3-O-CH3.
Vraag 2 3 punten
Methoxymethaan (DME) wordt gemaakt met twee reacties. In reactor 1 (R1) treedt reactie 1 op: $CO_2 (g) + 3 H_2 (g) \rightarrow CH_3OH (g) + H_2O (g)$. In R1 heerst een hoge temperatuur, en de druk moet hoog worden gehouden voor een zo hoog mogelijk rendement. De druk in beide reactoren is niet gelijk. Het methanol dat in R1 is gevormd, wordt doorgevoerd naar reactor 2 (R2), waar reactie 2 optreedt: $2 CH_3OH (g) \rightarrow CH_3-O-CH_3 (g) + H_2O (g)$. Voer de volgende opdrachten uit: geef de evenwichtsvoorwaarde van reactie 1; leg uit dat in R1 de druk hoog moet worden gehouden voor een zo hoog mogelijk rendement.
Bekijk het antwoord
- Evenwichtsvoorwaarde: $K = \frac{[CH_3OH] \cdot [H_2O]}{[CO_2] \cdot [H_2]^3}$ (een evenwichtsvoorwaarde met partiële drukken is ook goed). (1p)
- Gevolg van de hogere druk voor de concentratiebreuk (Q is kleiner dan K), of inzicht dat het aantal gasdeeltjes links en rechts van de evenwichtspijl verschilt. (1p)
- Inzicht dat het evenwicht naar rechts verschuift, waardoor het rendement hoger wordt. (1p)
2024, tijdvak 2: Distikstoftetraoxide
Bron 14

| evenwicht | hogere temperatuur | hogere druk |
|---|---|---|
| 1 | ||
| 2 |
Vraag 19 2 punten
Het gevormde stikstofmono-oxide reageert vervolgens in reactor 2 (R2) met zuurstof tot stikstofdioxide, waarbij zich twee evenwichten instellen: 2 NO (g) + O2 (g) ⇌ 2 NO2 (g) (evenwicht 1) en 2 NO2 (g) ⇌ N2O4 (g) (evenwicht 2). De reactie naar rechts is voor beide evenwichten in R2 exotherm. Onderdeel van het onderzoek was de vraag hoe het rendement van de productie van N2O4 kan worden verhoogd door de druk en de temperatuur in R2 te variëren. Noteer in de tabel op de uitwerkbijlage hoe de ligging van elk evenwicht wordt beïnvloed als de druk en/of de temperatuur wordt verhoogd. Noteer 'links' als de reactie naar links wordt bevorderd. Noteer 'rechts' als de reactie naar rechts wordt bevorderd.
Bekijk het antwoord
- Invloed van de druk: bij een hogere druk gaan beide evenwichten naar rechts (1p)
- Invloed van de temperatuur: bij een hogere temperatuur gaan beide evenwichten naar links (1p)
2022, tijdvak 1: Groene chemie met dimethylcarbonaat
Opgavetekst
Tabel
| stof | molaire massa (g mol-1) |
|---|---|
| bisfenol-A | 228 |
| fosgeen | 98,9 |
| NaOH | 40,0 |
| monomeereenheid polycarbonaat | 254 |
| NaCl | 58,4 |
| H2O | 18,0 |
figuur 1

Totaalvergelijking van het productieproces met structuurformules: n bisfenol-A + n fosgeen (Cl-C(=O)-Cl) + 2n NaOH geeft de monomeereenheid van polycarbonaat + 2n NaCl + 2n H2O. Bisfenol-A is HO-C6H4-C(CH3)2-C6H4-OH. De molverhouding bisfenol-A : fosgeen : NaOH is dus 1 : 1 : 2.
Vraag 4 2 punten
In het onderzochte proces wordt eerst dimethylcarbonaat (DMC) uit methanol gevormd. Reactie 1, die in R1 verloopt, is 2 $CH_3OH$ (g) + $CO_2$ (g) in evenwicht met DMC + $H_2O$ (g). Geef de evenwichtsvoorwaarde voor reactie 1. Gebruik DMC als aanduiding voor dimethylcarbonaat.
Bekijk het antwoord
- K = (Q), met het inzicht dat stoffen links van de pijl in de noemer van Q staan en stoffen rechts van de pijl in de teller van Q (1p)
- In Q zijn de concentraties (of de partiele drukken) opgenomen met de juiste exponenten en vermenigvuldigd (1p)
Verwacht: K = [DMC][H2O] / ([CH3OH]^2 [CO2]), of dezelfde breuk met partiele drukken. Noteert de leerling Kz in plaats van K, dan niet aanrekenen. Toestandsaanduidingen (g) niet beoordelen.
Vraag 5 2 punten
In R1 wordt ook continu de stof cyanopyridine toegevoegd. Deze stof reageert met het in reactie 1 gevormde water. De toevoer van cyanopyridine is zo afgesteld dat geen water R1 verlaat. Leg uit dat het toevoegen van de stof cyanopyridine het rendement van de vorming van dimethylcarbonaat verhoogt.
Bekijk het antwoord
- Water (of een reactieproduct) wordt aan het reactiemengsel onttrokken (1p)
- Het evenwicht verschuift daardoor naar rechts, wordt aflopend, waardoor het rendement van de vorming van DMC omhooggaat (1p)
De leerling moet de verschuiving van het evenwicht naar rechts koppelen aan het onttrekken van water (of een reactieproduct).
2022, tijdvak 2: Cadmiumgeel
Tabel
| stof | formule | Ks = … | waarde van Ks |
|---|---|---|---|
| cadmiumsulfaat | $CdSO_4$ | $[Cd^{2+}][SO_4^{2-}]$ | $5,3 \cdot 10^{-1}$ |
| lood(II)sulfaat | $PbSO_4$ | $[Pb^{2+}][SO_4^{2-}]$ | $1,7 \cdot 10^{-8}$ |
| lood(II)ethanoaat | $Pb(CH_3COO)_2$ | $[Pb^{2+}][CH_3COO^-]^2$ | $2 \cdot 10^{1}$ |
Vraag 6 3 punten
Tijdens periodes met hoge luchtvochtigheid lossen de zouten die in een verflaag aanwezig zijn enigszins op. Dit wordt veroorzaakt doordat zich dan bijvoorbeeld het evenwicht $CdSO_4 \rightleftharpoons Cd^{2+} + SO_4^{2-}$ kan instellen in de verflaag. De gehydrateerde ionen kunnen vervolgens door verf- en vernislagen heen bewegen.
Voor het evenwicht $CdSO_4 \rightleftharpoons Cd^{2+} + SO_4^{2-}$ geldt $K_s = [Cd^{2+}][SO_4^{2-}]$. $K_s$ is het zogenoemde oplosbaarheidsproduct. De waardes van $K_s$ van enkele stoffen zijn in de tabel gegeven.
Op een schilderij waar het cadmiumgeel al deels was omgezet tot cadmiumsulfaat is in het verleden een laag vernis aangebracht. De gebruikte vernis bevatte als enige loodverbinding lood(II)ethanoaat ($Pb(CH_3COO)_2$). Zowel in de verflaag als in de vernislaag is door de onderzoekers vast lood(II)sulfaat ($PbSO_4$) aangetroffen.
Leg uit, onder andere met behulp van evenwichtsbeschouwingen, dat lood(II)sulfaat aanwezig is in de vernislaag als gevolg van periodes met hoge luchtvochtigheid.
Neem aan dat de waardes in de tabel ook gelden onder de omstandigheden in een verflaag tijdens periodes van hoge luchtvochtigheid.
Bekijk het antwoord
- Notie dat de waardes van $K_s$ van cadmiumsulfaat en lood(II)ethanoaat (relatief) hoog zijn, waardoor de $[Pb^{2+}]$ en de $[SO_4^{2-}]$ (relatief) hoog kunnen worden. (1p)
- Notie dat dan $Pb^{2+}$-ionen en $SO_4^{2-}$-ionen door de lagen heen bewegen en mengen / elkaar tegenkomen. (1p)
- Notie dat de waarde van $K_s$ van lood(II)sulfaat (relatief) laag is, waardoor het evenwicht $PbSO_4 \rightleftharpoons Pb^{2+} + SO_4^{2-}$ naar links verschuift (en de conclusie dat in de vernislaag vast $PbSO_4$ ontstaat). (1p)
2021, tijdvak 1: ‘Groene’ verf?
Vraag 5 2 punten
Het katoen wordt voorbehandeld met een oplossing van methanol in superkritisch $CO_2$. Het reactieve pigment wordt in ondermaat toegevoegd ten opzichte van de OH-groepen in het katoen. Wanneer methanol ook tijdens het verven wordt bijgemengd, blijkt dat het percentage pigmentmoleculen dat aan het katoen is gebonden, terugloopt. Leg uit dat het percentage gebonden pigmentmoleculen lager is wanneer methanol ook tijdens het verven aanwezig is in het mengsel.
Bekijk het antwoord
- Notie dat methanol een OH-groep bevat (1p)
- Het reactieve pigment reageert met de methanol in plaats van met de cellulose-eenheden van het katoen (1p)
2021, tijdvak 1: Chloropreenfabriek
Opgavetekst
Bron 2

Uitwerkbijlage bij vraag 6. Boven: structuurisomeer 1, de Lewisstructuur van een niet-cyclisch deeltje met een C=C-binding, een Cl-atoom onder het derde C-atoom en een + bij het vierde C-atoom. Onder: structuurisomeer 2, de keten van vier C-atomen (C1 t/m C4) met H-atomen, met links en rechts daarvan de twee grensstructuren die onvolledig zijn weergegeven, verbonden door een dubbele pijl.
Vraag 8 2 punten
Op de productie van chloropreen: in reactor 2 (R2) treedt evenwicht 1 op: 1,4-DCB ⇌ 3,4-DCB. De temperatuur in R2 ligt tussen 125 °C en 150 °C. De temperatuur is zo gekozen dat eenvoudig een zo hoog mogelijke opbrengst aan 3,4-DCB kan worden bereikt. Bij de druk in R2 is het kookpunt van 3,4-DCB 119 °C. De kookpunten van cis-1,4-DCB en trans-1,4-DCB liggen boven 152 °C. Voer de volgende opdrachten uit: - Geef de evenwichtsvoorwaarde voor evenwicht 1. Houd hierbij rekening met de omstandigheden die heersen in R2. - Leg uit dat onder deze omstandigheden een zo hoog mogelijke opbrengst aan 3,4-DCB kan worden bereikt.
Bekijk het antwoord
- Juiste evenwichtsvoorwaarde (eventueel met faseaanduiding): bij 125 tot 150 °C is 3,4-DCB gasvormig en 1,4-DCB vloeibaar, dus K = [3,4-DCB]; of, als 3,4-DCB oplost in 1,4-DCB, K = [3,4-DCB (opgelost)] (1p)
- Het evenwicht kan naar rechts aflopen omdat 3,4-DCB kan worden afgescheiden van 1,4-DCB / omdat 3,4-DCB kan worden afgetapt (3,4-DCB verdampt uit het mengsel en wordt uit R2 afgetapt) (1p)
2021, tijdvak 1: IJzerstapeling
Opgavetekst
Bron 6

Deel van de mRNA-volgorde.
Mensen zonder hemochromatose: UACGUGCCAG
Mensen met hemochromatose: UACGUACCAG
De pijl boven de reeks wijst op base nummer 1066. De twee reeksen verschillen op die base (G bij mensen zonder hemochromatose, A bij mensen met hemochromatose).
Vraag 13 2 punten
Het binden en afstaan van de ijzerionen door transferrine is afhankelijk van de pH. Daarbij zijn de restgroepen van de aminozuren Tyr, Asp en His betrokken. Bij de pH van bloed (7,4) zijn Fe3+-ionen sterk gebonden aan transferrine. Op de plaatsen in het lichaam waar transferrine de gebonden Fe3+-ionen moet afstaan, is de pH aanzienlijk lager. De Fe3+-ionen komen dan vrij uit de moleculen transferrine. Leg uit dat bij lage pH Fe3+-ionen vrijkomen uit de moleculen transferrine.
Bekijk het antwoord
- Bij lagere pH (dan 7,4) worden H+-ionen gebonden door de restgroepen van de aminozuureenheden (1p)
- Rest van de uitleg: hierdoor worden de restgroepen van Tyr en Asp neutraal, of neemt de aantrekking van het Fe3+-ion met de restgroepen af; of hierdoor wordt de restgroep van His positief geladen, of wordt het Fe3+-ion afgestoten (1p)
2018, tijdvak 2: Van afvalgas naar brandstof
Vraag 25 1 punt
In R3 reageren de gevormde alkenen onvolledig met een overmaat waterstof tot alkanen. In S3 wordt de overmaat waterstof gescheiden van de rest van het mengsel en teruggevoerd naar R3. Een deel van het mengsel afkomstig uit R3 wordt opgeslagen als een product dat kan worden gebruikt als toevoeging aan kerosine. Het overgebleven deel wordt weer naar R3 teruggevoerd. Deze recirculatie zorgt voor een hoger rendement in R3. Geef aan waarom door de recirculatie het rendement in R3 hoger wordt.
Bekijk het antwoord
- Recirculatie zorgt voor een langere (gemiddelde) verblijftijd in de reactor (1p)
Hoe vaak evenwichten in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2026, tijdvak 1 | 3 | 1 | 4% |
| 2026, tijdvak 2 | 3 | 1 | 4% |
| 2025, tijdvak 1 | 9, 22 | 2 | 8% |
| 2025, tijdvak 2 | 8-9, 18 | 3 | 12% |
| 2024, tijdvak 1 | 2 | 1 | 4% |
| 2024, tijdvak 2 | 19 | 1 | 4% |
| 2022, tijdvak 1 | 4-5 | 2 | 8% |
| 2022, tijdvak 2 | 6 | 1 | 4% |
| 2021, tijdvak 1 | 5, 8, 13 | 3 | 13% |
| 2018, tijdvak 2 | 25 | 1 | 4% |
In 10 van de 18 ingedeelde examens scheikunde vwo staat een vraag over evenwichten, samen 16 vragen (4% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2025, tijdvak 2: 3 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 6% van de vragen over evenwichten, daarvoor 2%. Het onderwerp krijgt de laatste jaren meer ruimte.
Oefenen met evenwichten
Maak de 15 nieuwste examenvragen over evenwichten online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2022, 2021 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over evenwichten
Andere onderwerpen scheikunde vwo
- Koolstofchemie
- Rekenen aan reacties
- Bindingen
- Reactievergelijkingen
- Scheidingsmethoden
- Redoxreacties
- Duurzame chemie
- Zuren en basen
- Stoffen en eigenschappen
- Reactiesnelheid
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen scheikunde vwo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker scheikunde per vraagtype nakijkt, lees je op scheikunde toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op scheikunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt evenwichten voor in het eindexamen scheikunde vwo?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 16 vragen over evenwichten, 4% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 10 van die examens.
In welk examen scheikunde vwo stonden de meeste vragen over evenwichten?
In het examen van 2025, tijdvak 2, met 3 vragen: 8-9, 18.
Hoe oefen ik examenvragen over evenwichten?
Op deze pagina staan alle vragen over evenwichten met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.