Examenvragen combinatoriek wiskunde A vwo
31 vragen over combinatoriek uit 15 centrale examens van 2018 tot en met 2026.
Combinatoriek komt in 15 van de 18 examens wiskunde A vwo voor, met 31 vragen (9% van alle examenvragen). Het meest in 2018, tijdvak 2 (5 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over combinatoriek
Per examen de vragen over combinatoriek, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2026, tijdvak 1: Schaakprogramma's
Opgavetekst
Het schaakspel is een eeuwenoud bordspel waarbij twee spelers om en om een schaakstuk mogen verzetten. Hierbij heeft de ene speler witte schaakstukken en de andere zwarte schaakstukken. De speler met de witte stukken begint. De spelregels van het schaakspel zijn relatief eenvoudig. Toch lukt het al eeuwen niet om een winnende strategie te vinden.
In deze opgave laten we de spelregels verder buiten beschouwing.
De opeenvolging van zetten tijdens een schaakspel noemen we het spelverloop. Een belangrijke oorzaak waardoor een winnende strategie nog niet is gevonden, is het grote aantal verschillende spelverlopen dat voor kan komen. De Amerikaanse wiskundige Claude Shannon beschreef dit in 1950 als eerste in zijn publicatie 'Programming a Computer for Playing Chess'.
In zijn publicatie deed Shannon een ruwe schatting van het aantal mogelijke spelverlopen met 10 zetten. Bij deze schatting nam hij aan dat iedere keer dat een speler een schaakstuk verzet er 30 mogelijke spelverlopen ontstaan. De schatting van Shannon bleek veel te hoog. Als bijvoorbeeld wit en zwart beide 5 keer een schaakstuk verzetten, zijn er in werkelijkheid $6,93 \cdot 10^{13}$ verschillende spelverlopen mogelijk met deze 10 zetten.
Vraag 1 2 punten
Onderzoek hoeveel keer zo groot de schatting voor het aantal mogelijke spelverlopen met 10 zetten is als het werkelijke aantal spelverlopen. Geef je antwoord in één decimaal.
Bekijk het antwoord
- De schatting voor het aantal mogelijke spelverlopen na 10 zetten is gelijk aan $30^{10}$
- Het antwoord: ($\frac{30^{10}}{6,93 \cdot 10^{13}} = 8,52...$, dus) 8,5 (keer zo groot)
2026, tijdvak 1: Rubik's Race
Opgavetekst
De Rubiks kubus is een puzzel in de vorm van een kubus die zelf weer kubusvormige blokjes bevat. De meest bekende Rubiks kubus is de kubus die je ziet op foto 1.
Er bestaan ook andere Rubiks kubussen. Zie foto 2.
In deze opgave wordt het getal $n$ gebruikt voor het kubusnummer. Op foto 2 zie je kubusnummers 2, 4 en 5.
Het aantal blokjes $A$ van kubusnummer $n$ kan worden berekend met een formule van de vorm:
A(n) = p \cdot (n - 1)^2 + q
(formule 1)
Alleen aan de buitenkant van een Rubiks kubus zitten blokjes. Zo bevat de kleinste Rubiks kubus met kubusnummer 2 (zie foto 2), 8 blokjes en de kubus met kubusnummer 3 bevat 26 blokjes (zie foto 1).
Rubik's Race is een spel voor twee spelers dat is geïnspireerd op de Rubiks kubus. Het spel bevat tegels in zes verschillende kleuren. Elke speler heeft vier tegels van elke kleur en een speelveld met vijfentwintig vakjes. De speelvelden van de spelers zitten aan elkaar vast en kunnen daarom niet gedraaid worden. Zie foto 3.
Aan het begin van het spel plaatst elke speler zijn vierentwintig tegels op het eigen speelveld. Eén van de vijfentwintig vakjes blijft dus leeg. Het maakt niet uit welk vakje dat is. Zo ontstaat bij elke speler een kleurenpatroon met één leeg vakje. Zie foto 3.
Vraag 14 4 punten
Bereken hoeveel verschillende kleurenpatronen er voor een speler mogelijk zijn. Geef je antwoord in de vorm $a \cdot 10^{16}$ met $a$ in twee decimalen.
Foto 3 toont het speelbord van Rubik's Race met een leeg vakje aangegeven. Bekijk in Opgaven, pagina 12
Bekijk het antwoord
- De eerste kleur kan op $\binom{25}{4}$ manieren op het speelveld worden geplaatst
- De overige vijf kleuren kunnen vervolgens op $\binom{21}{4}$, $\binom{17}{4}$, $\binom{13}{4}$, $\binom{9}{4}$ en $\binom{5}{4}$ manieren op het speelveld worden geplaatst (en voor het lege vakje blijft dan één plaats over)
- Berekend moet worden: $\binom{25}{4} \cdot \binom{21}{4} \cdot \binom{17}{4} \cdot \binom{13}{4} \cdot \binom{9}{4} \cdot \binom{5}{4} (\cdot 1)$
- Het antwoord: $8{,}12 \cdot 10^{16}$ (kleurenpatronen)
of
- Er zijn 25 mogelijkheden voor het lege vakje en de eerste kleur kan vervolgens op $\binom{24}{4}$ manieren op het speelveld worden geplaatst
- De overige vijf kleuren kunnen vervolgens op $\binom{20}{4}$, $\binom{16}{4}$, $\binom{12}{4}$, $\binom{8}{4}$ (en $\binom{4}{4}$) manieren op het speelveld worden geplaatst
- Berekend moet worden: $25 \cdot \binom{24}{4} \cdot \binom{20}{4} \cdot \binom{16}{4} \cdot \binom{12}{4} \cdot \binom{8}{4} (\cdot \binom{4}{4})$
- Het antwoord: $8{,}12 \cdot 10^{16}$ (kleurenpatronen)
of
- Ervan uitgaande dat elke steen uniek is, kan het kiezen van een leeg vakje en het plaatsen van de 24 stenen op de overige 24 vakjes op het speelveld op $25! (= 1{,}551... \cdot 10^{25})$ manieren
- Er zijn zes verschillende kleuren en vier stenen van elke kleur. Hierdoor leveren per kleur $4! (= 24)$ manieren hetzelfde resultaat
- Berekend moet worden: $\frac{25!}{4! \cdot 4! \cdot 4! \cdot 4! \cdot 4! \cdot 4!}$
- Het antwoord: $8{,}12 \cdot 10^{16}$ (kleurenpatronen)
De spelers verschuiven vervolgens tijdens het spel met behulp van het lege vakje hun tegels, totdat er in het midden een gegeven kleurenpatroon ontstaat. Degene die dit het snelst doet, is de winnaar. Op foto 4 zie je een kleurenpatroon en daarnaast de speelvelden met in het midden precies hetzelfde kleurenpatroon.
Elke speler heeft tegels in zes verschillende kleuren. Van elke kleur heeft hij vier tegels. De spelers maken daarmee een kleurenpatroon van negen tegels, zoals in foto 4 te zien is.
In totaal zijn er met zes kleuren $6^9$ verschillende kleurenpatronen van 9 tegels mogelijk. Er is bekend dat 68 676 van deze kleurenpatronen zes of meer tegels van dezelfde kleur bevatten. In het kleurenpatroon dat de speler kan maken, zitten echter nooit meer dan vier tegels van dezelfde kleur.
Vraag 15 5 punten
Bereken hoeveel procent van alle mogelijke kleurenpatronen van 9 tegels een speler kan maken. Geef je antwoord in één decimaal.
Foto 4 toont links een kleurenpatroon van negen tegels en rechts twee speelvelden met in het midden hetzelfde patroon. Bekijk in Opgaven, pagina 13
Bekijk het antwoord
- Het inzicht dat het aantal mogelijkheden dat niet door een speler gemaakt kan worden wordt gevormd door het aantal mogelijkheden voor zes of meer tegels van dezelfde kleur plus het aantal mogelijkheden met vijf tegels van dezelfde kleur
- Voor vijf tegels van één kleur zijn er $6 \cdot \binom{9}{5}$ (= 756) mogelijkheden
- Voor de overige vier tegels in een andere kleur zijn er dan $5^4$ (= 625) mogelijkheden
- Het aantal mogelijkheden dat door een speler gemaakt kan worden is $6^9 - 756 \cdot 625 - 68\,676$ (= 9 536 520)
- Het antwoord: ($\frac{9\,536\,520}{6^9} \cdot 100 = 94{,}62...$, dus) 94,6 (%)
2026, tijdvak 2: Te veel stukjes
Opgavetekst
Het aantal stukjes dat op de doos van een legpuzzel staat, is een rond getal zoals 500, 1000 of 1500. Vaak bestaat een puzzel echter uit méér stukjes dan er op de doos vermeld staat.
In een video onderzoekt komiek en wiskundige Matt Parker hoe dit zit. Hij kijkt naar puzzels waarvan de stukjes een rechthoekig rooster vormen met
k kolommen en r rijen.
We nemen in deze opgave aan dat k groter is dan r. De roosterverhouding k is dan altijd groter dan 1. r
We bekijken eerst een puzzel met 200 stukjes. Zo’n puzzel kan bestaan uit 100 kolommen en 2 rijen. De roosterverhouding is in dit geval 100 . 2
Vraag 1 2 punten
Geef alle andere theoretisch mogelijke roosterverhoudingen voor een puzzel met precies 200 stukjes.
Bekijk het antwoord
- De roosterverhoudingen zijn: 200 ( =200) , (100 ( =50)) , 50 4 ( =12,5) , 1 2 40 ( =8), 5 25 ( =3,125) 8 , 20 ( 10 = 2) (2)
Opmerkingen: − Voor iedere vergeten of onjuiste verhouding 1 scorepunt in mindering brengen,
− Als gerekend wordt met r k in plaats van met k r en met de correcte gegevens dan hiervoor1 scorepunt in mindering brengen.
Een andere puzzel bestaat uit 204 stukjes. De mogelijke afmetingen (k x r) voor deze puzzel zijn: 204 x 1, 102 x 2, 68 x 3, 51 x 4, 34 x 6 en 17 x 12.
De hoogte van ieder stukje in deze puzzel is 1,04 keer zo groot als de breedte b van dat stukje. De inkepingen en uitsteeksels van een puzzelstukje worden (in deze opgave) buiten beschouwing gelaten. Zie de figuur.

De puzzel van 204 stukjes is 49 cm breed en 36 cm hoog.
Vraag 2 3 punten
Bereken met behulp van bovenstaande gegevens het aantal rijen en kolommen van deze puzzel.
Bekijk het antwoord
- Het berekenen van de roosterverhouding van de puzzel 49/36 ( = 1,36... ) (1)
- Het inzicht dat de verhouding van k en r ongeveer gelijk moet zijn aan 1,36... ⋅ 1,04 = 1,41... (1)
- 17 12 = 1,41... dus r = 12 en k = 17 (17 ×12) (1)
of
- Proberen van 17 ×12 . De verhouding 49 17 = 2,88... (dit is de breedte van
het stukje.) (met b de breedte van een puzzelstukje) (1)
- De hoogte is dan 2,88... ⋅ 1,04 = 2,99... (1)
- 36/(2,88... =) 12,4... dus de afmeting 17 ×12 klopt (1)
2026, tijdvak 2: Steeds meer foto’s
Opgavetekst
In het Amerikaanse tijdschrift Wired stond een artikel over de fotograaf Young Sam Kim. Deze kunstenaar vindt dat grote steden over de hele wereld er hetzelfde uit beginnen te zien en onderzoekt met behulp van collages van zijn foto’s het beeld van steden.

Bovenstaande fotocollage is gemaakt met verschillende foto’s. Deze collage bestaat uit twee stadsgezichten over de hele breedte, één aan de bovenkant (ondersteboven) en één aan de onderkant. Daaroverheen zijn vier straatbeelden met mensen geplakt, en ten slotte zijn er vier boomtoppen boven de straatbeelden in de collage opgenomen.
Het wisselen en combineren van de foto’s is voor de fotograaf een belangrijk onderdeel van zijn werk. Je kan een collage zoals bovenstaande op vele manieren maken.
We gaan uit van de volgende aannames:
- Voor de stadsgezichten kiest de fotograaf uit een serie van tien geschikte foto’s twee verschillende foto’s uit.
- De vier straatbeelden kunnen onderling verwisseld worden.
- De breedste boomtop kan alleen boven het straatbeeld met de breedste boom.
- De overige drie boomtoppen kunnen onderling verwisseld worden maar moeten wel boven een boom in het straatbeeld komen.
Vraag 14 4 punten
Bereken hoeveel verschillende collages er mogelijk zijn.
Bekijk het antwoord
- Aantal manieren voor de foto’s van de stadsgezichten is 10 9 ⋅ ( = 90 ) (1)
- Aantal manieren voor de foto’s van de straatbeelden is 4! ( = 24 ) (1)
- Aantal manieren voor de foto’s van de boomtoppen is 3! ( = 6 ) (1)
- Dus er zijn (90 ⋅ 24 ⋅ 6 =) 12 960 verschillende collages mogelijk (1)
2025, tijdvak 1: De slimste mens
Opgavetekst
‘De slimste mens’ is een televisiequiz. In elke aflevering van deze quiz strijden drie kandidaten tegen elkaar. In verschillende rondes moet geprobeerd worden zoveel mogelijk seconden te verdienen door juiste antwoorden te geven. De kandidaat die aan het einde de meeste seconden heeft, is 'De slimste van de dag'.
Van deze quiz worden per jaar twee seizoenen uitgezonden, één in de zomer en één in de winter. Elk seizoen bevat 30 of 35 afleveringen. Alleen het 11e seizoen bevatte slechts 5 afleveringen.
In de zomer van 2020 werd het 17e seizoen uitgezonden. De 30e aflevering van dit seizoen was de 500e aflevering van deze quiz.
Bij de eerste ronde van de quiz start iedere kandidaat met 60 seconden. In deze ronde kunnen vijf keer 10 seconden worden verdiend. Een mogelijke stand na de eerste ronde is: kandidaat A heeft 70 seconden, kandidaat B heeft 80 seconden en kandidaat C heeft 70 seconden. In totaal zijn er dan 40 seconden verdiend in deze ronde.
Vraag 11 4 punten
Bereken hoeveel verschillende standen er na de eerste ronde mogelijk zijn als er in deze ronde in totaal 40 seconden worden verdiend.
Bekijk het antwoord
- Mogelijke verdelingen van de seconden na deze ronde zijn: 100/60/60, 90/70/60, 80/80/60 en 80/70/70
- Voor de verdeling 100/60/60 zijn $\binom{3}{1} = 3$ mogelijkheden
- Voor de verdeling 80/80/60 zijn $\binom{3}{1} = 3$ mogelijkheden
- Voor de verdeling 80/70/70 zijn $\binom{3}{1} = 3$ mogelijkheden
- Voor de verdeling 90/70/60 zijn $(3!) = 6$ mogelijkheden
- (In totaal zijn er) $(3 + 3 + 3 + 6 =) 15$ (verschillende standen mogelijk)
Opmerking: Als bij het eerste en het tweede antwoordelement een van de verdelingen 100/60/60, 80/80/60 of 80/70/70 ontbreekt, voor deze opgave maximaal 3 scorepunten toekennen.
In de tweede ronde worden er door drie bekende Nederlanders vragen aan de kandidaten gesteld. Een bekende Nederlander mag in meerdere afleveringen een vraag stellen. In een seizoen met 30 afleveringen is voor elke aflevering een ander drietal bekende Nederlanders nodig.
Vraag 12 3 punten
Onderzoek hoeveel bekende Nederlanders er minimaal nodig zijn om in elk van de 30 afleveringen een ander drietal te kunnen vormen.
Bekijk het antwoord
- Het inzicht dat het aantal drietallen berekend kan worden met een combinatie van de vorm $\binom{n}{3}$
- In ieder geval gegeven: $\binom{6}{3} = 20$ en $\binom{7}{3} = 35$
- Het antwoord: 7 (bekende Nederlanders)
Opmerking: Als niet gewerkt is met combinaties, voor deze vraag maximaal één scorepunt toekennen.
2025, tijdvak 2: Raad het getal
Opgavetekst
Raad het getal is een spel voor twee personen waarbij iemand één geheel getal bedenkt, dat de ander vervolgens gaat raden. Diegene die het getal bedenkt, noemen we de bedenker en diegene die gaat raden de speler.
Het spel werkt als volgt: De bedenker kiest een getal van maximaal vier cijfers, waarbij het eerste cijfer geen 0 mag zijn. Het getal kan dus bijvoorbeeld 7 zijn, of 60, of 544, of 9328.
Vaak kiest de bedenker een viercijferig getal dat makkelijk te onthouden is. Dat is een getal dat
- bestaat uit vier dezelfde cijfers, of
- bestaat uit vier opeenvolgende cijfers, die in oplopende of aflopende volgorde staan (bijvoorbeeld 2345 of 4321).
Het getal dat de bedenker bedenkt, noemen we het bedachte getal. De getallen die de speler noemt, noemen we genoemde getallen. Omdat het lang kan duren voordat de speler het bedachte getal noemt, geeft de bedenker feedback. Deze feedback bestaat uit een van de volgende drie mogelijkheden:
- ‘Goed geraden’ (bedachte getal = genoemde getal).
- ‘Hoger’ (bedachte getal > genoemde getal).
- ‘Lager’ (bedachte getal < genoemde getal).
Het noemen van een getal en het geven van feedback herhaalt zich totdat de bedenker de feedback ‘Goed geraden’ geeft en het spel stopt. Het aantal keer dat de speler een getal noemt en vervolgens feedback krijgt, noemen we het aantal beurten. We bekijken eerst een vereenvoudigde versie van het spel, waarbij de speler aan het begin van het spel weet dat het bedachte getal minimaal 1 is en maximaal 9. De speler kan in elke beurt het aantal nog mogelijke getallen in ieder geval halveren door de volgende strategie toe te passen:
- Is het aantal nog mogelijke getallen oneven, noem dan het middelste nog mogelijke getal.
- Is het aantal mogelijke getallen even, noem dan een van de twee middelste nog mogelijke getallen. De bedenker kiest het getal 8. De speler volgt bovenstaande strategie. Het aantal beurten waarin de speler het bedachte getal raadt, ligt dan nog niet vast.
In het vervolg van deze opgave bekijken we een versie van het spel, waarbij we de eis dat het bedachte getal uit maximaal vier cijfers moet bestaan, loslaten. We kijken naar getallen tussen 0 en n, waarbij n een geheel getal groter dan 1 is. Hierdoor kan het bedachte getal elk getal vanaf 1 tot en met n
- 1 zijn.
Het aantal beurten dat nodig is om het bedachte getal te raden, hangt mede af van de gevolgde strategie. Als de eerder beschreven strategie toegepast wordt, dan geldt: n
- 1 < 2m−1 Hierbij is m het maximaal aantal beurten dat nodig is om het bedachte getal te noemen.
Twee personen spelen het spel met n = 26 . Volgens de formule is de kleinst mogelijke waarde van m dan gelijk aan 6.
De waarde 6 die de formule geeft voor n = 26 gaat uit van het ‘slechtste’ geval: dat steeds precies de helft van het aantal mogelijke getallen overblijft. Het blijkt echter dat voor n = 26 de speler het bedachte getal altijd in maximaal 5 beurten kan noemen.
Vraag 18 4 punten
Bereken hoeveel verschillende makkelijk te onthouden getallen er zijn.
Bekijk het antwoord
- Er zijn 6 getallen die bestaan uit 4 oplopende cijfers (namelijk 1234, 2345, 3456, 4567, 5678 en 6789) (1)
- Er zijn 7 getallen die bestaan uit 4 aflopende cijfers (namelijk 9876, 8765, 7654, 6543, 5432, 4321 en 3210) (1)
- Er zijn 9 getallen die bestaan uit vier dezelfde cijfers (1)
- Het antwoord: (6+7+9=) 22 (1)
Vraag 19 4 punten
Onderzoek welke aantallen beurten mogelijk zijn waarin de speler het bedachte getal 8 kan raden.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Het kan niet in één beurt, omdat de speler dan het getal 5 moet noemen (1p)
- Het kan in twee beurten: de speler kiest eerst 5 en daarna 8 (1p)
- Het kan in drie beurten: de speler kiest eerst 5, dan 7, dan 8 (1p)
- Het kan in vier beurten: de speler kiest eerst 5, dan 7, dan 9 en dan 8 (dus het aantal mogelijke beurten is 2, 3 of 4) (1p)
2024, tijdvak 1: Meerlingen
Vraag 9 4 punten
Een vrouw bevalt na een zwangerschap meestal van één kind. Een meerling, dat zijn twee of meer kinderen die uit één zwangerschap geboren worden, komt van nature weinig voor. Een drieling is een meerling van drie kinderen. Een drieling kan op drie manieren ontstaan: uit één eitje (de drie kinderen zijn genetisch identiek en dus van hetzelfde geslacht; een eeneiige drieling), uit twee eitjes (twee kinderen zijn genetisch identiek en dus van hetzelfde geslacht, het derde kind is genetisch verschillend en kan van hetzelfde of verschillend geslacht zijn; een twee-eiige drieling) of uit drie eitjes (alle drie de kinderen zijn onderling genetisch verschillend; een drie-eiige drieling). We gaan er in deze opgave verder van uit dat een kind bij de geboorte altijd een jongen of een meisje is. Onderzoek hoeveel verschillende samenstellingen er voor een drieling bestaan als je let op geslacht en op de drie manieren waarop een drieling kan ontstaan. Licht je antwoord toe.
Bekijk het antwoord
- Een eeneiige drieling bestaat uit drie jongens of drie meisjes: 2 samenstellingen (1p)
- Een twee-eiige drieling heeft 2 · 2 = 4 samenstellingen (1p)
- Een drie-eiige drieling heeft 4 samenstellingen (drie jongens, drie meisjes, twee jongens en een meisje, of twee meisjes en een jongen) (1p)
- Het antwoord: 2 + 4 + 4 = 10 samenstellingen (1p)
De aanpak via 2 · (3 + 2) = 10 (eerst de samenstellingen met drie jongens en met twee jongens en een meisje, daarna het spiegelbeeld voor meisjes) is ook volledig goed.
2023, tijdvak 1: Gewicht in beweging
Opgavetekst
Tabel
| activiteit | MET-waarde 18 jaar en ouder |
|---|---|
| stilzitten | 1 |
| wandelen, rustig, 3-5 km/uur | 3,5 |
| wandelen, stevig, 5-6 km/uur | 4,3 |
| fietsen, rustig, 16-19 km/uur | 4,0 |
| fietsen, stevig, 19-22 km/uur | 8,0 |
| hardlopen, algemeen | 8,0 |
| wielrennen | 15,8 |
| zwemmen, recreatief | 4,0 |
| zwemmen, sportief | 9,8 |
Vraag 10 4 punten
Om meer MET-uren te realiseren, wil deze volwassen man per week maximaal 3 keer (op dinsdag, woensdag en/of donderdag) een uur fietsen of een uur hardlopen en daarmee in totaal precies 12 MET-uren realiseren. Hij kan dan bijvoorbeeld hardlopen op dinsdag en rustig fietsen op donderdag. Hij wil op één dag één uur dezelfde activiteit uitvoeren dus wisselen van activiteit na een half uur is voor hem geen optie. Onderzoek hoeveel verschillende weekindelingen hij kan maken.
Bekijk het antwoord
- Noemt 3 dagen rustig fietsen: 1 weekindeling (1p)
- Noemt 1 dag rustig fietsen en 1 dag stevig fietsen of hardlopen (1p)
- Berekent dat die verdeling over de 3 dagen op (3 · 2 · 2 =) 12 manieren kan (1p)
- Het antwoord: (1 + 12 =) 13 verschillende weekindelingen (1p)
Als een kandidaat ervan is uitgegaan dat een activiteit sowieso op de dinsdag moet plaatsvinden en hierdoor bij het derde antwoordelement op 8 manieren uitkomt, resulterend in het eindantwoord van 9 verschillende weekindelingen, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.
2023, tijdvak 2: London Eye
Opgavetekst
foto

Zwart-witfoto van de London Eye, het reuzenrad in Londen, met gebouwen aan de rivier op de achtergrond.
Vraag 17 3 punten
De London Eye is een reuzenrad in Londen. Zie de foto. Een toerist heeft een kaartje gekocht waarmee hij zelf een dagprogramma kan samenstellen. Zo’n dagprogramma bestaat uit een bezoek aan de London Eye en aan nog twee andere attracties. Die twee andere attracties mag hij kiezen uit vijf bekende attracties in Londen. De toerist mag zelf bepalen in welke volgorde hij de drie attracties bezoekt. Bereken hoeveel verschillende dagprogramma’s de toerist kan maken.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt het aantal tweetallen attracties naast de London Eye: $\binom{5}{2} = 10$ (1p)
- Bepaalt het aantal volgordes van de drie attracties: $3! = 6$ (1p)
- Komt op $10 \cdot 6 = 60$ mogelijke dagprogramma’s (1p)
Het correctievoorschrift geeft ook een aanpak met $5 \cdot 4 = 20$ combinaties voor de twee attracties en 3 mogelijkheden voor de plek van de London Eye, eveneens $20 \cdot 3 = 60$. Beoordeel die aanpak op dezelfde drie punten.
2022, tijdvak 3: Touwtjespringen
Opgavetekst
figuur

In de figuur is een model van het springtouw in een assenstelsel getekend. De doorgetrokken lijn is het springtouw in de laagste stand en de stippellijn is het springtouw in de hoogste stand. Het springtouw wordt door de draaiers vastgehouden in de punten A en B. Het springtouw raakt de grond precies midden tussen de draaiers in. We gaan er in dit model van uit dat het springtouw symmetrisch om de as AB heen draait.
Assenstelsel met horizontale as x (van −3 tot 3) en verticale as H (van −1 tot 2). Punten A en B liggen symmetrisch links en rechts van de H-as. Het springtouw raakt de grond bij x = 0 (H = 0).
Vraag 10 4 punten
Een groep van tien kinderen speelt een spel. Twee kinderen zijn de draaiers; de overige acht kinderen worden in twee gelijke teams verdeeld. Bereken hoeveel verschillende verdelingen er op deze manier mogelijk zijn.
Bekijk het antwoord
- Stelt vast dat de twee draaiers op $\binom{10}{2}$ manieren gekozen kunnen worden. (1p)
- Stelt vast dat de overige acht kinderen op $\binom{8}{4}$ manieren in twee teams verdeeld kunnen worden. (1p)
- Komt tot $\binom{10}{2} \cdot \binom{8}{4} = 3150$ manieren. (1p)
- Geeft als antwoord 3150/2 = 1575, omdat verwisseling van team 1 en team 2 geen andere verdeling oplevert. (1p)
Schema op de uitwerkbijlage
Gedeeltelijk ingevuld schema op de uitwerkbijlage: het aantal sprongen per kind, per stap van het spel, en het totale aantal sprongen per kind in de laatste kolom. Lege cellen moeten nog worden ingevuld.
| aantal sprongen per kind | totale aantal sprongen per kind | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| kind 1 | 1 | 2 | 4 | |||||
| kind 2 | ||||||||
| kind 3 | ||||||||
| kind 4 |
Vraag 11 3 punten
Bij dit spel gaan de kinderen van een team één voor één het springtouw binnen. Het eerste kind maakt één sprong. Zodra het eerste kind één sprong gemaakt heeft, komt het tweede kind het springtouw binnen en samen maken ze twee sprongen. Na deze twee sprongen komt het derde kind het springtouw binnen en met z’n drieën maken ze vier sprongen. Tot slot komt het vierde kind binnen en met z’n vieren springen ze dan zes keer. Direct na deze laatste sprongen verlaat het eerste kind het springtouw weer en kind 2, 3 en 4 volgen hem steeds met tussenpozen van drie sprongen. In totaal wordt er zo dus 22 keer gesprongen. Vul het schema op de uitwerkbijlage verder in en onderzoek hiermee welk kind de meeste sprongen maakt.
Bekijk het antwoord
- Vult het schema verder in: kind 1: 1, 2, 4, 6 (totaal 13); kind 2: 2, 4, 6, 3 (totaal 15); kind 3: 4, 6, 3, 3 (totaal 16); kind 4: 6, 3, 3, 3 (totaal 15). Lege cellen zijn 0. (2p)
- Geeft als antwoord: het derde kind maakt de meeste sprongen (16). (1p)
Voor elke fout of niet ingevulde waarde in het schema wordt 1 scorepunt afgetrokken; het schema telt maximaal 2 punten.
2021, tijdvak 1: The International
Opgavetekst
figuur 1

Lijngrafiek van het totale prijzengeld dat in E-Sports omgaat, in miljoenen dollars, van 1998 tot en met 2016. Verticale as: totaal prijzengeld (in miljoenen dollars), van 0 tot 100. Horizontale as: jaartal, van 1998 tot en met 2016, met de jaartallen om de twee jaar. Tot ongeveer 2010 blijft het prijzengeld onder de 10 miljoen dollar. Daarna stijgt het snel tot ongeveer 95 miljoen dollar in 2016.
Vraag 14 4 punten
Het spel wordt gespeeld met 112 verschillende helden, die worden onderverdeeld in 49 aanvallers, 27 verdedigers en de overige helden zijn ondersteunende helden. Iedere held kan in een team maar één keer gekozen worden. Het is gebruikelijk dat een team bestaat uit twee aanvallers, één verdediger en twee ondersteunende helden.
Bereken hoeveel verschillende samenstellingen er mogelijk zijn van twee aanvallers, één verdediger en twee ondersteunende helden.
Bekijk het antwoord
- Stelt vast dat er 36 ondersteunende helden zijn (112 − 49 − 27 = 36) (1p)
- Berekent de keuzes voor de aanvallers $\binom{49}{2} = 1176$ en voor de ondersteunende helden $\binom{36}{2} = 630$ (1p)
- Berekent $1176 \cdot 630 \cdot 27$ (1p)
- Komt op 20 003 760 mogelijke samenstellingen (1p)
Vraag 15 4 punten
In elk team zitten vijf helden. Het spelgebied kan globaal worden ingedeeld in drie zones: Noord, Midden en Zuid. Een held kan een rol krijgen in een van deze drie zones, of een zwervende held zijn. Er zijn dus vier mogelijke rollen voor een held: Noord, Midden, Zuid en zwervend. Teams kiezen er altijd voor om in elk van de drie zones ten minste één held te plaatsen. Een mogelijke verdeling is bijvoorbeeld: 1 held in Noord, 1 held in Midden, 2 helden in Zuid en 1 zwervende held. Het is niet van belang welke held in welke zone aanwezig is.
Bereken hoeveel van zulke verdelingen er voor één team mogelijk zijn als elk van de zones Noord, Midden en Zuid ten minste één held moet bevatten.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt dat er zonder zwervende held de verdelingen 3-1-1 en 2-2-1 zijn, elk op 3 manieren (1p)
- Bepaalt dat er bij één zwervende held voor de andere vier helden de verdeling 2-1-1 is, op 3 manieren (1p)
- Bepaalt dat er bij twee zwervende helden voor de andere drie helden de verdeling 1-1-1 is, op 1 manier (1p)
- Komt op 3 + 3 + 3 + 1 = 10 mogelijke verdelingen (1p)
Ook volledig goed, met dezelfde punten: eerst krijgt elke zone één held, daarna worden de twee overige helden verdeeld. Staan die twee in dezelfde rol, dan zijn er 4 mogelijkheden (Noord, Midden, Zuid of zwervend); staan ze in verschillende rollen, dan 6 mogelijkheden. Totaal 4 + 6 = 10. Schrijft de kandidaat alle verdelingen uit, dan per vergeten of foute verdeling 1 scorepunt in mindering brengen.
2021, tijdvak 2: Kaartenhuis
Opgavetekst
figuur

Schematische tekening van een kaartenhuis van vier lagen, gebouwd volgens de driehoeksconstructie. De lagen staan van boven naar beneden: laag 1 tot en met laag 4. De schuine lijnen zijn de staande kaarten. De gestippelde lijnen zijn de liggende kaarten: in laag 1 ligt er geen, in laag 2 één, in laag 3 twee en in laag 4 drie.
Vraag 15 3 punten
Het totaal aantal kaarten in een kaartenhuis van n lagen is $T(n) = \frac{3}{2}n^2 + \frac{1}{2}n$ en het aantal kaarten in de n-de laag is $K(n) = 3n - 1$ Een pakje speelkaarten, inclusief jokers, bestaat uit 54 kaarten. Bereken hoeveel pakjes speelkaarten nodig zijn voor het kaartenhuis waarbij voor de onderste laag zoveel mogelijk kaarten van één pakje speelkaarten zijn gebruikt.
Bekijk het antwoord
- Lost K(n) = 54 op: n ≈ 18,3, dus het aantal lagen is 18 (1p)
- Berekent T(18) = 495 (1p)
- Concludeert dat 495 : 54 ≈ 9,1, dus er zijn 10 pakjes speelkaarten nodig (1p)
Vraag 16 4 punten
Het totaal aantal kaarten in een kaartenhuis van n lagen is $T(n) = \frac{3}{2}n^2 + \frac{1}{2}n$ Een pakje speelkaarten bestaat uit 54 kaarten. Met de kaarten van drie pakjes speelkaarten wordt een zo hoog mogelijk kaartenhuis gebouwd. Met de kaarten die overblijven wordt daarna een tweede zo hoog mogelijk kaartenhuis gebouwd. Zo gaat men door totdat alle kaarten op zijn of totdat er te weinig kaarten over zijn om nog een kaartenhuis te bouwen. Onderzoek met een berekening welke kaartenhuizen gebouwd zullen worden.
Bekijk het antwoord
- Berekent T(2) = 7, T(10) = 155 en T(11) = 187 (2p)
- Berekent 3 · 54 = 162 kaarten, dus het eerste kaartenhuis heeft 10 lagen en er blijven 162 - 155 = 7 kaarten over (1p)
- Concludeert dat met die 7 kaarten precies een tweede kaartenhuis van 2 lagen gebouwd kan worden (1p)
Voor het eerste antwoordelement mag bij een niet volledig juist antwoord 1 scorepunt worden toegekend. Ook goed: de vergelijking T(n) = 162 oplossen (n ≈ 10,2), en daarna laten zien dat er 7 kaarten overblijven die T(2) = 7 vormen.
2021, tijdvak 2: Einduitslag van de Volvo Ocean Race
Opgavetekst
tabel
De tussenstand na tien etappes en negen havenraces staat in de tabel.
| plaats | team | punten voor de etappes | punten voor de havenraces |
|---|---|---|---|
| 1 | MAPFRE (M) | 65 | 56 |
| 2 | Team Brunel (B) | 65 | 41 |
| 3 | Dongfeng Race Team (D) | 64 | 49 |
| 4 | Team AkzoNobel (A) | 53 | 39 |
| 5 | Vestas 11th Hour Racing (V) | 38 | 26 |
| 6 | Team Sun Hung Kai/Scallywag (S) | 30 | 21 |
| 7 | Turn the Tide on Plastic (T) | 29 | 17 |
In het klassement zijn de punten voor de etappes belangrijker dan de punten voor de havenraces. De eindwinnaar van de VOR is het team dat aan het einde de meeste punten voor de etappes behaald heeft.
Als twee teams evenveel punten voor de etappes hebben, wordt gekeken naar de punten voor de havenraces om te bepalen welk team hoger in het klassement staat. In de tussenstand in de tabel is bijvoorbeeld te zien dat team M en team B allebei 65 punten hebben voor de etappes en dat team M op de eerste plaats staat, omdat team M meer punten heeft voor de havenraces.
Als aan het einde van de VOR twee teams evenveel punten voor de etappes hebben en ook evenveel punten voor de havenraces, dan wordt op basis van de gezeilde tijd in de etappes bepaald wie hoger staat in de einduitslag.
Vraag 22 6 punten
Voor de laatste etappe zijn nog de volgende punten te verdienen. De winnaar van de laatste etappe krijgt 8 punten, het tweede team krijgt 6 punten, het derde team 5 punten, enzovoort (steeds 1 punt minder). Een team dat de finish niet haalt, krijgt 0 punten. Het team dat de snelste totale tijd over alle etappes heeft gevaren, krijgt een bonuspunt bij de totale punten voor de etappes. Op basis van hun prestaties op de eerdere etappes is nu al bekend dat dit punt naar team D gaat. Voor de havenraces geldt de volgende puntentelling: de winnaar van een wedstrijd krijgt 7 punten, het tweede team krijgt 6 punten, het derde team 5 punten, enzovoort. Een team dat de finish niet haalt, krijgt 0 punten. De tussenstand in de tabel geeft de situatie weer waarin er nog één etappe en twee havenraces moeten worden gevaren. Onderzoek hoeveel verschillende einduitslagen er mogelijk zijn op basis van bovenstaande gegevens.
Bekijk het antwoord
- Het inzicht dat een team nog maximaal 8 punten voor de etappe kan halen, en dat een team dat de finish niet haalt 0 punten krijgt (1p)
- Het inzicht dat team A vierde wordt in de einduitslag (1p)
- Het inzicht dat er in de top drie 3! = 6 mogelijkheden zijn, omdat alle opties nog open liggen (1p)
- Het inzicht dat team T niet meer over team V heen kan, en dat team S dat wel kan (als S 8 punten pakt en V 0, kan S boven V eindigen op basis van de havenraces, omdat er nog maximaal 14 punten voor de havenraces te verdienen zijn) (1p)
- Het inzicht dat er voor de onderste drie teams 3 mogelijke volgordes zijn, omdat team T achter team V eindigt (1p)
- Komt op in totaal 6 · 1 · 3 = 18 mogelijkheden (1p)
Het goede antwoord is 18 verschillende einduitslagen: team A wordt vierde, de top drie (M, B, D) kan in 3! = 6 volgordes eindigen, en de onderste drie (S, V, T) in 3 volgordes, omdat T niet over V heen kan en S wel. Een andere opbouw die ook op 18 uitkomt, telt ook.
2021, tijdvak 3: Jongleren
Opgavetekst
Figuur

Een jongleurpakket: drie identieke ringen, drie identieke ballen en drie identieke kegels.
Vraag 1 3 punten
Een jongleur kiest uit een pakket drie voorwerpen om mee te jongleren. Het pakket bestaat uit drie identieke ringen (R), drie identieke ballen (B) en drie identieke kegels (K). Hij zou bijvoorbeeld een bal (B), een kegel (K) en een ring (R) kunnen kiezen. Dit noteren we met BKR. Noteer op dezelfde manier alle overige mogelijkheden om drie voorwerpen uit het pakket te kiezen.
Bekijk het antwoord
- Noemt de mogelijkheden met drie dezelfde voorwerpen: RRR, BBB en KKK (1p)
- Noemt twee mogelijkheden met twee verschillende voorwerpen, bijvoorbeeld RBB en BRR (1p)
- Noemt de overige mogelijkheden met twee verschillende voorwerpen: RKK, KRR, BKK en KBB (1p)
Als de kandidaat ook verschillende volgordes heeft uitgeschreven (bijvoorbeeld RKK, KRK en KKR in plaats van alleen RKK), hiervoor 1 scorepunt in mindering brengen.
2019, tijdvak 1: Kentekens
Vraag 6 3 punten
Kentekens voor personenauto's met sidecode 7 bestaan uit twee cijfers, gevolgd door drie letters en tenslotte nog één cijfer. Als we ervan uitgaan dat er geen beperkingen zijn aan de te gebruiken cijfers en letters, dan zijn er bijna 18 miljoen verschillende kentekens te maken met sidecode 7. Bereken het aantal verschillende kentekens met sidecode 7. Geef je antwoord in gehele honderdduizendtallen.
Bekijk het antwoord
- Berekent het aantal verschillende kentekens als $10^2 \cdot 26^3 \cdot 10$ (2p)
- Het antwoord: 17,6 miljoen (of 17 600 000) (1p)
Voor het eerste antwoordelement mag voor een niet volledig juist antwoord 1 scorepunt worden toegekend.
Vraag 7 5 punten
Als we ervan uitgaan dat er geen beperkingen zijn aan de te gebruiken cijfers en letters, dan zijn er bijna 18 miljoen verschillende kentekens te maken met sidecode 7. In deze opgave gaan we echter van de volgende beperkingen uit: - Een kenteken mag niet met 00 beginnen. - De eerste letter is G, H, J, K, L, N, P, R, S, T, X of Z. - Klinkers (A, E, I, O, U, Y) worden niet gebruikt. - De letters C en Q worden niet gebruikt. - Bepaalde drielettercombinaties (zoals NSB) kunnen als aanstootgevend worden gezien en als gevolg daarvan zijn 82 drielettercombinaties uitgesloten. Een verslaggever van een autotijdschrift schrijft in een artikel dat door al deze beperkingen minder dan 20% van alle mogelijke kentekens uiteindelijk op een personenauto terecht zal komen. Ga met een berekening na of de verslaggever gelijk heeft.
Bekijk het antwoord
- Berekent dat er voor de eerste twee cijfers 99 mogelijkheden zijn, omdat 00 niet mag (1p)
- Berekent dat er voor de eerste letter 12 mogelijkheden zijn en voor de andere twee letters elk 18 (1p)
- Berekent het aantal drielettercombinaties: 12 · 18 · 18 - 82 = 3806 (1p)
- Berekent het totaal: 99 · 3806 · 10 = 3 767 940 mogelijkheden (1p)
- Concludeert dat dit, uitgaande van 18 miljoen, 20,9% van het totaal is, dus dat de verslaggever geen gelijk heeft (1p)
Als een kandidaat bij de berekening van het percentage is uitgegaan van zijn antwoord bij de vorige vraag (of van 17 576 000), hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.
2019, tijdvak 2: Wetmatige beweging
Opgavetekst
Figuur 2 Vier voorbeelden van zwarte vormen

Vier voorbeelden van zwarte vormen in een 3×3-rooster van 9 vierkanten. In elk voorbeeld is het middelste vierkant zwart. De vormen zijn op de afbeelding te zien.
Vraag 12 5 punten
Het kunstwerk ‘Wetmatige beweging’ van Peter Struycken is opgebouwd uit 625 zwarte vormen: vierkanten en andere rechthoeken die met een bepaalde regelmaat verdeeld zijn over een wit vlak. Elk van de 625 zwarte vormen is gemaakt op basis van een 3×3-rooster van 9 vierkanten. Hierbij gelden de volgende voorwaarden: het middelste vierkant in zo’n 3×3-rooster is altijd zwart; een vorm bestaat uit 1, 2, 3, 4, 6 of 9 zwarte vierkanten; een vorm is een rechthoek (en kan dus ook een vierkant zijn). Zie figuur 2 voor vier voorbeelden. De twee vierkante vormen in figuur 2 worden als verschillende vormen opgevat, omdat ze op verschillende plaatsen in het 3×3-rooster staan. Bereken hoeveel verschillende vormen de kunstenaar op deze manier kan maken.
Bekijk het antwoord
- Een vorm van 1 vierkant kan op 1 manier geplaatst worden, een vorm van 9 vierkanten op 1 manier en een vorm van 4 vierkanten op 4 manieren. (1p)
- Een vorm van 2 vierkanten kan liggend (of staand) op 2 manieren geplaatst worden. (1p)
- Een vorm van 3 vierkanten kan liggend (of staand) op 1 manier geplaatst worden, en een vorm van 6 vierkanten kan liggend (of staand) op 2 manieren geplaatst worden. (1p)
- Een vorm van 2, 3 of 6 vierkanten kan zowel liggend als staand geplaatst worden. (1p)
- Antwoord: 1 + 1 + 4 + 2 · 2 + 2 · 1 + 2 · 2 = 16 verschillende vormen. (1p)
Figuur 3

Het deel van het kunstwerk met twee schillen (n = 2) rond de middenvorm van 4 cm². In totaal 24 vormen zijn rondom de middenvorm gerangschikt, in twee schillen. Er zijn acht verschillende vormen: vier keer elk van vier vormen en twee keer elk van vier andere vormen.
Vraag 14 4 punten
Het kunstwerk wordt opgebouwd vanuit het midden in schillen: rechthoekige randen van vormen. Het aantal schillen noemen we n; voor het originele kunstwerk geldt n = 12. Met n = 2 krijg je het deel van het kunstwerk zoals in figuur 3: de 2 verschillende schillen plus de middenvorm met oppervlakte 4 cm². In figuur 3 zijn in totaal 24 vormen rondom de vorm met oppervlakte 4 cm² in het midden gerangschikt. Deze 24 vormen zijn als volgt onderverdeeld: vier keer elk van vier vormen en twee keer elk van vier andere vormen (zie figuur 3). Stel je voor dat je deze 24 vormen weghaalt van hun huidige posities en ze daarna willekeurig over de zo vrijgekomen posities gaat herverdelen zonder de vormen te draaien. De middenvorm met oppervlakte 4 cm² blijft daarbij dus op zijn plaats. Bereken hoeveel verschillende figuren je zo kunt krijgen.
Bekijk het antwoord
- De eerste vier dezelfde vormen kunnen op $\binom{24}{4}$ manieren geplaatst worden. (1p)
- De andere vormen kunnen op $\binom{20}{4}$, $\binom{16}{4}$, $\binom{12}{4}$, $\binom{8}{2}$, $\binom{6}{2}$ en $\binom{4}{2}$ manieren geplaatst worden. (1p)
- Het totaal aantal manieren is het product van deze aantallen. (1p)
- Antwoord: 1 · 10^17 (of nauwkeuriger). (1p)
Ook goed (zelfde 4 punten): de aanpak met 24! manieren als alle 24 vormen verschillend zijn (1 punt), de herhaling met $\frac{24!}{(4!)^4 \cdot (2!)^4}$ (2 punten, bij een niet volledig juist antwoord 1 punt), en het antwoord 1·10^17 (1 punt). Het antwoord 1·10^17 of nauwkeuriger telt.
2018, tijdvak 1: Toren van achtvlakken
Vraag 17 4 punten
Een kunstenaar maakt een toren van regelmatige achtvlakken op een voet. De voet is zwart en daarboven staan negen hele achtvlakken die naar boven toe steeds kleiner worden. De kunstenaar maakt van de 9 achtvlakken er 3 rood, 3 oranje en 3 geel. Bereken op hoeveel manieren de kunstenaar dit kan doen.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt het aantal manieren om de rode achtvlakken te kiezen (9 boven 3) en daarna de overige zes te verdelen (6 boven 3); of: noemt 9! als aantal permutaties van de negen achtvlakken en 3! · 3! · 3! als aantal permutaties van de kleuren (2p)
- Combineert de deelaantallen tot $\binom{9}{3} \cdot \binom{6}{3}$ (of: $\frac{9!}{3! \cdot 3! \cdot 3!}$) (1p)
- Het antwoord: 1680 (1p)
Rekent de kandidaat alleen met 9! (of met 9npr3 · 6npr3 · 3npr3), dan geen punten. Rekent de kandidaat alleen met 3! · 3! · 3!, dan hooguit 1 punt. Het alternatief met 9! en 3! · 3! · 3! (uit de aanvulling op het correctievoorschrift) telt in één deelscore van 2 punten.
2018, tijdvak 2: Blikstapelingen
Opgavetekst
figuur 1a

Schematische tekening van een toren van blikken. Onderste laag: drie blikken naast elkaar. Tweede laag: twee blikken, elk op twee blikken van de onderste laag. Derde laag: één blik op de twee blikken van de tweede laag.
figuur 1b

Schematische tekening van een toren van blikken. Onderste laag: drie blikken naast elkaar. Tweede laag: twee blikken op de onderste laag. Geen derde laag.
figuur 1c

Schematische tekening van een toren van blikken. Onderste laag: drie blikken naast elkaar. Tweede laag: één blik, boven het eerste en het tweede blik van de onderste laag.
Vraag 5 2 punten
Het spel blikgooien: de speler gooit met een bal naar een toren van zes blikken. Lars gooit één bal naar een toren met zes blikken, zoals op de foto. Na zijn worp blijft de onderste laag van drie blikken staan. Er zijn nu vijf mogelijkheden voor de overgebleven toren. Drie van deze mogelijkheden zijn in figuur 1a, 1b en 1c schematisch getekend. Teken de andere twee mogelijkheden.
Bekijk het antwoord
- Tekent de toren met alleen de onderste laag van drie blikken, zonder blikken erboven. (1p)
- Tekent de toren met één blik op de tweede laag, boven het tweede en het derde blik van de onderste laag. (1p)
De twee mogelijkheden die in figuur 1a, 1b en 1c ontbreken. (1) Alleen de onderste laag van drie blikken, zonder blikken op de tweede laag. (2) De onderste laag van drie blikken met één blik op de tweede laag, boven het tweede en het derde blik van de onderste laag (het spiegelbeeld van figuur 1c).
Per vergeten of foutieve mogelijkheid 1 scorepunt in mindering.
figuur 2
Twee stapelingen van blikken, voor n = 2. Links: twee blikken naast elkaar op de onderste laag, zonder blik erboven. Rechts: twee blikken op de onderste laag en één blik op de tweede laag, op de twee blikken eronder.
Vraag 6 4 punten
We tellen het aantal mogelijke stapelingen van blikken op een onderste laag van n blikken. Hierbij staat vanaf de tweede laag ieder blik steeds boven op twee onderliggende blikken. We nemen steeds aan dat er één keer gegooid is en dat de hele onderste laag is blijven staan. Voor n = 1 is er maar één mogelijke stapeling. Voor n = 2 zijn er twee mogelijke stapelingen, zie figuur 2. Voor n = 3 is het aantal mogelijke stapelingen gelijk aan 5. Voor n = 4 is het aantal mogelijke stapelingen gelijk aan 14. Toon dit aan.
Bekijk het antwoord
- Noemt de stapelingen met 4 blikken op de onderste laag: één met 0 blikken op de tweede laag en drie met 1 blik op de tweede laag. (1p)
- Noemt dat er drie stapelingen zijn met 4 blikken op de onderste laag en 2 blikken op de tweede laag. (1p)
- Noemt dat er drie stapelingen zijn met 4 blikken op de onderste laag en 3 blikken op de tweede en/of derde laag. (1p)
- Noemt de stapelingen met 4 blikken onderaan en 3 blikken op de tweede laag, met twee stapelingen met 1 blik op de derde laag, één met 2 blikken op de derde laag en één met 2 blikken op de derde en 1 blik op de vierde laag, samen 14 stapelingen. (1p)
Het correctievoorschrift geeft een tweede, gelijkwaardige telling: per aantal blikken in de tweede en derde laag (vijf stapelingen met 3 blikken op de tweede laag en 0 of meer op de derde en vierde laag, samen 14). Die telt even zwaar. Een uitkomst zonder onderbouwing telt niet (algemene regel 3.6).
Vraag 7 3 punten
De Belgische wiskundige Charles Catalan ontdekte in de 19e eeuw de volgende formule: $C_n = C_0 \cdot C_{n-1} + C_1 \cdot C_{n-2} + C_2 \cdot C_{n-3} + ... + C_{n-2} \cdot C_1 + C_{n-1} \cdot C_0$, met $C_0 = 1$. Hierin is $C_n$ het aantal mogelijke stapelingen met n blikken op de onderste laag. Eerder in de opgave is gegeven dat $C_2 = 2$, $C_3 = 5$ en $C_4 = 14$. Bereken met behulp van bovenstaande formule $C_5$.
Bekijk het antwoord
- Stelt op: $C_5 = C_0 \cdot C_4 + C_1 \cdot C_3 + C_2 \cdot C_2 + C_3 \cdot C_1 + C_4 \cdot C_0$. (1p)
- Vult de waarden in: $C_5 = 1 \cdot 14 + 1 \cdot 5 + 2 \cdot 2 + 5 \cdot 1 + 14 \cdot 1$. (1p)
- Het antwoord: $C_5 = 42$. (1p)
Vraag 8 4 punten
De Catalan-getallen worden benaderd met de formule $B_n = 0,564 \cdot e^{1,386n} \cdot n^{-1,5}$, waarbij $B_n$ een benadering is van het n-de Catalan-getal ($C_n$). De getallen voor $B_n$ worden snel groter. Hoe snel dit gaat, is te berekenen met behulp van de afgeleide van $B_n$. Er geldt (bij benadering): $B_n' = 0,782 \cdot e^{1,386n} \cdot n^{-1,5} - 0,846 \cdot e^{1,386n} \cdot n^{-2,5}$. Toon dit aan.
Bekijk het antwoord
- Past de afgeleide van de e-macht toe: de afgeleide van $e^{1,386n}$ is $1,386 \cdot e^{1,386n}$. (1p)
- Past de afgeleide van de machtsfunctie toe: de afgeleide van $n^{-1,5}$ is $-1,5 \cdot n^{-2,5}$. (1p)
- Past de productregel toe: $B_n' = 0,564 \cdot (1,386 \cdot e^{1,386n} \cdot n^{-1,5} + e^{1,386n} \cdot (-1,5 \cdot n^{-2,5}))$ (of een gelijkwaardige uitdrukking). (1p)
- Herleidt dit tot $B_n' = 0,782 \cdot e^{1,386n} \cdot n^{-1,5} - 0,846 \cdot e^{1,386n} \cdot n^{-2,5}$. (1p)
Past de kandidaat de productregel niet of niet juist toe, dan maximaal 2 scorepunten voor deze vraag toekennen.
2018, tijdvak 2: Kaarten schudden
Vraag 10 4 punten
Na het schudden begint een kaartspel meestal met het gelijk verdelen van de kaarten onder een aantal spelers. Neem aan dat bij een bepaald spel 16 verschillende kaarten gelijk verdeeld worden onder vier spelers A, B, C en D. Spelers A, B, C en D krijgen ieder dus vier kaarten. We bekijken een stapel kaarten bestaand uit 16 verschillende kaarten. Deze kaarten kunnen op circa $2,1 \cdot 10^{13}$ verschillende volgordes liggen. Het aantal volgordes waarin de kaarten kunnen liggen, is veel groter dan het aantal mogelijkheden om de kaarten onder de vier spelers A, B, C en D te verdelen. Bereken hoeveel keer zo groot dit aantal is. Rond af op tienduizendtallen.
Bekijk het antwoord
- Berekent het aantal mogelijkheden voor de eerste speler: $\binom{16}{4}$. (1p)
- Berekent het aantal mogelijkheden voor de overige spelers: $\binom{12}{4}$, $\binom{8}{4}$ en $\binom{4}{4}$. (1p)
- Komt op in totaal $\binom{16}{4} \cdot \binom{12}{4} \cdot \binom{8}{4} \cdot \binom{4}{4} = 63 063 000$ mogelijkheden. (1p)
- Geeft het antwoord: $2,1 \cdot 10^{13} : 63 063 000$ is ongeveer 330 000 keer zo groot. (1p)
Een gelijkwaardige route via het aantal volgordes per verdeling, (4!)^4 = 331 776, telt volledig mee. Het antwoord is 330 000 (keer zo groot).
Hoe vaak combinatoriek in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2026, tijdvak 1 | 1, 14-15 | 3 | 17% |
| 2026, tijdvak 2 | 1-2, 14 | 3 | 14% |
| 2025, tijdvak 1 | 11-12 | 2 | 10% |
| 2025, tijdvak 2 | 18-19 | 2 | 10% |
| 2024, tijdvak 1 | 9 | 1 | 5% |
| 2023, tijdvak 1 | 10 | 1 | 5% |
| 2023, tijdvak 2 | 17 | 1 | 5% |
| 2022, tijdvak 3 | 10-11 | 2 | 10% |
| 2021, tijdvak 1 | 14-15 | 2 | 10% |
| 2021, tijdvak 2 | 15-16, 22 | 3 | 14% |
| 2021, tijdvak 3 | 1 | 1 | 5% |
| 2019, tijdvak 1 | 6-7 | 2 | 11% |
| 2019, tijdvak 2 | 12, 14 | 2 | 11% |
| 2018, tijdvak 1 | 17 | 1 | 5% |
| 2018, tijdvak 2 | 5-8, 10 | 5 | 24% |
In 15 van de 18 ingedeelde examens wiskunde A vwo staat een vraag over combinatoriek, samen 31 vragen (9% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2018, tijdvak 2: 5 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 9% van de vragen over combinatoriek, daarvoor 8%. Dat aandeel is dus stabiel.
Oefenen met combinatoriek
Maak de 15 nieuwste examenvragen over combinatoriek online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over combinatoriek
Andere onderwerpen wiskunde A vwo
- Formules en grafieken
- Exponentiële groei
- Veranderingen en afgeleide
- Lineaire verbanden
- Machtsverbanden
- Statistiek
- Rijen
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen wiskunde A vwo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker wiskunde A per vraagtype nakijkt, lees je op wiskunde A toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op wiskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt combinatoriek voor in het eindexamen wiskunde A vwo?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 31 vragen over combinatoriek, 9% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 15 van die examens.
In welk examen wiskunde A vwo stonden de meeste vragen over combinatoriek?
In het examen van 2018, tijdvak 2, met 5 vragen: 5-8, 10.
Hoe oefen ik examenvragen over combinatoriek?
Op deze pagina staan alle vragen over combinatoriek met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.