Examenvragen stoffen en eigenschappen scheikunde vwo
22 vragen over stoffen en eigenschappen uit 13 centrale examens van 2018 tot en met 2026.
Stoffen en eigenschappen komt in 13 van de 18 examens scheikunde vwo voor, met 22 vragen (5% van alle examenvragen). Het meest in 2024, tijdvak 1 (2 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over stoffen en eigenschappen
Per examen de vragen over stoffen en eigenschappen, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2026, tijdvak 2: Polydopamine
Opgavetekst
Polydopamine is een polymeer dat hecht aan bijna alle mogelijke oppervlakken, zelfs in waterig milieu.
De synthese van het monomeer dopamine is vereenvoudigd in een blokschema weergegeven. Zie figuur 1. De structuurformules van enkele stoffen die in de synthese voorkomen, zijn onder het blokschema weergegeven.

Vraag 13 2 punten
Geef de molecuulformules van stof X en van stof Y.
Bekijk het antwoord
- X = NH₃ (1)
- Y = CO₂ (1)
2025, tijdvak 2: 3x productie van aniline
Opgavetekst
Figuur 1 Structuurformule van aniline

Structuurformule van aniline.
Vraag 15 2 punten
Het Béchamp-proces wordt niet meer ingezet voor de productie van aniline, maar wel voor de productie van $Fe_3O_4$, dat als zwart pigment wordt gebruikt. $Fe_3O_4$ is een dubbelzout. In $Fe_3O_4$ komen zowel $Fe^{2+}$-ionen als $Fe^{3+}$-ionen voor. Leid de molverhouding tussen $Fe^{2+}$-ionen en $Fe^{3+}$-ionen in dit dubbelzout af.
Bekijk het antwoord
- In de afleiding wordt de totale negatieve lading gebruikt: in $Fe_3O_4$ zitten 4 $O^{2-}$-ionen, dus de totale negatieve lading is 8− (1p)
- De juiste verhouding is $Fe^{2+}$ : $Fe^{3+}$ = 1 : 2 (1p)
2024, tijdvak 1: Microbolletjes
Opgavetekst
figuur 2

Structuurformule van het copolymeer PLGA, opgebouwd uit melkzuur- en glycolzuureenheden met esterbindingen.
Bron 7

Onvolledige vergelijking van de hydrolyse van PLGA. Links: HO, een keten van eenheden met index m en een keten met index n, en H. Daarna een plusteken en twee open plaatsen. Rechts van de pijl staan twee open plaatsen met een plusteken ertussen.
Vraag 13 2 punten
De encapsulation efficiency (EE) is het percentage van het gebruikte geneesmiddel dat uiteindelijk in het PLGA-geneesmiddel aanwezig is. De EE hangt af van de oplosbaarheid in water van zowel het geneesmiddel als het organisch oplosmiddel in stap 2. Leg uit of de EE relatief hoog of relatief laag is als een geneesmiddel wordt gebruikt met een hoge wateroplosbaarheid. Neem aan dat het gebruikte oplosmiddel niet verandert.
Bekijk het antwoord
- Inzicht dat er minder geneesmiddel wordt ingekapseld in het PLGA. (1p)
- Consequente conclusie: de EE is relatief laag. (1p)
2024, tijdvak 1: Creatine
figuur 3

Chromatogram: signaal (verticaal) tegen retentietijd in minuten (0 tot 10). Twee pieken zijn met een pijl aangegeven: pijl 1 wijst naar de hoogste piek rond 3 min, pijl 2 naar een kleinere piek rond 4 min.
Vraag 22 3 punten
Van een mengsel van bekende stoffen is een chromatogram gemaakt met een apolaire stationaire fase (figuur 3). In figuur 3 zijn met pijlen twee pieken aangegeven. Een van beide pieken is afkomstig van creatine en de andere van asparaginezuur. De verdelingscoëfficiënt Kv is bepaald in een tweelagen-systeem van water en de hydrofobe vloeistof octaan-1-ol. De Kv is een maat voor de polariteit van een stof. Die verdelingscoëfficiënt kan worden berekend met formule 1: $K_v = \frac{[stof]_{octaan-1-ol}}{[stof]_{water}}$. De waarde van de Kv van creatine is 6,3·10^-1 en die van asparaginezuur is 1,3·10^-4. Leg uit welke van de twee aangegeven pieken uit figuur 3 hoort bij creatine. Gebruik in je uitleg formule 1.
Bekijk het antwoord
- Inzicht dat een hoge waarde van de Kv aangeeft dat de stof relatief apolair is. (1p)
- Inzicht dat een apolaire stof meer aan de apolaire stationaire fase adsorbeert. (1p)
- Consequente conclusie: creatine (de hoogste Kv, dus het meest apolair) heeft de langere retentietijd, dus piek 2 hoort bij creatine. (1p)
Aanvulling op het correctievoorschrift, bij vraag 22: de derde deelscore is 'consequente conclusie'.
2024, tijdvak 2: Distikstoftetraoxide
Vraag 23 2 punten
Bij onderzoek in de jaren 60 naar de ontstekingsreactie is de reactie tussen MMH en N2O4 onderzocht bij zeer lage temperaturen. MMH is vloeibaar bij de gebruikte temperaturen terwijl N2O4 vast is. Het smeltpunt van MMH is -52 °C. Leg uit tussen welke temperatuurgrenzen dit onderzoek heeft plaatsgevonden. Noteer je antwoord als volgt: … K ≤ temperatuur ≤ … K. Gebruik Binas-tabel 42A of ScienceData-tabel 8.3a.
Bekijk het antwoord
- Omrekening van celsius naar kelvin: het smeltpunt van MMH is 221 K (1p)
- Vergelijking met het smeltpunt van N2O4 (264 K) en de consequente conclusie: 221 K ≤ T ≤ 264 K (1p)
Ook goed: -52 °C ≤ T ≤ -9 °C.
2023, tijdvak 1: Gerolsteiner®
Opgavetekst
Figuur 1

Schematische doorsnede van de ondergrond bij Gerolstein. Boven het aardoppervlak stroomt neerslag + $CO_2$ naar beneden. Onder het aardoppervlak ligt het gesteente dolomiet ($Ca_xMg_{(1-x)}CO_3$), en bij de bron komt $H_2O + CO_2$ vrij. In de ondergrond zijn He, $Mg^{2+}$, $Ca^{2+}$, $HCO_3^-$, $H_2O$ en $CO_2$ aangegeven, en onderaan staat de aardmantel.
Vraag 8 1 punt
Na afscheiding van het helium van de overige gassen kan de verhouding $^3He / ^4He$ worden bepaald met behulp van een analysetechniek. Geef de analysetechniek die geschikt is voor het bepalen van de verhouding $^3He / ^4He$.
Bekijk het antwoord
- Massaspectrometrie (1p)
2023, tijdvak 1: Lithium-luchtbatterij
Bron 9

Structuurformule van een van de aanwezige ionen van de gebruikte ionische vloeistof, zonder lading. Het is een vijfring met twee N-atomen. Aan het bovenste N-atoom hangt een $CH_2CH_3$-groep en aan het onderste N-atoom een $CH_3$-groep.
Vraag 22 2 punten
Het membraan in de lithium-luchtbatterij is een composiet dat bestaat uit een polymeer en een zogeheten ionische vloeistof. Een ionische vloeistof is een zout dat bij kamertemperatuur vloeibaar is. Hiernaast is een van de aanwezige ionen van het gebruikte zout weergegeven. De lading van het ion is hierbij weggelaten. Leid af wat de lading is van dit ion.
Bekijk het antwoord
- Het ion bevat een N-atoom met vier atoombindingen, oftewel vier bindende elektronenparen (1p)
- Consequente conclusie: het ion heeft de lading 1+ (1p)
2023, tijdvak 2: Gifblaar
Opgavetekst
Figuur 1

Structuurformule van fluorethaanzuur: een CH2-groep met een F-atoom, verbonden met een carboxylgroep (COOH).
Vraag 8 1 punt
In Zuid-Afrika groeit de gifblaar, een plant die giftig is voor veel dieren. In 1944 slaagde de Zuid-Afrikaanse onderzoeker Marais erin de gifstof uit deze plant te isoleren: fluorethaanzuur (zie figuur 1).
Om de molecuulformule van de gifstof te bepalen, gebruikte Marais onder andere een element-analyse. Bij een van de proeven werd hiervoor het fluorethaanzuur met behulp van een calciumhydroxide-oplossing omgezet tot de geconjugeerde base fluorethanoaat. Bij indampen ontstond hieruit calciumfluorethanoaat.
Geef de verhoudingsformule van het gevormde calciumfluorethanoaat.
Bekijk het antwoord
- De verhoudingsformule is $Ca(C_2H_2O_2F)_2$ of $Ca(CH_2FCOO)_2$ (1p)
Figuur 3

Schematische weergave van het kubusvormige cluster Fe4S4 met ladingen weggelaten: vier Fe-ionen en vier S-ionen op de hoeken van een kubus. Twee van de Fe-ionen zijn aangeduid als Fec en Fed.
Vraag 12 2 punten
In het actieve centrum van aconitase is een kubusvormig cluster met de formule $[Fe_4S_4]^{2+}$ gebonden aan de peptideketen. In figuur 3 is dit cluster schematisch weergegeven, waarbij ladingen zijn weggelaten. Het cluster $[Fe_4S_4]^{2+}$ is opgebouwd uit ijzerionen en sulfide-ionen. De ladingen van de aanwezige ijzerionen en de sulfide-ionen wijken niet af van de gebruikelijke ladingen.
Geef voor elke ionsoort die in het cluster aanwezig is de lading en het aantal deeltjes.
Bekijk het antwoord
- Uitsluitend de ionsoorten S2−, Fe2+ en Fe3+ (1p)
- De aantallen per ionsoort: vier S2−-ionen, twee Fe2+-ionen en twee Fe3+-ionen (1p)
Ook goed: $[(Fe^{2+})_2(Fe^{3+})_2(S^{2-})_4]^{2+}$.
2022, tijdvak 2: Cadmiumgeel
Vraag 5 2 punten
Behalve cadmiumsulfaatmonohydraat ontdekte men in de witte vlekken een ander zout. In dit zout zijn cadmiumionen en sulfaationen in de molverhouding 2 : 3 aanwezig. Behalve deze ionen is er nog één andere ionsoort aanwezig. Op grond van de gevonden samenstelling van het zout vermoedden de onderzoekers dat een van de schilderijen ooit met een oplossing van ammoniak is schoongemaakt.
Geef een mogelijke verhoudingsformule van het gevonden zout.
Bekijk het antwoord
- $NH_4$ genoteerd in de verhoudingsformule. (1p)
- De rest van de verhoudingsformule juist: $Cd_2(SO_4)_3$ (voorbeeld van een juist antwoord: $(NH_4)_2Cd_2(SO_4)_3$). (1p)
2022, tijdvak 2: Voedsellijm
Opgavetekst
Figuur 1

Koppeling van de restgroepen. Links: ~CH2–CH2–C(=O)–NH2 (glutamine-eenheid) plus H3N+–CH2~ (lysine-eenheid). Tussen beide een pijl met twee tegengestelde pijlpunten (evenwicht). Rechts: ~CH2–CH2–C(=O)–NH–CH2~ plus X.
Vraag 21 1 punt
In figuur 1 is de koppeling van de restgroepen van een glutamine-eenheid en een lysine-eenheid in verschillende peptideketens schematisch en onvolledig weergegeven.
Geef de formule van het deeltje X.
Bekijk het antwoord
- Noemt $NH_4^+$ als het deeltje X. (1p)
2022, tijdvak 3: Alcoholen uit CO2
Opgavetekst
Figuur 1

Schematische tekening van de elektrochemische cel. De polyaniline-elektrode is een verticale staaf in de cel, met het label polyaniline-elektrode links ervan. Naast de staaf staan in de oplossing: $CO_2 + H^+$ (bovenaan), en $CH_3OH$ en $H_2O$ (onderaan).
tabel
De waardes in de tabel zijn de gemeten stroomsterktes in μA.
| blanco donker | blanco licht | verzadigd met CO2 donker | verzadigd met CO2 licht | |
|---|---|---|---|---|
| pH = 4 | 7 | 34 | 12 | 67 |
| pH = 7 | 2 | 6 | 8 | 15 |
Vraag 8 3 punten
Voorafgaand aan de experimenten werd met een buffer de waarde van de pH ingesteld op 4 ofwel op 7. De resultaten van de metingen zijn in de tabel weergegeven. De waardes in de tabel zijn de gemeten stroomsterktes in μA.
Uit de blanco metingen blijkt dat er ook stroom loopt als er geen $CO_2$ aanwezig is. De stoffen uit de gebruikte buffer kunnen niet als oxidator optreden, en verklaren dus ook niet de stroom die er loopt.
Op grond van de resultaten formuleerden de onderzoekers twee conclusies:
1 Aan de polyaniline elektrode verloopt ook de halfreactie $2H^+ + 2e^- \rightarrow H_2$.
2 De halfreactie $2H^+ + 2e^- \rightarrow H_2$ wordt ook versneld door de polyaniline elektrode.
Geef met behulp van de tabel een onderbouwend argument voor elk van beide conclusies.
Bekijk het antwoord
- Noemt dat de stroomsterkte in de blanco-metingen toeneemt bij lagere pH (bij pH 4 meer stroom dan bij pH 7) (1p)
- Verklaart dat bij lagere pH de $[H_3O^+]/[H^+]$ groter is, dus dat de halfreactie van $H^+$ verantwoordelijk is voor de stroomsterkte (conclusie 1) (1p)
- Noemt dat de stroomsterkte in de blanco-metingen toeneemt als de cel wordt verlicht (conclusie 2) (1p)
2022, tijdvak 3: Ademtest voor leverziekte
Opgavetekst
figuur

Vijf paneels naast elkaar, één per stof: methanol (schaal 600), butaan-2-on (schaal 40), koolstofdisulfide (schaal 15), pentaan-2-on (schaal 40) en limoneen (schaal 100). Verticale as: gehalte (nmol per mol lucht). Per paneel twee groepen: P = groep patiënten en C = controlegroep. Het punt is de gemiddelde waarde, de balk is de spreiding van de meetwaarden.
Vraag 20 2 punten
Een leverziekte kan soms lang onopgemerkt blijven. Een goed functionerende lever breekt afvalstoffen uit bloed af, zodat de afvalstoffen kunnen worden uitgescheiden. Wanneer een lever slecht functioneert, worden sommige afvalstoffen niet meer goed afgebroken. Hierdoor kan de concentratie van deze afvalstoffen in de uitgeademde lucht van leverpatiënten hoger worden.
Een groep onderzoekers doet onderzoek naar een ademtest waarmee vroegtijdig een leverziekte kan worden opgespoord. Van vijf stoffen is de concentratie gemeten in de uitgeademde lucht van twee groepen personen:
- een groep leverpatiënten die op de wachtlijst staan voor een levertransplantatie;
- een controlegroep van gezonde vrijwilligers.
De resultaten van de metingen zijn in de figuur weergegeven. Op basis van deze gegevens concludeerden de onderzoekers dat een concentratiebepaling van limoneen kan worden gebruikt voor deze ademtest.
Leg uit met behulp van de figuur welke twee onderzochte stoffen het minst geschikt zijn voor deze ademtest.
Bekijk het antwoord
- Noemt butaan-2-on en koolstofdisulfide (1p)
- Geeft een toelichting op basis van de grote overlap tussen de (spreiding van de) meetwaarden van de leverpatiënten en die van de controlegroep (1p)
2021, tijdvak 1: ‘Groene’ verf?
Vraag 2 1 punt
Als het $CO_2$ in contact komt met polyester, zwellen de vezels op. Dit komt doordat de $CO_2$-moleculen tussen de apolaire polymeerketens dringen. Een gevolg van het opzwellen is dat een sterkere kleuring van polyester kan worden verkregen dan met de op water gebaseerde verfmethode. Geef aan waarom het opzwellen van de polyestervezels tot gevolg heeft dat een sterkere kleuring van het polyester kan worden verkregen.
Bekijk het antwoord
- Noemt een van de volgende: de pigmentmoleculen kunnen nu ook tussen de polymeerketens worden opgenomen / het pigment hecht nu niet alleen aan het oppervlak van de vezels maar ook binnenin / er is meer ruimte voor de pigmentmoleculen tussen de polymeerketens / het contactoppervlak is toegenomen (1p)
2021, tijdvak 1: IJzerstapeling
Opgavetekst
Bron 6

Deel van de mRNA-volgorde.
Mensen zonder hemochromatose: UACGUGCCAG
Mensen met hemochromatose: UACGUACCAG
De pijl boven de reeks wijst op base nummer 1066. De twee reeksen verschillen op die base (G bij mensen zonder hemochromatose, A bij mensen met hemochromatose).
Vraag 12 4 punten
Hemochromatose of ijzerstapeling is een erfelijke ziekte waarbij te veel ijzerionen uit de darminhoud worden opgenomen, terwijl het lichaam niet in staat is de overmaat aan ijzerionen uit te scheiden. Deze ziekte wordt vaak veroorzaakt door een mutatie in het gen dat codeert voor het eiwit HFE. HFE speelt een rol bij de opname van ijzerionen. Bij de synthese van HFE wordt in eerste instantie mRNA gevormd dat bestaat uit 2727 basen. De eerste 221 basen spelen echter geen rol bij de synthese van HFE. Het startcodon begint pas bij base nummer 222. Dit is tevens het codon voor het aminozuur met nummer 1. Hieronder is een deel van de mRNA-volgorde bij mensen zonder en mensen met hemochromatose weergegeven. De mutatie treedt op bij base nummer 1066. Met behulp van de 1-lettersymbolen van aminozuren kan men dit soort mutaties vereenvoudigd weergeven. Zo kan een mutatie waarbij op plaats 86 van een eiwit een glutaminezuur-eenheid is ingebouwd in plaats van een glutamine-eenheid, worden weergegeven als Q86E. Leid met behulp van het gegeven voorbeeld af wat de notatie is van de hierboven beschreven mutatie die hemochromatose veroorzaakt.
Bekijk het antwoord
- Bepaling van het nummer van het triplet dat verschilt: triplet 282 (de mutatie zit op de tweede base van dat triplet, want 1066 - 221 = 845 en 845 : 3 = 281 rest 2) (1p)
- Consequente bepaling van het triplet: UGC bij mensen zonder hemochromatose en UAC bij mensen met hemochromatose (1p)
- Consequente bepaling van de aminozuren: cysteïne (C) respectievelijk tyrosine (Y) (1p)
- Consequente notatie van de mutatie: C282Y (1p)
2021, tijdvak 2: Waterstofauto's die methaanzuur tanken
Figuur Evenwicht tussen de katalysatordeeltjes

Structuurformules van het evenwicht tussen $[H_4kat]^{4+}$ (links) en $[kat]^0$ (rechts van de pijl). Rechts van de pijl staat '+ 4 H^+'. In beide deeltjes zijn twee iridium-ionen (Ir) door stippellijnen gebonden aan omringende deeltjes. Het deeltje links heeft twee X^- groepen. Het deeltje rechts heeft vier O^- groepen en twee X^- groepen. De formele ladingen zijn aangegeven, behalve de lading van de iridium-ionen.
Vraag 5 2 punten
Afhankelijk van de pH komen in oplossingen van de gebruikte katalysator voornamelijk deeltjes $[H_4kat]^{4+}$ of deeltjes $[kat]^0$ voor. In de figuur is het evenwicht tussen deze deeltjes weergegeven met structuurformules. In elk katalysatordeeltje zijn twee iridium-ionen door elektrostatische interacties gebonden aan enkele omringende deeltjes. Deze interacties zijn in de figuur weergegeven met stippellijnen. In de figuur zijn alle formele ladingen aangegeven, behalve de lading van de iridium-ionen. Alle iridium-ionen in de figuur hebben dezelfde lading. Leg uit welke lading een iridium-ion in de figuur heeft.
Bekijk het antwoord
- $[H_4kat]^{4+}$ bevat (neutrale deeltjes en) twee deeltjes X^-, en $[kat]^0$ bevat (moleculen water en) deeltjes met een totale lading 6- (1p)
- Conclusie dat een iridium-ion de lading 3+ heeft, omdat de twee iridium-ionen samen de lading 6+ hebben (1p)
Een iridium-ion heeft de lading 3+. Deze uitkomst moet uit de berekening volgen (twee deeltjes X^- in $[H_4kat]^{4+}$ en een totale lading 6- in $[kat]^0$).
2021, tijdvak 2: Doerian, een delicatesse?
Opgavetekst
Figuur 1 Structuurformules van ESET en EMB

ESET: CH3-CH(SH)-S-CH2-CH3. De SH-groep zit aan het middelste C-atoom, naast de CH3-groep. EMB: CH3-CH2-CH(CH3)-C(=O)-O-CH2-CH3.
Tabel Meetgegevens van beide doerians

| signaalsterkte | interne standaard | EMB |
|---|---|---|
| doerian 1 | 520 | 7250 |
| doerian 2 | 320 | 5610 |
Vraag 25 2 punten
Van twee doerians is het gehalte EMB bepaald met behulp van gaschromatografie. Ook is met proefpersonen onderzocht welke doerian een sterkere geur had. Een sterkere geur wordt vooral bepaald door een hoger gehalte van EMB. Bij dit onderzoek is een interne standaard gebruikt. De signaalsterkte van de interne standaard is recht evenredig met het ingespoten volume. Wanneer in het onderzoek verschillende volumes zijn ingespoten, kunnen zo de resultaten toch met elkaar worden vergeleken. In de tabel zijn de meetgegevens van beide doerians weergegeven. Leg met behulp van de tabel uit welke doerian een sterkere geur heeft.
Bekijk het antwoord
- Bepaling (door berekening of schatting) van de verhouding signaalsterkte EMB / signaalsterkte interne standaard bij beide doerians (1p)
- Consequente conclusie dat doerian 2 een sterkere geur heeft, omdat het gehalte EMB daar hoger is (1p)
Verhouding signaalsterkte EMB / signaalsterkte interne standaard: ongeveer 13,9 voor doerian 1 en ongeveer 17,5 voor doerian 2. Doerian 2 heeft de sterkere geur.
2021, tijdvak 3: Geld stinkt niet
Opgavetekst
Geld stinkt niet
Als mensen munten door hun handen laten gaan, ruiken ze een typische 'metaalgeur'. Ook ijzeren voorwerpen kunnen dit verschijnsel veroorzaken. Uit onderzoek blijkt dat deze geur wordt veroorzaakt door allerlei afbraakproducten van huidvet. Op het metaaloppervlak treedt een reeks van omzettingen op. Als eerste worden vetzuren uit het huidvet gevormd. Voor deze omzetting is, behalve huidvet, nog een beginstof nodig. Hierbij ontstaat, behalve vetzuren, nog een reactieproduct.
De gevormde vetzuren zijn vaak (meervoudig) onverzadigd. Deze onverzadigde vetzuren zijn gevoelig voor zogenoemde peroxidatie. In de figuur is de eerste stap van de peroxidatie van een onverzadigd vetzuur weergegeven. Uit een molecuul zuurstof en een molecuul van een onverzadigd vetzuur wordt een vetzuur-radicaal gevormd en een H–O–O• radicaal. Van het vetzuur-radicaal bestaan twee mesomere structuren, M1 en M2. In de volgende stap van de peroxidatie bindt het H–O–O• radicaal aan de C• in het vetzuur-radicaal, waardoor een molecuul vetzuurperoxide (R–O–O–H) wordt gevormd. De atoomgroepen rondom de C=C binding in moleculen van onverzadigde vetzuren komen uitsluitend in de cis-configuratie voor. De atoomgroepen rondom de C=C binding in vetzuurperoxidemoleculen komen zowel in de cis- als de trans-configuratie voor.
De gevormde vetzuurperoxides reageren vervolgens met het uit de ijzeren voorwerpen afkomstige Fe2+, waarbij veel reactieproducten ontstaan. De omzettingen beginnen met een reactie van Fe2+ met vetzuurperoxide. Daarbij ontstaan deeltjes met een ongepaard elektron (R–O•) en hydroxide-ionen. Deze reactie van Fe2+ met vetzuurperoxide is een redoxreactie, waarbij Fe3+ ionen ontstaan.
Uiteindelijk ontstaat een mengsel van onder andere aldehyden en ketonen. Het zijn deze stoffen die de 'ijzergeur' veroorzaken.
In het onderzoek werd een oppervlak van 0,31 dm2 van de huid van een proefpersoon in contact gebracht met een oplossing van Fe2+ ionen en werden de vluchtige verbindingen die ontstonden, verzameld en geanalyseerd. In de tabel is opgenomen hoeveel mol van een aantal stoffen bij het experiment werd verzameld en geanalyseerd. In de tabel zijn ook de zogenoemde geurdrempels van de stoffen en de molaire massa's opgenomen. De geurdrempel van een stof is het laagste gehalte waarbij een mens die stof kan ruiken.
Vraag 7 2 punten
Als eerste worden vetzuren uit het huidvet gevormd. Voor deze omzetting is, behalve huidvet, nog een beginstof nodig. Hierbij ontstaat, behalve vetzuren, nog een reactieproduct. Geef de namen van deze stoffen. Noteer je antwoord als volgt: naam van de beginstof: ...; naam van het andere reactieproduct: ...
Bekijk het antwoord
- Naam van de beginstof: water (1p)
- Naam van het andere reactieproduct: glycerol (propaan-1,2,3-triol) (1p)
Een juiste molecuulformule of structuurformule in plaats van de naam van een of meer stoffen: goed rekenen. Glyceryldistearaat of glycerylmonostearaat als reactieproduct: goed rekenen.
Vraag 11 2 punten
Met behulp van de tabel is na te gaan welke stof de belangrijkste bijdrage levert aan de geur van het mengsel: dat is de stof waarvan de verhouding tussen de gemeten massa en de geurdrempel het grootst is. Leg uit welke van de stoffen heptanal, nonanal of oct-1-een-3-on de grootste bijdrage aan de geur van het onderzochte mengsel levert.
Bekijk het antwoord
- Laat met een berekening zien dat oct-1-een-3-on de grootste bijdrage levert (de chemische hoeveelheden omrekenen naar massa en de verhouding massa : geurdrempel vergelijken), of sluit heptanal uit en legt uit waarom oct-1-een-3-on de grootste bijdrage levert (2p)
Verhoudingen uit het correctievoorschrift (massa : geurdrempel): heptanal 2,2·10^-5, nonanal 1,3·10^-2, oct-1-een-3-on 1,0·10^-1; oct-1-een-3-on is de grootste bijdrage. De leerling hoeft geen exacte getallen te geven; de redenering en de conclusie tellen. Een berekening waarin de factor 10^-12 en/of 10^-6 niet is gebruikt, maar die tot dezelfde conclusie leidt: goed rekenen.
2019, tijdvak 1: Ammoniak en energie uit afvalwater
Vraag 26 1 punt
De uitgaande luchtstroom met ammoniak wordt door een oplossing geleid om de ammoniak om te zetten tot een stof die in kunstmest kan worden verwerkt. In veel soorten kunstmest is ammoniumnitraat verwerkt. Geef aan welke stof in water moet worden opgelost om op deze wijze een oplossing met ammoniumnitraat te verkrijgen.
Bekijk het antwoord
- Noemt salpeterzuur (HNO3) (1p)
Vraag 27 2 punten
De onderzoekers wilden bepalen welk deel van het ladingstransport door het membraan van de brandstofcel plaatsvond via NH4+. Hiertoe hebben de onderzoekers op regelmatige tijdstippen de hoeveelheid ammoniak bepaald die zich in de luchtstroom bevond. Beschrijf globaal hoe de onderzoekers de hoeveelheid ammoniak in de luchtstroom hebben bepaald.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juiste techniek, bijvoorbeeld: de lucht met NH3 in water of een zure oplossing leiden en de oplossing titreren; de pH volgen; een monster van de lucht onderzoeken met een gaschromatograaf of massaspectrometer en de piekhoogte of het piekoppervlak meten; een monster van de lucht sterk afkoelen en het gecondenseerde NH3 wegen (1p)
- Geeft een toelichting hoe de gebruikte techniek leidt tot een bepaling van de hoeveelheid ammoniak (1p)
2018, tijdvak 1: Zijde verven
Opgavetekst
Figuur 1.2

Heen en weer slingerende eiwitketen in één bèta-plaat, schematisch met streepjes en bolletjes. De restgroepen Ala (CH3-groepen) zitten boven het vlak van de plaat, de restgroepen Gly (H-atomen) onder het vlak. De C=O- en N-H-groepen van de aminozuureenheden liggen tegenover elkaar.
Fragment van een bètaplaat (uitwerkbijlage bij vraag 9)

Bovenaan een onvolledig fragment van een bètaplaat: de eiwitketen begint linksboven, bindingen zijn getekend, maar niet alle atomen en bindingen. Eronder een schematische, ruimtelijke weergave van de β-plaat met de afwisselende hoge en lage delen (laag, hoog, laag, hoog, laag). De symbolen voor bindingen die omhoog en naar beneden wijzen staan op de uitwerkbijlage.
Vraag 14 2 punten
Zijdevezels bestaan uit de relatief hydrofiele sericine en de hydrofobe fibroïne. Bij de productie van zijdegaren voor kleding wordt de sericine voor een groot deel verwijderd. Het blijkt dat de cocons gekleurd zijn als de stoffen D3, D4 en D5 aan het voedsel van de rupsen worden toegevoegd. De stoffen D1, D2 en D6 geven geheel geen kleuring. Op basis van de tabel en informatie uit deze opgave kan worden bepaald welke van de kleurstoffen D3, D4 of D5 het meest geschikt is om op deze manier zijdevezels voor textiel te kleuren. Leg uit welke van de kleurstoffen D3, D4 of D5 het meest geschikt is om op deze manier zijdevezels voor textiel te kleuren. Maak gebruik van de tabel en eerder in deze opgave verstrekte gegevens.
Bekijk het antwoord
- Noemt dat het gehalte van de kleurstof in de fibroïne-vezels van belang is en dat fibroïne hydrofoob is (1p)
- Consequente conclusie: stof D5 is het meest geschikt, want D5 heeft de hoogste Kv (het meest hydrofoob) (1p)
Het juiste antwoord is stof D5: van de cocons wordt alleen de fibroïne gebruikt, fibroïne is hydrofoob, en D5 heeft de hoogste Kv (het meest hydrofoob). Een onjuist antwoord op vraag 14 dat het consequente gevolg is van een onjuist antwoord op vraag 13, niet aanrekenen.
Hoe vaak stoffen en eigenschappen in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2026, tijdvak 2 | 13 | 1 | 4% |
| 2025, tijdvak 2 | 15 | 1 | 4% |
| 2024, tijdvak 1 | 13, 22 | 2 | 9% |
| 2024, tijdvak 2 | 23 | 1 | 4% |
| 2023, tijdvak 1 | 8, 22 | 2 | 8% |
| 2023, tijdvak 2 | 8, 12 | 2 | 8% |
| 2022, tijdvak 2 | 5, 21 | 2 | 8% |
| 2022, tijdvak 3 | 8, 20 | 2 | 8% |
| 2021, tijdvak 1 | 2, 12 | 2 | 9% |
| 2021, tijdvak 2 | 5, 25 | 2 | 8% |
| 2021, tijdvak 3 | 7, 11 | 2 | 9% |
| 2019, tijdvak 1 | 26-27 | 2 | 7% |
| 2018, tijdvak 1 | 14 | 1 | 4% |
In 13 van de 18 ingedeelde examens scheikunde vwo staat een vraag over stoffen en eigenschappen, samen 22 vragen (5% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2024, tijdvak 1: 2 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 3% van de vragen over stoffen en eigenschappen, daarvoor 6%. Dat aandeel is dus stabiel.
Oefenen met stoffen en eigenschappen
Maak de 15 nieuwste examenvragen over stoffen en eigenschappen online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over stoffen en eigenschappen
Andere onderwerpen scheikunde vwo
- Koolstofchemie
- Rekenen aan reacties
- Bindingen
- Reactievergelijkingen
- Scheidingsmethoden
- Redoxreacties
- Duurzame chemie
- Zuren en basen
- Reactiesnelheid
- Evenwichten
Stoffen en eigenschappen op andere niveaus
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen scheikunde vwo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker scheikunde per vraagtype nakijkt, lees je op scheikunde toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op scheikunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt stoffen en eigenschappen voor in het eindexamen scheikunde vwo?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 22 vragen over stoffen en eigenschappen, 5% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 13 van die examens.
In welk examen scheikunde vwo stonden de meeste vragen over stoffen en eigenschappen?
In het examen van 2024, tijdvak 1, met 2 vragen: 13, 22.
Hoe oefen ik examenvragen over stoffen en eigenschappen?
Op deze pagina staan alle vragen over stoffen en eigenschappen met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.