Examenvragen exponentiële groei wiskunde A vwo

81 vragen over exponentiële groei uit 18 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Exponentiële groei komt in 18 van de 18 examens wiskunde A vwo voor, met 81 vragen (23% van alle examenvragen). Het meest in 2021, tijdvak 3 (8 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over exponentiële groei

Per examen de vragen over exponentiële groei, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: De vergeetcurve

Opgavetekst

De Duitse psycholoog Hermann Ebbinghaus deed eind 19e eeuw veel onderzoek naar het geheugen. Hij ontdekte dat mensen nieuwe informatie goed kunnen onthouden, maar dat ze informatie ook weer snel vergeten als ze er verder niets meer mee doen.

Zijn onderzoek resulteerde in de zogeheten vergeetcurve van Ebbinghaus. In de figuur is de vergeetcurve weergegeven.

In de figuur is bijvoorbeeld af te lezen dat 1 uur na het leren van nieuwe informatie nog maar 44% van die nieuw geleerde informatie onthouden is.

De horizontale as heeft een bijzondere schaalverdeling: een 'hokje' stelt niet steeds evenveel tijd voor. Hierdoor suggereert de grafiek in de figuur dat er bij benadering sprake zou zijn van exponentiële afname van het percentage informatie dat onthouden is. Op internet circuleren dan ook artikelen die beweren dat de vergeetcurve volgens een exponentiële afname verloopt. Dit is echter niet waar.

Vraag 5 2 punten

Toon met behulp van een berekening aan dat er volgens de gegevens in de figuur geen sprake kan zijn van exponentiële afname.

Lijngrafiek van het percentage informatie dat onthouden is tegen de verstreken tijd, van meteen tot 31 dagen, met de punten 58%, 44%, 36%, 33%, 28%, 25% en 21%. Bekijk in Opgaven, pagina 6

Bekijk het antwoord

Een aanpak als:

  • In de eerste 20 minuten is de groeifactor 0,58, dus de groeifactor per uur zou dan gelijk moeten zijn aan $0,58^3$
  • $0,58^3 = 0,195...$ en dit komt niet overeen met (factor) 0,44 (die uit de 44% in figuur 1 volgt, dus (volgens de gegevens) kan er geen sprake zijn van exponentiële afname)

Vraag 5 in het hele examen

Tegenwoordig wordt ook wel gebruikgemaakt van de formule:

P = \frac{31{,}7}{t^{0{,}127}} \text{, met } t > 0

Hierin is $P$ het percentage informatie dat onthouden is en $t$ het aantal dagen dat verstreken is sinds het leren van de informatie.

Vraag 6 4 punten

Bereken met behulp van de formule voor $P$ na hoeveel gehele minuten iemand de helft van de nieuw geleerde informatie weer is vergeten.

Bekijk het antwoord
  • De vergelijking $\frac{31{,}7}{t^{0{,}127}} = 50$ moet worden opgelost
  • Beschrijven hoe deze vergelijking kan worden opgelost
  • Dit geeft $t = 0,0276...$
  • Het antwoord: ($0,0276... \cdot 24 \cdot 60 = 39,8...$, dus na) 40 (minuten)

Vraag 6 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Warmtepompen

Opgavetekst

In 2019 werd een deel van de aardgasvrije woningen in Nederland verwarmd met behulp van een warmtepomp. Een warmtepomp is een duurzaam alternatief voor een cv-ketel op gas. Warmtepompen zijn met een grote opmars bezig. Zie figuur 1.

Eind 1994 waren er 1700 warmtepompen geïnstalleerd in Nederlandse woningen. Dit aantal nam bij benadering exponentieel toe tot 412 000 geïnstalleerde warmtepompen eind 2019.

Vraag 16 3 punten

Bereken met behulp van deze gegevens met hoeveel procent per jaar het aantal geïnstalleerde warmtepompen in de periode 1994-2019 toenam. Geef je antwoord in één decimaal.

Figuur 1 toont met stippen het totaal aantal geïnstalleerde warmtepompen van 1994 tot 2019, met een exponentiële grafiek erdoorheen. Bekijk in Opgaven, pagina 14

Bekijk het antwoord
  • De (groei)factor (per 25 jaar is) $\frac{412\,000}{1700}$ (= 242,...)
  • De (groei)factor per jaar is $\left(\frac{412\,000}{1700}\right)^{\frac{1}{25}}$
  • $\left(\frac{412\,000}{1\,700}\right)^{\frac{1}{25}} = 1{,}2455...$, dus) 24,6 (%)

Opmerkingen

  • Als gerekend wordt met $(412\,000 - 1700)^{\frac{1}{25}}$, voor deze vraag maximaal 1 scorepunt toekennen.
  • Als gerekend wordt met $\frac{242,...}{25}$, voor deze vraag maximaal 1 scorepunt toekennen.

Vraag 16 in het hele examen

De grafiek in figuur 1 kan worden benaderd met de formule:

W = 1700 \cdot e^{0{,}22t}

Hierin is $W$ het totaal aantal geïnstalleerde warmtepompen en $t$ de tijd in gehele jaren met $t = 0$ aan het eind van 1994.

Veronderstel dat de formule voor $W$ ook na 2019 geldt.

Vraag 17 4 punten

Bereken in welk jaar de jaarlijkse toename aan geïnstalleerde warmtepompen voor het eerst groter is dan 200 000.

Bekijk het antwoord
  • $W(28) = 804\,827,...$; $W(29) = 1\,002\,877,...$ en $W(30) = 1\,249\,661,...$
  • $W(29) - W(28) = 198\,049,...$ ($< 200\,000$)
  • $W(30) - W(29) = 246\,784,...$ ($> 200\,000$)
  • Het antwoord: in 2024

of

  • Er moet gelden: $W(t) - W(t-1) > 200\,000$
  • De vergelijking $1700 \cdot e^{0{,}22t} - 1700 \cdot e^{0{,}22(t-1)} = 200\,000$ moet worden opgelost
  • Beschrijven hoe deze vergelijking kan worden opgelost
  • Dit geeft $t = 29,04...$, dus in 2024

Opmerking

In het eerste antwoordalternatief moeten het tweede en derde antwoordelement expliciet genoemd zijn.

Vraag 17 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Krediet

Opgavetekst

Als je een nieuwe auto koopt, is het mogelijk om een lening af te sluiten bij de autoverkoper. Op de website van een autoverkoper staat het volgende te lezen:

Hoe werkt het?

U leent het aankoopbedrag of een deel daarvan. Dat betaalt u vervolgens, vermeerderd met rente, in vaste maandbedragen terug in een vooraf overeengekomen looptijd. De vaste maandbedragen kunt u zelf gemakkelijk afstemmen op uw budget door voor een kortere of langere looptijd te kiezen. U heeft de keuze uit een looptijd van zes tot zestig maanden. De rente per maand blijft gedurende de hele looptijd gelijk.

De autoverkoper rekent een rente van 0,7% per maand. Deze rente wordt berekend over het bedrag van de lening dat nog niet is terugbetaald (de schuld).

Een rente van 0,7% per maand lijkt niet zo hoog. Om een betere indruk van de hoogte van deze rente te krijgen, kun je dit rentepercentage omrekenen naar een rentepercentage per jaar.

Vraag 9 3 punten

Bereken het rentepercentage per jaar bij een maandelijkse rente van 0,7%. Geef je antwoord in 1 decimaal.

Bekijk het antwoord
  • Bij een rente van 0,7% hoort een groeifactor van 1,007 (1)
  • 1,007¹² = 1,087... (1)
  • Het antwoord: 8,7(%) (per jaar) (1)

Vraag 9 in het hele examen

De volgende formule geeft het verband tussen de schuld en de betalingen per maand.

X_t = b/0,007 + X₀ − b/0,007 ⋅ (1 + 0,007)t (formule 1)

Hierin is X_t het bedrag van schuld in maand t, b het bedrag dat de klant per maand moet betalen, X₀ het bedrag van de schuld op t = 0 en t de tijd in maanden.

De heer Kliphuis koopt bij de autoverkoper een auto en overweegt het volledige bedrag van € 16 000 te lenen. Als hij kiest voor een looptijd van 36 maanden, betaalt hij maandelijks € 500. Na 36 maanden zou dan bijna het geleende bedrag terugbetaald zijn. Er zou dan echter nog een bedrag overblijven dat kleiner is dan de € 500 die hij maandelijks zou betalen. Dit bedrag noemen we de restschuld. De restschuld van Kliphuis zou afgerond € 177 zijn.

Vraag 10 2 punten

Bereken deze restschuld in centen nauwkeurig.

Bekijk het antwoord
  • Het invullen van t = 36, b = 500 en X ₀= 16 000 in de formule (1)
  • Dit geeft X₃₆ = 176,97 (1)

Vraag 10 in het hele examen

Kliphuis overweegt ook om bij de aankoop van deze auto meteen € 6000 te betalen. Hij zou dan maar € 10 000 lenen. Hij zou dan weer voor een looptijd van 36 maanden kiezen, waarin hij het geleende bedrag van € 10 000 volledig zou aflossen.

Als Kliphuis vooraf € 6000 betaalt en de rest leent, zou hij in totaal minder betalen dan wanneer hij het hele aankoopbedrag leent.

Vraag 11 5 punten

Bereken hoeveel Kliphuis nu minder betaalt. Geef je antwoord in hele euro’s.

Bekijk het antwoord
  • In de eerste situatie betaalt Kliphuis in totaal 36 ⋅ 500 +177 = 18177 (euro) (1)
  • De vergelijking b/0,007 + 10 000 − b/0,007 ⋅ 1,007³⁶ = 0 moet worden

opgelost (1)

  • Beschrijven hoe de oplossing b = 315,21…, dus 315,21 (euro) per maand kan worden gevonden (1)
  • In de tweede situatie betaalt Kliphuis in totaal 6000 + 36 ⋅ 315,21 = 17 347,56 (euro) (afgerond 17 348 (euro)) (1)
  • Kliphuis betaalt (18177 −17 348 =) 829 (euro) (minder) (1)

Opmerking

Als in de tweede situatie gerekend is met de onafgeronde waarde van b, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.

Vraag 11 in het hele examen

Mevrouw Wielink koopt ook een auto bij de autoverkoper. Zij leent het volledige bedrag namelijk € 25 000. Ze wil bij een bepaalde looptijd, bijvoorbeeld 24 of 36 maanden, snel het bedrag kunnen berekenen dat ze per maand moet betalen. De rente bedraagt ook nu 0,7% per maand en er is geen restschuld.

Bovenstaande gegevens invullen in formule 1 geeft de vergelijking:

0 = b/0,007 + 25 000 − b/0,007 ⋅ 1,007T

Hierin is b het bedrag dat Wielink per maand moet betalen en T de looptijd in maanden.

Deze vergelijking is te herleiden tot b = 175 ⋅ 1,007T 1,007T − 1

Vraag 12 4 punten

Geef deze herleiding.

Bekijk het antwoord
  • b/0,007 ⋅ 1,007T − b/0,007 = 25 000 ⋅ 1,007T (1)
  • b ⋅ 1,007/0,007 T − 1/0,007 = 25 000 ⋅ 1,007T (1)
  • b ⋅ 1,007T − 1 = 25 000 ⋅ 1,007T (1)

0,007

  • b = 25 000 ⋅ 1,007T (en hieruit volgt b = 175 ⋅ 1,007T ) (1)

1,007T − 1 1,007T − 1 0,007

of

  • b/0,007 ⋅ 1,007T − b/0,007 = 25 000 ⋅ 1,007T (1)
  • b/0,007 _ ⋅ (_1,007T − ₁)₌ 25 000 ⋅ 1,007T (1)
  • _b_ ⋅ (_1,007T − ₁)₌ 0,007 ⋅ 25 000 ⋅ 1,007T (1)
  • b = 0,007 ⋅ 25000 ⋅ 1,007T (en hieruit volgt b = 175 ⋅ 1,007T ) (1)

1,007T − 1 1,007T − 1

Vraag 12 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Steeds meer foto’s

Opgavetekst

In het Amerikaanse tijdschrift Wired stond een artikel over de fotograaf Young Sam Kim. Deze kunstenaar vindt dat grote steden over de hele wereld er hetzelfde uit beginnen te zien en onderzoekt met behulp van collages van zijn foto’s het beeld van steden.

foto
foto

Bovenstaande fotocollage is gemaakt met verschillende foto’s. Deze collage bestaat uit twee stadsgezichten over de hele breedte, één aan de bovenkant (ondersteboven) en één aan de onderkant. Daaroverheen zijn vier straatbeelden met mensen geplakt, en ten slotte zijn er vier boomtoppen boven de straatbeelden in de collage opgenomen.

Het wisselen en combineren van de foto’s is voor de fotograaf een belangrijk onderdeel van zijn werk. Je kan een collage zoals bovenstaande op vele manieren maken.

We gaan uit van de volgende aannames:

  • Voor de stadsgezichten kiest de fotograaf uit een serie van tien geschikte foto’s twee verschillende foto’s uit.
  • De vier straatbeelden kunnen onderling verwisseld worden.
  • De breedste boomtop kan alleen boven het straatbeeld met de breedste boom.
  • De overige drie boomtoppen kunnen onderling verwisseld worden maar moeten wel boven een boom in het straatbeeld komen.

Een journalist van Wired heeft uitgezocht hoeveel foto’s hij zelf gemaakt heeft in zijn carrière. De journalist heeft daarbij het totale aantal foto’s uitgezet tegen de tijd. Hierbij is t = 0 op 1 januari 2000.

Zie de figuur.

figuur
figuur

Het totale aantal foto’s is te benaderen met de volgende formule: N = 261 + 67,3 ⋅ e^0,373 t

Hierin is de (op gehelen) afgeronde waarde van N het totaal aantal foto's, en t de tijd in jaren, met t = 0 op 1 januari 2000.

Vraag 15 3 punten

Bepaal in welk jaar volgens deze formule het totale aantal foto's de grens van 200 000 passeerde.

Bekijk het antwoord
  • Beschrijven hoe de vergelijking 261 +67,3 ⋅ e^0,373t = 200 000 kan worden opgelost (1)
  • De oplossing t = 21,... (1)
  • Dus in 2021 (1)

Vraag 15 in het hele examen

De afgeleide van N kun je noteren in de vorm:

d d N t = c ⋅ e^0,373t met afgerond op één decimaal c = 25,1 .

Vraag 16 2 punten

Bereken c in drie decimalen.

Bekijk het antwoord
  • ( c =) 0,373 ⋅ 67,3 (1)
  • Het antwoord: 25,103 (1)

Vraag 16 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Golven in de Nieuw-Zeelandse economie

Opgavetekst

De economische historicus Keith Rankin modelleerde in 1998 de schommelingen in de ontwikkeling van de economie van Nieuw-Zeeland op basis van drie periodieke processen oftewel cycli. Hij ging ervan uit dat de zogeheten voorraadcyclus, investeringscyclus en prijzencyclus de economische groei beïnvloeden. Hij baseerde zijn onderzoek op historische gegevens over de economie in de periode 1948–1998.

In figuur 1 zijn de invloeden van de drie cycli afzonderlijk weergegeven. Hierbij is de invloed in procenten per jaar ten opzichte van een jaar eerder uitgezet tegen de tijd.

Het valt in figuur 1 op dat de periodes van de drie cycli nogal van elkaar verschillen. Zo duurt de cyclus met de langste periode vele malen langer dan de cyclus met de kortste periode.

Vraag 6 2 punten

Bepaal met behulp van figuur 1 hoeveel keer zo lang. Geef je antwoord in gehelen.

Drie periodieke cycli (voorraadcyclus, investeringscyclus en prijzencyclus) van de jaarlijkse procentuele economische groei tegen de tijd, van 1 september 1948 tot 1 juli 2005. Bekijk in Opgaven, pagina 7

Bekijk het antwoord
  • De periodes van de voorraadcyclus en de prijzencyclus moeten met elkaar vergeleken worden
  • In 1 periode van de prijzencyclus passen 19 periodes van de voorraadcyclus, dus de cyclus met de langste periode is 19 keer zo lang

Opmerking: Als een kandidaat bij het tweede antwoordelement erop uitkomt dat in 1 periode van de prijzencyclus 20 periodes van de voorraadcyclus passen, met als conclusie dat de cyclus met de langste periode 20 keer zo lang is, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.

Vraag 6 in het hele examen

De formule voor $V$ geeft de economische groei door de voorraadcyclus in procenten per jaar ten opzichte van het voorgaande jaar, zoals eerder aangegeven. Zo betekent $V(74) \approx -0{,}17$ bijvoorbeeld dat op 1 januari 2022 de voorraadcyclus zorgt voor (ongeveer) $-0{,}17\%$ economische groei ten opzichte van 1 januari 2021. Er was dus sprake van negatieve economische groei.

Op 1 januari 2023 was de economische groei door de voorraadcyclus ten opzichte van 1 januari 2022 weer positief.

Vraag 8 4 punten

Bereken de totale economische groei door de voorraadcyclus op 1 januari 2023 ten opzichte van 1 januari 2021. Geef je antwoord in procenten in één decimaal.

Bekijk het antwoord
  • $V(75) = 1{,}69\ldots$ (%)
  • De groeifactoren $0{,}9983$ en $1{,}0169\ldots$
  • $0{,}9983 \cdot 1{,}0169\ldots = 1{,}0152\ldots$
  • Het antwoord: $1{,}5$ (%)

Vraag 8 in het hele examen

De investeringscyclus en de prijzencyclus uit figuur 1 kunnen beschreven worden met de formules:

I(t) = 1{,}6 + 1{,}6\sin\left(0{,}604\,(t - 2{,}933)\right)

P(t) = \sin\left(0{,}126\,(t + 5{,}083)\right)

Hierin is $I$ de economische groei door de investeringscyclus in procenten per jaar ten opzichte van het voorgaande jaar, $P$ de economische groei door de prijzencyclus in procenten per jaar ten opzichte van het voorgaande jaar en $t$ de tijd in jaren met $t = 0$ op 1 januari 1948.

In 1998 vergeleek Rankin een theoretisch patroon op basis van de som van de drie cycli met de werkelijke economische groei in de periode 1978–1998. Zie figuur 2.

Ondanks de verschillen tussen het theoretische patroon en het werkelijke patroon, vond Rankin dat er voldoende overeenkomsten waren om voorspellingen te doen. Hij voorspelde bijvoorbeeld dat na een periode van flinke groei in de jaren vóór 2008, de groei daarna sterk zou afnemen. Deze voorspelling bleek uit te komen.

Het theoretische patroon van Rankin ontstaat door de invloeden van de drie cycli bij elkaar op te tellen. Volgens dit patroon zal de economische groei ergens in de periode 2025–2035 negatief zijn. Er is dan sprake van krimp.

In de periode 2025–2035 is er een jaar waarin de krimp maximaal is.

Vraag 9 4 punten

Bereken deze maximale krimp. Geef je antwoord in procenten per jaar in twee decimalen.

Werkelijke economische groei (zwart) en de som van de drie cycli (grijs) van maart 1978 tot maart 2008. Bekijk in Opgaven, pagina 9

Bekijk het antwoord
  • Het patroon laat zich beschrijven door $V + I + P$ (of $0{,}8 + \sin(2{,}445(t - 0{,}024)) + 1{,}6 + 1{,}6\sin(0{,}604(t - 2{,}933)) + \sin(0{,}126(t + 5{,}083))$)
  • Er is maximale krimp als $V + I + P$ minimaal is
  • Beschrijven hoe het (juiste) minimum (tussen $t = 77$ en $t = 87$) gevonden kan worden
  • Het antwoord: $(-)1{,}06$ (procent per jaar)

Vraag 9 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Bandenspanning en aquaplaning

Opgavetekst

Vliegtuigen die landen op een zeer natte landingsbaan, kunnen te maken krijgen met aquaplaning. Hierbij vormt zich een laagje water tussen de vliegtuigband en de landingsbaan, waardoor het vliegtuig gaat glijden en onbestuurbaar wordt. Het risico op aquaplaning neemt toe bij een te lage bandenspanning.

Om de minimale snelheid te berekenen waarbij aquaplaning kan optreden bij vliegtuigen gebruikt men de formule van Horne:

S_{\text{vliegtuig}} = 63{,}5 \cdot \sqrt{P}

(formule 1)

Hierin is $S_{\text{vliegtuig}}$ de laagste snelheid van een vliegtuig in km/uur waarbij aquaplaning kan optreden en $P$ de bandenspanning van de banden in bar.

Het is voor de veiligheid dus van groot belang dat de bandenspanning van vliegtuigbanden voldoende hoog blijft. Gemiddeld verliezen banden 2% aan spanning per dag. De bandenspanning mag maximaal 5% lager zijn dan de aanbevolen bandenspanning. Banden worden vaak iets harder opgepompt dan aanbevolen.

We gaan ervan uit dat de bandenspanning elke ochtend gecontroleerd wordt en dat de vliegtuigband weer wordt opgepompt op de dag voordat de bandenspanning te laag zal zijn.

Vraag 14 4 punten

Bereken na hoeveel dagen een vliegtuigband met een 4% hogere bandenspanning dan aanbevolen, weer opgepompt moet worden.

Bekijk het antwoord
  • De groeifactor per dag is 0,98
  • Voor de aanbevolen bandenspanning $P$ geldt $P = 104 \cdot 0{,}98^t$ en het inzicht dat $P$ niet lager mag zijn dan 95
  • $t = 4$ geeft $P = 95{,}9\ldots$
  • $t = 5$ geeft $P = 94{,}0\ldots$ dus (na) 4 (dagen)

of

  • De groeifactor per dag is 0,98
  • Het inzicht dat de vergelijking $104 \cdot 0{,}98^t = 95$ moet worden opgelost
  • Beschrijven hoe deze vergelijking kan worden opgelost
  • Het antwoord: (dit geeft $t = 4{,}4\ldots$, dus) (na) 4 (dagen)

Opmerkingen

  • In het eerste antwoordalternatief moet het derde antwoordelement expliciet genoemd worden.
  • Als een kandidaat via een zelf gekozen getallenvoorbeeld op een vergelijking equivalent aan de vergelijking uit het tweede antwoordelement komt, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.

Vraag 14 in het hele examen

2025, tijdvak 2: CO2 in de atmosfeer

Opgavetekst

In deze opgave kijken we naar het verloop van de concentratie CO2 in de atmosfeer. Onderzoekers hebben geconstateerd dat de natuurlijke concentratie CO 2 eeuwenlang stabiel is gebleven rond de 280 ppm (parts per million). De toename van de concentratie CO2 sinds de industriële revolutie wordt met name veroorzaakt door massaproductie van goederen en voedsel. In de figuur zie je het verloop van de concentratie CO2 in de periode 1800–2009.

figuur

De toename verloopt exponentieel. Het verloop van de concentratie CO2 kan worden benaderd met het model:

C = 280 + g t Hierbij is C de concentratie CO2 in ppm en t de tijd in jaren met t = 0 op

1 januari 1800. De waarde 280 staat in dit model voor de constante natuurlijke concentratie CO 2.

Op 1 januari 2002 was de concentratie CO 2 370 ppm. Met dit gegeven en met behulp van bovenstaande gegevens is te berekenen dat de waarde van g, afgerond op vier decimalen, gelijk is aan 1,0225.

Zoals je in de figuur kunt zien is de grafiek toenemend stijgend. De t formule C = 280 + 1,0225 benadert deze stijging.

Vanaf 1800 duurde het 150 jaar totdat de concentratie CO2 met (ongeveer) 10% was toegenomen. Vanaf 1950 duurde het veel korter totdat de volgende 10% stijging van de concentratie CO 2 werd gemeten.

Vraag 1 3 punten

Bereken de waarde van g in vijf decimalen.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven

Bekijk het antwoord
  • De vergelijking 280 + g 202 = 370 moet worden opgelost (1)
  • Beschrijven hoe deze vergelijking kan worden opgelost (1)
  • Dit geeft g = 1, 02253 (1)

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 3 punten

Bereken in welk jaar de concentratie CO2 verdubbeld zal zijn ten opzichte van de natuurlijke concentratie.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven

Bekijk het antwoord

Opmerking Als met een nauwkeurigere waarde van g wordt gerekend, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 3 4 punten

Bereken hoeveel gehele jaren hiervoor nodig waren.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven

Bekijk het antwoord

Opmerkingen

  • Als met een nauwkeurigere waarde van g wordt gerekend, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.
  • Als gerekend wordt met C = 281 in 1800 (t = 0), hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.

Vraag 3 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Batterijspanning

Opgavetekst

In het dagelijks leven worden er veel batterijen gebruikt om apparaten te laten werken. Een batterij werkt door het verschil in spanning tussen de pluspool en de minpool. Dit spanningsverschil noemen we de totale spanning van de batterij. Deze totale spanning wordt lager als je de batterij enige tijd hebt gebruikt. Hierdoor gaat bijvoorbeeld een fietslamp met een batterij op een gegeven moment minder fel branden.

Een van de eerste batterijen werd in 1836 uitgevonden door de Britse scheikundige Daniell. Bij deze batterij werd bij de pluspool koper en bij de minpool zink gebruikt. Deze opgave gaat over zo’n batterij.

De spanningen van de polen van deze batterij zijn te berekenen met de volgende formules:

V plus = 0,34 + 0,0296 · log(k )

V min =

  • 0, 76 + 0, 0296 · log( z )

Hierin zijn V plus en Vmin de spanningen van de polen in volt en k en z de concentraties van koper en zink in molair1).

De totale spanning van de batterij, Vbatterij , is het verschil tussen de spanningen van beide polen:

Vbatterij = Vplus

  • Vmin

Bij de batterij geldt in het begin dat k en z allebei 1 molair zijn. De totale spanning is dan 1,1 volt. Door het gebruik van de batterij neemt k af en neemt z toe. Als deze batterij enige tijd stroom heeft geleverd geldt k = 0,7 en z = 1,3 .

noot 1 molair is een maat voor het aantal deeltjes per liter

Uit Vbatterij = V plus

  • Vmin en de gegeven formules voor V plus en Vmin kan de volgende formule worden herleid: k Vbatterij = 1,10 + 0,0296 · log z

Het is mogelijk om voor Vbatterij een formule op te stellen waarin alleen z voorkomt: Vbatterij = 1,10 + 0, 0296 · log(2 z

  • 1
  • 1) , met 1 ≤ z < 2

Doordat z, de concentratie van het zink, toeneemt tijdens het gebruik van de batterij, daalt de totale spanning van de batterij. Dit kan worden aangetoond door te kijken naar de afgeleide functie van Vbatterij . Er geldt (na afronding): d Vbatterij

  • 0,0257 = dz 2z
  • z2 d Vbatterij

d Vbatterij

Vraag 13 3 punten

Bereken met hoeveel procent de totale spanning van de batterij in dit geval is gedaald. Geef je antwoord in twee decimalen.

Bekijk het antwoord
  • Vplus = ( 0,34 + 0, 0296 · log(0, 7) = ) 0,335... en Vmin = ( −0, 76 + 0, 0296 · log(1,3) = ) − 0, 756... (1)
  • Vbatterij wordt 0, 335... − −0, 756... = 1, 092... (1)
  • ·100 = −0, 72... dus het antwoord is: (gedaald met) 0, 72 (%) (1)

Vraag 13 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Raad het getal

Opgavetekst

Raad het getal is een spel voor twee personen waarbij iemand één geheel getal bedenkt, dat de ander vervolgens gaat raden. Diegene die het getal bedenkt, noemen we de bedenker en diegene die gaat raden de speler.

Het spel werkt als volgt: De bedenker kiest een getal van maximaal vier cijfers, waarbij het eerste cijfer geen 0 mag zijn. Het getal kan dus bijvoorbeeld 7 zijn, of 60, of 544, of 9328.

Vaak kiest de bedenker een viercijferig getal dat makkelijk te onthouden is. Dat is een getal dat

  • bestaat uit vier dezelfde cijfers, of
  • bestaat uit vier opeenvolgende cijfers, die in oplopende of aflopende volgorde staan (bijvoorbeeld 2345 of 4321).

Het getal dat de bedenker bedenkt, noemen we het bedachte getal. De getallen die de speler noemt, noemen we genoemde getallen. Omdat het lang kan duren voordat de speler het bedachte getal noemt, geeft de bedenker feedback. Deze feedback bestaat uit een van de volgende drie mogelijkheden:

  • ‘Goed geraden’ (bedachte getal = genoemde getal).
  • ‘Hoger’ (bedachte getal > genoemde getal).
  • ‘Lager’ (bedachte getal < genoemde getal).

Het noemen van een getal en het geven van feedback herhaalt zich totdat de bedenker de feedback ‘Goed geraden’ geeft en het spel stopt. Het aantal keer dat de speler een getal noemt en vervolgens feedback krijgt, noemen we het aantal beurten. We bekijken eerst een vereenvoudigde versie van het spel, waarbij de speler aan het begin van het spel weet dat het bedachte getal minimaal 1 is en maximaal 9. De speler kan in elke beurt het aantal nog mogelijke getallen in ieder geval halveren door de volgende strategie toe te passen:

  • Is het aantal nog mogelijke getallen oneven, noem dan het middelste nog mogelijke getal.
  • Is het aantal mogelijke getallen even, noem dan een van de twee middelste nog mogelijke getallen. De bedenker kiest het getal 8. De speler volgt bovenstaande strategie. Het aantal beurten waarin de speler het bedachte getal raadt, ligt dan nog niet vast.

In het vervolg van deze opgave bekijken we een versie van het spel, waarbij we de eis dat het bedachte getal uit maximaal vier cijfers moet bestaan, loslaten. We kijken naar getallen tussen 0 en n, waarbij n een geheel getal groter dan 1 is. Hierdoor kan het bedachte getal elk getal vanaf 1 tot en met n

  • 1 zijn.

Het aantal beurten dat nodig is om het bedachte getal te raden, hangt mede af van de gevolgde strategie. Als de eerder beschreven strategie toegepast wordt, dan geldt: n

  • 1 < 2m−1 Hierbij is m het maximaal aantal beurten dat nodig is om het bedachte getal te noemen.

Twee personen spelen het spel met n = 26 . Volgens de formule is de kleinst mogelijke waarde van m dan gelijk aan 6.

De waarde 6 die de formule geeft voor n = 26 gaat uit van het ‘slechtste’ geval: dat steeds precies de helft van het aantal mogelijke getallen overblijft. Het blijkt echter dat voor n = 26 de speler het bedachte getal altijd in maximaal 5 beurten kan noemen.

Vraag 20 2 punten

Toon dit met behulp van de formule n

  • 1 < 2m−1 aan.
Bekijk het antwoord
  • Het inzicht dat de vergelijking 25 = 2 m −1 moet worden opgelost (1)
  • Dit geeft m = 5, 6... dus de kleinst mogelijke waarde van m is 6 (1)

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 4 punten

Bepaal het maximaal aantal overblijvende getallen per beurt en laat daarmee zien dat de speler in maximaal 5 beurten het bedachte getal kan noemen voor n = 26 .

Bekijk het antwoord
  • (Bij 25 mogelijke getallen moet de speler het middelste getal kiezen.) Er blijven 12 getallen over na de eerste beurt (als het middelste getal niet het bedachte getal is) (1)
  • De speler kan het vervolgens terugbrengen tot maximaal 6 getallen na de tweede beurt (door een van de twee middelste getallen te kiezen) en (door vervolgens nog een keer een van de twee middelste getallen te kiezen) het terugbrengen tot maximaal 3 getallen na de derde beurt (1)
  • Na de vierde beurt is er nog één getal mogelijk en weet de speler het bedachte getal (immers: is de feedback ‘Goed geraden’, dan is het het middelste getal) (1)
  • (Als de feedback na de vierde beurt ‘Lager’ is, dan is het het laagste van de drie getallen; als de feedback ‘Hoger’ is, dan is het het hoogste van de drie getallen) dus in de vijfde beurt kan de speler (met zekerheid) het bedachte getal noemen (1)

Vraag 21 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Horen

Opgavetekst

Bron 1

Figuur uit het examen

Grafiek met de toonhoogte in hertz (Hz) horizontaal op een logaritmische schaal, van 10 tot ongeveer 20 000 Hz, en het geluidsniveau in dB verticaal, van -10 tot 140. Legenda: doorgetrokken lijn = pijngrens, gestippelde lijn = gehoordrempel. De pijngrens ligt bij 100 Hz op ongeveer 130 dB, bij 1000 Hz op ongeveer 125 dB, en heeft een dal van ongeveer 110 dB rond 4000 Hz. De gehoordrempel ligt bij 20 Hz op ongeveer 75 dB, daalt naar ongeveer 0 dB bij 1000 Hz, heeft een dal van ongeveer -8 dB rond 3000 tot 4000 Hz en een piek van ongeveer 12 dB rond 8000 Hz.

Tips & Tricks

  • De vuistregel is dat je acht uur lang zonder problemen 80 dB op je oren kunt hebben. Bij een toename van het geluidsniveau van 3 dB halveert de tijd. Dus: vier uur lang bij 83 dB, twee uur lang bij 86 dB, enzovoort.
  • Goede oordoppen kunnen het geluid tijdens een dancefeest of concert dempen tot een geluidsniveau van 80 dB. Het geluidsniveau tijdens zulke gelegenheden is vaak zo hoog dat een aantal minuten zonder doppen al schade kan opleveren.

Vraag 2 3 punten

Uit de vuistregel volgt het exponentiële verband $T = 8 \cdot g^{D-80}$ tussen de maximale tijd T in uren die je zonder gehoorschade ergens kunt zijn en het geluidsniveau D in dB. De groeifactor g is bij benadering 0,79. Bereken deze groeifactor in drie decimalen.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt dat bij 83 dB een tijd van 4 uur hoort, dus $8 \cdot g^{3} = 4$ en $g^{3} = 0{,}5$ (1p)
  • Beschrijft hoe deze vergelijking opgelost kan worden (1p)
  • De gevraagde groeifactor is 0,794 (1p)

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 3 3 punten

In een discotheek is het geluidsniveau ongeveer 100 dB. Een verblijf van een paar minuten zonder oordoppen kan dan al gehoorschade opleveren. Bereken met behulp van de formule $T = 8 \cdot 0{,}79^{D-80}$ hoeveel gehele minuten je maximaal zonder oordoppen in een discotheek met een geluidsniveau van 100 dB aanwezig kunt zijn zonder dat dat gehoorschade oplevert.

Bekijk het antwoord
  • Invullen van D = 100 levert T = 8 · 0,79^20 (1p)
  • T = 8 · 0,79^20 ≈ 0,071 (uur) (1p)
  • De conclusie: (maximaal) 4 (minuten) (1p)

Volgens de aanvulling op het correctievoorschrift (pagina 6, derde deelscore) mogen 'maximaal' en 'minuten' ontbreken; het getal 4 moet erin staan. Een T van 0,071 uur is ongeveer 4 minuten.

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 3 punten

Door het trillen van de lucht hoor je geluid. Deze trillingen veroorzaken een kleine variatie in de luchtdruk. Deze variatie in luchtdruk wordt geluidsdruk p genoemd. Het is mogelijk om de geluidsdruk te meten en hiermee het bijbehorende geluidsniveau D vast te stellen. Daarvoor wordt gebruikgemaakt van de volgende formule: $D = 20 \cdot \log(p) - 26{,}02$ In deze formule is p de geluidsdruk, gemeten in μPa (micropascal), en D weer het geluidsniveau in dB. Bereken de geluidsdruk die hoort bij een geluid met een geluidsniveau van 70 dB. Geef je antwoord in hele duizendtallen.

Bekijk het antwoord
  • De vergelijking $70 = 20 \cdot \log(p) - 26{,}02$ moet worden opgelost (1p)
  • Beschrijven hoe deze vergelijking opgelost kan worden (1p)
  • Het antwoord: 63 000 (μPa) (1p)

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 5 3 punten

Iemand doet de volgende bewering: “Volgens de formule $D = 20 \cdot \log(p) - 26{,}02$ geldt: wanneer de geluidsdruk verdubbelt, neemt het geluidsniveau toe met (ongeveer) 6 dB.” Toon met behulp van de rekenregels voor logaritmen aan dat deze bewering klopt.

Bekijk het antwoord
  • Bij dubbele geluidsdruk is $D = 20 \cdot \log(2p) - 26{,}02$ (1p)
  • Dus $D = 20 \cdot \log(2) + 20 \cdot \log(p) - 26{,}02$ (1p)
  • $20 \cdot \log(2) \approx 6$, dus de bewering is juist (1p)

Uitsluitend uitgewerkte getallenvoorbeelden leveren geen punten op. Is in het tweede element de factor 20 bij log p vergeten, dan maximaal 1 punt voor deze vraag.

Vraag 5 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Meerlingen

Vraag 11 3 punten

Algemeen wordt aangenomen dat de grootste meerling die op natuurlijke wijze kan ontstaan een negenling is. De Duitse onderzoeker Hellin voorspelde al in 1895 het volgende voor meerlingen bij natuurlijke zwangerschappen: gemiddeld 1 op de 89 geboorten is de geboorte van een tweeling; gemiddeld 1 op de 89² geboorten is de geboorte van een drieling; gemiddeld 1 op de 89³ geboorten is de geboorte van een vierling; …; gemiddeld 1 op de 89⁸ geboorten is de geboorte van een negenling. Dit werd later door andere wetenschappers de wet van Hellin genoemd. De getallen (1 op de) 89, 89², 89³, …, 89⁸ in de wet van Hellin vormen een rij. Deze rij kan worden gebruikt om een formule op te stellen voor de rij P(n), waarbij P(n) het percentage n-ling-geboorten ten opzichte van het totale aantal geboorten is. Een recursieve formule voor P(n) is: $P(n) = \frac{1}{89} P(n-1)$, met $P(2) = \frac{100}{89}$. Hierbij is $n > 2$. Er kan ook een directe formule voor P(n) opgesteld worden. Stel een directe formule op voor P(n). Geef deze in de vorm $P(n) = b \cdot r^{n}$.

Bekijk het antwoord
  • Het betreft een meetkundige rij van de vorm P(n) = b · r^n (met n > 2) (1p)
  • Hieruit volgt P(n) = 100/89 · (1/89)^(n−2) (met n > 2) (1p)
  • Dit geeft P(n) = 8900 · (1/89)^n (met n > 2) (1p)

Vraag 11 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Duurzamer douchen

Vraag 3 4 punten

Water verwarmen kost energie. Door gebruik te maken van douche-warmteterugwinning (douche-wtw) kan er duurzamer worden gedoucht. Bij deze techniek wordt er uit het water dat het riool instroomt warmte gehaald, waardoor er minder energie nodig is om douchewater (van 38 °C) te verkrijgen. Als er geen douche-wtw geïnstalleerd is, zijn de energiekosten tijdens een douchebeurt gemiddeld 5,8 cent per minuut. Als er wel een douche-wtw geïnstalleerd is, zijn de energiekosten voor een douchebeurt te berekenen met de formule $K = 5{,}75 + 2{,}92t$. Hierin is K de energiekosten per douchebeurt in centen en t de tijd in minuten die een douchebeurt duurt, met t groter dan 0. Een vierpersoonshuishouden laat bij de verbouwing van de badkamer voor 650 euro een douche-wtw installeren. De energiekosten om douchewater te verkrijgen gaan hierdoor omlaag in vergelijking met de situatie zonder douche-wtw. We nemen aan dat alle vier de personen vijf dagen per week douchen en dat elke douchebeurt vijf minuten duurt. Op een bepaald moment zal dit huishouden met de douche-wtw in totaal net zoveel aan energiekosten voor het douchen bespaard hebben als dat de installatie van de douche-wtw gekost heeft. Bereken na hoeveel jaar dit het geval is. Geef je antwoord in één decimaal.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de kosten per douchebeurt met douche-wtw: $K = 5{,}75 + 2{,}92 \cdot 5 = 20{,}35$ cent (1p)
  • Berekent de besparing per douchebeurt: $5{,}8 \cdot 5 - 20{,}35 = 8{,}65$ cent (1p)
  • Berekent het aantal douchebeurten waarna de installatie is terugverdiend: $650 / 0{,}0865 = 7514...$ douchebeurten (1p)
  • Het antwoord: $7514... / (52 \cdot 4 \cdot 5) = 7{,}2$ jaar (1p)

Opmerking uit het correctievoorschrift: als er gewerkt is met 365/7 (of 365,25/7) weken, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen. Ook goed is de uitwerking met de jaarkosten: per douchebeurt K = 20,35 cent (1 punt), een jaar douchen met douche-wtw kost 52 · 4 · 5 · 20,35 = 21164 cent (1 punt), zonder douche-wtw 52 · 4 · 5 · 5 · 5,8 = 30160 cent (1 punt), en het antwoord 650 / (301,60 - 211,64) = 7,2 jaar (1 punt).

Vraag 3 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Minder werken

Vraag 12 4 punten

In 2020 publiceerde de onderzoeker Charlie Giattino de resultaten van een onderzoek naar de welvaart in een land. Welvaart is een maat voor hoe goed mensen het financieel hebben en wordt (vaak) uitgedrukt in dollars. Volgens zijn onderzoek was de verdubbelingstijd van de welvaart in Duitsland in de periode 1850-1940 gelijk aan 47 jaar. Verder volgde uit het onderzoek dat de welvaart in Duitsland vanaf 1950 bij benadering toeneemt volgens de formule $W_D = 6742 \cdot e^{0{,}0315t}$ (formule 1). Hierin is $W_D$ de welvaart in Duitsland in dollars en t de tijd in gehele jaren met t = 0 het jaar 1950. De welvaart nam in de periode 1850-1940 langzamer toe dan dat hij sinds 1950 toeneemt. Bereken het verschil tussen de verdubbelingstijd van de welvaart in Duitsland in de periode 1850-1940 en de verdubbelingstijd sinds 1950. Geef je antwoord in gehele jaren.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de vergelijking $e^{0{,}0315t} = 2$ op die moet worden opgelost (1p)
  • Beschrijft hoe deze vergelijking kan worden opgelost (1p)
  • Geeft een verdubbelingstijd van 22 jaar (1p)
  • Het antwoord: het verschil is $47 - 22 = 25$ jaar (1p)

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 3 punten

Giattino deed ook onderzoek naar het verband tussen de welvaart in een land en het aantal uren dat een werknemer in dat land gemiddeld per jaar werkt. Voor Duitsland wordt dit verband gegeven door de formule $U_D = -529{,}4\ln(W_D) + 6983$ (formule 2). Hierin is $U_D$ het aantal uren dat een werknemer in Duitsland gemiddeld per jaar werkt en $W_D$ de welvaart in Duitsland in dollars. Op basis van formule 2 concludeerde Giattino dat naarmate de welvaart toeneemt, het aantal gewerkte uren afneemt. Als de welvaart in Duitsland met 50% toeneemt, dan neemt het gemiddeld aantal gewerkte uren per werknemer per jaar met een vast aantal af. Bereken hoeveel uur dit volgens de formule voor $U_D$ is. Geef je antwoord in gehele uren.

Bekijk het antwoord
  • Vult twee waarden in voor $W_D$ waarbij de ene anderhalf keer zo groot is als de andere, bijvoorbeeld $W_D = 1000$ en $W_D = 1500$ (1p)
  • Berekent $U_D(1000) = 3326{,}0...$ en $U_D(1500) = 3111{,}3...$ (1p)
  • Het antwoord: $3326{,}0... - 3111{,}3... = 214{,}6...$, dus 215 uur minder (1p)

Alternatief: het inzicht dat W_D in de formule vervangen moet worden door 1,5 W_D, dan $\ln(1{,}5 W_D) = \ln(1{,}5) + \ln(W_D)$ en $-529{,}4 \cdot \ln(1{,}5) = -214{,}65...$, dus 215 uur minder. Een element is 1 punt.

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 15 5 punten

Door formule 1 en formule 2 te combineren, kan een formule opgesteld worden die het verband benadert tussen het gemiddeld aantal gewerkte uren per werknemer per jaar in Duitsland en het jaar. Formule 1 is $W_D = 6742 \cdot e^{0{,}0315t}$, met t de tijd in gehele jaren met t = 0 het jaar 1950. Formule 2 is $U_D = -529{,}4\ln(W_D) + 6983$, met $U_D$ het aantal uren per werknemer per jaar. Deze formule is van de vorm $U_D = pt + q$. Stel deze formule op. Geef p in drie decimalen en q als een geheel getal.

Bekijk het antwoord
  • Substitueert $W_D = 6742e^{0{,}0315t}$ in formule 2: $U_D = -529{,}4\ln(6742e^{0{,}0315t}) + 6983$ (1p)
  • Splitst de logaritme: $\ln(6742e^{0{,}0315t}) = \ln(6742) + \ln(e^{0{,}0315t})$ (1p)
  • Herleidt $\ln(e^{0{,}0315t}) = 0{,}0315t$ en berekent $\ln(6742) \approx 8{,}81...$ (1p)
  • Schrijft $U_D = -529{,}4(0{,}0315t + 8{,}81...) + 6983$ (1p)
  • Geeft $U_D = -16{,}676t + 2316$, dus p = -16,676 en q = 2316 (1p)

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 16 4 punten

In Nederland groeit de welvaart bij benadering ook exponentieel sinds 1950. In 1960 was de welvaart in Nederland 11529 dollar en in 2000 was dat 34497 dollar. Uit de gegevens volgt dat de welvaart in Nederland kan worden beschreven met de formule $W_N = 8766 \cdot 1{,}028^t$ (formule 3). Hierin is $W_N$ de welvaart in Nederland in dollars en t de tijd in gehele jaren met t = 0 het jaar 1950. In formule 3 is de beginhoeveelheid afgerond op gehele getallen tot 8766 en de jaarlijkse groeifactor is afgerond op drie decimalen tot 1,028. Bereken de beginhoeveelheid in één decimaal en de jaarlijkse groeifactor in vier decimalen.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de groeifactor per 40 jaar: $\frac{34497}{11529} = 2{,}99219...$ (1p)
  • Berekent de groeifactor per jaar: $2{,}99219...^{1/40} = 1{,}02777...$ (1p)
  • Berekent de beginhoeveelheid: $\frac{11529}{1{,}02777...^{10}}$ (of $\frac{34497}{1{,}02777...^{50}}$) (1p)
  • Het antwoord: beginhoeveelheid 8765,9 en groeifactor 1,0278 (1p)

Vraag 16 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Engelendeel

Vraag 5 3 punten

Traditioneel gebrouwen whisky wordt enkele jaren in houten vaten opgeslagen om daarin te rijpen. Lang rijpen heeft een nadeel: een deel van de whisky gaat verloren doordat deze in het houten vat trekt of verdampt. Dat deel wordt het engelendeel genoemd. Het engelendeel wordt uitgedrukt in een percentage per jaar. Van een bepaald soort whisky is het engelendeel 4,5%. Neem aan dat het engelendeel elk jaar hetzelfde percentage is. Bereken hoelang het duurt totdat nog maar de helft van de whisky over is. Geef je antwoord in jaren en gehele maanden.

Bekijk het antwoord
  • Het inzicht dat de vergelijking 0,955^x = 0,5 moet worden opgelost (1p)
  • Beschrijft hoe deze vergelijking kan worden opgelost (1p)
  • Het antwoord: x = 15,05…, dus 15 jaar en 1 maand (1p)

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 6 4 punten

In werkelijkheid is bij traditioneel gebrouwen whisky het engelendeel niet ieder jaar even groot. Zeker aan het begin van de rijpingsperiode is dit deel een stuk groter, doordat de whisky nog in het hout moet trekken. Pappy Van Winkle 23 is een zeer exclusieve whisky die op traditionele wijze geproduceerd wordt en, zoals de naam al suggereert, 23 jaar in een houten vat rijpt voordat hij in flessen gedaan wordt. Op de website van de producent staat het volgende: Het rijpingsproces begint met een vat met 200 liter whisky. Het eerste jaar gaat er maar liefst 10% verloren, doordat de whisky in het hout trekt. De 8 jaren erna gaat er 4% per jaar verloren en daarna steeds 3% per jaar. Tenslotte gaat er van het eindproduct ook nog 6 liter verloren bij het vullen van de flessen. Pappy Van Winkle 23 wordt verkocht in flessen van 750 ml. Bereken hoeveel van zulke flessen kunnen worden gevuld, uitgaande van 200 liter whisky.

Bekijk het antwoord
  • Na het eerste jaar is er nog 200 · 0,9 = 180 liter over (1p)
  • Na 23 jaar is er nog 180 · 0,96⁸ · 0,97¹⁴ = 84,77… liter over (1p)
  • Uiteindelijk belandt 84,77… − 6 = 78,77… liter in flessen (1p)
  • 78,77… / 0,75 = 105,02…, dus 105 flessen (1p)

Vraag 6 in het hele examen

Tabel leeftijd van de whisky

jaar (n)nn−1n−2n−3n−4
01000000
1973000
294,092,91300
391,272,822,9130
488,532,742,822,913
585,87…………

Vraag 7 4 punten

De meeste whisky rijpt tegenwoordig niet meer in houten vaten. In plaats daarvan wordt de whisky in grote metalen ketels gedaan en worden er houtsnippers aan toegevoegd. Hierdoor wordt het engelendeel beperkt tot zo’n 3% per jaar. Voor het vervolg van de opgave gaan we ervan uit dat het engelendeel ieder jaar 3% is. Bij de massaproductie van whisky wordt ervoor gezorgd dat de totale hoeveelheid whisky gelijk blijft door jaarlijks de ketel weer bij te vullen met nieuw geproduceerde whisky. Hierdoor ontstaat er een mengsel dat maar voor een deel uit de oorspronkelijke whisky bestaat. Bijvoorbeeld: een ketel bevat 500 liter whisky. Na een jaar is daarvan 3%, dus 15 liter, verloren gegaan. Er wordt aan het eind van dat jaar 15 liter nieuw geproduceerde whisky in de ketel gedaan, zodat er dan 485 liter whisky van 1 jaar oud en 15 liter whisky van 0 jaar oud in zit. Aan het eind van het tweede jaar is er weer 15 liter verloren gegaan en ook dit wordt weer aangevuld met nieuw geproduceerde whisky, enzovoorts. In de tabel staat voor een aantal jaren de samenstelling van het mengsel aan het eind van het jaar, in procenten. In de tabel kun je bijvoorbeeld aflezen dat aan het eind van het 4e jaar 88,53% van het mengsel bestaat uit 4 jaar oude whisky, 2,74% uit 3 jaar oude whisky, 2,82% uit 2 jaar oude whisky, 2,91% uit 1 jaar oude whisky en 3% uit nieuw geproduceerde whisky (0 jaar oude whisky). Bereken hoeveel procent van het mengsel aan het eind van het 7e jaar bestaat uit whisky van 5 jaar of ouder. Geef je antwoord in twee decimalen.

Bekijk het antwoord
  • Het percentage whisky van 7 jaar oud is 100 · 0,97⁷ = 80,79… (1p)
  • De percentages whisky van 6 en 5 jaar oud zijn respectievelijk 3 · 0,97⁶ = 2,49… en 3 · 0,97⁵ = 2,57… (1p)
  • Het totale percentage is dus 85,873… (1p)
  • Het antwoord: 85,87 (%) (1p)

Bij beide antwoordalternatieven mag, als gevolg van tussentijds afronden, het antwoord 85,88(%) worden geaccepteerd. Ook goed is een verder ingevulde tabel (3 punten) met het antwoord 85,87(%) (1 punt). Bij dat alternatief mag het eerste onderdeel bij een niet volledig juist antwoord 1 of 2 scorepunten krijgen.

Vraag 7 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Vlinders in Nederland

Vraag 14 4 punten

De Vlinderstichting in Nederland houdt jaarlijks vlindertellingen. Het totaal aantal vlinders is in de periode 1992–2017 met 40% afgenomen. Hierbij vermoedt men een exponentiële trend. Bereken de jaarlijkse procentuele afname in deze periode, uitgaande van de exponentiële trend. Geef je antwoord in één decimaal.

Bekijk het antwoord
  • De groeifactor in de periode 1992–2017 is 0,6 (1p)
  • De groeifactor per jaar is 0,6^(1/25) (of: stelt de vergelijking g^25 = 0,6 op en beschrijft hoe deze opgelost kan worden) (1p)
  • De groeifactor per jaar is 0,9797… (1p)
  • Het gevraagde percentage is 2,0% (1p)

Als een kandidaat rekent met een groeifactor $\frac{0{,}6}{25}$, ten hoogste 1 scorepunt voor deze vraag toekennen.

Vraag 14 in het hele examen

Figuur 1 heivlinders

heivlinders
Figuur 1

Lijngrafiek met een logaritmische verticale as: de populatie-index, met de waarden 1, 10, 100 en 1000. De schaalverdeling is 2 cm per tiental (van 1 naar 10). Horizontale as: jaar, van 1990 tot en met 2017. De populatie-index geeft het percentage heivlinders aan ten opzichte van het totaal aantal heivlinders in 1992; de index van 1992 is 100. In 1995 is de index weer (ongeveer) 100. Na 2003 blijft de index lang laag, met een kleine opleving rond 2011–2013 en een sterke daling in 2017.

Vraag 15 3 punten

De heivlinder is een van de vlindersoorten waarvan het aantal sterk is gedaald. Zie figuur 1. In figuur 1 is op de verticale as een logaritmische schaalverdeling gebruikt. Op deze as is niet het aantal heivlinders maar de populatie-index weergegeven. Deze index geeft het percentage heivlinders aan ten opzichte van het totaal aantal heivlinders in 1992. De populatie-index van het jaar 1992 is dus 100. Bereken met behulp van de figuur het percentage heivlinders in 2017 ten opzichte van het aantal heivlinders in 1992. Geef je antwoord in één decimaal.

Bekijk het antwoord
  • Meet in figuur 1 bij 2017: 1,6 cm (bij een schaalverdeling van 2 cm) (1p)
  • De populatie-index in 2017 is $10^{\frac{1{,}6}{2}}$ (1p)
  • Het antwoord: 6,3 (%) (1p)

Bij het meten is een marge van 0,1 cm toegestaan.

Vraag 15 in het hele examen

Figuur 2 heivlinders met trendlijn

heivlinders met trendlijn
Figuur 2

Dezelfde lijngrafiek als figuur 1 (logaritmische verticale as met de populatie-index, de waarden 1, 10, 100 en 1000, en de jaren 1990 tot en met 2017), met een rechte dalende trendlijn erdoor. De trendlijn begint in 1992 op ongeveer 63 en loopt door tot 2017, volgens de formule log(P) = −0,026t + 1,8 met t het aantal jaren na 1992.

Vraag 16 2 punten

In figuur 2 zie je dezelfde grafiek als in figuur 1, maar nu is een trendlijn toegevoegd. De trendlijn in figuur 2 hoort bij een exponentieel model voor de afname van de populatie-index. De trendlijn kan worden beschreven met de volgende formule: $\log(P) = -0{,}026t + 1{,}8$ Hierin is $P$ de populatie-index en is $t$ het aantal jaren na 1992. Als de trend zich op dezelfde manier blijft doorzetten, zal het aantal getelde heivlinders in een gegeven jaar minder dan 2% zijn van het aantal getelde heivlinders in 1992. Bereken in welk jaar dat volgens de gegeven formule voor het eerst het geval zal zijn.

Bekijk het antwoord
  • Beschrijft hoe de vergelijking $-0{,}026t + 1{,}8 = \log(2)$ opgelost kan worden (1p)
  • Komt uit op t = 57,6…, dus in het jaar 2050 (1p)

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 17 4 punten

De formule $\log(P) = -0{,}026t + 1{,}8$ kan worden herleid tot een formule van de vorm $P = b \cdot g^t$, waarmee de populatie-index in een bepaald jaar in één keer kan worden berekend. Geef deze herleiding. Geef $b$ in gehelen en $g$ in drie decimalen.

Bekijk het antwoord
  • Schrijft $P = 10^{-0{,}026t + 1{,}8}$ (1p)
  • Splitst de macht: $P = 10^{1{,}8} \cdot 10^{-0{,}026t}$ (1p)
  • Schrijft $10^{-0{,}026t}$ als $(10^{-0{,}026})^t$: $P = 10^{1{,}8} \cdot (10^{-0{,}026})^t$ (1p)
  • Het resultaat: $P = 63 \cdot 0{,}942^t$ (1p)

Vraag 17 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Groeimodellen

Vraag 7 3 punten

In de 18e eeuw werd algemeen aangenomen dat de toename van een populatie dieren kan worden beschreven met behulp van een meetkundige rij. Een model uit die tijd is (model 1): $P_n = r \cdot P_{n-1}$ en $P_0 = c$. In dit model geldt: $P_n$ is de populatiefractie na n jaar. Dat is de grootte van de populatie als deel van de maximale populatie. $P_n$ is dus een getal tussen 0 en 1. $c$ is de startpopulatiefractie. Ook dit getal wordt uitgedrukt als een deel van de maximale populatie (en dus geldt $0 < c < 1$). $r$ is de reproductiefactor: een getal dat aangeeft hoe snel een populatie zich per jaar uitbreidt. Neem aan dat in een bepaald bosrijk gebied een populatie van 165 vossen leeft. De reproductiefactor van de vossen in dit gebied is 1,28 en in het gebied is plaats voor maximaal 500 vossen. Bereken met behulp van model 1 na hoeveel jaar dit maximale aantal bereikt zal zijn.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt de startpopulatiefractie $c = \frac{165}{500} = 0,33$ (of stelt de formule $P_n = 0,33 \cdot 1,28^n$ op) (1p)
  • Het inzicht dat gezocht moet worden naar de waarde van n waarvoor $P_n = 1$ geldt (ofwel $0,33 \cdot 1,28^n = 1$ moet worden opgelost) (1p)
  • Geeft ten minste de waarden $P_4 = 0,885\ldots$ en $P_5 = 1,133\ldots$, dus na 5 jaar (of: $n = 4,49\ldots$, dus na 5 jaar) (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 3 punten

De Oostvaardersplassen is een natuurgebied in de buurt van Lelystad. In 2020 leefden er in dit gebied een groot aantal edelherten. Door dit grote aantal konden andere diersoorten, voornamelijk vogels, zich niet meer goed ontwikkelen. Mede daarom wordt sinds 2021 de populatie door het afschieten van de dieren stabiel gehouden op 500 edelherten. Neem aan dat er maximaal 2000 edelherten in de Oostvaardersplassen kunnen leven. Er geldt vanaf 2021 dat $r = 1,58$ en $c = 0,25$. Een verbeterde versie van model 1 is het logistische model (model 2): $P_n = r \cdot P_{n-1} \cdot (1 - P_{n-1})$ en $P_0 = c$. De variabelen in dit model hebben dezelfde betekenis als in model 1. Bereken met behulp van model 2 hoeveel edelherten er in de periode 2021-2023 bij zouden komen als er geen dieren zouden worden afgeschoten.

Bekijk het antwoord
  • Beschrijft hoe $P_2$ berekend kan worden met model 2 (met $r = 1,58$ en $c = 0,25$) (1p)
  • Geeft $P_2 = 0,329\ldots$ en dat komt overeen met 658 (of 659) edelherten (1p)
  • Dat is dus een toename van 158 (of 159) edelherten (1p)

Vraag 8 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Support

Opgavetekst

figuur

figuur
figuur

Grafiek van het percentage van de beschikbare werktijd dat aan support wordt besteed (verticale as, van 0 tot 100) tegen de tijd in jaren vanaf de lancering van de nieuwe software (horizontale as, van 0 tot 10). De curve begint in (0; 0), stijgt steeds minder steil en nadert 100. Bij de figuur staat: na 2 jaar wordt al meer dan de helft van de tijd besteed aan support. Afleesbaar: na 2 jaar ongeveer 52%, na 5 jaar ongeveer 84%.

Vraag 17 3 punten

Bij softwarebedrijf X-tent-O is geconstateerd dat men, als gevolg van deze toenemende vraag naar support, elke maand 3% minder tijd dan in de maand daarvoor besteedt aan het ontwikkelen van nieuwe software. Uit de figuur blijkt dus dat na twee jaar meer dan de helft van de tijd aan support wordt besteed en dat er na vijf jaar (ongeveer) 16% van de beschikbare werktijd aan nieuwe software besteed wordt. Als er door de toename van de support elke maand 3% minder tijd besteed kan worden aan het ontwikkelen van nieuwe software dan in de maand daarvoor, dan kun je het percentage werktijd P dat aan support wordt besteed, met de volgende formule berekenen:

P=100\cdot(1-0{,}97^{12t})

Hierin is t de tijd in jaren vanaf de lancering van de nieuwe software.

Bereken met behulp van de formule de procentuele toename van het percentage werktijd dat aan support wordt besteed tussen twee en vijf jaar na de lancering van de nieuwe software. Geef je antwoord in gehele procenten.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het percentage op t = 2 (51,8...%) en op t = 5 (83,9...%) (1p)
  • Berekent de procentuele toename (83,9... - 51,8...) / 51,8... x 100 (= 61,8...%) (1p)
  • Het antwoord: 62 (%) (1p)

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 3 punten

Veel beginnende softwarebedrijven houden er binnen een paar jaar mee op, omdat ze zich verkijken op de tijd die in support moet worden gestoken. Het percentage werktijd P dat aan support wordt besteed, wordt berekend met:

P=100\cdot(1-0{,}97^{12t})

Hierin is t de tijd in jaren vanaf de lancering van de nieuwe software.

Bereken met behulp van de formule hoelang het duurt totdat 90% van het percentage werktijd bij X-tent-O aan support wordt besteed. Geef je antwoord in hele maanden.

Bekijk het antwoord
  • Beschrijft hoe de vergelijking $100\cdot(1-0{,}97^{12t})=90$ opgelost kan worden (1p)
  • Komt tot t = 6,299... (jaar) (1p)
  • Het antwoord: 6 jaar en 4 maanden (of 76 maanden) (1p)

Vraag 18 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Bonte vliegenvanger

Opgavetekst

Figuur

Figuur
Figuur

Lijngrafiek van het aantal bonte vliegenvangers per jaar, als relatief aantal ten opzichte van 1990 (1990 = 100). Horizontale as: jaar, van 1984 tot en met 2010. Verticale as: index (1990 = 100), van 0 tot 180, in stappen van 20. De relatieve aantallen per jaar zijn als stippen met een lijn verbonden, van 1984 tot en met 2009. De stippellijn is de kwadratische trendlijn: die begint in 1984 bij ongeveer 117, bereikt een minimum van 81 in 1998 en stijgt daarna weer; in 2008 ligt de trendlijn op ongeveer 100.

Vraag 13 4 punten

De bonte vliegenvanger is een trekvogel die in de lente en zomer in Nederland broedt en in Afrika overwintert. In Nederland nam het aantal bonte vliegenvangers aan het eind van de twintigste eeuw af. Daarna namen de aantallen weer toe. Zie de figuur. De aantallen worden gegeven als percentages, waarbij het aantal in 1990 op 100% gesteld is. De relatieve aantallen bonte vliegenvangers per jaar ten opzichte van 1990 zijn in de figuur weergegeven met stippen. In de figuur is door middel van een stippellijn een kwadratische trendlijn getekend. Deze trendlijn bereikt een minimum van 81% in 1998 en is daarna stijgend. Ook na 2008 heeft deze trend zich doorgezet. De formule voor de trendlijn kan worden geschreven als: $V = c \cdot t^2 + 81$. Hierin is V het aantal bonte vliegenvangers als percentage van het aantal in 1990, t de tijd in jaren met t = 0 in 1998 en c een constante. In 2015 was het werkelijke aantal bonte vliegenvangers 50% hoger dan in 1990. Bereken met behulp van de figuur de waarde van c in de formule en onderzoek vervolgens of het werkelijke aantal bonte vliegenvangers in 2015 in overeenstemming met de formule was.

Bekijk het antwoord
  • Leest een punt van de trendlijn af, bijvoorbeeld in 2008 is t = 10 en V = 100, en vult dat in: 100 = c · 10² + 81 (1p)
  • Beschrijft hoe c = 0,19 gevonden kan worden uit 100 = c · 10² + 81 (1p)
  • Vult t = 17 (2015) in V = 0,19 · t² + 81 in en vindt V = 135,91 (1p)
  • Concludeert dat het werkelijke aantal in 2015 150 was, en dat dit niet in overeenstemming is met de formule (1p)

Vraag 13 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Afname van de kindersterfte in Mali

Vraag 18 4 punten

Een van de landen met de hoogste kindersterfte ter wereld is Mali in West-Afrika. De kindersterfte in een bepaald jaar is gedefinieerd als het percentage kinderen van onder de vijf jaar dat in dat jaar komt te overlijden. In deze opgave wordt met ‘kinderen’ steeds ‘kinderen onder de vijf jaar’ bedoeld. In 1900 waren er wereldwijd naar schatting 33,1 miljoen kinderen, van wie er zo’n 12 miljoen in dat jaar kwamen te overlijden. In 2007 was het aantal kinderen met 380% gestegen ten opzichte van 1900, terwijl er in dat jaar 2,8 miljoen minder kinderen kwamen te overlijden dan in 1900. Bereken hoeveel keer zo klein de kindersterfte in 2007 was als in 1900. Geef je antwoord als geheel getal.

Bekijk het antwoord
  • In 1900 was de kindersterfte 12 / 33,1 · 100 (= 36,2…)% (1p)
  • In 2007 waren er 4,8 · 33,1 (= 158,88) miljoen kinderen (1p)
  • In 2007 was de kindersterfte (12 − 2,8) / 158,88 · 100 (= 5,7…)% (1p)
  • De kindersterfte was in 2007 dus 36,2… / 5,7… = 6 keer zo klein (of 1/6 keer zo groot) (1p)

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 3 punten

In Mali nam het aantal kinderen in de periode 1960-2015 flink toe. We gebruiken hiervoor het volgende model: $K = 240\,900 \cdot e^{0,0203t}$ (formule 1). Hierin is K het aantal kinderen in Mali en t de tijd in jaren met t = 0 op 31 december 1960. Het aantal kinderen wordt net als de kindersterfte aan het einde van ieder jaar bepaald. Bereken, zonder waarden voor K uit te rekenen, het percentage waarmee het aantal kinderen in Mali volgens formule 1 iedere 10 jaar toeneemt. Geef je antwoord in één decimaal.

Bekijk het antwoord
  • De groeifactor per jaar is e^0,0203 = 1,0205… (1p)
  • De groeifactor per 10 jaar is dus 1,0205…^10 = 1,2250… (1p)
  • Het antwoord: 22,5(%) (1p)

Vraag 19 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Zonkracht en beschermingsfactor

Opgavetekst

Zonkracht en beschermingsfactor

Op de verpakking van een zonnebrandcrème staat de volgende tabel.

Maximale tijd in de zon in uren en minuten (bij zonkracht 8)

huidtypezonder crèmemet crème factor 20
1 zeer lichte huid7,5 minuten2 uur 30 minuten
2 lichte huid12,5 minuten4 uur 10 minuten
3 licht getinte huid25 minuten8 uur 20 minuten
4 getinte huid37,5 minuten12 uur 30 minuten

De beschermingsfactor van een zonnebrandcrème geeft aan met welke factor je de maximale tijd in de zon zonder crème moet vermenigvuldigen om de maximale tijd in de zon met crème te krijgen. Zo kun je in de tabel aflezen dat met huidtype 1 de maximale tijd in de zon zonder crème 7,5 minuten is. Met crème factor 20 is deze maximale tijd 20 maal zo lang.

Bovengenoemde tabel geldt voor zonkracht 8. De zonkracht is een maat voor de intensiteit van de zonnestraling. Zonkracht 8 is de maximale zonkracht die in Nederland voorkomt. Hoe lang iemand in de zon kan blijven, hangt niet alleen af van zijn huidtype en de zonnebrandcrème, maar ook van de zonkracht. Voor T, de maximale tijd in de zon zonder crème, wordt wel de volgende formule gebruikt: $T = \frac{\text{huidwaarde}}{\text{zonkracht}}$

Hierbij is T in minuten en heeft huidtype 1 huidwaarde 60, huidtype 2 huidwaarde 100, huidtype 3 huidwaarde 200 en huidtype 4 huidwaarde 300.

Er zijn zonnebrandcrèmes met beschermingsfactor 10, 15, 20, 30 en 50 beschikbaar.

Op een licht bewolkte dag in juni is de zonkracht 5. Iemand met huidtype 2 wil 4 uur in de zon kunnen blijven.

Vraag 5 3 punten

Op een licht bewolkte dag in juni is de zonkracht 5. Iemand met huidtype 2 wil 4 uur in de zon kunnen blijven. Bereken welke beschermingsfactor hij van de beschikbare beschermingsfactoren (10, 15, 20, 30 en 50) minimaal nodig heeft in zijn zonnebrandcrème. Hierbij is $T = \frac{\text{huidwaarde}}{\text{zonkracht}}$ de maximale tijd in de zon zonder crème in minuten; huidtype 2 heeft huidwaarde 100.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt de minimaal benodigde factor. Zonder crème is de maximale tijd 100/5 = 20 minuten. Met factor 10 is dat 200 minuten en met factor 15 is dat 300 minuten; 4 uur is 240 minuten, dus minimaal factor 15. Of: de benodigde factor is 240/20 = 12, dus minimaal factor 15. Het antwoord is factor 15. (3p)

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 7 4 punten

Op een bepaalde dag in augustus moet Marieke een lange tijd in de zon werken. Marieke heeft huidtype 1 en ze smeert zich altijd in met zonnebrandcrème factor 15. Je kunt nu berekenen dat Marieke maximaal 225 minuten in de zon kan blijven als de zonkracht constant 4 zou zijn. Voor die dag in augustus is door een onderzoeker voor de maximaal mogelijke zonkracht Z de volgende formule opgesteld: $Z = 2,65 + 2,65\sin(0,50(t - 10,7))$ Hierin is t de tijd in uren met $7,6 \le t \le 20,1$. Neem aan dat de zon op deze dag de hele dag schijnt met de maximaal mogelijke kracht, dus volgens de formule. Toon met behulp van deze formule aan dat Marieke met zonnebrandcrème factor 15 niet deze hele dag in de zon kan blijven.

Bekijk het antwoord
  • Beschrijft hoe de vergelijking 2,65 + 2,65 sin(0,50(t − 10,7)) = 4 opgelost kan worden. (1p)
  • Vindt t = 11,7… en t = 15,9…. (1p)
  • Concludeert dat de zonkracht op deze dag meer dan 4 uur lang 4 of hoger is (van 11,7 tot 15,9 uur). (1p)
  • Concludeert dat Marieke bij een constante zonkracht van 4 maar maximaal 225 minuten, dus minder dan 4 uur, in de zon mag blijven, en dus niet de hele dag in de zon kan blijven. (1p)

Vraag 7 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Hypotheek

Opgavetekst

Hypotheek

In 2015 koopt Casper een nieuwe woning. Om die te kunnen betalen, sluit hij bij een bank een hypotheek af. Hij spreekt met de bank een periode af waarin hij de lening terugbetaalt, de looptijd van de hypotheek. Hierbij is het maandelijks te betalen bedrag gedurende de looptijd iedere maand hetzelfde. Dit bedrag bestaat voor een deel uit rente en voor een deel uit aflossing; deze aflossing is een terugbetaling van een gedeelte van het geleende bedrag.

De hoogte van de maandelijkse betaling wordt zó gekozen dat aan het eind van de looptijd de hypotheek precies is afgelost en alle rente is betaald.

De hypotheek van Casper is € 250 000. Bij zijn hypotheek is de rente gedurende de gehele looptijd van 30 jaar hetzelfde, namelijk 4,3% rente per jaar over het nog terug te betalen deel van het geleende bedrag.

Voor de restschuld van Casper kan de volgende recursieve formule worden opgesteld: $R_n = 1,0035 \cdot R_{n-1} - B, \quad R_0 = 250000$ In deze formule is R_n de restschuld (in euro’s) na n maanden en B het bedrag (in euro’s) dat hij per maand betaalt. De maandelijkse groeifactor is in deze formule afgerond op 4 decimalen tot 1,0035.

Voor de hypotheek van Casper geldt B = 1225,10. Volgens zijn hypotheekadviseur is het zo dat hij na 10 jaar meer dan 20% van zijn hypotheek heeft afgelost.

Het bedrag dat Casper per maand betaalt, bestaat voor een deel uit rente (I) en voor een deel uit aflossing (F). Er geldt dus: $B = I + F$. Aan het begin van de looptijd bestaat dit bedrag voor het grootste deel uit rente en slechts voor een klein deel uit aflossing, maar naarmate er meer afgelost wordt, neemt het rentedeel af en de aflossing toe. Voor de hypotheek van Casper is met B = 1225,10 het verloop van I en F weergegeven in de figuur.

Vraag 17 3 punten

De hypotheek van Casper is € 250 000 met 4,3% rente per jaar. De restschuld na n maanden volgt uit $R_n = 1,0035 \cdot R_{n-1} - B$ met $R_0 = 250000$. De maandelijkse groeifactor is in deze formule afgerond op 4 decimalen tot 1,0035. Bereken deze maandelijkse groeifactor in 5 decimalen nauwkeurig.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de groeifactor per jaar: 1,043. (1p)
  • Berekent de groeifactor per maand als $1,043^{1/12}$. (1p)
  • Geeft als antwoord 1,00351. (1p)

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 4 punten

Voor de hypotheek van Casper geldt B = 1225,10 per maand, met de recursieve formule $R_n = 1,0035 \cdot R_{n-1} - B$ en $R_0 = 250000$. Volgens zijn hypotheekadviseur heeft Casper na 10 jaar meer dan 20% van zijn hypotheek afgelost. Onderzoek of de hypotheekadviseur gelijk heeft.

Bekijk het antwoord
  • Stelt vast dat 10 jaar gelijk is aan 120 maanden. (1p)
  • Beschrijft hoe R₁₂₀ berekend kan worden met de recursieve formule of met de gesloten formule. (1p)
  • Berekent R₁₂₀ ≈ 197 900 euro. (1p)
  • Concludeert dat de restschuld ongeveer 79% van de hypotheek is, dus dat er na 10 jaar meer dan 20% is afgelost: de adviseur heeft gelijk. (1p)

Vraag 18 in het hele examen

figuur

figuur
figuur

Grafiek van de maandelijkse rente (I) en aflossing (F) van Casper. Voor Casper kan de aflossing van zijn hypotheek benaderd worden met de formule $F = 345,24e^{0,0035n}$ met n in maanden.

Horizontale as: looptijd (in maanden), van 1 tot 351. Verticale as: bedrag (in €), van € 0,00 tot € 1.400,00. Legenda: rente (I) is een doorgetrokken lijn, aflossing (F) is een stippellijn. De rente begint rond € 880 en daalt naar bijna € 0 aan het eind. De aflossing begint rond € 350 en stijgt tot ongeveer € 1.200. De twee lijnen snijden elkaar rond 160 maanden, bij ongeveer € 600.

Vraag 19 4 punten

Het bedrag dat Casper per maand betaalt, B = 1225,10, bestaat uit rente (I) en aflossing (F): $B = I + F$. Voor Casper kan de aflossing benaderd worden met de formule $F = 345,24e^{0,0035n}$, met n in maanden (zie de figuur). Bereken na hoeveel maanden Casper voor het eerst meer aflossing dan rente betaalt.

Bekijk het antwoord
  • Berekent na hoeveel maanden de aflossing voor het eerst groter is dan de rente, dus F ≥ 612,55 (de helft van 1225,10). Een van beide aanpakken is volledig goed. (a) De vergelijking 345,24e^(0,0035n) = 612,55 opstellen en oplossen; het antwoord is na 164 maanden. Of (b) I = 1225,10 − F gebruiken, de ongelijkheid F > I opstellen en oplossen; het antwoord is na 164 maanden. (4p)

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 2 punten

Na 10 jaar bedraagt de restschuld van Casper nog € 198 396. Hij heeft op dat moment de mogelijkheid € 50 000 van zijn hypotheek af te lossen. Het nadeel is wel dat hij dan voor de resterende looptijd van 20 jaar een nieuwe lening moet afsluiten met 0,375% rente per maand. Toon aan dat het bedrag dat hij per maand moet betalen, gelijk wordt aan € 938,83 als hij € 50 000 van zijn hypotheek aflost. Hierbij geldt $B = L \cdot \frac{0,01r}{1 - (1 + 0,01r)^{-n}}$, met L de hoogte van de lening, r het rentepercentage per maand en n de (resterende) looptijd in maanden. Noot 1: dit bedrag is ontstaan door te rekenen met de formule van R_n zonder tussentijds af te ronden.

Bekijk het antwoord
  • Stelt vast dat de restschuld na aflossing van € 50 000 nog € 148 396 is. (1p)
  • Berekent B = 148 396 · 0,01 · 0,375 / (1 − (1 + 0,01 · 0,375)^(−240)) ≈ € 938,83. (1p)

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 5 punten

Na 10 jaar bedraagt de restschuld van Casper nog € 198 396 en hij kan € 50 000 van zijn hypotheek aflossen. Hij heeft twee mogelijkheden. I: hij verandert niets aan zijn hypotheek en blijft € 1225,10 per maand betalen. De € 50 000 zet hij op een lange-termijnspaarrekening waar hij 2,95% rente per jaar krijgt. II: hij lost met de € 50 000 zijn hypotheek voor een deel af en betaalt nog maar € 938,83 per maand. Het geld dat hij per maand minder uitgeeft, zet hij op de bank maar hij ontvangt hier geen rente over. Onderzoek welke mogelijkheid voor Casper het gunstigst is.

Bekijk het antwoord
  • Onderzoekt welke mogelijkheid het gunstigst is en concludeert dat mogelijkheid I gunstiger is. Een van de volgende aanpakken is volledig goed. (a) Mogelijkheid I: na 20 jaar is de € 50 000 op de spaarrekening toegenomen tot 50000 · 1,0295^20 ≈ € 89 432,84; in 20 jaar heeft hij voor zijn hypotheek 240 · 1225,10 = € 294 024 uitgegeven. Mogelijkheid II: als hij de € 50 000 als aflossing gebruikt, betaalt hij nog 240 · 938,83 = € 225 319,20. De besparing bij II op de aflossing is 294 024 − 225 319,20 = € 68 704,80, dus mogelijkheid I levert het grootste spaarbedrag op. Of (b) mogelijkheid I: na 20 jaar is de spaarrekening € 89 432,84; mogelijkheid II: maandelijks bespaart hij 1225,10 − 938,83 = € 286,27, na 20 jaar is dat 240 · 286,27 = € 68 704,80; dus mogelijkheid I is gunstiger. Of (c) bij I is in totaal betaald 1225,10 · 240 − 39 432,84 = € 254 591,16 (met winst op sparen van 50000 · 1,0295^20 − 50000 ≈ € 39 432,84); bij II is in totaal betaald 50 000 + 938,83 · 240 = € 275 319,20; dus mogelijkheid I is het gunstigst. (5p)

Bij de tweede aanpak (b) mag het tweede element (2 punten) bij een niet volledig juist antwoord 1 punt krijgen.

Vraag 21 in het hele examen

2021, tijdvak 1: The International

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Lijngrafiek van het totale prijzengeld dat in E-Sports omgaat, in miljoenen dollars, van 1998 tot en met 2016. Verticale as: totaal prijzengeld (in miljoenen dollars), van 0 tot 100. Horizontale as: jaartal, van 1998 tot en met 2016, met de jaartallen om de twee jaar. Tot ongeveer 2010 blijft het prijzengeld onder de 10 miljoen dollar. Daarna stijgt het snel tot ongeveer 95 miljoen dollar in 2016.

Vraag 13 4 punten

In figuur 1 is de ontwikkeling weergegeven van het totale prijzengeld dat in E-Sports omgaat. De totale prijzenpot nam van 2009 tot en met 2016 toe van 3,7 miljoen tot 95,1 miljoen dollar. Als we ervan uitgaan dat deze groei exponentieel was en ook na 2016 exponentieel doorzet, dan zal het totale prijzengeld binnen enkele jaren tot boven de 1 miljard dollar stijgen.

Bereken met behulp van de gegevens uit 2009 en 2016 in welk jaar dat het geval zal zijn.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de jaarlijkse groeifactor: $\left(\frac{95{,}1}{3{,}7}\right)^{\frac{1}{7}} \approx 1{,}59$ (1p)
  • Stelt de vergelijking $95{,}1 \cdot 1{,}59^t = 1000$ op die opgelost moet worden (1p)
  • Beschrijft hoe deze vergelijking opgelost kan worden, bijvoorbeeld met een tabel (1p)
  • Komt op t ≈ 5,07, dus in 2022 (of 2021) (1p)

Rekent de kandidaat met een lineaire in plaats van een exponentiële groei, dan maximaal 2 scorepunten toekennen.

Vraag 13 in het hele examen

figuur 2

figuur 2
figuur 2

Lijngrafiek van het bedrag van de prijzenpot voor The International 2016, in dollars, van 23 mei tot en met 15 augustus. Verticale as: bedrag in dollars, van 0 tot 22 500 000, in stappen van 2 500 000. Horizontale as: datum (23 mei, 6 juni, 20 juni, 4 juli, 18 juli, 1 augustus, 15 augustus). Het bedrag stijgt snel in de eerste weken en daarna vlakker, met sprongen rond begin juni, eind juni en begin juli. Aan het eind van de grafiek ligt de prijzenpot rond de 20 miljoen dollar.

Vraag 16 4 punten

Het verloop van de prijzenpot voor The International 2016 staat in figuur 2. Het totale prijzengeld wordt redelijk benaderd met $P = 8{,}157 \cdot \ln(0{,}1(t+10)) + 1{,}6$. Hierin is P het totale prijzengeld in miljoenen dollars en t de tijd in dagen, met t = 0 op 16 mei 2016. Het startbedrag was het bedrag dat de organisatie in de prijzenpot legde. Van de opbrengsten van de virtuele voorwerpen die spelers vanaf 16 mei konden kopen, werd 25% aan de prijzenpot toegevoegd.

Volgens een website hadden spelers binnen een maand 40 miljoen dollar uitgegeven aan virtuele voorwerpen. Bereken met behulp van de formule voor P na hoeveel hele dagen dat het geval was.

Bekijk het antwoord
  • Stelt vast dat het startbedrag 1,6 miljoen dollar was, want P(0) = 1,6 (1p)
  • Rekent uit dat er door de 40 miljoen aan voorwerpen 25% van 40 = 10 miljoen dollar bij de prijzenpot is gekomen, dus P = 1,6 + 10 = 11,6 (1p)
  • Beschrijft hoe de vergelijking $8{,}157 \cdot \ln(0{,}1(t+10)) + 1{,}6 = 11{,}6$ opgelost kan worden (1p)
  • Komt op t ≈ 24,07, dus na 25 (of 24) dagen (1p)

Heeft de kandidaat alleen de vergelijking P = 40 opgelost, dan voor deze vraag maximaal 2 scorepunten toekennen. Heeft de kandidaat alleen de vergelijking P = 10 opgelost, dan maximaal 3 scorepunten.

Vraag 16 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Huurprijzen in New York

Vraag 18 3 punten

In 1970 bedroeg de gemiddelde huur van een woning in New York $ 125 per maand. In 2013 was dat gestegen tot $ 917 per maand. Dat is een toename van ruim 600%. Sinds 1970 bedroeg de gemiddelde inflatie per jaar 3,95%. We gaan ervan uit dat sinds 1970 de huurprijzen, onafhankelijk van andere factoren, jaarlijks door de inflatie 3,95% gestegen zijn.

Door de $ 125 uit 1970 om te rekenen naar dollars uit 2013 kan je de reële gemiddelde huurstijging berekenen. De reële gemiddelde huurstijging is de procentuele stijging van de gemiddelde huurprijzen boven op de stijging als gevolg van de inflatie.

Bereken de reële gemiddelde huurstijging. Geef je antwoord in één decimaal.

Bekijk het antwoord
  • Stelt vast dat de groeifactor voor de inflatie sinds 1970 gelijk is aan $1{,}0395^{43} \approx 5{,}29$ (1p)
  • Rekent $125 uit 1970 om naar dollars uit 2013: $125 \cdot 1{,}0395^{43} \approx 661$ dollar (1p)
  • Berekent de reële huurstijging: $\frac{917 - 661}{661} \cdot 100 \approx 38{,}7\%$ (1p)

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 4 punten

In 1960 bedroeg de huurprijs in New York $ 561 en was de huurlast 15%. Doordat de huurprijzen sneller stijgen dan de inkomens, neemt de huurlast steeds verder toe: van 15% in 1960 tot 21% in 2013. Een econoom beweert dat er zich grote problemen zullen gaan voordoen als de huurlast boven de 25% uitkomt. De econoom gaat ervan uit dat de huurlast exponentieel is toegenomen sinds 1960 en dat die exponentiële stijging zich ook na 2013 voortzet.

Bereken in welk jaar de huurlast volgens deze veronderstelling voor het eerst groter is dan 25%.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de groeifactor tussen 1960 en 2013: 21 : 15 = 1,4 (1p)
  • Berekent de groeifactor per jaar: $1{,}4^{\frac{1}{53}} \approx 1{,}00636$ (1p)
  • Stelt de vergelijking $15 \cdot 1{,}00636^t = 25$ op en beschrijft hoe die opgelost kan worden, bijvoorbeeld met een tabel (1p)
  • Komt op t ≈ 80,4, dus in het jaar 2041 (of 2040) (1p)

Rekent de kandidaat lineair, met (21 − 15) : 53 per jaar, dan maximaal 2 scorepunten toekennen.

Vraag 19 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Bevolkingsgroei

Vraag 18 4 punten

Deze opgave gaat over een algemeen model voor de bevolkingsgroei met de populatiegroei-ratio: $r = 1000\cdot\frac{\ln\left(\frac{W(t)}{W(0)}\right)}{t}$ Hierin is r de populatiegroei-ratio, W(0) de wereldbevolking in miljoenen op een bepaald tijdstip en W(t) de wereldbevolking in miljoenen t jaar later. Op 1 juli 2015 was de wereldbevolking 7383 miljoen en op 1 juli 2020 was dat 7834 miljoen. Men wil de wereldbevolking op 1 juli 2025 berekenen met behulp van de populatiegroei-ratio uit de periode 2015-2020. Neem aan dat deze ratio in de toekomst gelijk blijft. Bereken met behulp van deze aanname de wereldbevolking op 1 juli 2025. Geef je antwoord in gehele miljoenen.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de populatiegroei-ratio r = 1000 · ln(7834/7383) / 5 ≈ 11,858 (1p)
  • Stelt de vergelijking op om de wereldbevolking W(10) te berekenen met die r (1000 · ln(W(10)/7383) / 10 = 11,858, of de gelijkwaardige verhouding) (1p)
  • Beschrijft hoe deze vergelijking opgelost kan worden (1p)
  • Geeft het antwoord: 8313 miljoen (1p)

Het goede antwoord is 8313 miljoen (r ≈ 11,858). Een andere manier, de verhouding 7834/7383 gelijk aan W(10)/7834 met dezelfde r, telt ook.

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 3 punten

De populatiegroei-ratio is gedefinieerd als $r = 1000\cdot\frac{\ln\left(\frac{W(t)}{W(0)}\right)}{t}$ Hierin is W(0) de wereldbevolking op een bepaald tijdstip en W(t) de wereldbevolking t jaar later. De formule voor de populatiegroei-ratio kan worden herleid tot een formule van de vorm $W(t) = W(0)\cdot e^{0{,}001\cdot r\cdot t}$ Geef deze herleiding.

Bekijk het antwoord
  • Schrijft de formule als $\ln\left(\frac{W(t)}{W(0)}\right) = \frac{r\cdot t}{1000}$ (1p)
  • Past de e-macht toe: $\frac{W(t)}{W(0)} = e^{\frac{r\cdot t}{1000}}$ (1p)
  • Komt op $W(t) = W(0)\cdot e^{0{,}001\cdot r\cdot t}$ (1p)

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 4 punten

Als de populatiegroei-ratio over twee even lange aaneengesloten perioden bekend is, kan de populatiegroei-ratio over de twee perioden samen worden berekend: $r = \frac{r_1 + r_2}{2}\quad\text{ofwel}\quad r_1 + r_2 = 2r$ Hierin is r_1 de populatiegroei-ratio over de eerste periode, r_2 over de tweede periode en r over de twee perioden samen. Neem $r_1 = 1000\cdot\frac{\ln\left(\frac{W(t)}{W(0)}\right)}{t},\quad r_2 = 1000\cdot\frac{\ln\left(\frac{W(2t)}{W(t)}\right)}{t}\quad\text{en}\quad r = 1000\cdot\frac{\ln\left(\frac{W(2t)}{W(0)}\right)}{2t}$ Toon met behulp van de rekenregels voor logaritmen aan dat $r_1 + r_2 = 2r$.

Bekijk het antwoord
  • Schrijft r_1 + r_2 als één breuk, met de logaritmen samengevoegd (1p)
  • Herleidt de logaritmen met de rekenregels tot 1000 · ln(W(2t)/W(0)) / t (1p)
  • Vereenvoudigt tot $1000\cdot\frac{\ln\left(\frac{W(2t)}{W(0)}\right)}{t}$ (1p)
  • Concludeert dat r_1 + r_2 = 2r (1p)

Vraag 20 in het hele examen

tabel

periode2020-20252025-20302030-20352035-20402040-20452045-2050
populatie-groei-ratio12,411,810,710,09,89,6

Vraag 21 4 punten

Als r_1, r_2, ..., r_n de populatiegroei-ratio's over n aaneengesloten even lange perioden zijn, dan is de populatiegroei-ratio r over de totale periode gelijk aan $r = \frac{r_1 + r_2 + \dots + r_n}{n}$ In de tabel zijn populatiegroei-ratio's gegeven over periodes van vijf aaneengesloten jaren in de periode 2020-2050. Deze waarden horen bij een bepaalde voorspelling van de wereldbevolking. Met behulp van de populatiegroei-ratio's uit de tabel en de formule $W(t) = W(0)\cdot e^{0{,}001\cdot r\cdot t}$ kun je berekenen met hoeveel procent de wereldbevolking volgens deze voorspelling groeit in de totale periode 2020-2050. Bereken dit percentage. Geef je antwoord in hele procenten.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de populatiegroei-ratio voor de periode 2020-2050: (12,4 + 11,8 + 10,7 + 10,0 + 9,8 + 9,6) / 6 ≈ 10,716 (1p)
  • Stelt de factor op: e^(0,001 · 10,716 · 30) (1p)
  • Berekent de factor ≈ 1,379 (1p)
  • Geeft het antwoord: 38 (%) (1p)

Het goede antwoord is 38%: de gemiddelde populatiegroei-ratio is 10,716 over 30 jaar, en e^(0,001 · 10,716 · 30) ≈ 1,379.

Vraag 21 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Plastic

Vraag 6 3 punten

In de periode 1977 tot 2002 is de jaarlijkse plasticproductie bij benadering exponentieel toegenomen. De jaarlijkse productie is in deze periode van 25 jaar vier keer zo groot geworden. Bereken de jaarlijkse procentuele toename in de periode 1977 tot 2002. Geef je antwoord in één decimaal.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de groeifactor per jaar: $4^{\frac{1}{25}}$ (1p)
  • Komt op een groeifactor van 1,0570... (1p)
  • Geeft als antwoord: 5,7% per jaar (1p)

Als gerekend wordt met $\frac{4}{25}$, voor deze vraag maximaal 1 scorepunt toekennen.

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 3 punten

In 2015 kwam er 250 miljoen ton plastic afval vrij. Men gaat ervan uit dat de hoeveelheid plastic afval die jaarlijks vrijkomt met 4,1% per jaar zal toenemen. In 1990 werd 2% van de vrijgekomen hoeveelheid plastic gerecycled. De jaren erna nam dit percentage lineair toe met 0,7% per jaar tot 11,8% in 2004. Wanneer deze trend in recycling ook na 2004 doorzet, zal in 2050 een substantieel deel van het plastic afval dat in dat jaar vrijkomt gerecycled worden. Bereken hoeveel miljoen ton plastic afval in 2050 in dat geval gerecycled zal worden. Geef je antwoord in gehele miljoenen tonnen.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het recyclepercentage in 2050: $2 + 60 \cdot 0{,}7 = 44$ procent (of $11{,}8 + 46 \cdot 0{,}7 = 44$ procent) (1p)
  • Berekent de hoeveelheid vrijgekomen plastic afval in 2050: $250 \cdot 1{,}041^{35} \approx 1020{,}27$ (1p)
  • Geeft als antwoord: $0{,}44 \cdot 250 \cdot 1{,}041^{35} \approx 449$ miljoen ton (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 3 punten

Tot en met 2014 was er in totaal 6050 miljoen ton plastic afval vrijgekomen. In 2015 kwam daar 250 miljoen ton bij. Na 2015 nam de hoeveelheid jaarlijks vrijgekomen plastic afval met 4,1% per jaar toe. Op basis hiervan voorspelde men dat er tot en met 2018 in totaal (op honderden miljoenen ton afgerond) 7100 miljoen ton plastic afval vrij zou komen. Geef uitsluitend met behulp van bovenstaande uitgangspunten deze voorspelde hoeveelheid in gehele miljoenen tonnen nauwkeurig.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de som op: $250 + 250 \cdot 1{,}041 + 250 \cdot 1{,}041^2 + 250 \cdot 1{,}041^3$ (1p)
  • Komt op een som van 1063,1... (1p)
  • Geeft als antwoord: 6050 + 1063,1... = 7113 miljoen ton (1p)

Wanneer een kandidaat gebruikmaakt van de somformule voor een meetkundige rij, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen. Voor het eerste antwoordelement mag bij een niet volledig juist antwoord 1 scorepunt worden toegekend. Is bij vraag 7 dezelfde foutieve groeifactor gebruikt, dan bij deze vraag geen scorepunten in mindering brengen.

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 4 punten

Tot en met 2014 was er in totaal 6050 miljoen ton plastic afval vrijgekomen. In 2015 kwam daar 250 miljoen ton bij, en na 2015 nam de hoeveelheid jaarlijks vrijgekomen plastic afval met 4,1% per jaar toe. De hoeveelheid plastic afval die sinds 2015 is vrijgekomen wordt gegeven door de somformule voor meetkundige rijen $S(t) = u_0 \cdot \frac{r^{t+1} - 1}{r - 1}$. Hierin is $S(t)$ de hoeveelheid plastic afval in miljoenen tonnen die sinds 2015 is vrijgekomen, $t$ de tijd in jaren met $t = 0$ in 2015, $u_0$ de hoeveelheid vrijgekomen plastic afval in miljoenen tonnen in 2015 en $r$ de groeifactor waarmee de hoeveelheid vrijgekomen plastic afval jaarlijks toeneemt. De totale hoeveelheid plastic afval $T$ in miljoenen tonnen die sinds het bestaan van plastic is vrijgekomen wordt gegeven door $T = 6348 \cdot 1{,}041^t - 48$. De gehele getallen in de formule zijn afgeronde waarden. Laat zien hoe deze formule met behulp van $S(t)$ kan worden opgesteld.

Bekijk het antwoord
  • Stelt op dat $T = 6050 + 250 \cdot \frac{1{,}041^{t+1} - 1}{1{,}041 - 1}$ (1p)
  • Rekent de noemer uit en komt op $T = 6050 + 6097{,}56\ldots \cdot (1{,}041^{t+1} - 1)$ (1p)
  • Werkt de haakjes uit en komt op $T = 6097{,}56\ldots \cdot 1{,}041 \cdot 1{,}041^{t} - 6097{,}56\ldots + 6050$ (1p)
  • Komt tot de formule $T = 6348 \cdot 1{,}041^t - 48$ (1p)

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 10 3 punten

De hoeveelheid plastic afval in het milieu wordt beschreven met $W = \frac{13825}{1 + 1{,}82 \cdot e^{-0{,}071t}}$. Hierin is W de hoeveelheid plastic afval in het milieu en t de tijd in jaren, met $t = 0$ in het jaar 2015. De totale hoeveelheid vrijgekomen plastic afval wordt gegeven door $T = 6348 \cdot 1{,}041^t - 48$. Bereken in welk jaar de hoeveelheid plastic afval in het milieu voor het eerst minder zal zijn dan de helft van de hoeveelheid vrijgekomen plastic afval.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de vergelijking op: $\frac{13825}{1 + 1{,}82 \cdot e^{-0{,}071t}} = 0{,}5 \cdot (6348 \cdot 1{,}041^t - 48)$ die moet worden opgelost (1p)
  • Beschrijft hoe deze vergelijking kan worden opgelost (1p)
  • Komt op $t \approx 32{,}5$, dus in het jaar 2048 (1p)

Als de kandidaat rekent met nauwkeuriger waarden in de formule van T, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen. Voor het antwoord 2047 geen scorepunten in mindering brengen.

Vraag 10 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Rendementen

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1

Staafdiagram met een lijndiagram over de maanden januari (j) tot en met september (s) 2008. Staven, linkeras in miljard euro, van -80 tot 40: de verandering van de totale beurswaarde ten opzichte van de voorgaande maand. Lijn, rechteras in procenten, van -20 tot 10: de procentuele verandering ten opzichte van de voorgaande maand. Legenda: 'verandering t.o.v. voorgaande maand (linkeras)' en '%-verandering t.o.v. voorgaande maand (rechteras)'.

Vraag 14 3 punten

De waarde van een aandeel stijgt in een dag van € 25,- naar € 26,-. Het continue rendement is gedefinieerd als $C = 100 \cdot \ln(1 + 0{,}01R)$ (met $R > -100$). Hierin is R het werkelijke rendement in een periode en C het bijbehorende continue rendement in dezelfde periode, beide in procenten. Bereken het verschil tussen het werkelijke en het continue rendement op deze dag. Geef je antwoord in één decimaal.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het werkelijke rendement: $\frac{26}{25} = 1{,}04$, dus $R = 4$ (%) (1p)
  • Berekent $C = 100 \cdot \ln(1 + 0{,}01 \cdot 4) \approx 3{,}92$ (%) (1p)
  • Geeft als antwoord: het verschil is 0,1 (%) (1p)

Voor het antwoord -0,1 (%) geen scorepunten in mindering brengen.

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 4 punten

Het continue rendement is gedefinieerd als $C = 100 \cdot \ln(1 + 0{,}01R)$ (met $R > -100$). Herleid de formule $C = 100 \cdot \ln(1 + 0{,}01R)$ tot een formule van de vorm $R = u \cdot e^{v \cdot C} + w$.

Bekijk het antwoord
  • Komt tot $\ln(1 + 0{,}01R) = \frac{C}{100}$ (1p)
  • Komt tot $1 + 0{,}01R = e^{\frac{C}{100}}$ (1p)
  • Komt tot $0{,}01R = e^{\frac{C}{100}} - 1$ (of $R = 100 \cdot e^{\frac{C}{100}} - 100$) (1p)
  • Geeft als gevraagde formule: $R = 100 \cdot e^{\frac{C}{100}} - 100$ (1p)

De gevraagde vorm komt uit op u = 100, v = 0,01 en w = -100.

Vraag 15 in het hele examen

Figuur 2

Figuur 2
Figuur 2

Grafiek met twee lijnen. Horizontale as: R (%), van -20 tot 70. Verticale as: C (%), van -20 tot 50. De rechte lijn heeft vergelijking C = R. De kromme is de grafiek van C = 100 · ln(1 + 0,01R). Beide lijnen vallen samen bij R = 0; voor grotere positieve waarden van R ligt de kromme steeds verder onder de rechte lijn. Stippellijnen bij R = 40 laten zien dat het verschil daar ongeveer 6 procentpunt is.

Vraag 16 4 punten

Het continue rendement is gedefinieerd als $C = 100 \cdot \ln(1 + 0{,}01R)$ (met $R > -100$). In figuur 2 is te zien dat R en C voor waarden van R die ver van 0 liggen steeds meer verschillen. Zo kun je in figuur 2 aflezen dat R en C voor R = 40 ongeveer 6% verschillen. Bereken met behulp van de formule voor C voor welke waarden van R het verschil tussen R en C meer dan 1% is. Geef je antwoord in gehelen.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de vergelijking $R - 100 \cdot \ln(1 + 0{,}01R) = 1$ op (1p)
  • Beschrijft hoe deze vergelijking kan worden opgelost (1p)
  • Komt op $R \approx -13{,}4$ en $R \approx 14{,}8$ (1p)
  • Geeft als antwoord: $-100 < R \le -14$ en $R \ge 15$ (%) (1p)

Als een kandidaat alleen het antwoord R ≥ 15 (of alleen -100 < R ≤ -14) geeft, voor deze vraag maximaal 3 scorepunten toekennen.

Vraag 16 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Groningse aardbevingen

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1 Legenda: jaarlijks aantal aardbevingen (doorgetrokken lijn), jaarlijkse gasproductie (gestippelde lijn).

Twee trapvormige lijnen over de jaren '89 tot en met '11. Linker verticale as: jaarlijks aantal aardbevingen, van 0 tot 60. Rechter verticale as: gasproductie in miljarden m3 per jaar, van 0 tot 60. Horizontale as: jaar. Voorbeelden die af te lezen zijn: in 1993 zeven aardbevingen en 42 miljard m3 gas; in 2000 ongeveer 3 aardbevingen en ongeveer 22 miljard m3 gas; in 2003 ongeveer 27 miljard m3 gas en in 2004 meer aardbevingen dan in 2003; in 2011 ongeveer 31 aardbevingen en ongeveer 47 miljard m3 gas.

figuur 2

figuur 2
figuur 2

Logaritmische grafiek met vijf rechte lijnen, een per klasse van magnitude. Verticale as: totaal aantal aardbevingen met magnitude groter dan of gelijk aan de klasse, logaritmisch van 1 tot 1000. Horizontale as: tijd in maanden, met t = 0 (april 1994), t = 51 (juli 1998), t = 117 (januari 2004), t = 183 (juli 2009) en t = 220 (augustus 2012). Elke stip is een aardbeving van een zekere magnitude. Afleesbaar bij t = 220 (augustus 2012): klasse 1,5 ongeveer 200; klasse 2,0 ongeveer 66; klasse 2,5 ongeveer 22; klasse 3,0 ongeveer 7; klasse 3,5 ongeveer 2.

Vraag 15 3 punten

In figuur 2 zijn de Groningse aardbevingen vanaf 1994 verzameld en ingedeeld naar sterkte. Elke stip in deze figuur stelt een aardbeving van een zekere magnitude voor. Bereken voor augustus 2012 hoeveel procent van het aantal aardbevingen van magnitude ≥ 2,0 een magnitude van 2,5 of hoger heeft. Geef je antwoord in gehele procenten.

Bekijk het antwoord
  • Leest af dat het aantal aardbevingen van magnitude ≥ 2,0 in augustus 2012 66 is (of een ander geheel getal in het interval [63,69]) (1p)
  • Leest af dat het aantal aardbevingen van magnitude ≥ 2,5 in augustus 2012 22 is (of een ander geheel getal in het interval [21,24]) (1p)
  • Het antwoord: 33% (1p)

Aanvulling op het correctievoorschrift (pagina 10, vraag 15): de eerste deelscore is gewijzigd. Het aantal aardbevingen van magnitude ≥ 2,0 is 66, of een ander geheel getal in het interval [63,69] (eerder [64,68]).

Vraag 15 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Lengtegroei bij jongens

Opgavetekst

Figuur 1 De componenten L1, L2 en L3 van het KKP-model

De componenten L1, L2 en L3 van het KKP-model
Figuur 1

Grafiek met de lengte in cm (van 0 tot 200) tegen de leeftijd in jaren (van 0 tot 21). Getekend zijn de componenten L1, L2 en L3, elk met een label, en de som L1 + L2 + L3.

Vraag 6 4 punten

In deze opgave bekijken we de (gemiddelde) lengte van Nederlandse jongens tot 21 jaar. Met ‘lengte’ wordt de gemiddelde lengte bedoeld. We gebruiken het KKP-model. In dit model bestaat de lengte uit drie componenten L1, L2 en L3; bij elkaar opgeteld geven deze de lengte van Nederlandse jongens (zie figuur 1). In het eerste half jaar is de bijdrage van de componenten L2 en L3 voor de lengte verwaarloosbaar en is L1 alleen een goede benadering voor de lengte. De formule voor L1 is: $L_1 = 76{,}4 - 19{,}4 \cdot 0{,}9704^{w}$ met L1 in cm en w de leeftijd in weken. De formule die hoort bij L1 heeft een grenswaarde. Bereken na hoeveel weken de waarde van L1 10 cm van deze grenswaarde verwijderd is. Geef je antwoord in gehele weken.

Bekijk het antwoord
  • Geeft aan dat de grenswaarde van L1 gelijk is aan 76,4 cm. (1p)
  • Stelt de vergelijking 76,4 − 19,4 · 0,9704^w = 66,4 op. (1p)
  • Beschrijft hoe de vergelijking 76,4 − 19,4 · 0,9704^w = 66,4 opgelost kan worden. (1p)
  • Antwoord: w = 22,0…, dus na 22 weken. (1p)

Vraag 6 in het hele examen

2019, tijdvak 2: De bankenformule

Vraag 17 3 punten

De verdubbelingstijd is de tijd die nodig is om een bedrag te verdubbelen. Volgens de 72-regel geldt: $T = \frac{72}{p}$; volgens de bankenformule geldt: $T = \frac{70}{p}$. In beide vuistregels is p het rentepercentage per jaar en is T de verdubbelingstijd in jaren. Een bank biedt een spaarrekening met een rente van 1,00% per jaar aan. Met behulp van de bankenformule kan geschat worden welke verdubbelingstijd hierbij geldt. Om met de 72-regel tot dezelfde verdubbelingstijd te komen, zou er een iets hoger rentepercentage moeten gelden. Bereken dit percentage. Geef je antwoord in twee decimalen.

Bekijk het antwoord
  • Schat de verdubbelingstijd met de bankenformule als 70 / p jaar. (1p)
  • Beschrijft hoe de vergelijking 72 / p = 70 opgelost kan worden. (1p)
  • Antwoord: 1,03%. (1p)

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 3 punten

Volgens de 72-regel geldt $T = \frac{72}{p}$ en volgens de bankenformule $T = \frac{70}{p}$, met p het rentepercentage per jaar en T de verdubbelingstijd in jaren. De schatting van de verdubbelingstijd volgens de 72-regel valt altijd hoger uit dan de schatting volgens de bankenformule. Hoe hoger het rentepercentage echter is, hoe kleiner het verschil in verdubbelingstijd wordt tussen beide vuistregels. Bereken vanaf welk rentepercentage de schattingen ten hoogste een maand van elkaar verschillen.

Bekijk het antwoord
  • Stelt het verschil tussen de twee schattingen op: 72 / p − 70 / p. (1p)
  • Beschrijft hoe de vergelijking 72 / p − 70 / p = 1/12 opgelost kan worden. (1p)
  • Antwoord: vanaf een rentepercentage van 24%. (1p)

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 4 punten

Volgens de bankenformule geldt $T = \frac{70}{p}$. Het werkelijke verband tussen p en T is $(1 + 0{,}01p)^T = 2$. Van de twee genoemde vuistregels wijkt de schatting volgens de bankenformule bij lage rentepercentages het minst af van de werkelijke verdubbelingstijd. Bij een rentepercentage van 1,10% per jaar is het verschil tussen de schatting van de verdubbelingstijd volgens de bankenformule en de werkelijke verdubbelingstijd slechts enkele maanden. Bereken dit verschil. Geef je antwoord in gehele maanden.

Bekijk het antwoord
  • Schat de verdubbelingstijd met de bankenformule bij p = 1,1: 70 / 1,1 = 63,63… jaar. (1p)
  • Beschrijft hoe de vergelijking 1,011^t = 2 opgelost kan worden. (1p)
  • Berekent de werkelijke verdubbelingstijd: 63,35… jaar. (1p)
  • Antwoord: het verschil is 63,63… − 63,35… = 0,27… jaar, dus 3 gehele maanden. (1p)

Het verschil is 0,27… jaar, dat is 3 gehele maanden.

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 4 punten

Volgens de bankenformule geldt $p \cdot T = c$ met c = 70. Met de 72-regel geldt $p \cdot T = c$ met c = 72. Door in de formule p · T = c met een andere waarde van c te rekenen, kan er een nauwkeurigere schatting van de verdubbelingstijd gegeven worden. Het werkelijke verband tussen p en T kan ook geschreven worden als: $T \cdot \ln(1 + 0{,}01p) = \ln(2)$. Bij economen is bovendien bekend dat, voor de gangbare waarden van p, de volgende benadering gebruikt mag worden: $\ln(1 + 0{,}01p) \approx 0{,}01p$. Met behulp van het verband $T \cdot \ln(1 + 0{,}01p) = \ln(2)$ en de aanname $\ln(1 + 0{,}01p) \approx 0{,}01p$ kan nu een nauwkeurigere waarde van c berekend worden. Onderzoek met behulp van $T \cdot \ln(1 + 0{,}01p) = \ln(2)$ en $\ln(1 + 0{,}01p) \approx 0{,}01p$ of deze nauwkeurigere waarde hoger of lager is dan de gekozen waarde c = 70 in de bankenformule.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt het verband T · ln(1 + 0,01p) = ln(2). (1p)
  • Gebruikt ln(1 + 0,01p) ≈ 0,01p en komt op 0,01 · p · T = ln(2). (1p)
  • Komt uit op T · p = 100 · ln(2) ≈ 69,3…, dus c ≈ 69,3…. (1p)
  • Concludeert dat de nauwkeurigere waarde van c lager is dan 70. (1p)

Vraag 20 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Bitcoins

Vraag 7 3 punten

Bitcoins worden gecreëerd door computers mee te laten werken aan oplossingen van wiskundige problemen. Elke 10 minuten wordt er 25 bitcoin in omloop gebracht. Op 1 januari 2014 waren er (ongeveer) 12,2 miljoen bitcoins in omloop. Bereken uitgaande hiervan in welk jaar het aantal bitcoins in omloop boven de 18 miljoen uitstijgt als de snelheid waarmee bitcoins in omloop gebracht worden niet verandert.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het aantal bitcoins dat per dag bij komt: 24 · 6 · 25 = 3600 (of per jaar: 365 · 24 · 6 · 25 = 1,314 miljoen) (1p)
  • Lost op hoeveel dagen het duurt, $5\,800\,000 / 3600 \approx 1611$ dagen, of hoeveel jaren, $12{,}2 + 1{,}314 \cdot x = 18$ met x ongeveer 4,4 (de vergelijking moet worden opgelost) (1p)
  • Het antwoord: in het jaar 2018 (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 4 punten

Van 1 januari 2009 tot 1 januari 2013 is de beloning per oplossing 50 bitcoins. Daarna wordt de beloning elke vier jaar gehalveerd: van 2013 tot 2017 is de beloning 25 bitcoins, voor de vier jaar erna 12,5 bitcoins, enzovoorts. Bereken vanaf welk jaar de beloning per oplossing minder dan één bitcoin zal zijn.

Bekijk het antwoord
  • Stelt het aantal bitcoins per oplossing op als $50 \cdot 0,5^x$ (met x perioden van vier jaar) en lost $50 \cdot 0,5^x = 1$ op (of: maakt een tabel met de uitbetalingen per oplossing) (2p)
  • Vindt x = 5,6... en dus 6 perioden van vier jaar (of: na 5 halveringen, gerekend vanaf de periode 2013-2017, is de uitbetaling minder dan één bitcoin) (1p)
  • Het antwoord: vanaf het jaar 2033 (2009 + 6 · 4 = 2033, of 2013 + 5 · 4 = 2033) (1p)

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 3 punten

Het totale aantal bitcoins dat in omloop is, kan worden benaderd met de formule $C = 21 - 21 \cdot 0,5^{0,25t}$. Hierin is C het totale aantal bitcoins in miljoenen en t de tijd in jaren met t = 0 op 1 januari 2009. Bepaal met behulp van een redenering aan de hand van de formule de grenswaarde van het totale aantal bitcoins dat in omloop is.

Bekijk het antwoord
  • Constateert dat $0,5^{0,25t}$ naar 0 gaat voor grote waarden van t (1p)
  • Concludeert dat de formule dan op den duur naar $21 - 21 \cdot 0 = 21$ gaat (1p)
  • Het antwoord: de grenswaarde van het aantal bitcoins in omloop is 21 miljoen (1p)

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 11 4 punten

De moeilijkheidsgraad D van de problemen is $D = 3,65 \cdot e^{0,533t}$, met t in maanden en t = 0 op 1 januari 2013. Herschrijf de formule zó dat t wordt uitgedrukt in D.

Bekijk het antwoord
  • Herleidt tot $e^{0,533t} = \frac{D}{3,65}$ (of: $\ln(D) = \ln(3,65 \cdot e^{0,533t})$) (1p)
  • Past de natuurlijke logaritme op beide kanten toe: $\ln(e^{0,533t}) = \ln\left(\frac{D}{3,65}\right)$ (of: $\ln(D) = \ln(3,65) + \ln(e^{0,533t})$) (1p)
  • Komt tot $0,533t = \ln\left(\frac{D}{3,65}\right)$ (of: $\ln(D) = \ln(3,65) + 0,533t$) (1p)
  • Komt tot $t = \frac{\ln\left(\frac{D}{3,65}\right)}{0,533}$ (of een gelijkwaardige formule, bijvoorbeeld $t = \frac{\ln(D) - \ln(3,65)}{0,533}$) (1p)

Vraag 11 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Knab

Opgavetekst

Figuur

Figuur
Figuur

Staafdiagram met een doorgetrokken kromme. Horizontale as: weeknummer 1, 4, 7, ... tot en met 52 (om de drie weken). Verticale as: aantal klanten, van 0 tot 50 000. Staven: het werkelijke aantal klanten, van ongeveer 4 500 in week 1 tot ongeveer 46 500 in week 52. Doorgetrokken kromme: het exponentiële model. Afleesbaar volgens het correctievoorschrift: in week 43 is het werkelijke aantal ongeveer 33 750 en het model op t = 42 ongeveer 31 500. Dezelfde figuur staat op de uitwerkbijlage.

Vraag 2 3 punten

Knab is een tamelijk nieuwe bank, gestart in 2012 als onderdeel van Aegon. Eind 2013 had de bank nog maar 4500 klanten. In 2014 is het aantal klanten tien keer zo groot geworden. Het exponentiële model wordt gegeven door de formule $N = 4500 \cdot e^{0,0463t}$, waarin t de tijd in weken is sinds het begin van 2014, met t = 0 in week 1, en N het aantal klanten. Zoals gezegd is het aantal klanten in het jaar 2014 vertienvoudigd. Dat lijkt inderdaad precies een jaar geduurd te hebben. Bereken met behulp van de formule het gehele aantal weken dat in het model nodig is voor een vertienvoudiging.

Bekijk het antwoord
  • Beschrijft hoe de vergelijking $4500 \cdot e^{0,0463t} = 45000$ kan worden opgelost. (1p)
  • Komt op t = 49,7. (1p)
  • Het antwoord: 50 (weken). (1p)

Het antwoord is een geheel aantal weken: 50 (49,7 naar boven afgerond).

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 4 3 punten

Knab is een tamelijk nieuwe bank. Het exponentiële model wordt gegeven door de formule $N = 4500 \cdot e^{0,0463t}$, waarin t de tijd in weken is sinds het begin van 2014, met t = 0 in week 1, en N het aantal klanten. Je kunt de formule zo herschrijven, dat bij een gegeven aantal klanten berekend wordt in welke week dat aantal bereikt wordt. Dat verband is van de vorm $t = a \cdot \ln(b \cdot N)$. Bereken a en b. Rond de waarde van a af op twee decimalen en de waarde van b op vijf decimalen.

Bekijk het antwoord
  • Schrijft de formule om tot $e^{0,0463t} = \frac{N}{4500}$, of gelijkwaardig $e^{0,0463t} = 0,00022 \cdot N$. (1p)
  • Past de natuurlijke logaritme toe en komt op $0,0463t = \ln\left(\frac{N}{4500}\right)$. (1p)
  • Komt op $t = \frac{1}{0,0463} \cdot \ln(\frac{1}{4500} \cdot N) = 21,60 \cdot \ln(0,00022 \cdot N)$, dus a = 21,60 en b = 0,00022. (1p)

Vraag 4 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Kaarten schudden

Vraag 11 2 punten

Het kaartspel jokeren wordt gespeeld met twee sets van 52 speelkaarten, aangevuld met in totaal 4 zogeheten jokers. Bayer en Diaconis ontdekten dat het aantal keren dat een stapel van n kaarten minstens geschud moet worden om als voldoende willekeurig bestempeld te worden, benaderd kan worden met de formule $A = 1,5 \cdot \log_2(n)$, waarbij A naar boven wordt afgerond op een geheel getal. Bereken hoe vaak de kaarten bij jokeren minstens geschud moeten worden volgens de formule van Bayer en Diaconis.

Bekijk het antwoord
  • Berekent $A = 1,5 \cdot \log_2(108) \approx 10,1$. (1p)
  • Concludeert dat de kaarten 11 keer geschud moeten worden. (1p)

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 13 4 punten

Bayer en Diaconis benaderen het aantal keren dat een stapel van n kaarten minstens geschud moet worden met de formule $A = 1,5 \cdot \log_2(n)$. Volgens de formule van Bayer en Diaconis geldt in het algemeen: als het aantal kaarten vier keer zo groot wordt, hoeft er maar drie keer extra geschud te worden. Toon dit aan met behulp van de formule voor A en de rekenregels voor logaritmen zonder gebruik te maken van getallenvoorbeelden.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het aantal kaarten in eerste instantie x, zodat het nieuwe aantal 4x is. (1p)
  • Schrijft $1,5 \cdot \log_2(4x) = 1,5 \cdot (\log_2(4) + \log_2(x))$. (1p)
  • Komt op $1,5 \cdot (2 + \log_2(x))$. (1p)
  • Komt op $3 + 1,5 \cdot \log_2(x)$, dat is inderdaad 3 meer dan bij x. (1p)

Vraag 13 in het hele examen

Hoe vaak exponentiële groei in het examen komt

Vragen over exponentiële groei per centraal examen wiskunde A vwo. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 15-6, 16-17422%
2026, tijdvak 29-12, 15-16629%
2025, tijdvak 16, 8-9, 14419%
2025, tijdvak 21-3, 13, 20-21629%
2024, tijdvak 12-5, 11525%
2024, tijdvak 23, 12-13, 15-16531%
2023, tijdvak 15-7, 14-17733%
2023, tijdvak 27-8211%
2022, tijdvak 117-18210%
2022, tijdvak 213, 18-19319%
2022, tijdvak 35, 7, 17-21733%
2021, tijdvak 113, 16, 18-19419%
2021, tijdvak 218-21418%
2021, tijdvak 36-10, 14-16838%
2019, tijdvak 11515%
2019, tijdvak 26, 17-20526%
2018, tijdvak 17-9, 11419%
2018, tijdvak 22, 4, 11, 13419%

In 18 van de 18 ingedeelde examens wiskunde A vwo staat een vraag over exponentiële groei, samen 81 vragen (23% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2021, tijdvak 3: 8 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 26% van de vragen over exponentiële groei, daarvoor 21%. Het onderwerp krijgt de laatste jaren meer ruimte.

Oefenen met exponentiële groei

Maak de 15 nieuwste examenvragen over exponentiële groei online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over exponentiële groei

Andere onderwerpen wiskunde A vwo

Exponentiële groei op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen wiskunde A vwo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker wiskunde A per vraagtype nakijkt, lees je op wiskunde A toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op wiskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt exponentiële groei voor in het eindexamen wiskunde A vwo?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 81 vragen over exponentiële groei, 23% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 18 van die examens.

In welk examen wiskunde A vwo stonden de meeste vragen over exponentiële groei?

In het examen van 2021, tijdvak 3, met 8 vragen: 6-10, 14-16.

Hoe oefen ik examenvragen over exponentiële groei?

Op deze pagina staan alle vragen over exponentiële groei met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.