Examenvragen formules en grafieken wiskunde A vwo
118 vragen over formules en grafieken uit 18 centrale examens van 2018 tot en met 2026.
Formules en grafieken komt in 18 van de 18 examens wiskunde A vwo voor, met 118 vragen (33% van alle examenvragen). Het meest in 2025, tijdvak 1 (10 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over formules en grafieken
Per examen de vragen over formules en grafieken, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2026, tijdvak 1: Schaakprogramma's
Opgavetekst
Het schaakspel is een eeuwenoud bordspel waarbij twee spelers om en om een schaakstuk mogen verzetten. Hierbij heeft de ene speler witte schaakstukken en de andere zwarte schaakstukken. De speler met de witte stukken begint. De spelregels van het schaakspel zijn relatief eenvoudig. Toch lukt het al eeuwen niet om een winnende strategie te vinden.
In deze opgave laten we de spelregels verder buiten beschouwing.
De opeenvolging van zetten tijdens een schaakspel noemen we het spelverloop. Een belangrijke oorzaak waardoor een winnende strategie nog niet is gevonden, is het grote aantal verschillende spelverlopen dat voor kan komen. De Amerikaanse wiskundige Claude Shannon beschreef dit in 1950 als eerste in zijn publicatie 'Programming a Computer for Playing Chess'.
In zijn publicatie deed Shannon een ruwe schatting van het aantal mogelijke spelverlopen met 10 zetten. Bij deze schatting nam hij aan dat iedere keer dat een speler een schaakstuk verzet er 30 mogelijke spelverlopen ontstaan. De schatting van Shannon bleek veel te hoog. Als bijvoorbeeld wit en zwart beide 5 keer een schaakstuk verzetten, zijn er in werkelijkheid $6,93 \cdot 10^{13}$ verschillende spelverlopen mogelijk met deze 10 zetten.
Door een slimme nieuwe techniek slaagde Houdart erin de speelsterkte van zijn schaakprogramma enorm te verbeteren. Hierdoor was op 1 januari 2016 de speelsterkte van Houdini 121 punten hoger dan op basis van de formule voor $R_H$ verwacht mocht worden. Daarna nam de speelsterkte weer veel langzamer toe tot 3433 op 1 januari 2019. Deze ontwikkeling is schematisch weergegeven in figuur 2.
Met behulp van bovenstaande gegevens kan voor het deel van de grafiek vanaf 2016 een formule worden opgesteld van de vorm $R = a \cdot \log(t + 1) + c$ met $t$ de tijd in jaren met $t = 0$ op 1 januari 2016.
Vraag 4 4 punten
Stel deze formule op. Geef $a$ in één decimaal en $c$ als een geheel getal.
Lijngrafiek van de speelsterkte van Houdini van 1-1-2010 tot 1-1-2020, met een sprong van 121 punten op 1-1-2016 en een stippellijn bij 3433 op 1-1-2019. Bekijk in Opgaven, pagina 5
Bekijk het antwoord
- De verwachte speelsterkte van Houdini in 2016 volgens de formule $R_H$ is 3268
- De werkelijke speelsterkte in 2016 is dus $3268 + 121 = 3389$. Daaruit volgt dat $c = 3389$
- Invullen van de waarden $t = 3$ en $R = 3433$ geeft de vergelijking $a \cdot \log(4) + 3389 = 3433$
- Oplossen van deze vergelijking geeft $a = 73,1$
Opmerking
Als een kandidaat rekent met een niet afgeronde waarde voor de speelsterkte met als antwoord ($c = 3389$ en) $a = 73,4$ hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.
2026, tijdvak 1: Hitte-eiland
Opgavetekst
Gebouwen, huizen, wegen en stenen houden veel warmte vast waardoor het in steden, vooral in warme perioden, warmer wordt dan in de nabije omgeving. Een stad waar de temperatuur hoger is dan de temperatuur in de nabije omgeving van die stad wordt een hitte-eiland genoemd. Dat er verschil in temperatuur ontstaat, wordt het stedelijk hitte-eiland effect genoemd. Algemeen geldt: hoe groter een stad, hoe groter het temperatuurverschil als gevolg van het stedelijk hitte-eiland effect. Hierbij wordt het inwonersaantal van een stad als maat voor de grootte van een stad gebruikt.
In figuur 1 is op een kaart het stedelijk hitte-eiland effect in de Randstad weergegeven. De lichte vlekken op kaart die door het RIVM is uitgegeven, geven de hitte-eilanden weer.
In het voorjaar van 2013 werd in het Duitse tijdschrift Meteorologische Zeitschrift een onderzoek naar hitte-eilanden in Europa gepubliceerd. Volgens dit onderzoek geldt voor Europese steden:
V_{\max} = 2{,}01 \cdot \log(P) - 4{,}06
(formule 1)
Hierin is $P$ het inwonersaantal van de stad en $V_{\max}$ het grootst mogelijke verschil tussen de temperatuur van een hitte-eiland en de (lagere) temperatuur in de nabije omgeving van dat hitte-eiland in graden Celsius.
Tijdens een hittegolf in de zomer van 2019 meldden diverse media dat het in sommige steden in Nederland 'wel 13 graden Celsius warmer' zou kunnen worden dan in hun nabije omgeving.
Het inwonersaantal is niet de enige factor die meespeelt bij het stedelijk hitte-eiland effect. Twee andere belangrijke factoren zijn de bewolking en de wind. Door deze factoren zal het werkelijke verschil tussen de temperatuur van een hitte-eiland en de temperatuur in de nabije omgeving meestal kleiner zijn dan $V_{\max}$. Er geldt:
V = V_{\max} \cdot C \cdot W
(formule 2)
Hierin is $V$ het verschil tussen de temperatuur van een hitte-eiland en de temperatuur in de nabije omgeving van dat hitte-eiland in graden Celsius, $C$ de bewolkingsfactor en $W$ de windfactor.
In figuur 2 is geschetst hoe de mate van bewolking $N$ en de bewolkingsfactor $C$ samenhangen. Hierbij betekent $N = 0$ dat het onbewolkt is en $N = 8$ dat er sprake is van volledige bewolking.
We bekijken de situatie dat op een dag de mate van bewolking toeneemt en de windfactor constant blijft. Als dan de temperatuur in de nabije omgeving constant blijft, daalt de temperatuur in de stad.
Vraag 9 3 punten
Beredeneer met behulp van figuur 2 en formule 2 dat dit juist is.
Dalende grafiek van de bewolkingsfactor C tegen de mate van bewolking N, van N = 0 tot N = 8. Bekijk in Opgaven, pagina 9
Bekijk het antwoord
- (De grafiek van $C$ is dalend (voor $N = 0$ tot en met $N = 8$), dus) als de mate van bewolking toeneemt, neemt $C$ af
- $W$ is constant en $V_{\max}$ is constant, dus neemt $V$ ook af als $C$ afneemt
- Als $V$ afneemt, wordt het verschil met de temperatuur in de nabije omgeving kleiner en (de temperatuur in de nabije omgeving blijft ook constant,) dus daalt de temperatuur in de stad
Voor de in figuur 2 weergegeven samenhang tussen de mate van bewolking $N$ en de bewolkingsfactor $C$ geldt de formule:
C = 0{,}65 + 0{,}35 \cdot \sin\left(\frac{1}{8}\pi(N + 4)\right)
(formule 4)
Voor de windfactor $W$ stelden de onderzoekers de volgende formule op:
W = 0{,}5 + 0{,}5 \cdot \sin\left(\pi\left(\frac{1}{L} \cdot v + 0{,}5\right)\right)
(formule 5)
Hierin is $v$ de windsnelheid in m/s en $L$ weer de windlimiet in m/s.
De warmste dag in de zomer van 2019 was 24 juli. In de nabije omgeving van Eindhoven was het die dag 36,4 graden Celsius bij een windsnelheid van 3 m/s en een mate van bewolking van 3. Eindhoven had toen 230 000 inwoners.
Vraag 11 5 punten
Bereken met behulp van de vijf gegeven formules de maximum temperatuur in Eindhoven op 24 juli 2019. Geef je antwoord in één decimaal.
Bekijk het antwoord
- $V_{\max} = (2{,}01 \cdot \log(230\,000) - 4{,}06 =) 6{,}71...$ en $L = ((0{,}567 \cdot \log(230\,000) - 0{,}513)^2 =) 6{,}38...$
- $W = (0{,}5 + 0{,}5 \cdot \sin(\pi(\frac{1}{6{,}38...} \cdot 3 + 0{,}5)) =) 0{,}547...$
- $C = (0{,}65 + 0{,}35 \cdot \sin(\frac{1}{8}\pi(3 + 4)) =) 0{,}783...$
- $V = (6{,}71... \cdot 0{,}783... \cdot 0{,}547... =) 2{,}88...$
- Het antwoord: ($36{,}4 + 2{,}88... = 39{,}28...$ dus maximaal) 39,3 (graden Celsius)
Opmerking
Als een kandidaat het eindantwoord naar beneden afrondt naar 39,2 (graden Celsius) hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.
2026, tijdvak 1: Rubik's Race
Opgavetekst
De Rubiks kubus is een puzzel in de vorm van een kubus die zelf weer kubusvormige blokjes bevat. De meest bekende Rubiks kubus is de kubus die je ziet op foto 1.
Er bestaan ook andere Rubiks kubussen. Zie foto 2.
In deze opgave wordt het getal $n$ gebruikt voor het kubusnummer. Op foto 2 zie je kubusnummers 2, 4 en 5.
Het aantal blokjes $A$ van kubusnummer $n$ kan worden berekend met een formule van de vorm:
A(n) = p \cdot (n - 1)^2 + q
(formule 1)
Alleen aan de buitenkant van een Rubiks kubus zitten blokjes. Zo bevat de kleinste Rubiks kubus met kubusnummer 2 (zie foto 2), 8 blokjes en de kubus met kubusnummer 3 bevat 26 blokjes (zie foto 1).
Vraag 12 3 punten
Bepaal met behulp van bovenstaande gegevens de waarden van $p$ en $q$. Licht je antwoord toe.
Foto 1 toont een Rubiks kubus; foto 2 toont drie kubussen met kubusnummers 2, 4 en 5. Bekijk in Opgaven, pagina 11
Bekijk het antwoord
- ($p \cdot (2-1)^2 + q = 8$ en $p \cdot (3-1)^2 + q = 26$, dus) er moet gelden $p + q = 8$ en $4p + q = 26$
- Door middel van gericht proberen: $6 + 2 = 8$ en $4 \cdot 6 + 2 = 26$
- Het antwoord: $p = 6$ en $q = 2$
of
- ($p \cdot (2-1)^2 + q = 8$ en $p \cdot (3-1)^2 + q = 26$, dus) er moet gelden $q = 8 - p$ en $q = 26 - 4p$
- De vergelijking $8 - p = 26 - 4p$ moet worden opgelost
- Oplossen van deze vergelijking geeft $p = 6$ en dus $q = 2$
2026, tijdvak 1: Warmtepompen
Opgavetekst
In 2019 werd een deel van de aardgasvrije woningen in Nederland verwarmd met behulp van een warmtepomp. Een warmtepomp is een duurzaam alternatief voor een cv-ketel op gas. Warmtepompen zijn met een grote opmars bezig. Zie figuur 1.
Eind 1994 waren er 1700 warmtepompen geïnstalleerd in Nederlandse woningen. Dit aantal nam bij benadering exponentieel toe tot 412 000 geïnstalleerde warmtepompen eind 2019.
In het vervolg van de opgave bekijken we warmtepompen die aan een buitenmuur gemonteerd worden. Zie figuur 2.
Een nadeel van warmtepompen is het geluid dat ze maken. Voor warmtepompen die gemonteerd zijn zoals in de situatie in figuur 2, kan het geluidsniveau op een bepaalde afstand van de warmtepomp worden benaderd met de formule:
L = L_{\max} - 10 \cdot \log(\pi r^2) \text{ met } r > 0{,}8
Hierin is $L$ het geluidsniveau in dB (decibel) van de warmtepomp dat op $r$ meter afstand van de warmtepomp wordt waargenomen en $L_{\max}$ is het maximale geluidsniveau van de warmtepomp in dB.
Vanwege mogelijke geluidsoverlast is wettelijk vastgelegd dat het geluidsniveau van een warmtepomp tussen 19:00 uur en 7:00 uur hoogstens 40 decibel mag bedragen op de dichtstbijzijnde grens met de buren.
Peter wil een warmtepomp aan een buitenmuur monteren in een situatie zoals in figuur 2 waarbij hij aan de wettelijke eis wil voldoen. Het maximale geluidsniveau van de warmtepomp is 53 dB.
Vraag 18 3 punten
Bereken in gehele decimeters de minimale afstand tussen de warmtepomp en de dichtstbijzijnde grens met de buren waarbij aan de wettelijke eis wordt voldaan.
Figuur 2 toont een huis met een warmtepomp aan de buitenmuur en de afstand r tot een persoon op het terrein. Bekijk in Opgaven, pagina 15
Bekijk het antwoord
- De vergelijking $53 - 10 \cdot \log(\pi r^2) = 40$ moet worden opgelost
- Beschrijven hoe de vergelijking $53 - 10 \cdot \log(\pi r^2) = 40$ kan worden opgelost
- (Dit geeft $r = 2,52...$, dus minimaal) 26 (dm)
2026, tijdvak 2: Te veel stukjes
Opgavetekst
Het aantal stukjes dat op de doos van een legpuzzel staat, is een rond getal zoals 500, 1000 of 1500. Vaak bestaat een puzzel echter uit méér stukjes dan er op de doos vermeld staat.
In een video onderzoekt komiek en wiskundige Matt Parker hoe dit zit. Hij kijkt naar puzzels waarvan de stukjes een rechthoekig rooster vormen met
k kolommen en r rijen.
We nemen in deze opgave aan dat k groter is dan r. De roosterverhouding k is dan altijd groter dan 1. r
We bekijken eerst een puzzel met 200 stukjes. Zo’n puzzel kan bestaan uit 100 kolommen en 2 rijen. De roosterverhouding is in dit geval 100 . 2
Perfecte puzzels zijn puzzels die voldoen aan de volgende voorwaarden:
- Het aantal stukjes waaruit de puzzel bestaat is precies gelijk aan het aantal stukjes vermeld op de doos.
- De hoogte van de stukjes is gelijk aan de breedte van de stukjes.
Matt Parker bedacht een maat om te beoordelen in hoeverre een puzzel afwijkt van een perfecte puzzel. Hij noemde dit de badness rating. De volgende formule beschrijft deze badness rating:
B = s ⋅ 1,005ⁿ
- B is de badness rating.
- s is de berekende verhouding tussen de hoogte en breedte van een puzzelstukje, met s ≥. 1
- n is het verschil tussen het werkelijke aantal stukjes en het aantal stukjes op de doos, met n ≥ 0 .
Vraag 3 2 punten
Bereken de badness rating van een perfecte puzzel.
Bekijk het antwoord
- (Voor een perfecte puzzel geldt) n = 0 (1)
- (Voor een vierkant stukje geldt) s =1, dus B = (1 1,005 ⋅ ⁰ = ) 1 (1)
We bekijken nu een puzzel van 39 kolommen en 27 rijen met s = 1,002 . Deze puzzel heeft een badness rating van 1,3052.
Vraag 4 4 punten
Bereken het aantal stukjes dat op de doos staat, door gebruik te maken van de badness rating.
Bekijk het antwoord
- De vergelijking 1,3052 = 1,002 ⋅ 1,005ⁿ moet worden opgelost (1)
- Beschrijven hoe deze vergelijking kan worden opgelost (1)
- De oplossing: n = 53,0... (1)
- Het antwoord: (27 ⋅ 39 − 53 ) = 1000 (stukjes) (1)
of
- 39 ⋅ 27 = 1053 (1)
- De aanname dat er op de doos 1000 stukjes staat (1)
- n = (1053 −1000 =) 53 (1)
- B = 1,002 ⋅ 1,005⁵³ = 1,30517... (en dit komt overeen met de gegeven badness rating) op de doos staat 1000 (stukjes) (1)
Matt vermoedt dat fabrikanten alleen puzzels maken met de laagst mogelijke badness rating. Hij onderzoekt dit vermoeden met een puzzel van 80 bij 60 cm met op de doos ‘1500 stukjes’. Voor alle mogelijke roosterverhoudingen berekent hij voor deze puzzel de badness rating. De laagste badness rating die hij vindt is B = 1,1127 . Vervolgens gaat hij de puzzelstukjes tellen. De puzzel blijkt uit 45 kolommen x 34 rijen te bestaan.
Vraag 5 4 punten
Onderzoek of de laagst mogelijke badness rating die Matt vond ook echt de laagst mogelijke badness rating is.
Bekijk het antwoord
- Het berekenen van de lengte en breedte van een puzzelstukje: 80 ( =1,77...) en 60 ( =1,76...) (1)
45 34
- s = 1,77.../1,76... = 1,007... (1)
- B = 1,007... ⋅ 1,005 ⋅ − ^45 34¹⁵⁰⁰( = 1,1700... ) (1)
- Het antwoord: (1,1700… is groter dan 1,1127, dus) het is niet de laagst mogelijke badness rating (1)
of
- De vergelijking 1,1127 = ⋅ s 1,005^45 34^ ⋅ ⁻¹⁵⁰⁰ moet worden opgelost (1)
- Beschrijven hoe deze vergelijking kan worden opgelost (1)
- s = 0,958... (1)
- s is in deze situatie kleiner dan 1 en dat kan niet, dus het is niet de laagst mogelijke badness rating (1)
2026, tijdvak 2: Het lengen en korten van de dagen
Opgavetekst
In de zomer zijn de periodes met daglicht langer dan in de winter. De kortste periode met daglicht is rond 21 december. Na deze zogenoemde kortste dag worden de periodes met daglicht weer langer; dit verschijnsel noemt men het lengen van de dagen. Vooral in de maanden februari en maart is dit verschijnsel goed merkbaar. Een soortgelijk effect geldt voor het korten van de dagen. Dit is het korter worden van de periode met daglicht na de langste dag rond 21 juni. In het najaar is het korten van de dagen duidelijk merkbaar. In de figuur zie je hoe het lengen en korten van de dagen over een jaar varieert in de stad Amsterdam.
De periode tussen zonsopgang en zonsondergang noemt men daglengte.

Voor de grafiek in de figuur geldt de volgende formule:
Δ L = 4,7sin 0,017214 ( t + 0,189356 )
Hierin is L Δ het aantal minuten waarmee de daglengte is veranderd ten opzichte van de dag ervoor en t de tijd in dagen met t = 0 op 1 januari. Begin januari is het lengen van de dagen in Amsterdam nauwelijks merkbaar.
Vraag 6 3 punten
Bereken hoeveel langer de daglengte op 3 januari is dan op 31 december. Geef je antwoord in hele seconden.
Bekijk het antwoord
- Het inzicht dat Δ L (0) +Δ L (1) +Δ L (2) berekend moeten worden (1)
- Dit geeft (0,884... + 0,963... +1,043... =) 2,89... (minuten) (1)
- Het antwoord: 174 (seconden) (of 2 minuten en 54 seconden) (1)
Opmerking
Als een kandidaat in de uitwerking geen optelling gebruikt, voor deze vraag maximaal 1 scorepunt toekennen.
In de figuur kun je zien dat er periodes zijn waarin de daglengte tussen twee opeenvolgende dagen meer dan 4 minuten verschilt.
Vraag 7 5 punten
Bereken hoeveel dagen per jaar dit het geval is.
Bekijk het antwoord
- Het maken van een geschikte tabel met in ieder geval de waarden: t = 48; Δ L = 3,9... en t = 49; Δ= L 4,0... t = 112; Δ L = 4,0... en t = 113; Δ L = 3,9... t = 230; Δ L =− 3,9... en t = 231; Δ=− L 4,0... t = 294; Δ L =− 4,0... en t = 295; Δ L =− 3,9... (4)
- Het antwoord: 128 (dagen) (1)
of
- De vergelijking 4,7sin(0,017214 t + 0,189356) = 4 moet worden opgelost (1)
- Beschrijven hoe de oplossingen t = 48,1... (dagnummer 49) en t = 112,3... (dagnummer 112) gevonden kunnen worden (1)
- De vergelijking 4,7sin(0,017214 t + 0,189356) =− moet worden 4 opgelost (1)
- Beschrijven hoe de oplossingen t = 230,6... (dagnummer 231) en t = 294,8... (dagnummer (294) gevonden kunnen worden (1)
- Het antwoord: 128 (dagen) (1)
Opmerkingen: − Bij het eerste antwoordalternatief voor elke ontbrekende of foute regel in het eerste antwoordelement 1 scorepunt in mindering brengen. − Als een kandidaat bij het eerste of tweede antwoordalternatief uitgaat van Δ> L 4 (of Δ<−) en vervolgens (vanwege symmetrie) het L 4 gevonden antwoord verdubbelt, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.
− Als een kandidaat bij het eerste of tweede antwoordalternatief uitgaat van alleen Δ> L 4 (of alleen Δ<−) en daardoor op het antwoord 64 L 4 dagen komt, voor deze vraag maximaal 3 scorepunten toekennen.
In Amsterdam is de minimale daglengte 7 uur en 39 minuten en de maximale daglengte 16 uur en 45 minuten. De daglengte L kan dan worden benaderd met een formule van de vorm:
L = a + b sin(c t ( − d ) )
Hierin is L de daglengte in minuten en t de tijd in dagen met t = 0 op 1 januari.
De waarden van a en b kunnen worden berekend met behulp van de minimale en maximale daglengte, terwijl voor de waarden van c en d de formule en de grafiek van L Δ nodig zijn.
Vraag 8 6 punten
Bereken mogelijke waarden van a, b, c en d. Geef a, b en d in gehelen en geef c in zes decimalen.
Bekijk het antwoord
- (7:39 uur komt overeen met 459 minuten en 16:45 uur komt overeen
met 1005 minuten, dus) a ( = 459 +1005 ) = 732 (1)
2
- b = ( 1005 − 732) = 273 (1)
- (De periode van L is gelijk aan die van L Δ, dus) c =(_2π/365 =)0,017214 (1)
- Het inzicht dat bij het maximum (of minimum) van L geldt dat Δ L = 0 (1)
- Beschrijven hoe de bijbehorende waarde t = 171,5... (of de bij het minimum behorende waarde t = 354,0... ) gevonden kan worden (1)
- Dus d = 171 −¹₄ ⋅ 365 = 80 (of d = 172 −¹₄ ⋅ 365 = 81 )
(of d = 354 +¹₄ ⋅ 365 = 445 ) (1)
of
- (7:39 uur komt overeen met 459 minuten en 16:45 uur komt overeen
met 1005 minuten, dus) a ( = 459 +1005 ) = 732 (1)
2
- b = ( 1005 − 732) = 273 (1)
- (De periode van L is gelijk aan die van L Δ, dus) c =(_2π/365 =)0,017214 (1)
- Het inzicht dat d gelijk is aan de t-waarde waarvoor L Δ maximaal is (1)
- Beschrijven hoe deze waarde van t gevonden kan worden (1)
- Het antwoord: d = 80 (of d = 81 ) (1)
Opmerking
Als met een jaarlengte van 365,25 of 366 dagen is gerekend, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.
2026, tijdvak 2: Energieverbruik bij mensen en dieren
Opgavetekst
Mensen en dieren gebruiken energie om zich te verplaatsen. In figuur 1 is de minimale hoeveelheid energie die mensen en dieren verbruiken om zich te verplaatsen, weergegeven in relatie tot het lichaamsgewicht.
Langs de verticale as staat het minimale energieverbruik in Joules per meter per kilogram ( J / ( m ⋅ kg )) . Langs de horizontale as staat het gewicht in kilogrammen. Bij beide assen wordt gebruikgemaakt van een logaritmische schaalverdeling.

In figuur 1 is voor een zwemmer en voor een ijsschaatser met een stip het minimale energieverbruik weergegeven terwijl ze zich verplaatsen.
Vraag 18 2 punten
Leg uit met behulp van figuur 1, zonder verdere berekeningen, wie van de twee het hoogste minimale energieverbruik heeft bij een verplaatsing over dezelfde afstand.
Bekijk het antwoord
- De stippen liggen recht boven elkaar (of zwemmer en de ijsschaatser hebben hetzelfde gewicht) (1)
- De stip van de zwemmer ligt boven die van de ijsschaatser, dus de zwemmer (heeft het hoogste minimale energieverbruik bij verplaatsing over dezelfde afstand) (1)
Voor het totale minimale energieverbruik T_v in joules voor vogels geldt de formule:
T_v = 5,5 ⋅ m_v ^0,746 ⋅ d (formule 3)
Hierin is T_vhet totale minimale energieverbruik in joules, m_v het lichaamsgewicht in kilogrammen en d de afgelegde afstand in meters. Bij een gelijkblijvende afstand d en een toenemende m_v ziet de schets van de grafiek van T_v eruit als een van de schetsen in figuur 2.



A B C
Vraag 22 2 punten
Licht toe welke van de drie schetsen (A, B of C) in figuur 2 hoort bij de grafiek van T_v.
Bekijk het antwoord
- De exponent is 0,746 (ligt tussen 0 en 1), dus afnemend stijgend (en d is constant) (1)
- Dus figuur C (1)
of
- Een uitleg waaruit blijkt dat een kandidaat een getal voor d neemt en vervolgens de grafiek plot op zijn GR (1)
- Dus figuur C (1)
Opmerking
As er geen juiste toelichting wordt gegeven voor deze vraag geen scorepunten toekennen.
2025, tijdvak 1: Energiebehoefte van vogels
Opgavetekst
Vogels hebben voor al hun normale activiteiten elke dag een bepaalde hoeveelheid energie nodig. In de figuur is deze dagelijkse energiebehoefte $E$ (in kilojoule, kJ) voor een aantal vogels uitgezet tegen het lichaamsgewicht $G$ (in gram). Deze figuur staat ook op de uitwerkbijlage.
De stippellijn in de figuur geeft bij benadering het verband tussen $E$ en $G$ weer.
De duif heeft in vergelijking met de meeste andere vogels voor zijn gewicht veel energie nodig.
Vraag 1 3 punten
Bereken hoeveel procent de dagelijkse energiebehoefte van een duif meer is dan de dagelijkse energiebehoefte die volgens de stippellijn bij zijn lichaamsgewicht hoort. Geef je antwoord in hele procenten.
Dubbel-logaritmische grafiek van E (kJ) tegen G (g) met een stippellijn en punten voor diverse vogelsoorten, waaronder de duif. Bekijk in Opgaven, pagina 4
Bekijk het antwoord
- De waarde volgens de stippellijn is 170 (kJ)
- De werkelijke waarde is 230 (kJ)
- Het antwoord: $\frac{230-170}{170}\cdot 100 = 35{,}2\ldots$, dus 35(%)
Opmerking: Bij het aflezen in de grafiek is zowel bij de waarde volgens de stippellijn als bij de werkelijke waarde een marge van 10 kJ toegestaan.
2025, tijdvak 1: Golven in de Nieuw-Zeelandse economie
Opgavetekst
De economische historicus Keith Rankin modelleerde in 1998 de schommelingen in de ontwikkeling van de economie van Nieuw-Zeeland op basis van drie periodieke processen oftewel cycli. Hij ging ervan uit dat de zogeheten voorraadcyclus, investeringscyclus en prijzencyclus de economische groei beïnvloeden. Hij baseerde zijn onderzoek op historische gegevens over de economie in de periode 1948–1998.
In figuur 1 zijn de invloeden van de drie cycli afzonderlijk weergegeven. Hierbij is de invloed in procenten per jaar ten opzichte van een jaar eerder uitgezet tegen de tijd.
Het valt in figuur 1 op dat de periodes van de drie cycli nogal van elkaar verschillen. Zo duurt de cyclus met de langste periode vele malen langer dan de cyclus met de kortste periode.
De invloed van de voorraadcyclus kan worden beschreven met de formule:
V(t) = 0{,}8 + \sin\left(2{,}445\,(t - 0{,}024)\right)
Hierin is $V$ de (voorspelde) economische groei door de voorraadcyclus in procenten per jaar ten opzichte van het voorgaande jaar en $t$ de tijd in jaren met $t = 0$ op 1 januari 1948.
In figuur 1 kun je zien dat de voorraadcyclus op 1 september 1948 zorgde voor een maximale economische groei van 1,8% ten opzichte van het jaar ervoor. Verder geldt dat de minimale economische groei die veroorzaakt wordt door de voorraadcyclus gelijk is aan -0,2% ten opzichte van het jaar ervoor. De voorraadcyclus heeft een periode van 2,57 jaar.
Vraag 7 3 punten
Licht toe hoe de formule voor $V$ uit deze gegevens volgt.
Bekijk het antwoord
- Formule van de vorm $V(t) = a + b\sin(c(t - d))$, met $(a =) \frac{1{,}8+(-0{,}2)}{2} = 0{,}8$ en $(b =) 1{,}8 - 0{,}8 = 1$
- $\frac{2\pi}{2{,}57} = 2{,}4448\ldots$ (dus $c = 2{,}445$)
- $\frac{8}{12} - \frac{1}{4} \cdot 2{,}57 = 0{,}0241\ldots$ (dus $d = 0{,}024$)
2025, tijdvak 1: Bandenspanning en aquaplaning
Opgavetekst
Vliegtuigen die landen op een zeer natte landingsbaan, kunnen te maken krijgen met aquaplaning. Hierbij vormt zich een laagje water tussen de vliegtuigband en de landingsbaan, waardoor het vliegtuig gaat glijden en onbestuurbaar wordt. Het risico op aquaplaning neemt toe bij een te lage bandenspanning.
Om de minimale snelheid te berekenen waarbij aquaplaning kan optreden bij vliegtuigen gebruikt men de formule van Horne:
S_{\text{vliegtuig}} = 63{,}5 \cdot \sqrt{P}
(formule 1)
Hierin is $S_{\text{vliegtuig}}$ de laagste snelheid van een vliegtuig in km/uur waarbij aquaplaning kan optreden en $P$ de bandenspanning van de banden in bar.
Vraag 13 3 punten
Bereken in één decimaal de minimale bandenspanning die een vliegtuig met een landingssnelheid van 223 km/uur moet hebben, om bij een landing op een zeer natte landingsbaan géén last te krijgen van aquaplaning.
Bekijk het antwoord
- Beschrijven hoe de vergelijking $223 = 63{,}5 \cdot \sqrt{P}$ kan worden opgelost
- Dat geeft $P = 12{,}3\ldots$ (bar)
- Het antwoord: (minimaal) $12{,}4$ (bar)
Ook bij auto's kan aquaplaning optreden. Bij personenauto's is de laagste snelheid waarbij aquaplaning kan ontstaan afhankelijk van hoe zwaar de auto is beladen. De mate van belading heeft invloed op de verhouding $V$ tussen de lengte $l$ en de breedte $b$ van het contactoppervlak van de band met de weg. Zie figuur 1.
Voor de verhouding $V$ geldt:
V = \frac{b}{l}
(formule 2)
Voor personenauto's geldt een aangepaste variant van de formule van Horne. Deze formule luidt:
S_{\text{auto}} = 55{,}5 \cdot \sqrt{\frac{P}{V}}
(formule 3)
In deze formule is $S_{\text{auto}}$ de laagste snelheid in km/uur van een auto waarbij aquaplaning kan ontstaan, $P$ de bandenspanning in bar en $V$ de verhouding uit formule 2.
Bij een zwaar beladen auto is $l$ in verhouding tot $b$ groter dan bij een licht beladen auto.
Vraag 15 3 punten
Beredeneer met behulp van formules 2 en 3 of de laagste snelheid waarbij aquaplaning bij een zwaar beladen auto kan ontstaan hoger of juist lager is dan bij een licht beladen auto met dezelfde bandenspanning.
Twee wielen naast elkaar: links een licht beladen auto, rechts een zwaar beladen auto, met de lengte l en breedte b van het contactoppervlak aangegeven. Bekijk in Opgaven, pagina 12
Bekijk het antwoord
- (Voor een zwaar beladen auto is $l$ naar verhouding groter ten opzichte van $b$ dan bij een licht beladen auto dus) $V$ is voor een zwaar beladen auto kleiner dan voor een licht beladen auto
- Als $V$ kleiner is, dan is $\sqrt{\frac{P}{V}}$ (bij constante $P$) groter
- Als $\sqrt{\frac{P}{V}}$ groter is, dan is $S_{\text{auto}} = 55{,}5 \cdot \sqrt{\frac{P}{V}}$ ook groter (, dus bij een zwaar beladen auto is de laagste snelheid waarbij aquaplaning kan optreden hoger dan bij een licht beladen auto)
De zwaarte van de belading van een auto heeft – behalve invloed op de mate van aquaplaning – meer effecten. Bij een zwaar beladen auto slijten de banden sneller. Bovendien neemt het rijcomfort af, doordat de banden meer geluid maken tijdens het rijden. Sommige bandenfabrikanten adviseren daarom het $V$-getal (de $V$ uit formule 2) niet kleiner te laten worden dan 1,05.
In figuur 2 is voor een standaard testband het verband weergegeven tussen het gewicht dat één band draagt en het $V$-getal.
In figuur 2 is ook een trendlijn getekend. Deze trendlijn gaat door de punten $(0{,}9;\ 507)$ en $(1{,}4;\ 214)$.
Een bepaald type personenauto weegt 1200 kg. Neem aan dat voor het verband tussen het $V$-getal en het gewicht per band de trendlijn uit de figuur van toepassing is. Ga er verder van uit dat het gewicht van de auto met lading gelijkmatig verdeeld is over de autobanden.
Vraag 16 4 punten
Stel een formule op voor de trendlijn en bereken hiermee hoeveel gehele kilogrammen de totale lading van deze auto maximaal mag zijn zodat het $V$-getal minimaal 1,05 is.
Puntenwolk en trendlijn van het gewicht per band (in kg) tegen het V-getal, met de trendlijn doorgetrokken tot V = 1,4. Bekijk in Opgaven, pagina 13
Bekijk het antwoord
- De richtingscoëfficiënt van de trendlijn is $\frac{507 - 214}{0{,}9 - 1{,}4} = -586$
- $(507 + 0{,}9 \cdot 586 = 1034{,}4$, dus) een formule voor het gewicht per band is $G = -586V + 1034{,}4$
- Het gewicht per band mag maximaal $(-586 \cdot 1{,}05 + 1034{,}4 =) 419{,}1$ (kg) zijn
- Het antwoord: $(4 \cdot 419{,}1 - 1200 = 476{,}4$, dus) 476 (kg)
2025, tijdvak 1: Myopie
Opgavetekst
Myopie is een veelvoorkomende oogafwijking die beter bekend staat als bijziendheid. Iemand die lijdt aan myopie ziet objecten dichtbij scherp, terwijl objecten verder weg wazig zijn.
Myopie onder kinderen is enorm toegenomen, met name doordat kinderen met hun ogen steeds vaker dicht bij schermen van tablets en telefoons zitten. Naar aanleiding van een onderzoek van het Erasmus Medisch Centrum Rotterdam (Erasmus MC) waarschuwde de Nederlandse Vereniging van Optiekbedrijven in 2018 dat als dit gedrag zo blijft, het percentage Nederlanders met myopie flink zou stijgen: van 20% in 2018 naar 50% in 2050.
In 2018 waren er 17,2 miljoen Nederlanders. Men neemt aan dat het aantal inwoners van Nederland tot 2050 exponentieel zal toenemen met 0,36% per jaar.
Neem aan dat de voorspelling van de Nederlandse Vereniging voor Optiekbedrijven uitkomt en dat het aantal Nederlanders met myopie tussen 2018 en 2050 elk jaar met hetzelfde aantal toeneemt.
Er bestaan meerdere vormen van myopie. In het vervolg van deze opgave gaat het alleen over as-myopie. Bij iemand met deze vorm van myopie heeft de oogbol een grotere as-lengte dan bij iemand met normaal zicht. De as-lengte is de afstand van de pupil tot aan de achterkant van het netvlies. Zie figuur 1.
De grafieken in figuur 2 komen uit het onderzoek van het Erasmus MC. In figuur 2 staat de gemiddelde as-lengte bij jongens en meisjes van verschillende leeftijden.
Figuur 2 is gebaseerd op meetwaarden op vier leeftijden: 5, 10, 15 en 20 jaar. De onderzoekers hebben de as-lengtes bij de tussenliggende leeftijden geschat door de meetpunten te verbinden.
Het is ook mogelijk om de as-lengtes bij de tussenliggende leeftijden te schatten door een formule op te stellen die goed bij de vier meetwaarden past. Voor de jongens luidt deze formule:
J = 0{,}5646 \cdot \ln(t - 4) + 21{,}7
Hierin is $J$ de gemiddelde as-lengte bij jongens in millimeters en $t$ de leeftijd in jaren.
Vraag 18 3 punten
Bereken voor jongens met een leeftijd van 7 jaar en 3 maanden het verschil tussen de schatting in figuur 2 en de schatting volgens de formule. Geef je antwoord in millimeters in één decimaal.
Gemiddelde aslengte van de oogbol (in mm) bij jongens en meisjes op de leeftijden 5, 10, 15 en 20 jaar, met de meetpunten verbonden. Bekijk in Opgaven, pagina 16
Bekijk het antwoord
- Volgens de grafiek is de as-lengte bij jongens van 7 jaar en 3 maanden gelijk aan $21{,}8 + \left(\frac{22{,}8 - 21{,}8}{5}\right) \cdot 2{,}25 = 22{,}25$ (mm)
- Volgens de formule is de as-lengte bij jongens van 7 jaar en 3 maanden gelijk aan $22{,}36\ldots$ (mm)
- Het verschil is dus $0{,}1$ (mm)
Opmerking: Als een kandidaat bij het eerste antwoordelement 22,25 heeft verkregen door de waarde af te lezen uit de grafiek, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.
De grafiek voor de meisjes is te benaderen met de formule:
M = 0{,}7112 \cdot \ln(t - 4) + 21{,}9
Hierin is $M$ de gemiddelde as-lengte bij meisjes in millimeters en $t$ de leeftijd in jaren.
Bij kinderen die aan myopie lijden, wordt regelmatig gecontroleerd of en hoeveel de as-lengte van het oog is toegenomen. Eventueel kunnen er dan voorzorgsmaatregelen genomen worden om verdere verslechtering van het zicht tegen te gaan.
Volgens een deskundige is het oog stabiel als de snelheid waarmee de as-lengte toeneemt, minder dan 0,05 mm per jaar is. Verdere controles zijn dan niet meer nodig. Volgens de formules voor $J$ en $M$ is dat bij jongens eerder het geval dan bij meisjes.
Vraag 19 4 punten
Bereken met behulp van de formules voor $J$ en $M$ hoeveel jaar eerder het oog stabiel is bij jongens. Geef je antwoord in één decimaal.
Bekijk het antwoord
- Het inzicht dat de toenamesnelheid van de aslengte gegeven wordt door de formule van de afgeleide
- De afgeleiden zijn $\frac{dJ}{dt} = \frac{0{,}5646}{t - 4}$ en $\frac{dM}{dt} = \frac{0{,}7112}{t - 4}$
- Beschrijven hoe de vergelijkingen $\frac{0{,}5646}{t - 4} = 0{,}05$ en $\frac{0{,}7112}{t - 4} = 0{,}05$ kunnen worden opgelost
- Dat geeft respectievelijk $t = 15{,}292$ en $t = 18{,}224$, dus 2,9 (jaar) eerder
of
- Het inzicht dat de toenamesnelheid van de aslengte gegeven wordt door de formule van de afgeleide
- Beschrijven hoe met de GR de vergelijkingen $\frac{dJ}{dt} = 0{,}05$ en $\frac{dM}{dt} = 0{,}05$ kunnen worden opgelost
- Dat geeft respectievelijk $t = 15{,}292$ en $t = 18{,}224$, dus 2,9 (jaar) eerder
Opmerking: Voor het tweede antwoordelement van het tweede antwoordalternatief mogen uitsluitend 0 of 2 scorepunten worden toegekend.
Op basis van het onderzoek van het Erasmus MC is van een bepaalde groep kinderen met myopie bekend dat ze een grote kans hebben om als volwassene te maken te krijgen met ernstige myopie. Deze groep kinderen heeft gemiddeld op 6-jarige leeftijd een as-lengte van 23,4 mm. Vier jaar later is deze lengte toegenomen tot 24,4 mm.
In deze groep kinderen zijn de gegevens van jongens en meisjes samen genomen, dus de formules voor $J$ en $M$ kunnen niet meer gebruikt worden. We nemen nu aan dat de as-lengte van deze groep benaderd kan worden met een formule van de vorm
A = p \cdot \ln(t - 4) + q
Hierin is $A$ de as-lengte in millimeter en $t$ de leeftijd in jaren.
Met behulp van de gegevens voor een 6-jarige met een as-lengte van 23,4 mm volgt hieruit na afronding op drie decimalen:
q = 23{,}4 - 0{,}693\,p \qquad \text{(formule 1)}
Vraag 20 2 punten
Toon dit aan.
Bekijk het antwoord
- ($t = 6$ en $A = 23{,}4$ geeft) de vergelijking $p \cdot \ln(6 - 4) + q = 23{,}4$
- Hieruit volgt $0{,}6931\ldots p + q = 23{,}4$ en dit geeft $q = 23{,}4 - 0{,}6931\ldots p$ (dus na afronding op drie decimalen geldt dan $q = 23{,}4 - 0{,}693\,p$)
Met behulp van de gegevens voor een 10-jarige met een as-lengte van 24,4 mm geldt na afronding op drie decimalen:
q = 24{,}4 - 1{,}792\,p \qquad \text{(formule 2)}
Met behulp van formules (1) en (2) kunnen de waarden van $p$ en $q$ bepaald worden zodat de formule voor $A$ opgesteld kan worden. Op twee decimalen afgerond geldt $p = 0{,}91$ en $q = 22{,}77$.
Vraag 21 3 punten
Bereken de waarden voor $p$ en $q$ in drie decimalen.
Bekijk het antwoord
- De vergelijking $23{,}4 - 0{,}693\,p = 24{,}4 - 1{,}792\,p$ moet worden opgelost
- Beschrijven hoe deze vergelijking kan worden opgelost
- Het antwoord: $p = 0{,}910$ en $q = 22{,}769$
Als de as-lengte groter is dan 26 mm, spreekt men van ernstige myopie.
Vraag 22 3 punten
Bereken op welke leeftijd de kinderen in de genoemde groep gemiddeld last krijgen van ernstige myopie. Geef je antwoord in een geheel aantal jaren.
Bekijk het antwoord
- De vergelijking $0{,}91 \cdot \ln(t - 4) + 22{,}77 = 26$ moet worden opgelost
- Beschrijven hoe deze vergelijking kan worden opgelost
- Het antwoord: (de oplossing van de vergelijking is $t = 38{,}7\ldots$, dus) op 38-jarige leeftijd
2025, tijdvak 2: Domino-effect
Opgavetekst
Een rij dominostenen wordt achter elkaar gezet. Vervolgens wordt de eerste dominosteen omgeduwd, waarna de rest van de rij (als het goed is) ook omvalt. Dit wordt het domino-effect genoemd, waarbij kleine dominostenen ook grotere kunnen omduwen. Deze opgave gaat over dit domino-effect, waarbij we dominostenen bekijken die telkens 1,5 keer zo hoog zijn als de voorgaande steen. Een Amerikaan beweert dat wanneer de 13e dominosteen 1 meter hoog is, de 29e dominosteen hoger is dan het Empire State Building. Het Empire State Building is een wolkenkrabber in New York, met een hoogte van 381 meter.
In figuur 1 zie je een zijaanzicht van drie figuur 1 dominostenen. We nemen in het vervolg van deze opgave het volgende aan:
- De hoogte van de eerste dominosteen is 48 mm.
- De dikte van de eerste dominosteen is 7,5 mm.
- Iedere volgende dominosteen is 1,5 keer zo hoog en 1,5 keer zo dik als de voorgaande.
- Iedere dominosteen valt tegen het midden van de volgende dominosteen.
- Als de dominostenen op een rij worden gezet, dan krijgt de kleinste steen nummer 1, de volgende steen nummer 2, enzovoorts.
Doordat de eerste dominosteen tegen het midden figuur 2 van de tweede steen moet vallen, ligt de afstand L1 vast. Zie figuur 2. Voor de dominostenen 1 en 2 is deze afstand te berekenen met de formule L1 = h12
- (0,5 · h 2 ) 2 . Hierbij is L1 de afstand tussen dominostenen 1 en 2, h1 de hoogte van dominosteen 1 en h 2 de hoogte van dominosteen 2, alle in mm.
Voor de hoogte van dominosteen 2 geldt h 2 = 1,5 · h1 .
Door dit in te vullen in de formule L1 = h12
- (0,5 · h 2 ) 2 is de afstand L1 ook te schrijven als L1 = a · h1 . De waarde van a is afgerond op twee decimalen 0,66.
[figuur 3: zie het originele examen]
In figuur 3 zie je de algemene situatie. Er geldt (voor n ≥ 2 ):
- hn = 48 ·1,5n−1 , met hn de hoogte in mm
- dn = 7,5 ·1,5n−1 , met d n de dikte in mm
- Ln = 0, 66 · hn , met Ln de afstand in mm tussen dominosteen n en de dominosteen links daarvan
- An = Ln−1 + d n
Uit bovenstaande gegevens volgt (voor n ≥ 2 ):
An = 19,08 ·1,5n
In het televisieprogramma MythBusters foto werd een experiment bedacht waarbij na het omduwen van de eerste dominosteen uiteindelijk dominosteen nummer 12 op een auto valt. Om het experiment uit te voeren werd een 15 meter lange parkeerplaats gebruikt.
Vraag 4 2 punten
Ga met een berekening na of deze Amerikaan gelijk heeft.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Het oplossen van de vergelijking 1, 5n = 381 geeft n = 14, 65... (1p)
- Het oplossen van de vergelijking b ·1, 513 = 1 geeft b = 0, 005... (1) 29
Vraag 5 2 punten
Bereken de afstand tussen dominosteen 1 en 2 in gehele mm.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
- • Het berekenen van h2 = 1,5 · 48 (= 72) (1) Het berekenen van L1 = 482 − ( 0,5 · 72 ) (= 31, 7...) , dus 32 (mm) 2 • (1) (2)
Vraag 6 3 punten
Herleid de formule L1 = h12
- (0,5 · h 2 ) 2 tot L1 = a · h1 en geef de waarde van a in drie decimalen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
- ( h2 = 1,5 · h1 invullen in L1 = h12 − ( 0,5 · h2 ) geeft) 2 • L1 = h12 − ( 0,5 ·1,5h1 ) 2 1 • Dit herleiden tot L1 = 0, 4375 · h12 (1) • L1 = 0, 4375 · h12 geeft L1 = 0, 661· h1 (1) (3)
Vraag 7 3 punten
Toon dit aan.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
- Er geldt: An = 0,66 · 48 ·1,5n−2 + 7,5 ·1,5n−1 (1)
- Dit herleiden tot An = 0,66 · 48 ·1,5n ·1,5−2 + 7,5 ·1,5n ·1,5−1 (1)
- Dit herleiden tot An = 19, 08 ·1,5n (1)
2025, tijdvak 2: Scheepsgolven
Opgavetekst
Golven op het water kunnen op verschillende manieren ontstaan, bijvoorbeeld door wind of door schepen. In deze opgave bekijken we golven die ontstaan door een varend schip. De golflengte is de afstand tussen twee opeenvolgende golftoppen. Zie figuur 1.
[figuur 1: zie het originele examen]
Golven verplaatsen zich over het water. De snelheid waarmee een golf zich over het water verplaatst, is afhankelijk van de golflengte. Het verband tussen de golflengte en de snelheid waarmee een golf zich verplaatst, wordt gegeven door de volgende formule: V = 1, 25 · L (formule 1) Hierbij is L de golflengte in meters en V de snelheid waarmee de golf zich verplaatst in meter per seconde. Als L toeneemt, dan neemt ook V toe. De grafiek van V is dus stijgend.
Als de golflengte twee keer zo groot wordt, dan neemt de snelheid van de golf met een vaste factor toe.
Een schip en de golf die door dat varende schip ontstaat, verplaatsen zich met gelijke snelheid (samen) door het water. Als een schip langzaam vaart, dan ontstaat er langs het schip een golf zoals in figuur 2. Er zijn dan meerdere toppen van de golf zichtbaar langs de zijkant van het schip. In figuur 2 is tevens een assenstelsel toegevoegd.
[figuur 2: zie het originele examen]
De voorkant van het schip valt samen met een top van de golf. Omdat het schip en de golf samen dezelfde kant op bewegen, blijft die top tijdens het varen samenvallen met de voorkant van het schip.
Een schip van 30 meter lang vaart met een snelheid van 3 meter per seconde. De golf die door het varen ontstaat heeft een amplitude van
15 centimeter. De golf is te beschrijven met de formule: h = 15 · sin(a( x
- b)) (formule 2) Hierbij is h de hoogte ten opzichte van de evenwichtsstand in centimeters en x de afstand vanaf de voorkant van het schip in meters, met 0 ≤ x ≤ 30 . De waarden van a en b in formule 2 zijn te berekenen door gebruik te maken van formule 1.
Om de hoogte van de golven van een schip te verkleinen, is de bulbsteven uitgevonden. De bulbsteven is een uitstekende bult aan de voorkant van een schip. Zie de foto.
foto
Normaal gesproken bevindt de bulbsteven zich (grotendeels) onder water. Omdat het schip op de foto geen lading vervoert, is de bulbsteven boven water zichtbaar.
Zowel het schip als de bulbsteven veroorzaken een golf. De golf van de bulbsteven dempt de golf van het schip gedeeltelijk. Een schip met een lengte van 100 meter veroorzaakt bij een bepaalde vaarsnelheid een golf met de formule: hschip ( x) = 50 · sin(15π ( x + 7,5))
en de bulbsteven van het schip veroorzaakt een golf met de formule: hbulb ( x) = 30 · sin(15 π ( x
- 6))
Hierbij zijn hschip en hbulb de hoogtes ten opzichte van de evenwichtsstand in centimeters en is x de afstand vanaf de voorkant van het schip in meters met 0 ≤ x ≤ 100 .
De formule die hoort bij de gecombineerde golf van het schip en de bulbsteven wordt verkregen door hschip en hbulb op te tellen. Zie figuur 3.
[figuur 3: zie het originele examen]
De amplitude van de gecombineerde golf is kleiner dan de amplitude van de golf van het schip zonder de bulbsteven.
Vraag 10 2 punten
Bereken, zonder een getallenvoorbeeld te gebruiken, deze factor. Geef je antwoord in twee decimalen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
- Het invullen van 2L in de formule geeft V = 1, 25 · 2 L (1)
- Herleiden tot V = 1, 25 · 2 · L ( = 2 ·1, 25 · L ) , dus de gevraagde factor is 1,41 (1)
Vraag 11 5 punten
Bereken a en b in formule 2. Geef a en b in twee decimalen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Beschrijven hoe de vergelijking 15 = 15 · sin(1, 09...(0
- b)) opgelost kan worden (1)
Vraag 12 4 punten
Bereken hoeveel de amplitude van de gecombineerde golf kleiner is dan de amplitude van de golf van het schip zonder de bulbsteven. Geef je antwoord in gehele centimeters.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
- De amplitude van de golf van het schip zonder bulbsteven is 50 (cm) (1)
- Beschrijven hoe de amplitude van de gecombineerde golf bepaald kan worden (1)
- Deze amplitude is 23,38… (cm) (1)
- ( 50 − 23,38... = 26, 61... , dus) 27 (cm) (kleiner) (1)
2025, tijdvak 2: Batterijspanning
Opgavetekst
In het dagelijks leven worden er veel batterijen gebruikt om apparaten te laten werken. Een batterij werkt door het verschil in spanning tussen de pluspool en de minpool. Dit spanningsverschil noemen we de totale spanning van de batterij. Deze totale spanning wordt lager als je de batterij enige tijd hebt gebruikt. Hierdoor gaat bijvoorbeeld een fietslamp met een batterij op een gegeven moment minder fel branden.
Een van de eerste batterijen werd in 1836 uitgevonden door de Britse scheikundige Daniell. Bij deze batterij werd bij de pluspool koper en bij de minpool zink gebruikt. Deze opgave gaat over zo’n batterij.
De spanningen van de polen van deze batterij zijn te berekenen met de volgende formules:
V plus = 0,34 + 0,0296 · log(k )
V min =
- 0, 76 + 0, 0296 · log( z )
Hierin zijn V plus en Vmin de spanningen van de polen in volt en k en z de concentraties van koper en zink in molair1).
De totale spanning van de batterij, Vbatterij , is het verschil tussen de spanningen van beide polen:
Vbatterij = Vplus
- Vmin
Bij de batterij geldt in het begin dat k en z allebei 1 molair zijn. De totale spanning is dan 1,1 volt. Door het gebruik van de batterij neemt k af en neemt z toe. Als deze batterij enige tijd stroom heeft geleverd geldt k = 0,7 en z = 1,3 .
noot 1 molair is een maat voor het aantal deeltjes per liter
Uit Vbatterij = V plus
- Vmin en de gegeven formules voor V plus en Vmin kan de volgende formule worden herleid: k Vbatterij = 1,10 + 0,0296 · log z
Het is mogelijk om voor Vbatterij een formule op te stellen waarin alleen z voorkomt: Vbatterij = 1,10 + 0, 0296 · log(2 z
- 1
- 1) , met 1 ≤ z < 2
Doordat z, de concentratie van het zink, toeneemt tijdens het gebruik van de batterij, daalt de totale spanning van de batterij. Dit kan worden aangetoond door te kijken naar de afgeleide functie van Vbatterij . Er geldt (na afronding): d Vbatterij
- 0,0257 = dz 2z
- z2 d Vbatterij
d Vbatterij
Vraag 14 3 punten
Bereken, zonder gebruik te maken van een getallenvoorbeeld, met hoeveel volt de spanning van de pluspool afneemt als k halveert. Geef je antwoord in vier decimalen.
Bekijk het antwoord
- Halveren van k geeft Vplus = 0,34 + 0, 0296 · log ( 12 k ) (1)
- Dit herleiden tot Vplus = 0,34 + 0,0296 · log ( k ) + 0,0296 · log ( 12 ) ( = Vplus + 0,0296 · log ( 12 ) ) (1)
- Het antwoord: (een afname van) 0,0089 (volt) (1)
Vraag 15 3 punten
Voer deze herleiding uit.
Bekijk het antwoord
- Vbatterij = 0,34 + 0, 0296 · log(k ) − ( −0,76 + 0, 0296 · log( z ) ) (1)
- Vbatterij = 1,10 + 0, 0296 · log( k ) − 0, 0296 · log( z ) (1)
- De rest van de herleiding (1)
2024, tijdvak 1: Horen
Opgavetekst
Bron 1

Grafiek met de toonhoogte in hertz (Hz) horizontaal op een logaritmische schaal, van 10 tot ongeveer 20 000 Hz, en het geluidsniveau in dB verticaal, van -10 tot 140. Legenda: doorgetrokken lijn = pijngrens, gestippelde lijn = gehoordrempel. De pijngrens ligt bij 100 Hz op ongeveer 130 dB, bij 1000 Hz op ongeveer 125 dB, en heeft een dal van ongeveer 110 dB rond 4000 Hz. De gehoordrempel ligt bij 20 Hz op ongeveer 75 dB, daalt naar ongeveer 0 dB bij 1000 Hz, heeft een dal van ongeveer -8 dB rond 3000 tot 4000 Hz en een piek van ongeveer 12 dB rond 8000 Hz.
Vraag 1 3 punten
In de figuur kun je ook zien dat er bij een geluidsniveau van 10 dB geluiden met verschillende toonhoogtes zijn die precies op de gehoordrempel liggen. Bepaal met behulp van de figuur welke toonhoogtes hier worden bedoeld.
Bekijk het antwoord
- 200 (Hz) (1p)
- 7000 (Hz) (1p)
- 10 000 (Hz) (1p)
2024, tijdvak 1: Water bottle flip
Vraag 7 3 punten
Veel plastic flesjes kunnen gevuld worden met in totaal 500 gram water. Voor deze flesjes geldt voor het gewicht in gram G dat nodig is voor de optimale vulling: $G = 500 \cdot V$. Voor deze flesjes kan met behulp van bovenstaande formules voor V en M een formule opgesteld worden, waarmee G direct berekend kan worden als het gewicht van het lege flesje (f) bekend is. Een formule voor G is: $G = f \cdot \sqrt{1 + \frac{500}{f}} - f$ Geef de herleiding van deze formule voor G uit de gegeven formules voor V en M en $G = 500 \cdot V$.
Bekijk het antwoord
- Schrijft M = 500/f in de formule voor V (1p)
- Vult V in G = 500 · V in en komt zo op G = f · (√(1 + 500/f) − 1) (1p)
- Komt uit op de gegeven formule $G = f \cdot \sqrt{1 + \frac{500}{f}} - f$ (1p)
Een gelijkwaardige herleiding telt mee.
2024, tijdvak 1: Getij
Opgavetekst
Bron 8

Grafiek met de tijd na laagwater in uren, van 0 tot 8, horizontaal en de waterstand ten opzichte van NAP in cm, van -120 tot 120, verticaal. Twee krommen die bijna op elkaar liggen: een doorgetrokken kromme voor de twaalfdelenregel (lijnstukken) en een gestippelde kromme voor de sinusbenadering. Bij 0 uur (laagwater) is de waterstand -123 cm; bij 6 uur (hoogwater) +87 cm. Het grootste verschil tussen beide benaderingen zit vlak voor en na laagwater en vlak voor en na hoogwater.
Vraag 21 9 punten
Manus en Jan Willem bepalen bij Nes op Ameland de waterstanden bij laag- en hoogwater. Bij laagwater is de waterstand −123 centimeter ten opzichte van NAP (Normaal Amsterdams Peil). Zes uur later is het hoogwater, en de waterstand is dan +87 centimeter ten opzichte van NAP. Manus benadert de waterstand tussen de tijdstippen van laag- en hoogwater met een sinusfunctie en Jan Willem benadert de waterstand met de twaalfdelenregel. Bij de twaalfdelenregel wordt de waterstand benaderd door lijnstukken (delen van een rechte lijn) met elkaar te verbinden. De tijd tussen laag- en hoogwater wordt in zes gelijke delen verdeeld. Beginnend op het tijdstip van laagwater gaat de verandering van de waterstand bij de twaalfdelenregel als volgt: gedurende het eerste, tweede en derde deel stijgt de waterstand respectievelijk 1/6, 2/6 en 3/6 deel van de amplitude; gedurende het vierde, vijfde en zesde deel stijgt de waterstand respectievelijk 3/6, 2/6 en 1/6 deel van de amplitude. In de figuur zijn de benaderingen van de waterstanden met de twaalfdelenregel en de sinusfunctie weergegeven met respectievelijk een doorgetrokken en een gestippelde kromme. Deze figuur staat vergroot op de uitwerkbijlage. Het grootste verschil tussen beide benaderingen treedt op vlak voor en vlak na laagwater en vlak voor en vlak na hoogwater. Onderzoek wat het maximale verschil is tussen de manieren waarop Manus en Jan Willem de waterstand benaderen. Geef je antwoord in hele millimeters.
Bekijk het antwoord
- Stelt de sinusfunctie op in de vorm W(t) = a + b · sin(c · (t − d)), met W in cm en t in uren na laagwater (1p)
- De amplitude is b = (87 − (−123)) / 2 = 105 (cm) (1p)
- De periode is 12 uur, dus c = 2π/12 = π/6 (of 0,523...) (1p)
- De evenwichtsstand is −18 cm, dus a = −18; de grafiek gaat bij t = 3 stijgend door de evenwichtsstand, dus d = 3; W(t) = −18 + 105 · sin(0,523... · (t − 3)) (1p)
- Volgens de twaalfdelenregel stijgt het water het eerste uur na laagwater met 105/6 = 17,5 (cm) (1p)
- Voor de eerste periode van de twaalfdelenregel geldt W(t) = −123 + 17,5 · t (1p)
- Het inzicht dat het maximale verschil tussen beide benaderingen op het interval [0, 1] bepaald moet worden (1p)
- Beschrijft hoe dit maximale verschil gevonden kan worden (1p)
- Het maximale verschil is 5,4 (cm), dus het antwoord is 54 (mm) (1p)
Het antwoord wordt in hele millimeters gegeven: 5,4 cm is 54 mm.
2024, tijdvak 2: Wonen in New York
Opgavetekst
Figuur 1

Puntendiagram. Horizontale as: reistijd tot 42nd Street met het openbaar vervoer (min), van 0 tot 65. Verticale as: huurprijs per maand (dollar), van 0 tot 10000. Open rondjes: 3-kamerappartementen. Zwarte bolletjes: 1-kamerappartementen. Elk punt is de gemiddelde huurprijs van alle appartementen met dezelfde reistijd.
Vraag 6 3 punten
De formule die past bij de trendlijn van de 3-kamerappartementen is $H = 20367 \cdot r^{-0{,}571}$. Hierin is H de huurprijs per maand van een 3-kamerappartement in dollars en r de reistijd tot 42nd Street in minuten. Beredeneer aan de hand van de formule, zonder getallen in te vullen of een schets/tekening te maken, dat de huurprijs H hoger wordt als de reistijd r korter wordt.
Bekijk het antwoord
- Herschrijft de formule tot $H = \frac{20367}{r^{0{,}571}}$ (1p)
- Redeneert dat $r^{0{,}571}$ kleiner wordt als r kleiner wordt (1p)
- Concludeert dat H groter wordt, omdat er door een kleiner getal wordt gedeeld (1p)
Alternatief uit het model: door de negatieve exponent wordt $r^{-0{,}571}$ groter als r kleiner wordt. Hiervoor zijn 2 punten (uitsluitend 0 of 2 punten voor dit element), en 1 punt voor het concluderen dat H groter wordt omdat er met een groter getal wordt vermenigvuldigd.
Vraag 7 3 punten
Voor 1-kamerappartementen is de formule van de trendlijn $P = 5800 - 2572 \cdot \log(r)$. Hierin is P de huurprijs per maand van een 1-kamerappartement in dollars en r de reistijd tot 42nd Street in minuten. Er zijn in New York bewoners van een 1-kamerappartement met een bepaalde reistijd tot 42nd Street die theoretisch minstens 75 dollar huur zouden kunnen besparen door één minuut verder weg van 42nd Street in een ander 1-kamerappartement te gaan wonen. Ofwel, voor deze bewoners geldt: als de reistijd tot 42nd Street met één minuut toeneemt, dan daalt de huurprijs met minstens 75 dollar. Onderzoek met behulp van de formule voor P hoelang de reistijd van deze bewoners maximaal is. Geef je antwoord in hele minuten.
Bekijk het antwoord
- Berekent een tabel van P: $P(14) = 2852...$, $P(15) = 2775...$ en $P(16) = 2703...$ (1p)
- Berekent de verschillen $P(15) - P(14) = -77...$ en $P(16) - P(15) = -72...$ en vergelijkt die met -75 (1p)
- Het antwoord: maximaal 14 minuten (1p)
Alternatief: de vergelijking $P(r+1) - P(r) = -75$ oplossen, dat geeft r = 14,3..., dus maximaal 14 minuten (1 punt voor de beschrijving van de oplossing, 1 punt voor r = 14,3..., 1 punt voor het antwoord). Als het antwoord met behulp van de afgeleide is gevonden, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.
2024, tijdvak 2: Daglengte
Opgavetekst
figuur

Twee periodieke grafieken in een assenstelsel, voor een jaar met 365 dagen. Horizontale as: t (gehele dagen, t = 0 op 1 januari), van 0 tot 350. Verticale as: tijdstip (uur), van 0 tot 20. Bovenste grafiek: T_onder, het tijdstip van de zonsondergang. Onderste grafiek: T_op, het tijdstip van de zonsopkomst. In de figuur is geen rekening gehouden met de zomertijd.
Vraag 8 3 punten
In de figuur zie je periodieke grafieken van de tijdstippen van de zonsopkomst en de zonsondergang in De Bilt voor een jaar met 365 dagen. In de figuur is geen rekening gehouden met de zomertijd. Het meest vroege tijdstip waarop de zon onder gaat is op 12 december om 16:30 uur. Het meest late tijdstip dat de zon onder gaat is in de zomer om 21:00 uur. Met behulp van deze gegevens kan voor het tijdstip van de zonsondergang een model opgesteld worden van de vorm $T_{onder} = a + b \cdot \sin(c(t-d))$. Hierin is $T_{onder}$ het tijdstip van de zonsondergang in uren en t de tijd in gehele dagen met t = 0 op 1 januari. Bijvoorbeeld bij 12 december hoort t = 345. Dit geeft $T_{onder} = 16{,}5$, dus de zon gaat dan onder om 16:30 uur. Na afronding van c en d geldt: $T_{onder} = 18{,}75 + 2{,}25\sin(0{,}0172(t-71))$. Laat zien hoe de waarden van a, b, c en d uit de gegevens volgen.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt de evenwichtsstand $a = \frac{21 + 16{,}5}{2} = 18{,}75$ en de amplitude $b = \frac{21 - 16{,}5}{2} = 2{,}25$ (1p)
- Berekent $c = \frac{2\pi}{365} = 0{,}0172...$ (na afronding c = 0,0172) (1p)
- Berekent $d = 345 - \frac{3}{4} \cdot 365 = 71{,}25$ (na afronding d = 71) (1p)
Vraag 9 3 punten
Het model voor het tijdstip van de zonsopkomst is $T_{op} = 6{,}58 + 2{,}25\sin(0{,}0172(t-272))$. Hierin is $T_{op}$ het tijdstip van de zonsopkomst in uren en t de tijd in gehele dagen met t = 0 op 1 januari. Bereken hoeveel dagen van het jaar de zonsopkomst in De Bilt vóór 06:30 uur plaatsvindt.
Bekijk het antwoord
- Berekent de zonsopkomst rond de grens van 6,5 uur: $T_{op}(91) = 6{,}5...$ (groter dan 6,5), $T_{op}(92) = 6{,}4...$ (kleiner dan 6,5), $T_{op}(269) = 6{,}4...$ (kleiner dan 6,5) en $T_{op}(270) = 6{,}5...$ (groter dan 6,5) (2p)
- Het antwoord: van dag 92 tot en met dag 269 vindt de zonsopkomst vóór 06:30 uur plaats, dit zijn $269 - 91 = 178$ dagen (1p)
In het eerste element breng je voor elke ontbrekende of verkeerde waarde 1 scorepunt in mindering, tot een maximum van 2 scorepunten. Alternatief: de vergelijking $6{,}58 + 2{,}25\sin(0{,}0172(t-272)) = 6{,}5$ oplossen, met t = 91,4... en t = 269,9... (1 punt voor de beschrijving, 1 punt voor de oplossingen, 1 punt voor het antwoord 178 dagen).
Vraag 10 3 punten
Het model voor het tijdstip van de zonsondergang is $T_{onder} = 18{,}75 + 2{,}25\sin(0{,}0172(t-71))$ en het model voor het tijdstip van de zonsopkomst is $T_{op} = 6{,}58 + 2{,}25\sin(0{,}0172(t-272))$. Hierin zijn de tijdstippen in uren en is t de tijd in gehele dagen met t = 0 op 1 januari. Het meest vroege tijdstip van zonsopkomst valt later in het jaar dan het meest late tijdstip van de zonsondergang. Bereken hoeveel dagen later.
Bekijk het antwoord
- Beschrijft hoe de t-waarde van het maximum van $T_{onder}$ en de t-waarde van het minimum van $T_{op}$ gevonden kunnen worden (1p)
- Geeft $t = 162{,}3...$ voor het maximum van $T_{onder}$ en $t = 180{,}67...$ voor het minimum van $T_{op}$ (1p)
- Het antwoord: op t = 162 is $T_{onder}$ maximaal en op t = 181 is $T_{op}$ minimaal, dus $181 - 162 = 19$ dagen later (1p)
Alternatief: t = 71 + 1/4 · 365 = 162,25 voor het maximum van T_onder en t = 272 - 1/4 · 365 = 180,75 voor het minimum van T_op, met 19 dagen verschil. Bij het derde alternatief in het eerste element geeft t = 345 - 1/2 · 365 = 162,5 een eindantwoord van 18 dagen zonder puntenaftrek.
2024, tijdvak 2: Krattenbrug
figuur

Schematische tekening in een assenstelsel. De grond is de x-as. De y-as gaat door het hoogste punt van de boog. Links en rechts staat een toren. Tussen de torens ligt de overspanning, waarvan de onderkant de boog is. In de figuur staan de maten: de boog is 26,7 m breed, de maximale hoogte van de boog is 5,3 m ten opzichte van de grond, en de Dommel is 9,0 m breed en stroomt midden onder de brug door.
Vraag 20 5 punten
In de figuur is de situatie schematisch weergegeven in een assenstelsel. In deze figuur zijn van de brug alleen de torens en de onderkant van de overspanning weergegeven. Deze onderkant noemen we de boog. In de figuur is de grond als x-as genomen en gaat de y-as door het hoogste punt van de boog. Verder zijn de volgende gegevens bekend, zie de figuur: de boog is 26,7 meter breed; de maximale hoogte van de boog is 5,3 meter ten opzichte van de grond; de Dommel is 9,0 meter breed. De Dommel stroomt midden onder de brug door. Voor de boog kan een formule worden opgesteld van de vorm $y = a \cdot x^2 + b$. Een persoon met een lengte van 1,90 meter loopt op een afstand van 6 meter van de waterkant onder de brug door. Onderzoek of deze persoon rechtop onder de brug door kan lopen.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt $b = 5{,}3$ uit het snijpunt van de boog met de y-as, het punt (0; 5,3) (1p)
- Gebruikt het punt $(13{,}35; 0)$ (of $(-13{,}35; 0)$) dat op de boog ligt (1p)
- Berekent $a = \frac{-5{,}3}{13{,}35^2} = -0{,}0297...$ en stelt $y = -0{,}0297...x^2 + 5{,}3$ op (1p)
- Bepaalt de x-waarde op 6 meter van de waterkant: $x = \frac{9}{2} + 6 = 10{,}5$ (of $x = -10{,}5$) (1p)
- Berekent de hoogte $y(10{,}5) = 2{,}02...$ meter, die groter is dan 1,90, dus de persoon kan rechtop onder de brug doorlopen (1p)
Alternatief: los $-0{,}0297...x^2 + 5{,}3 = 1{,}90$ op, dat geeft x = 10,6... (groter dan 10,5), dus de persoon kan rechtop onder de brug doorlopen. Bij x = -10,5 geldt hetzelfde als bij x = 10,5.
2023, tijdvak 1: Duiken
Opgavetekst
Tabel
| diepte | druk |
|---|---|
| 0 m | 1 bar |
| 10 m | 2 bar |
| 20 m | 3 bar |
| 30 m | 4 bar |
| 40 m | 5 bar |
Vraag 1 3 punten
Karima volgt een duikcursus voor beginners. Aan de oppervlakte is de druk 1 bar. Door het gewicht van het water neemt de druk onder water lineair toe met de diepte: zie de onderstaande tabel. Een duiker neemt samengeperste lucht mee in een duikfles om onder water te kunnen ademen. De maximale duiktijd op grond van de beschikbare luchtvoorraad kan volgens het theorieboekje van Karima berekend worden met de volgende formule: $T = \frac{V(b-e)}{q \cdot p}$ Hierin is $T$ de maximale duiktijd op een vaste diepte in minuten, $V$ de inhoud van de duikfles in liters, $b$ en $e$ de druk in de fles in bar aan het begin respectievelijk aan het eind van de duik, $q$ het luchtverbruik van de duiker in liter/minuut en $p$ de druk op de duikdiepte. Karima is van plan een duik op een diepte van 10 meter uit te voeren. Ze heeft een duikfles met een inhoud van 14 liter die gevuld is met lucht met een druk van 200 bar. Karima weet in eerste instantie haar luchtverbruik niet en maakt gebruik van het gegeven dat het luchtverbruik van een met haar vergelijkbare duiker 18 liter/minuut is. Aan het einde van de duik wil ze als reserve nog minstens 50 bar druk in haar fles hebben. Bereken met deze gegevens hoeveel minuten haar duik maximaal mag duren. Geef je antwoord in hele minuten. Noot: er zijn ook formules waarbij rekening gehouden wordt met de tijdsduur van de duik en de druk tijdens het dalen en stijgen, maar in deze opgave laten we dat buiten beschouwing.
Bekijk het antwoord
- Leest uit de tabel af dat de druk op 10 meter diepte 2 bar is (1p)
- Vult de formule juist in: T = 14(200 − 50) / (18 · 2) (1p)
- Het antwoord: 58 minuten (1p)
Vraag 2 4 punten
Voor de maximale duiktijd geldt de formule $T = \frac{V(b-e)}{q \cdot p}$, met $T$ de maximale duiktijd in minuten, $V$ de inhoud van de duikfles in liters, $b$ en $e$ de druk in de fles in bar aan het begin respectievelijk aan het eind van de duik, $q$ het luchtverbruik van de duiker in liter/minuut en $p$ de druk op de duikdiepte. In de berekening van Karima is voor het luchtverbruik een waarde van een met haar vergelijkbare duiker gebruikt. Voor een nauwkeuriger berekening wil zij haar individuele luchtverbruik berekenen op basis van gegevens van een vorige duik. Eerder heeft Karima een duik gemaakt met een duikdiepte van 15 meter. Ze begon met een volle duikfles van 14 liter met 200 bar druk. Aan het einde van haar duik, na 49 minuten, had ze nog 63 bar druk in haar duikfles. Bereken haar luchtverbruik in liter per minuut tijdens die duik. Geef je antwoord in één decimaal.
Bekijk het antwoord
- Leest uit de tabel af dat de druk op 15 meter diepte 2,5 bar is (1p)
- Stelt de vergelijking op: 49 = 14(200 − 63) / (q · 2,5) (1p)
- Beschrijft hoe deze vergelijking kan worden opgelost (1p)
- Het antwoord: 15,7 liter/minuut (1p)
2023, tijdvak 1: Gewicht in beweging
Opgavetekst
Tabel
| activiteit | MET-waarde 18 jaar en ouder |
|---|---|
| stilzitten | 1 |
| wandelen, rustig, 3-5 km/uur | 3,5 |
| wandelen, stevig, 5-6 km/uur | 4,3 |
| fietsen, rustig, 16-19 km/uur | 4,0 |
| fietsen, stevig, 19-22 km/uur | 8,0 |
| hardlopen, algemeen | 8,0 |
| wielrennen | 15,8 |
| zwemmen, recreatief | 4,0 |
| zwemmen, sportief | 9,8 |
Vraag 9 5 punten
Bij het onderzoek naar de invloed van beweging op het lichaamsgewicht speelt de MET-waarde een rol. De MET-waarde is een eenheid voor de hoeveelheid energie die een bepaalde fysieke activiteit kost ten opzichte van de hoeveelheid benodigde energie in rust. Eén MET komt overeen met de ruststofwisseling, de hoeveelheid energie die verbruikt wordt tijdens stilzitten. Met behulp van de MET-waarde en de duur van de activiteit kan het aantal MET-minuten of MET-uren van een activiteit berekend worden. Als een volwassen man bijvoorbeeld 45 minuten lang rustig fietst, dan zegt men ook wel dat hij 180 MET-minuten of 3 MET-uren heeft uitgevoerd. Een volwassen man wandelt wekelijks met een snelheid van 4 km/uur in 2 uur een rondje van 8 km. Hij wil meer MET-uren realiseren en besluit om hetzelfde rondje met een snelheid van 6 km/uur te gaan wandelen. De tijd die ‘overblijft’ van die 2 uur, wordt stilzittend doorgebracht. Onderzoek of dit voor hem het gewenste resultaat oplevert.
Bekijk het antwoord
- Berekent het aantal MET-uren van de wandeling van 4 km/uur: 2 · 3,5 = 7 (of 420 MET-minuten) (1p)
- Berekent de nieuwe tijd voor de wandeling van 6 km/uur: 8/6 = 1,33… uur (of 80 minuten) (1p)
- Berekent het aantal MET-uren van die wandeling: 1,33… · 4,3 = 5,73… (of 344 MET-minuten) (1p)
- Zet de overblijvende 0,66… uur (of 40 minuten) om in 0,66… MET-uren (of 40 MET-minuten), omdat stilzitten 1 MET is (1p)
- Berekent de totale MET-tijd: 0,66… + 5,73… = 6,4 MET-uren (of 384 MET-minuten), dus dit levert niet het gewenste resultaat op (1p)
Figuur 1

Lijngrafiek van de totale fysieke activiteit per dag (in MET-uren per dag) tegen de tijd (in dagen). Verticale as: fysieke activiteit in MET-uren per dag, met de waarden 29,0 (met een breukteken onderaan), 29,5, 30,0 en 30,5. Horizontale as: tijd in dagen, van −50 tot en met 350, met de waarden 0, 50, 100, 150, 200, 250, 300 en 350. Het verloop is een golflijn: het maximum van ongeveer 30,5 MET-uren per dag ligt rond dag 170, het minimum van ongeveer 29,4 MET-uren per dag rond dag 354. Hierbij komt t = 0 overeen met 1 januari.
Vraag 11 5 punten
In figuur 1 is voor de groep onderzochte Amerikanen het verband geschetst tussen de totale fysieke activiteit per dag en de tijd. Hierbij komt $t = 0$ overeen met 1 januari. De totale fysieke activiteit per dag varieert jaarlijks van minimaal 29,4 MET-uren per dag tot 30,5 MET-uren per dag. Op 21 december, de kortste dag, is de totale fysieke activiteit per dag minimaal. De totale fysieke activiteit wordt gemodelleerd met een formule van de vorm: $F = a + b\sin(c(t - d))$ Hierin is $F$ de totale fysieke activiteit in MET-uren per dag en is $t$ de tijd in dagen met $t = 0$ op 1 januari. Bereken de waarden van $a$, $b$, $c$ en $d$. Geef $a$ en $b$ in twee decimalen, $c$ in vijf decimalen en $d$ in gehelen.
Bekijk het antwoord
- a = (30,5 + 29,4) / 2 = 29,95 (1p)
- b = (30,5 − 29,4) / 2 = 0,55 (1p)
- c = 2π / 365 = 0,01721 (1p)
- Op 21 december geldt t = −11 (of t = 354) (1p)
- De gevraagde waarde van d is d = −11 + ¼ · 365 = 80 (of d = 354 − ¾ · 365 = 80) (1p)
Als een kandidaat bij het berekenen van c en d is uitgegaan van 365,25 dagen in een jaar, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen. Voor t bij 21 december zijn −11 (of 354) beide goed.
Figuur 2

Lijngrafiek van de gemiddelde calorie-inname per dag (in kcal) tegen de tijd (in dagen). Verticale as: gemiddelde calorie-inname per dag in kcal, met de waarden 1950, 2000, 2050 en 2100 (met een breukteken onderaan). Horizontale as: tijd in dagen, van −50 tot en met 350. Het minimum van ongeveer 1960 kcal ligt rond dag 138, het maximum van ongeveer 2050 kcal rond dag 320.
Figuur 3

Lijngrafiek van het gemiddelde gewicht (in kg) tegen de tijd (in dagen). Verticale as: gemiddelde gewicht in kg, met de waarden 83,4, 83,6, 83,8, 84,0 en 84,2 (met een breukteken onderaan). Horizontale as: tijd in dagen, van −50 tot en met 350. Het maximum van ongeveer 84,1 kg ligt rond dag 27, het minimum van ongeveer 83,6 kg rond dag 207.
Vraag 12 4 punten
Men heeft ook bijgehouden hoeveel calorieën de deelnemers gemiddeld per dag gedurende het jaar binnenkregen en hoe het gemiddelde gewicht van de deelnemers gedurende het jaar varieerde. De gemiddelde calorie-inname wordt gemodelleerd met de formule: $C = 2005 + 45\sin(0{,}0172t + 2{,}3756)$ Hierin is $C$ de gemiddelde calorie-inname in kcal per dag en is $t$ de tijd in dagen met $t = 0$ op 1 januari. Het gemiddelde gewicht wordt gemodelleerd met de formule: $G = 83{,}87 + 0{,}24\sin(0{,}0172t + 1{,}1017)$ Hierin is $G$ het gemiddelde gewicht in kg en is $t$ weer de tijd in dagen met $t = 0$ op 1 januari. Het grootste verschil in gemiddeld gewicht in een jaar is procentueel gezien kleiner dan het grootste verschil in gemiddelde calorie-inname in een jaar. Toon dit aan met behulp van de formules.
Bekijk het antwoord
- Berekent het minimum (2005 − 45 = 1960 kcal) en het maximum (2005 + 45 = 2050 kcal) van de gemiddelde calorie-inname (1p)
- Berekent dat het maximum van de calorie-inname (2050 − 1960) / 1960 · 100% = 4,5…% hoger is dan het minimum (1p)
- Berekent het minimum (83,87 − 0,24 = 83,63 kg) en het maximum (83,87 + 0,24 = 84,11 kg) van het gemiddelde gewicht (1p)
- Berekent dat het maximum van het gewicht (84,11 − 83,63) / 83,63 · 100% = 0,5…% hoger is dan het minimum, en dat dit minder is dan de 4,5…% bij de calorie-inname (1p)
Als zowel bij antwoordelement 2 als bij antwoordelement 4 gedeeld wordt door het maximum of de evenwichtsstand, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.
Vraag 13 3 punten
De gemiddelde calorie-inname wordt gemodelleerd met $C = 2005 + 45\sin(0{,}0172t + 2{,}3756)$ en het gemiddelde gewicht met $G = 83{,}87 + 0{,}24\sin(0{,}0172t + 1{,}1017)$, met $t$ de tijd in dagen en $t = 0$ op 1 januari. Het gemiddelde gewicht is later maximaal dan de gemiddelde calorie-inname. Bereken hoeveel dagen later dit volgens de formules is.
Bekijk het antwoord
- Beschrijft hoe voor C en G de t-waarde van het maximum gevonden kan worden (1p)
- Vindt dat C maximaal is voor t = 319 en G maximaal voor t = 27 (1p)
- Het antwoord: (27 + 365 − 319) = 73 dagen later. Ook goed: 74 dagen later, via C = 2005 + 45 sin(0,0172(t + 138,11…)) en G = 83,87 + 0,24 sin(0,0172(t + 64,05…)), met 138,11… − 64,05… = 74,0… (1p)
Als een kandidaat in het tweede antwoordelement van het eerste alternatief niet op gehelen afrondt en hierdoor op een verschil van 74 dagen uitkomt, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen. Als een kandidaat is uitgegaan van 365,25 dagen in een jaar, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.
2023, tijdvak 1: Zwemtijden en FINA-punten
Vraag 18 2 punten
Bij wedstrijdzwemmen worden er verschillende zwemnummers gezwommen. Om prestaties bij verschillende zwemnummers met elkaar te vergelijken, wordt gebruikgemaakt van FINA-punten. Hoe meer FINA-punten, hoe beter de prestatie van een zwemmer. Het aantal FINA-punten wordt berekend met de formule: $P = 1000 \left(\frac{B}{T}\right)^3$ (formule 1). $P$ is hierbij het aantal FINA-punten, $T$ de gezwommen tijd in seconden in twee decimalen en $B$ de basistijd in seconden in twee decimalen. De basistijd is het wereldrecord op een zwemnummer aan het begin van het jaar. Het aantal FINA-punten is altijd een geheel getal. Als de uitkomst van de formule geen geheel getal is, dan wordt er een geheel getal van gemaakt door alle cijfers achter de komma weg te laten. Gegeven zijn de volgende (basis)tijden: Maarten Brzoskowski zwom in november 2021 de 50 meter vrije slag in 22,26 seconden; de bijbehorende basistijd is 20,16 seconden. Op 16 december 2021 zwom Anne Louise Palmans de 100 meter schoolslag in 1 minuut en 10,25 seconden; de bijbehorende basistijd is 1 minuut en 4,13 seconden. Bepaal welke van de twee genoemde zwemmers het hoogste aantal FINA-punten scoorde.
Bekijk het antwoord
- Berekent de score van Maarten Brzoskowski: $P = 1000 \left(\frac{20{,}16}{22{,}26}\right)^3$, de score is 742 FINA-punten (1p)
- Berekent de score van Anne Louise Palmans: $P = 1000 \left(\frac{64{,}13}{70{,}25}\right)^3$, de score is 760 FINA-punten, dus Anne Louise Palmans scoorde het hoogst (1p)
Als de kandidaat de berekende scores noteert als niet-gehele waarden, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.
Vraag 19 4 punten
Omdat het aantal FINA-punten altijd een geheel getal is, is het mogelijk dat verschillende gezwommen tijden bij dezelfde basistijd een gelijk aantal FINA-punten opleveren. Als 0,01 s sneller gezwommen wordt dan de basistijd, dan zijn er twee opties voor de bijbehorende score: 1) 1000 FINA-punten (dit is het geval voor langere basistijden); 2) 1001 of meer FINA-punten (dit is het geval voor kortere basistijden). Bereken de grootste basistijd waarbij 0,01 s sneller zwemmen dan de basistijd leidt tot een score van minimaal 1001 FINA-punten. Geef je antwoord in seconden en in twee decimalen. Formule: $P = 1000 \left(\frac{B}{T}\right)^3$.
Bekijk het antwoord
- Het inzicht dat $T = B - 0{,}01$ (1p)
- Stelt de vergelijking op: $1000 \left(\frac{B}{B - 0{,}01}\right)^3 = 1001$ (of de formule $P = 1000 \left(\frac{B}{B - 0{,}01}\right)^3$) (1p)
- Beschrijft hoe deze vergelijking opgelost kan worden, of maakt een tabel met P en B voor B = 30,01 en B = 30,02 (1p)
- Het antwoord: 30,01 seconden (1p)
Als bij het tweede antwoordalternatief het antwoord 30,02 is gevonden en de waarden van P en B voor B = 30,02 en B = 30,03 zijn gegeven, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen. Doordat er met een beperkt aantal decimalen gerekend wordt, kan de grafische rekenmachine mogelijk uitkomen op 30,02 in plaats van op 30,01.
Vraag 20 3 punten
Formule 1 voor het aantal FINA-punten is $P = 1000 \left(\frac{B}{T}\right)^3$. Met de formule $T = \frac{10B}{\sqrt[3]{P}}$ (formule 2) kan de tijd berekend worden die nodig is voor een bepaald aantal FINA-punten. Toon door middel van een herleiding aan dat formule 1 en formule 2 met elkaar overeenkomen.
Bekijk het antwoord
- Herleidt formule 1 naar $\frac{B}{T} = \sqrt[3]{\frac{P}{1000}}$ of $\frac{B}{T} = \frac{\sqrt[3]{P}}{10}$ (1p)
- Komt tot $\sqrt[3]{P} = \frac{10B}{T}$ of $P = \left(\frac{10B}{T}\right)^3$ (1p)
- Komt tot $T = \frac{10B}{\sqrt[3]{P}}$, dus formule 1 en formule 2 komen met elkaar overeen (1p)
2023, tijdvak 2: Herbouwkosten in Amsterdam
Vraag 1 2 punten
Voor twee-onder-een-kapwoningen hanteert Amsterdam het volgende lineaire model: $H_{\text{twee}} = -5,63V + 2366,67 \text{ met } 30 \leq V \leq 250$ Hierin zijn $H_{\text{twee}}$ de herbouwkosten voor een twee-onder-een-kapwoning in euro's per m² vloeroppervlak en is $V$ het vloeroppervlak van de woning in m². Toon aan dat de herbouwkosten van een twee-onder-een-kap-woning met een vloeroppervlak van 180 m² (afgerond) 243 600 euro zijn.
Bekijk het antwoord
- Berekent $H_{\text{twee}} = -5,63 \cdot 180 + 2366,67 = 1353,27$ (euro per m²) (1p)
- Berekent $1353,27 \cdot 180 = 243\,588,6$, dat is afgerond 243 600 (euro) (1p)
Bron 1
| V (in m²) | 50 | 90 |
|---|---|---|
| $H_{\text{portiek}}$ (in euro's per m²) | 2429 | 2080 |
Vraag 2 5 punten
Voor portiekflats met $30 \leq V \leq 180$ wordt ook een lineair model voor de herbouwkosten per m² vloeroppervlak ($H_{\text{portiek}}$) gehanteerd. Dit model is gebaseerd op de volgende gegevens: Bereken met behulp van deze gegevens de maximale herbouwkosten voor een portiekflat met $30 \leq V \leq 180$. Geef je antwoord in honderden euro's.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt $a = \frac{2080 - 2429}{90 - 50} = -8,725$ (1p)
- Bepaalt $b = 2429 + 8,725 \cdot 50 = 2865,25$ (met V = 50 en H = 2429), dus $H_{\text{portiek}} = -8,725V + 2865,25$ (1p)
- Stelt de herbouwkosten vast als $(-8,725V + 2865,25) \cdot V$ (1p)
- Beschrijft hoe het maximum van $(-8,725V + 2865,25) \cdot V$ gevonden kan worden (1p)
- Het gevraagde antwoord is 235 200 (euro) (1p)
De vraag vraagt het antwoord in honderden euro's. Het correctievoorschrift geeft 235 200 (euro), dat is 2352 honderden euro.
figuur

Grafiek van de herbouwkosten per m² vloeroppervlak voor hoekwoningen. Horizontale as: vloeroppervlak V in m², van 0 tot 300. Verticale as: herbouwkosten H_hoek in euro's per m², van 0 tot 4000. De grafiek daalt van ongeveer 3500 bij V = 30 naar ongeveer 1400 bij V = 250 en vlakt daarbij steeds meer af.
Vraag 3 4 punten
Voor hoekwoningen bestaan de herbouwkosten per m² vloeroppervlak uit een vast bedrag van 1375 euro, met daarbovenop een variabel bedrag dat exponentieel afneemt naarmate het vloeroppervlak groter wordt. Zie de figuur. De formule die wordt gebruikt is van de vorm $H_{\text{hoek}} = b \cdot g^V + 1375$ met $30 \leq V \leq 250$. Op de grafiek in de figuur liggen de punten (30, 3480) en (250, 1387). Bereken de waarden van b en g die uit deze gegevens volgen. Geef de waarde van b in gehelen en de waarde van g in vier decimalen.
Bekijk het antwoord
- Stelt de vergelijkingen op door V = 30 en V = 250 in te vullen: $b \cdot g^{30} + 1375 = 3480$ en $b \cdot g^{250} + 1375 = 1387$ (of twee gelijkwaardige vergelijkingen) (1p)
- Vindt hieruit $g^{220} = \frac{12}{2105}$ (1p)
- Berekent $g = \left(\frac{12}{2105}\right)^{\frac{1}{220}} = 0,97678\ldots$, dus de gevraagde waarde van g is 0,9768 (1p)
- Berekent $b = \frac{2105}{g^{30}} = 4258,5\ldots$, dus de gevraagde waarde van b is 4259 (1p)
Als gerekend is met $g^{220} = \frac{1387}{3480}$, voor deze vraag maximaal 3 scorepunten toekennen.
Vraag 4 4 punten
Voor twee-onder-een-kapwoningen geldt het lineaire model $H_{\text{twee}} = -5,63V + 2366,67$ met $30 \leq V \leq 250$. In de regelgeving hanteert men ook de volgende (nauwkeuriger) formule voor hoekwoningen: $H_{\text{hoek}} = e^{-0,02359V + 8,36} + 1375$ met $30 \leq V \leq 250$. Hierin zijn $H_{\text{hoek}}$ de herbouwkosten voor een hoekwoning in euro's per m² vloeroppervlak en is $V$ het vloeroppervlak van de woning in m². De herbouwkosten van een hoekwoning zijn soms lager dan die van een twee-onder-een-kapwoning met hetzelfde vloeroppervlak. Bereken voor welke vloeroppervlakken in gehele m² dit het geval is.
Bekijk het antwoord
- Stelt de vergelijking op $\left(e^{-0,02359V + 8,36} + 1375\right) \cdot V = \left(-5,63V + 2366,67\right) \cdot V$, ofwel $e^{-0,02359V + 8,36} + 1375 = -5,63V + 2366,67$, die moet worden opgelost (1p)
- Beschrijft hoe deze vergelijking kan worden opgelost (1p)
- Geeft $V = 94,5\ldots$ en $V = 157,7\ldots$ (1p)
- Het antwoord: vanaf 95 tot en met 157 (m²) (1p)
Als gerekend is met de bij vraag 3 gevonden formule, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.
Vraag 5 3 punten
De formule $H_{\text{hoek}} = e^{-0,02359V + 8,36} + 1375$ is te herleiden tot de vorm $H_{\text{hoek}} = b \cdot g^V + 1375$. Geef deze herleiding. Geef de waarde van b in gehelen en de waarde van g in vier decimalen.
Bekijk het antwoord
- Splitst de exponent: $e^{-0,02359V + 8,36} = e^{8,36} \cdot e^{-0,02359V}$ (1p)
- Schrijft $e^{-0,02359V} = \left(e^{-0,02359}\right)^V$, zodat $H_{\text{hoek}} = e^{8,36} \cdot \left(e^{-0,02359}\right)^V + 1375$ (1p)
- De gevraagde waarden zijn b = 4273 en g = 0,9767 (1p)
In het oorspronkelijke model stond a in plaats van g. Volgens de aanvulling op het correctievoorschrift is de gevraagde waarde g = 0,9767.
2023, tijdvak 2: London Eye
Opgavetekst
foto

Zwart-witfoto van de London Eye, het reuzenrad in Londen, met gebouwen aan de rivier op de achtergrond.
figuur

Grafiek van de hoogte h van een gondel in meters (verticale as, van 0 tot ongeveer 140) tegen de tijd t in minuten (horizontale as, van 0 tot 30). Het verloop is golvend: bij t = 0 ligt de grafiek op ongeveer 75 meter, het maximum is ongeveer 135 meter bij t ≈ 7,5 en het minimum ongeveer 15 meter bij t ≈ 22,5.
Vraag 18 2 punten
De London Eye heeft 32 gondels, waarin de bezoekers plaatsnemen. Eén rondgang van een gondel duurt precies 30 minuten. De grafiek in de figuur hoort bij de hoogte van een van de gondels. Bij deze grafiek hoort de formule $h = 75 + 60 \cdot \sin(0,209t)$. Hierbij is h de hoogte van de gondel boven de grond in meters en t de tijd in minuten met t = 0 om 11.00 uur ’s ochtends. Deze grafiek hoort echter niet bij de gondel die zich om 11.00 uur bij het instapplatform in het laagste punt bevindt. De grafiek van de gondel die zich om 11.00 uur in het laagste punt bevindt, heeft een formule van de vorm $h = 75 + 60 \cdot \sin(0,209(t - d))$. Bereken een mogelijke waarde van d.
Bekijk het antwoord
- Redeneert dat één rondgang 30 minuten duurt, dus een kwart daarvan is 7,5 minuten (1p)
- Geeft een mogelijke waarde van $d$: $d = 7,5$ (1p)
2022, tijdvak 1: Levensverwachting
Opgavetekst
Figuur 1

Grafiek van de levensverwachting in Nederland sinds 1950, zoals in figuur 1 van de opgave, maar op de uitwerkbijlage 90 graden tegen de klok in gedraaid. De jaren staan langs de verticale as: 1950 onderaan, 2012 bovenaan. De levensverwachting in jaren staat langs de horizontale as: 68 rechts en 82 links, met lijnen per 2 jaar. Afleesbaar: in 1950 ongeveer 71,5 jaar en in 2012 ongeveer 81 jaar. De lijn stijgt vrijwel rechtlijnig, met kleine schommelingen.
Vraag 7 4 punten
In figuur 2 heeft zowel de horizontale als de verticale as een logaritmische schaalverdeling. De trendlijn in figuur 2 is een rechte lijn, dus er bestaat een lineair verband tussen log(L) en log(P). Dit verband ziet er als volgt uit:
\log(L)=0{,}084\cdot\log(P)+1{,}509
Je kunt deze formule ook schrijven als een machtsverband. Dat verband ziet er dan als volgt uit:
L=32{,}28\cdot P^{0{,}084}
Laat zien hoe de tweede formule uit de eerste formule is af te leiden.
Bekijk het antwoord
- Leidt af dat uit log(L) = 0,084 x log(P) + 1,509 volgt dat L = 32,28 x P^0,084. Alternatief A: beide kanten als macht van 10 schrijven, L = 10^(0,084 log P + 1,509) = 10^(0,084 log P) x 10^1,509, met 10^1,509 = 32,28 en 10^(log P) = P. Alternatief B: de logaritmeregels gebruiken, waarbij log(L) = log(10^1,509 x P^0,084) en daaruit L = 32,28 x P^0,084 volgt. (4p)
Opmerking in het correctievoorschrift: bij beide antwoordalternatieven, als het vierde element is vermeld zonder dat het tweede en het derde element ervoor staan (of daarmee gelijkwaardige beweringen), geen scorepunt voor dit vierde element. Het antwoord is een subcriterium van 4 punten; de twee alternatieven zijn gelijkwaardig.
2022, tijdvak 1: Formule van Camp
Vraag 12 5 punten
Bij een veel gebruikt algemeen model gelden de formules:
K=\frac{A\cdot B}{n}+\frac{1}{2}\cdot n\cdot V \quad (1)
n=\sqrt{\frac{2\cdot A\cdot B}{V}} \quad (2)
De totale jaarlijkse kosten zijn minimaal als
K_{\min}=c\cdot\sqrt{A\cdot B\cdot V} \quad (3)
Hierin is c de evenredigheidsconstante. De waarde van c kan onder andere berekend worden door de waarden A = 1000, B = 8 en V = 0,60 te gebruiken. Die waarden moeten dan zowel in formule (3) als in formule (2) ingevuld worden. Daarna kan met deze resultaten en gebruikmakend van formule (1) de waarde van c berekend worden.
Bereken de waarde van c. Geef je antwoord in twee decimalen.
Bekijk het antwoord
- Vult A = 1000, B = 8 en V = 0,60 in (3) in: K_min = c x sqrt(4800), dus K_min = c x 69,2... (1p)
- Vult in (2) in: n = sqrt(2 x 1000 x 8 / 0,60) = 163,2... (1p)
- Vult deze waarde van n in (1) in: K = 1000 x 8 / 163,2... + 0,5 x 163,2... x 0,60 = 97,9... (1p)
- Stelt deze K gelijk aan K_min: 97,9... = c x 69,2... (1p)
- Het antwoord: c = 1,41 (1p)
2022, tijdvak 1: Bloeddruk
Opgavetekst
Figuur 1

Bloeddruk in mmHg (verticale as, zonder schaalwaarden) uitgezet tegen de tijd in seconden (horizontale as, van 0 tot 5 seconden). De curve herhaalt zich: er zijn ongeveer 5 hartslagen in 4 seconden, dus de periode is ongeveer 0,8 seconde. Elke golf heeft een hoge top (de bovendruk), een kleinere tweede top en een dal (de onderdruk).
Vraag 13 2 punten
Het hart pompt bloed door het menselijk lichaam. Als het hart samentrekt, wordt bloed in de bloedvaten gepompt, met als gevolg dat deze onder druk komen te staan. Dit proces herhaalt zich voortdurend en het aantal keren per minuut dat dit gebeurt, noemen we de hartslag. De hoogste druk wordt de bovendruk genoemd en de laagste druk noemt men de onderdruk. Van een bepaalde persoon is in figuur 1 de bloeddruk uitgezet tegen de tijd.
Bepaal met behulp van figuur 1 de hartslag van deze persoon.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt de periode van de grafiek van ongeveer 0,8 seconde (of 5 hartslagen in 4 seconden) en komt via 60 / 0,8 = 75 tot de hartslag van 75 slagen per minuut (2p)
Een van de twee aflezingen telt: de periode van de grafiek is 0,8 seconde (of een andere waarde uit het interval [0,75; 0,85]), of er zijn 5 hartslagen in 4 seconden (of een andere waarde uit het interval [3,7; 4,3]). Het antwoord is 75 slagen per minuut.
Vraag 14 4 punten
Als model van de bloeddruk wordt vaak een sinusoïde van de vorm
P=a+b\cdot\sin(c\cdot t)
gebruikt. Hierin is P de bloeddruk, t de tijd in seconden en zijn a, b en c constanten. Deze constanten zijn afhankelijk van de hartslag en worden zo gekozen dat maximum en minimum van de sinusoïde overeenkomen met bovendruk en onderdruk.
Een tweede persoon heeft een hartslag van 66 slagen per minuut. Zijn bovendruk is 124 en zijn onderdruk is 82. Stel een formule voor P op van de bloeddruk van deze persoon, horend bij het model van de sinusoïde.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt de evenwichtsstand a = (124 + 82) / 2 = 103 (1p)
- Bepaalt de amplitude b = 124 - 103 = 21 (1p)
- Bepaalt de periode van de sinusoïde: 60 / 66 seconde (1p)
- Bepaalt c = 2,2 x pi (ongeveer 6,9) en geeft de formule P = 103 + 21 x sin(2,2 x pi x t), of P = 103 - 21 x sin(2,2 x pi x t) (1p)
Vraag 16 5 punten
Bij een bloeddrukmeting volgens de methode van Riva-Rocci pompt een verpleegkundige een bloeddrukmeter op tot een waarde van 170 mmHg. Daarna laat hij, vanaf t = 0, de druk gelijkmatig afnemen met 10 mmHg per seconde. De bovendruk is de druk waarbij de bloedstroom voor het eerst weer waarneembaar is, de onderdruk de druk waarbij de bloedstroom niet meer waarneembaar is. Boven- en onderdruk (of eigenlijk benaderingen daarvan) worden gevonden door te bepalen waar de twee grafieken elkaar voor het eerst en voor het laatst snijden. Van een patiënt kan de bloeddruk benaderd worden met de formule:
P=110+23\sin(2\pi t)
(met P in mmHg en t in seconden).
Bereken welke bovendruk en onderdruk de verpleegkundige rapporteert. Geef je antwoord in gehele getallen.
Bekijk het antwoord
- Stelt de druk van de bloeddrukmeter op als P = 170 - 10t (met P in mmHg en t in seconden) (1p)
- Ziet dat het eerste en het laatste snijpunt van de grafieken van P = 170 - 10t en P = 110 + 23 sin(2 pi t) gevonden moeten worden (1p)
- Beschrijft hoe de vergelijking 170 - 10t = 110 + 23 sin(2 pi t) opgelost kan worden (1p)
- Vindt het eerste snijpunt P = 128,5... en het laatste snijpunt P = 91,4... (1p)
- Het antwoord: bovendruk 129 (mmHg), onderdruk 91 (mmHg) (1p)
Als de kandidaat de snijpunten niet berekent, maar het maximum en minimum van de sinusfunctie bepaalt, maximaal 1 scorepunt voor deze vraag toekennen. Als de kandidaat voor het laatste snijpunt P = 91,5 afleest en daardoor op een onderdruk van 92 mmHg komt, geen scorepunten in mindering brengen.
2022, tijdvak 2: Dauwpunt
Tabel
| dauwpunt (°C) | comfortgevoel |
|---|---|
| ≥ 26 | ernstig onaangenaam |
| 24 - < 26 | zeer onaangenaam |
| 21 - < 24 | behoorlijk onaangenaam |
| 18 - < 21 | enigszins onaangenaam |
| 16 - < 18 | voor de meeste mensen acceptabel |
| 13 - < 16 | comfortabel |
| 10 - < 13 | zeer comfortabel |
| < 10 | aan de droge kant |
Vraag 2 5 punten
In de tabel wordt het verband tussen het dauwpunt en het comfortgevoel aangegeven. De zomer van 2018 was in heel Europa erg warm. Bij een hoge luchttemperatuur is het dauwpunt ook hoog en dan wordt de luchttemperatuur dus als onaangenaam ervaren. In Nederland liep de temperatuur op tot 33 °C en in het zuiden van Spanje zelfs tot 46 °C. In Nederland werd de maximumtemperatuur als zeer onaangenaam ervaren, terwijl in Spanje de veel hogere maximumtemperatuur dankzij een lage luchtvochtigheid als enigszins onaangenaam werd ervaren. Bereken de minimale luchtvochtigheid in Nederland bij de maximumtemperatuur in de zomer van 2018. Geef je antwoord in hele procenten. Formule 1 (het dauwpunt $T_d$ in °C): $T_d = \frac{237,7 \cdot G}{17,27 - G}$, met $G = \frac{17,27 \cdot L}{237,7 + L} + \ln\left(\frac{R}{100}\right)$, waarin L de luchttemperatuur in °C is en R de luchtvochtigheid in %.
Bekijk het antwoord
- Het inzicht dat bij een lagere luchtvochtigheid een lager dauwpunt hoort (1p)
- Bij zeer onaangenaam hoort 24 ≤ T_d < 26; de vergelijking 237,7 · G / (17,27 − G) = 24 moet worden opgelost (1p)
- Vindt G = 1,58… en beschrijft hoe de oplossing gevonden kan worden (1p)
- De vergelijking 17,27 · 33 / (237,7 + 33) + ln(R/100) = 1,58… moet worden opgelost (1p)
- Vindt R = 59,3… en beschrijft hoe de oplossing gevonden kan worden, dus de minimale luchtvochtigheid in Nederland was 60% (1p)
Antwoord in hele procenten: de minimale luchtvochtigheid is 59,3…%, dus het antwoord is 60%.
Vraag 3 4 punten
Formule 1: $T_d = \frac{237,7 \cdot G}{17,27 - G}$, met $G = \frac{17,27 \cdot L}{237,7 + L} + \ln\left(\frac{R}{100}\right)$. In de winter zetten de meeste mensen hun verwarming op 20 °C. Bij een vaste luchttemperatuur van 20 °C kan formule 1 herleid worden tot: $T_d = \frac{237,7 \cdot (\ln(R) - 3,265)}{20,535 - \ln(R)}$ (formule 2). Laat deze herleiding zien.
Bekijk het antwoord
- Schrijft G = 17,27 · 20 / (237,7 + 20) + ln(R/100) op (1p)
- Herleidt G tot G = ln(R) − 3,2648…, met 17,27 · 20 / (237,7 + 20) = 1,34… en ln(100) = 4,60… (1p)
- Vult G in in T_d = 237,7 · G / (17,27 − G) en herleidt de noemer tot 20,5348… − ln(R) (1p)
- Komt na afronden op T_d = 237,7 · (ln(R) − 3,265) / (20,535 − ln(R)) (1p)
Vraag 4 3 punten
Formule 2: $T_d = \frac{237,7 \cdot (\ln(R) - 3,265)}{20,535 - \ln(R)}$ (formule 2). In de winter is de luchtvochtigheid in huis vaak aan de lage kant. Als de luchtvochtigheid lager is dan 30%, is dit schadelijk voor de gezondheid. In een huiskamer met een luchttemperatuur van 20 °C blijkt het dauwpunt 3 °C te zijn. Onderzoek met behulp van formule 2 of de luchtvochtigheid in deze huiskamer schadelijk is voor de gezondheid.
Bekijk het antwoord
- Beschrijft hoe de vergelijking 237,7 · (ln(R) − 3,265) / (20,535 − ln(R)) = 3 kan worden opgelost (1p)
- Vindt R = 32,4… (1p)
- Het antwoord: 32,4… > 30, dus nee, de relatieve luchtvochtigheid is niet schadelijk (1p)
2022, tijdvak 2: Waalbrug
Opgavetekst
Figuur 1

Schematische tekening van de Waalbrug. De rechthoekjes zijn de pijlers en de horizontale lijn is het wegdek. De x-as ligt op het wegdek, de y-as gaat door de top van de hoofdboog en O is het snijpunt van de assen. De onderrand van de hoofdboog komt op het wegdek uit in punt A (links van O) en punt B (rechts van O); tussen A en B komt de boog boven het wegdek uit. De vier andere bogen liggen geheel onder het wegdek.
Vraag 10 3 punten
De Waalbrug is een verkeersbrug die Nijmegen en Lent met elkaar verbindt. In figuur 1 is een schematische tekening van de Waalbrug weergegeven. Hierin zijn de rechthoekjes de pijlers van de brug en is de horizontale lijn het wegdek. De Waalbrug heeft vijf bogen, waarvan er vier zich geheel onder het wegdek bevinden. De middelste boog, de zogenaamde hoofdboog, heeft een boven- en een onderrand. De onderrand komt tussen de punten A en B boven het wegdek uit. In figuur 1 is het wegdek als x-as genomen en gaat de y-as door de top van de hoofdboog. Voor de onderrand van de hoofdboog kan de volgende formule worden opgesteld: $y = -11 + 38,6 \cdot \sin\left(\frac{\pi}{244}(x + 122)\right)$ (formule 1). Hierin zijn x en y in meters. Bereken de afstand van het wegdek tussen de punten A en B. Geef je antwoord in gehele meters.
Bekijk het antwoord
- Beschrijft hoe de vergelijking −11 + 38,6 · sin(π/244 · (x + 122)) = 0 kan worden opgelost (1p)
- Vindt x = −99,55… en x = 99,55… (de x-coördinaten van A en B) (1p)
- Het antwoord: 199 (m) (1p)
Vraag 11 4 punten
De formule van de bovenrand wordt verkregen door formule 1 in verticale richting te herschalen met factor 1,17 en vervolgens met 1,87 omhoog te schuiven. Met behulp van de formules voor de boven- en de onderrand kan de verticale afstand tussen de boven- en de onderrand van de hoofdboog worden berekend. Formule 1 (onderrand van de hoofdboog): $y = -11 + 38,6 \cdot \sin\left(\frac{\pi}{244}(x + 122)\right)$. Bereken de verticale afstand tussen de boven- en de onderrand bij het hoogste punt van de hoofdboog. Geef je antwoord in meters en in één decimaal.
Bekijk het antwoord
- Herschaling in verticale richting met factor 1,17: y = 1,17 · (−11 + 38,6 · sin(π/244 · (x + 122))) (1p)
- Verschuiving 1,87 omhoog: de bovenrand is y = 1,17 · (−11 + 38,6 · sin(π/244 · (x + 122))) + 1,87 (1p)
- Invullen van x = 0 geeft y = 34,162 voor de bovenrand en y = 27,6 voor de onderrand (1p)
- Het antwoord: 34,162 − 27,6 = 6,6 (m) (1p)
Figuur 2

Schematische tekening van de hoofdboog en de boog rechts ervan, met de maten die in de figuur staan: 244 m is de afstand tussen de twee middelste pijlers (het wegdek van de hoofdboog); 7 m is de breedte van de pijler rechts van de hoofdboog; 95 m is het wegdek dat boven de volgende boog ligt; 11 m staat bij de pijler aan de linkerkant, als diepte van de bogen onder het wegdek.
Vraag 12 4 punten
In figuur 1 is het wegdek als x-as genomen en gaat de y-as door de top van de hoofdboog. Formule 1 (onderrand van de hoofdboog): $y = -11 + 38,6 \cdot \sin\left(\frac{\pi}{244}(x + 122)\right)$. De gehele lengte van het wegdek dat hoort bij de hoofdboog – het stuk tussen de twee middelste pijlers – bedraagt 244 meter. Zie figuur 2. Net als de hoofdboog bestaan de andere vier bogen uit een halve periode van een sinusfunctie. Voor de boog direct rechts van de hoofdboog kan een formule worden opgesteld van de vorm $y = a + b \cdot \sin(c(x - d))$. Hiervoor zijn de volgende gegevens van belang, zie figuur 2: − De pijlers zijn 7 meter breed. − De boog begint direct naast de pijler op 11 meter onder het wegdek. − Het hoogste punt van de boog raakt het wegdek. − Het wegdek dat boven de boog ligt, heeft een lengte van 95 m. Stel de formule op voor de boog direct rechts van de hoofdboog.
Bekijk het antwoord
- Stelt a = −11 (de evenwichtsstand ligt 11 m onder het wegdek) (1p)
- Stelt b = 11 (de amplitude is 11) (1p)
- Stelt c = π/95 (de halve periode is 95), of nauwkeuriger 0,03 (1p)
- Stelt d = 129 (de grafiek begint bij x = 122 + 7 = 129) en komt op de formule y = −11 + 11 · sin(π/95 · (x − 129)) (1p)
Een andere juiste waarde voor d, bijvoorbeeld d = −61 of d = 319, geeft dezelfde sinus (de periode is 190 m). Breng daarvoor geen scorepunten in mindering.
2022, tijdvak 2: Afname van de kindersterfte in Mali
Vraag 20 3 punten
Formule 1: $K = 240\,900 \cdot e^{0,0203t}$, met K het aantal kinderen in Mali en t de tijd in jaren met t = 0 op 31 december 1960. In 1960 was de kindersterfte in Mali 41,2%. In 2015 was dit percentage gedaald tot 11,4%. Neem aan dat de afname van dit percentage P in de periode 1960-2015 lineair is verlopen. Het aantal kinderen S dat jaarlijks in Mali komt te overlijden kun je berekenen door het totale aantal kinderen in Mali te vermenigvuldigen met het deel van de kinderen dat komt te overlijden. Er geldt dus: $S = 0,01 \cdot P \cdot K$ (formule 2). Hierin is P het percentage kinderen dat jaarlijks komt te overlijden. Formule 2 kan met behulp van deze gegevens worden herleid tot: $S = (99\,251 - 1305t) \cdot e^{0,0203t}$ (formule 3). In deze formule is S het aantal kinderen in Mali dat overlijdt in het jaar t, met t de tijd in jaren en t = 0 op 31 december 1960. Leid formule 3 uit de gegevens af.
Bekijk het antwoord
- Stelt voor het percentage P = a · t + b op, met b = 41,2 (1p)
- Vindt a = (11,4 − 41,2) / (2015 − 1960) = −0,54… (1p)
- Vult P en K in formule 2 in, S = 0,01 · (−0,54…t + 41,2) · 240 900 · e^{0,0203t}, en herleidt dit tot S = (99 251 − 1305t) · e^{0,0203t} (1p)
2022, tijdvak 3: Zonkracht en beschermingsfactor
Opgavetekst
Zonkracht en beschermingsfactor
Op de verpakking van een zonnebrandcrème staat de volgende tabel.
Maximale tijd in de zon in uren en minuten (bij zonkracht 8)
| huidtype | zonder crème | met crème factor 20 |
|---|---|---|
| 1 zeer lichte huid | 7,5 minuten | 2 uur 30 minuten |
| 2 lichte huid | 12,5 minuten | 4 uur 10 minuten |
| 3 licht getinte huid | 25 minuten | 8 uur 20 minuten |
| 4 getinte huid | 37,5 minuten | 12 uur 30 minuten |
De beschermingsfactor van een zonnebrandcrème geeft aan met welke factor je de maximale tijd in de zon zonder crème moet vermenigvuldigen om de maximale tijd in de zon met crème te krijgen. Zo kun je in de tabel aflezen dat met huidtype 1 de maximale tijd in de zon zonder crème 7,5 minuten is. Met crème factor 20 is deze maximale tijd 20 maal zo lang.
Bovengenoemde tabel geldt voor zonkracht 8. De zonkracht is een maat voor de intensiteit van de zonnestraling. Zonkracht 8 is de maximale zonkracht die in Nederland voorkomt. Hoe lang iemand in de zon kan blijven, hangt niet alleen af van zijn huidtype en de zonnebrandcrème, maar ook van de zonkracht. Voor T, de maximale tijd in de zon zonder crème, wordt wel de volgende formule gebruikt: $T = \frac{\text{huidwaarde}}{\text{zonkracht}}$
Hierbij is T in minuten en heeft huidtype 1 huidwaarde 60, huidtype 2 huidwaarde 100, huidtype 3 huidwaarde 200 en huidtype 4 huidwaarde 300.
Er zijn zonnebrandcrèmes met beschermingsfactor 10, 15, 20, 30 en 50 beschikbaar.
Op een licht bewolkte dag in juni is de zonkracht 5. Iemand met huidtype 2 wil 4 uur in de zon kunnen blijven.
figuur

In werkelijkheid is de zonkracht gedurende een dag nooit constant, maar varieert afhankelijk van de bewolking en het moment van de dag. In de figuur zie je de gemeten zonkracht op 5 september 2015 in Bilthoven. Deze figuur staat ook op de uitwerkbijlage.
Verticale as: zonkracht, van 0 tot 4. Horizontale as: tijd (in uren), van 7 tot 20. De met lijntjes verbonden punten geven de metingen aan. De vloeiende lijn is de maximaal mogelijke zonkracht bij onbewolkte hemel: een symmetrische klokvorm met een top van 4 rond 13,5 tot 14 uur, die rond 7,5 uur bij 0 begint en rond 19,5 uur weer bij 0 eindigt.
Vraag 6 4 punten
De maximaal mogelijke zonkracht wordt benaderd met een formule van de vorm $Z = a + b\sin(c(t - d))$, met Z de maximaal mogelijke zonkracht en t de tijd in uren. Bepaal, met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage, de waarden van a, b, c en d in deze formule. Licht je antwoorden toe.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt a = 2 (a = 4/2 = 2), met de figuur: de grafiek ligt tussen 0 en 4. (1p)
- Bepaalt b = 2 (b = 4 − 2 = 2). (1p)
- Bepaalt c = 2π/12 ≈ 0,5 (of nauwkeuriger), met de toelichting dat de periode 12 uur is. (1p)
- Bepaalt d = 10,7 (met een marge van 0,1, of nauwkeuriger), met de toelichting dat de grafiek voor t = 10,7 stijgend door de evenwichtsstand gaat. (1p)
Toelichting is nodig. Ontbreekt die bij a, b, c of d, dan 0 punten voor dat onderdeel (algemene regel 3.6).
2022, tijdvak 3: Touwtjespringen
Opgavetekst
figuur

In de figuur is een model van het springtouw in een assenstelsel getekend. De doorgetrokken lijn is het springtouw in de laagste stand en de stippellijn is het springtouw in de hoogste stand. Het springtouw wordt door de draaiers vastgehouden in de punten A en B. Het springtouw raakt de grond precies midden tussen de draaiers in. We gaan er in dit model van uit dat het springtouw symmetrisch om de as AB heen draait.
Assenstelsel met horizontale as x (van −3 tot 3) en verticale as H (van −1 tot 2). Punten A en B liggen symmetrisch links en rechts van de H-as. Het springtouw raakt de grond bij x = 0 (H = 0).
Vraag 8 4 punten
De formule van de doorgetrokken lijn in de figuur is $H(x) = e^{-0,31x} + e^{0,31x} - 2$. Hierin is H(x) de hoogte (in meters) van het springtouw en x de ‘afstand’ (in meters) gemeten vanaf het punt waar het springtouw de grond raakt. Noot 1: als x negatief is, betekent dit dat het bijbehorende punt op de doorgetrokken lijn ergens tussen A en het laagste punt van de doorgetrokken lijn ligt. In dit model verwaarlozen we de dikte van het springtouw. Het model is symmetrisch ten opzichte van de H-as en de maximale hoogte van de stippellijn in de figuur is 1,54 meter. Uit de gegevens volgt dat de draaiers ongeveer 5,5 meter van elkaar staan. Bereken de afstand tussen de punten A en B. Geef je antwoord in hele centimeters.
Bekijk het antwoord
- Het inzicht dat de maximale hoogte tweemaal de hoogte is waarop het touw wordt vastgehouden, dus H(x) = 1,54/2. (1p)
- Beschrijft hoe de vergelijking H(x) = 1,54/2 kan worden opgelost. (1p)
- Vindt x = 2,746… (1p)
- Geeft als antwoord: 2 · 2,746… ≈ 5,49 meter, dus 549 cm. (1p)
Vraag 9 4 punten
Milan is 1,39 meter lang. Het is het handigst om onder het touw door te rennen als het in de hoogste stand is. Onderzoek op welke afstand van de draaiers Milan minimaal moet rennen om het touw niet tegen zijn hoofd te krijgen. Geef je antwoord in hele centimeters. Hierbij is $H(x) = e^{-0,31x} + e^{0,31x} - 2$ de hoogte van de doorgetrokken lijn (in meters) en is de maximale hoogte van de stippellijn 1,54 meter.
Bekijk het antwoord
- Berekent de afstand van de draaier tot het punt waar het touw in de hoogste stand 1,39 meter hoog is, in hele centimeters: 151 cm (ongeveer 1,51 m). Een van beide aanpakken is volledig goed. (a) De hoogte van het touw in de hoogste stand is 1,54 − H(x); de vergelijking 1,54 − H(x) = 1,39 oplossen geeft x = −1,24… of x = 1,24…; het antwoord is (2,75 − 1,24…) ≈ 1,51 m (151 cm). Of (b) wegens symmetrie: 1,54 − 1,39 = 0,15; de vergelijking H(x) = 0,15 oplossen geeft x = −1,24… of x = 1,24…; het antwoord is (2,75 − 1,24…) ≈ 1,51 m (151 cm). (4p)
2022, tijdvak 3: Hoe ver is de horizon?
Opgavetekst
figuur

Tekening van de aarde als bol met middelpunt M. Het punt A is de plek van de waarnemer, op hoogte x boven de grond. Punt H is het punt waar de horizon ligt. Lijnstuk MH is een straal van de aarde, lijnstuk MA gaat van het middelpunt naar A. Driehoek AHM is rechthoekig.
De ogen van een waarnemer staan in punt A en de waarnemer kan tot punt H kijken: zó ver reikt zijn horizon. Punt M is het middelpunt van de aarde. Lijnstuk MH is een straal van de aarde; MH = 6371 km. De lengte van lijnstuk MA is 6371 km plus de hoogte van A boven de grond. De hoogte van A boven de grond noemen we x (in kilometers).
Vraag 12 4 punten
Lijnstuk MH is een straal van de aarde: MH = 6371 km. De lengte van lijnstuk MA is 6371 km plus de hoogte x (in kilometers) van A boven de grond. Driehoek AHM is rechthoekig. Met de stelling van Pythagoras $AH^2 + HM^2 = AM^2$ kun je de afstand AH (in kilometers) uitdrukken in x: $AH = \sqrt{12742x + x^2}$. Toon aan dat de formule voor AH juist is.
Bekijk het antwoord
- Stelt AM = 6371 + x op. (1p)
- Stelt AH² = AM² − HM² = (6371 + x)² − 6371² op. (1p)
- Werkt uit tot AH² = 6371² + 2 · 6371 · x + x² − 6371². (1p)
- Herleidt de uitdrukking tot AH² = 12742x + x², dus AH = √(12742x + x²). (1p)
Vraag 13 3 punten
Wie de Domtoren in Utrecht beklimt, kan op 75 meter ooghoogte en op 90 meter ooghoogte naar buiten kijken. Bereken hoeveel je op 90 meter ooghoogte verder kunt kijken dan op 75 meter ooghoogte. Geef je antwoord in gehele km nauwkeurig. Hierbij is AH = √(12742x + x²) met x in kilometers.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt dat x = 0,09 (90 meter) en x = 0,075 (75 meter). (1p)
- Berekent AH(0,09) ≈ 33,8 km en AH(0,075) ≈ 30,9 km, of beschrijft hoe AH(0,09) − AH(0,075) berekend kan worden. (1p)
- Geeft als antwoord: 3 km. (1p)
Vraag 16 3 punten
Henk beweert dat, als je tweemaal zo hoog staat, je ook altijd tweemaal zo ver kunt kijken. Onderzoek met behulp van de formule $AH = \sqrt{12742x + x^2}$ of Henk gelijk heeft.
Bekijk het antwoord
- Onderzoekt of Henk gelijk heeft en concludeert dat hij geen gelijk heeft. Een van beide aanpakken is volledig goed. (a) Voor x = 1 en het dubbele daarvan (x = 2) de waarden van AH uitrekenen en constateren dat AH(2) ≠ 2 · AH(1): tweemaal zo hoog staan betekent niet tweemaal zo ver kijken, dus Henk heeft geen gelijk. Of (b) uitgaan van AH(2x) = 2 · AH(x), dit uitwerken tot √(12742 · 2x + (2x)²) = 2√(12742x + x²) en oplossen: dit levert geen positieve oplossingen op, dus Henk heeft geen gelijk. (3p)
Bij de eerste aanpak (x = 1 en x = 2 invullen) krijgt het tweede element alleen 0 of 2 punten, nooit 1.
2021, tijdvak 1: Linkshandigen en ronde getallen
Opgavetekst
Linkshandigen en ronde getallen
Onderzoek uit 2013 heeft uitgewezen dat linkshandigen eerder geneigd zijn ronde getallen te kiezen dan rechtshandigen. Deelnemers aan het onderzoek kregen elk 60 vragen voorgelegd, waarop het antwoord een geheel getal is.
De vragen waren bijvoorbeeld:
− Hoeveel knopen heb je in je klerenkast?
− Hoeveel diersoorten kun je noemen?
− Hoeveel eieren heb je vorig jaar gegeten?
Bij het onderzoek werd alleen gekeken naar de vragen waarop een antwoord werd gegeven vanaf 20 tot en met 1000. Linkshandigen bleken vaker een rond getal als antwoord te geven dan rechtshandigen.
Wat is eigenlijk een rond getal? Een rond getal is een getal dat eindigt op één of meer nullen, dus bijvoorbeeld 20 of 300. Maar is 100 een ronder getal dan bijvoorbeeld 1000? En hoe zit het dan met getallen die niet op een nul eindigen, maar wel ‘mooi’ zijn, zoals bijvoorbeeld 25?
Om de rondheid van getallen te bepalen, gebruikten de onderzoekers de definitie van Sigurd. Deze definitie zegt dat de rondheid van een getal ervan afhangt of het getal een veelvoud is van machten van 10, of van helften of kwarten van machten van 10.
De rondheid R wordt voor de getallen (n) vanaf 20 tot en met 1000 dan als volgt berekend:
R(n) = \frac{1000}{n} + \frac{100}{n} + \frac{10}{n} + \frac{1}{2}\left(\frac{500}{n} + \frac{50}{n} + \frac{5}{n}\right) + \frac{1}{4}\left(\frac{250}{n} + \frac{25}{n}\right)
Elke term telt alleen mee als n een veelvoud van de teller is.
We spreken af dat getallen n ronder zijn, naarmate R(n) hoger is. Zo geldt bijvoorbeeld voor het getal 600:
R(600) = \frac{1000}{600} + \frac{100}{600} + \frac{10}{600} + \frac{1}{2}\left(\frac{500}{600} + \frac{50}{600} + \frac{5}{600}\right) + \frac{1}{4}\left(\frac{250}{600} + \frac{25}{600}\right) \approx 0{,}24
De rondheid van 1000 is groter dan die van 500. Het is echter niet zo dat 600 ook ronder is dan 500. Sterker nog, voor alle honderdtallen tussen 500 en 1000 geldt dat de rondheid ervan steeds kleiner wordt.
Je kunt dat beredeneren door de formule te herschrijven tot een formule die alleen voor honderdtallen tussen 500 en 1000 geldt. Dat kan worden gedaan met behulp van de substitutie $n = 100p$ (met p de gehele getallen 6 tot en met 9) en daarna de formule te herleiden tot $R = \frac{23}{16p}$.
Er waren 200 deelnemers aan het onderzoek, die elk 60 vragen kregen voorgelegd. 1,3% van de gegeven antwoorden was een getal boven de 1000. Na het wegstrepen van deze antwoorden, en het wegstrepen van de antwoorden beneden de 20, bleven er 3412 antwoorden over die waren gegeven door linkshandigen, en 4329 die waren gegeven door rechtshandigen.
In onderstaande figuur staat een overzicht van de gegeven antwoorden door de links- en rechtshandigen. Van de 3412 antwoorden van de linkshandigen was 6,7% het getal 20. Van de 4329 gegeven antwoorden van de rechtshandigen was dit percentage 5,7. Het verschil tussen deze twee percentages is 1. In de figuur zie je daarom bij het getal 20 een stip staan op een hoogte van 1%.
De horizontale as heeft een logaritmische schaalverdeling. In de figuur is het volgende zichtbaar gemaakt: hoe dikker de verticale streep bij een getal, hoe ronder dat getal.
Veel ronde getallen worden procentueel vaker genoemd door linkshandigen dan door rechtshandigen.
Het antwoord 100 werd 276 maal gegeven door de linkshandigen.
We geven twee uitspraken:
1 Naarmate getallen groter worden, worden ze minder vaak gekozen.
2 Grote getallen worden procentueel bijna even vaak door de linkshandigen als door de rechtshandigen als antwoord gegeven.
Vraag 1 4 punten
De rondheid R wordt voor de getallen n vanaf 20 tot en met 1000 berekend met de formule $R(n) = \frac{1000}{n} + \frac{100}{n} + \frac{10}{n} + \frac{1}{2}\left(\frac{500}{n} + \frac{50}{n} + \frac{5}{n}\right) + \frac{1}{4}\left(\frac{250}{n} + \frac{25}{n}\right)$ Elke term telt alleen mee als n een veelvoud van de teller is.
Onderzoek met behulp van de formule welke van de twee getallen 750 en 600 het rondst is.
Bekijk het antwoord
- Ziet dat de termen 1000/n, 100/n en 500/n niet meetellen voor n = 750 (1p)
- Stelt R(750) op met de meetellende termen: $R(750) = \frac{10}{750} + \frac{1}{2}\left(\frac{50}{750} + \frac{5}{750}\right) + \frac{1}{4}\left(\frac{250}{750} + \frac{25}{750}\right)$ (1p)
- Berekent R(750) ≈ 0,14 (1p)
- Concludeert dat 600 het rondst is (1p)
Vraag 2 4 punten
De rondheid R wordt voor de getallen n vanaf 20 tot en met 1000 berekend met de formule $R(n) = \frac{1000}{n} + \frac{100}{n} + \frac{10}{n} + \frac{1}{2}\left(\frac{500}{n} + \frac{50}{n} + \frac{5}{n}\right) + \frac{1}{4}\left(\frac{250}{n} + \frac{25}{n}\right)$ Elke term telt alleen mee als n een veelvoud van de teller is.
De formule kan voor honderdtallen tussen 500 en 1000 worden herschreven. Dat kan worden gedaan met behulp van de substitutie $n = 100p$ (met p de gehele getallen 6 tot en met 9) en daarna de formule te herleiden tot $R = \frac{23}{16p}$.
Toon dit aan en beredeneer vervolgens aan de hand van deze formule, zonder getallen in te vullen of een schets te maken, dat de rondheid van de honderdtallen tussen 500 en 1000 steeds kleiner wordt.
Bekijk het antwoord
- Substitueert n = 100p en komt op $R = \frac{1}{p} + \frac{1}{10p} + \frac{1}{4p} + \frac{1}{40p} + \frac{1}{16p}$ (1p)
- Herleidt tot $R = \frac{23}{16p}$ (1p)
- Beredeneert dat bij een grotere p (van 6 naar 9) de noemer 16p groter wordt en de teller 23 gelijk blijft (1p)
- Concludeert dat R dan kleiner wordt, dus dat de rondheid van de honderdtallen tussen 500 en 1000 steeds kleiner wordt (1p)
2021, tijdvak 1: Draaiend huis
Opgavetekst
Draaiend huis
Op de Hasseltrotonde in Tilburg staat een huis. Eigenlijk is ‘staat’ niet het goede woord, want het huis beweegt: het draait in het rond. Het gevolg is dat elke keer dat je langs de rotonde rijdt, het huis op een andere plaats kan staan. Het is een kunstproject, ontworpen door John Körmeling.
Het huis legt in 20 uur één ronde af, zodat je, als je de rotonde elke dag op hetzelfde tijdstip passeert, het huis geen twee opeenvolgende dagen op dezelfde plaats ziet.
Op een maandag staat het huis om acht uur ’s morgens (08.00 uur) precies aan de oostkant van de rotonde. Voor het vervolg van de opgave is dit $t = 0$. In figuur 1 is een overzicht van de situatie te zien. Het huis is in figuur 1 weergegeven als vierkantje en bevindt zich in punt O.
Het huis draait met de rijrichting van het verkeer mee.
De straal van de cirkel waarover het huis beweegt, is 30 meter. De afstand A in meters van het huis tot de west-oost-as gedurende een rondgang over de rotonde kan worden weergegeven met de formule $A = 30\sin\left(\frac{\pi}{10}t\right)$, met t de tijd in uren, en t = 0 op het moment dat het huis in O is. Hierbij worden afstanden onder de west-oost-as als negatieve getallen weergegeven.
Je kunt de formule ook zó schrijven dat het beginpunt (t = 0) in het noorden, in punt N ligt. De formule heeft dan de volgende vorm: $y = 30\sin\left(\frac{\pi}{10}(t-d)\right)$
In figuur 2 zie je aan de vetgemaakte cirkeldelen waar het huis zich minder dan 15 meter van de west-oost-as bevindt.
figuur 1

Schematische tekening van de rotonde als cirkel met de windrichtingen N (boven), Z (onder), W (links) en O (rechts). Het huis staat als vierkantje in punt O, op het oostelijke punt van de cirkel. Een pijl bij de bovenkant van de cirkel, tussen O en N, geeft de rijrichting van het verkeer aan: tegen de klok in, van oost via noord naar west.
Vraag 6 3 punten
Het huis legt in 20 uur één ronde af. Op een maandag staat het huis om 08.00 uur precies aan de oostkant van de rotonde: dat is t = 0. Het huis draait met de rijrichting van het verkeer mee (zie figuur 1).
Geef in de figuur op de uitwerkbijlage de plaats aan waar het huis zich op diezelfde maandag om 20.30 uur bevindt. Licht je antwoord toe.
Bekijk het antwoord
- Stelt vast dat het om 20.30 uur 12,5 uur na t = 0 is (1p)
- Ziet dat 10 uur een halve cirkel is en 2,5 uur een achtste cirkel (1p)
- Tekent het punt op de cirkel in het zuidwesten (1p)
Het huis staat 12,5 uur na t = 0, dat is 5/8 van een rondgang. Vanaf O draait het huis tegen de klok in, dus via het noorden en het westen. Na 10 uur is het een halve cirkel (bij W) en na 2,5 uur nog een achtste cirkel. Het huis staat dan op de cirkel in het zuidwesten, precies halverwege tussen het westelijke en het zuidelijke punt.
Vraag 7 3 punten
Het huis legt in 20 uur één ronde af, zodat je, als je de rotonde elke dag op hetzelfde tijdstip passeert, het huis geen twee opeenvolgende dagen op dezelfde plaats ziet. Op een maandag staat het huis om 08.00 uur precies aan de oostkant van de rotonde: dat is t = 0.
Bereken hoeveel hele weken na tijdstip t = 0 het huis zich voor het eerst weer om 08.00 uur op maandag in punt O bevindt.
Bekijk het antwoord
- Stelt vast dat het huis na 120 uur (6 ronden) weer op dezelfde plaats staat (1p)
- Rekent om: 120 uur komt overeen met 5 dagen (1p)
- Concludeert dat het na 5 hele weken (35 dagen) voor het eerst weer op maandag om 08.00 uur in O is (1p)
Komt de kandidaat op 6 weken uit door te redeneren dat het huis elke dag 4 uur vroeger punt O passeert en daarbij te vergeten dat het op woensdag twee keer punt O passeert, dan voor deze vraag 1 scorepunt toekennen.
Vraag 8 3 punten
De straal van de cirkel waarover het huis beweegt, is 30 meter. De afstand A in meters van het huis tot de west-oost-as kan worden weergegeven met $A = 30\sin\left(\frac{\pi}{10}t\right)$, met t in uren en t = 0 als het huis in O is. Het beginpunt (t = 0) kan ook in het noorden, in punt N, worden gelegd. De formule heeft dan de vorm $y = 30\sin\left(\frac{\pi}{10}(t-d)\right)$.
Bereken de waarde van d.
Bekijk het antwoord
- Ziet dat punt N een kwart cirkel verder ligt, of stelt de vergelijking $30\sin\left(\frac{\pi}{10}(0-d)\right) = 30$ op die opgelost moet worden (1p)
- Ziet dat een kwart cirkel overeenkomt met 20 : 4 = 5 uur, of beschrijft hoe de vergelijking opgelost kan worden (1p)
- Komt op $d = -5$ (of 15, 35, 55, …) (1p)
Ook goed: de vergelijking $30\sin\left(\frac{\pi}{10}(0-d)\right) = 30$ oplossen en beschrijven hoe dat gebeurt.
figuur 2

Schematische tekening van de rotonde als cirkel met de windrichtingen N (boven), Z (onder), W (links) en O (rechts). Twee horizontale lijnen op 15 meter boven en onder de west-oost-as, met de maat 15 m aangegeven. De cirkeldelen aan de linkerkant (bij W) en de rechterkant (bij O) zijn vetgemaakt: daar bevindt het huis zich minder dan 15 meter van de west-oost-as.
Vraag 9 4 punten
In figuur 2 zie je aan de vetgemaakte cirkeldelen waar het huis zich minder dan 15 meter van de west-oost-as bevindt. Het huis beweegt volgens de formule $A = 30\sin\left(\frac{\pi}{10}t\right)$, met t in uren.
Bereken met behulp van de formule hoeveel procent van de tijd het huis zich minder dan 15 meter van de west-oost-as bevindt. Geef je antwoord in gehele procenten.
Bekijk het antwoord
- Stelt de vergelijkingen $30\sin\left(\frac{\pi}{10}t\right) = 15$ en $30\sin\left(\frac{\pi}{10}t\right) = -15$ op die opgelost moeten worden (1p)
- Beschrijft hoe deze vergelijkingen opgelost kunnen worden (1p)
- Vindt t = 1,66…, 8,33…, 11,66… en 18,33… uur (1p)
- Komt op 6,66… uur per periode van 20 uur, dus 33% (1p)
Als de kandidaat slechts één van de vergelijkingen heeft opgelost en daarna met symmetrie tot het juiste antwoord is gekomen, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen. Als de kandidaat slechts één van de vergelijkingen correct heeft opgelost, voor deze vraag maximaal twee scorepunten toekennen.
2021, tijdvak 1: Mathematical Bridge
Opgavetekst
figuur

Tekening van de Mathematical Bridge als deel van een cirkel. De onderkant van de brug is de boog, met een breedte van 12,19 m. Het middelpunt O ligt onder de boog, en de straal van O naar de boog is 9,75 m. De balken van de brug raken de boog. De oorsprong O is het punt onder het midden van de brug, zoals in de vraag aangegeven.
Vraag 10 3 punten
De onderkant van de brug is 12,19 m breed en wordt beschouwd als een deel van een cirkel met straal 9,75 m. De standaardformule voor een cirkel met middelpunt (0, 0) en straal r is $x^2 + y^2 = r^2$. Wanneer we de oorsprong O kiezen zoals in de figuur aangegeven, dan geldt voor de hoogte van de onderkant van de brug $y = \sqrt{95{,}0625 - x^2}$, met x en y in meters.
Toon aan dat de formule inderdaad past bij dit model.
Bekijk het antwoord
- Gebruikt $x^2 + y^2 = r^2$ met r = 9,75 (1p)
- Komt op $y^2 = 9{,}75^2 - x^2 = 95{,}0625 - x^2$ (1p)
- Beredeneert dat de negatieve wortel $y = -\sqrt{95{,}0625 - x^2}$ hier niet van toepassing is, omdat de onderkant van de brug boven O ligt (1p)
Vraag 11 3 punten
Er varen veel bootjes onder de brug door. Het is daarom belangrijk om te weten hoe hoog de onderkant van de brug op bepaalde punten is ten opzichte van de waterspiegel. De onderkant van de brug wordt beschreven door $y = \sqrt{95{,}0625 - x^2}$, met x en y in meters en O zoals in de figuur.
Bereken het hoogteverschil tussen het beginpunt en het hoogste punt van de onderkant van de brug. Geef je antwoord in gehele cm.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt dat het hoogste punt op (0; 9,75) ligt, dus op een hoogte van 9,75 m (1p)
- Berekent het begin van de boog op x = −6,095: $y = \sqrt{95{,}0625 - 6{,}095^2} \approx 7{,}61$ m (1p)
- Geeft het hoogteverschil: 9,75 − 7,61 = 2,14 m, dus 214 cm (1p)
2021, tijdvak 2: Dichtheidshoogte
Vraag 5 3 punten
In het model van de standaardatmosfeer geldt voor de luchtdruk: $L = 1013{,}25\cdot\left(1-\frac{0{,}0065\,h}{288{,}15}\right)^{5{,}2561}$ met L de luchtdruk in hectopascal (hPa) en h de hoogte in meter (m). De luchtdruk L is nooit kleiner dan nul. Vanaf een bepaalde hoogte geeft de formule voor L geen uitkomsten meer. Onderzoek vanaf welke hoogte dat is. Geef je antwoord in hele kilometers.
Bekijk het antwoord
- Berekent L(44 000) ≈ 6,6 · 10^-9 hPa, dus de formule geeft nog een uitkomst (1p)
- Constateert dat L(45 000) niet bestaat, de formule geeft dan geen uitkomst meer (1p)
- Geeft het antwoord: vanaf 45 km (de grens ligt bij h = 44 330,7 m) (1p)
Altijd 3 scorepunten toekennen, ongeacht of er een antwoord is en ongeacht het gegeven antwoord (tweede aanvulling op het correctievoorschrift, bij vraag 5: sommige rekenmachines kunnen L = 0 oplossen en dat geeft een onterecht voordeel). De onderdelen hieronder zijn alleen de uitwerking van het model. Het model geeft als grens h = 44 330,7 m, dus vanaf 45 km.
Vraag 6 3 punten
In het model neemt de temperatuur af bij toenemende hoogte. Voor de temperatuur geldt $T = 15 - 0{,}0065\,h$ met T in °C en h in m. Voor de luchtdruk geldt $L = 1013{,}25\cdot\left(1-\frac{0{,}0065\,h}{288{,}15}\right)^{5{,}2561}$ met L in hPa. Bereken volgens het model de luchtdruk op de hoogte waar de temperatuur -56,5 °C is. Geef je antwoord in hPa en in één decimaal.
Bekijk het antwoord
- Beschrijft hoe de vergelijking 15 - 0,0065h = -56,5 opgelost kan worden (1p)
- Geeft de oplossing h = 11 000 m (1p)
- Berekent de luchtdruk L(11 000) ≈ 226,3 hPa (1p)
Het goede antwoord is 226,3 hPa, bij h = 11 000 m.
Vraag 8 4 punten
Het berekenen van de dichtheidshoogte D gaat als volgt. 1: meet de werkelijke luchtdruk en bereken met de formule voor L de bijbehorende theoretische hoogte, de drukhoogte h_P (in m). 2: bereken de theoretische temperatuur T_P die volgens het model hoort bij deze drukhoogte, met $T = 15 - 0{,}0065\,h$. 3: meet de werkelijke temperatuur T_W. 4: voor de dichtheidshoogte geldt $D = h_P + 36{,}576\cdot(T_W - T_P)$ met D en h_P in m, T_W en T_P in °C. De piloot van een vliegtuig wil haar landing inzetten. De luchtdrukmeter geeft 990 hPa aan, de temperatuur is 21,4 °C. Bereken de dichtheidshoogte die hierbij hoort. Geef je antwoord in hele meters.
Bekijk het antwoord
- Beschrijft hoe de vergelijking 1013,25 · (1 - 0,0065h / 288,15)^5,2561 = 990 opgelost kan worden (1p)
- Berekent de drukhoogte h_P ≈ 195,3 m (1p)
- Berekent de theoretische temperatuur T_P = 15 - 0,0065 · 195,3 ≈ 13,7 °C (1p)
- Berekent D = 195,3 + 36,576 · (21,4 - 13,7) ≈ 475,8, dus D = 476 m (1p)
Het goede antwoord is 476 m (h_P ≈ 195,3 m, T_P ≈ 13,7 °C, D ≈ 475,8). Afronden van tussenantwoorden die tot een ander eindantwoord leidt, kost 1 punt (vakspecifieke regel 4a).
Vraag 9 3 punten
Er bestaat een vuistregel om de drukhoogte h_P te bepalen: $h_P = 8{,}23\cdot(1013{,}25 - M)$ met M de gemeten luchtdruk in hPa en h_P in m. Door deze formule voor de drukhoogte in te vullen in de formule voor de temperatuur in het model van de standaardatmosfeer, kan een lineair verband worden opgesteld tussen M en T_P. Dit verband heeft de vorm $T_P = a\cdot M + b$ met M in hPa en T_P in °C. Bereken de waarden van a en b. Geef a en b in drie decimalen.
Bekijk het antwoord
- Stelt op: T_P = 15 - 0,0065 · (8,23 · (1013,25 - M)) (1p)
- Berekent a = -0,0065 · 8,23 · (-1) = 0,053 (1p)
- Berekent b = 15 - 0,0065 · 8,23 · 1013,25 = -39,204 (1p)
Het goede antwoord is a = 0,053 en b = -39,204, uit T_P = 15 - 0,0065 · 8,23 · (1013,25 - M).
2021, tijdvak 2: Beweging
Opgavetekst
figuur

In de figuur is in een assenstelsel een verkleind model van het kunstwerk weergegeven, met de x- en y-waarden in mm. De oorsprong O staat links, de x-as loopt naar rechts. De bovenste golvende lijn hoort bij de buitenrand van de linker balk, de lijn daaronder bij de binnenrand van de linker balk. De gestippelde golvende lijnen onderaan horen bij de rechter balk. De denkbeeldige verticale lijn door het midden van het kunstwerk is de lijn waarop de balken elkaar raken.
Vraag 10 4 punten
Op de foto is de breedte van de rechter balk precies de helft van die van de linker balk. In de figuur is de formule van de bovenste sinusoïde $y = 5{,}70 + 1{,}90\sin\left(\frac{\pi}{22}(x-33)\right)$ dus die hoort bij de buitenrand van de linker balk op de foto. De sinusoïde daaronder in de figuur hoort bij de binnenrand van de linker balk op de foto. De formule van de onderste sinusoïde in de figuur heeft de vorm $y = a + b\sin(c(x-d))$ Bereken mogelijke waarden voor a, b, c en d in deze formule. Geef a, b en c in twee decimalen en d in gehelen.
Bekijk het antwoord
- Geeft a = -5,70 / 2 = -2,85 (de evenwichtsstand) (1p)
- Geeft b = 1,90 / 2 = 0,95, of b = -0,95 bij de tweede mogelijkheden (1p)
- Geeft c = π/22 ≈ 0,14, de periode is 44 (1p)
- Geeft d = 11 bij b = 0,95, of d = 33 bij b = -0,95 (1p)
Mogelijke goede antwoorden zijn a = -2,85, b = 0,95, c = 0,14 en d = 11, of a = -2,85, b = -0,95, c = 0,14 en d = 33 (correctievoorschrift, bij vraag 10). Een goede combinatie geeft de punten, ook als de leerling een van beide mogelijkheden kiest.
Vraag 11 5 punten
In het verkleinde model zijn de x- en y-waarden de afmetingen in mm. De sinusoïde die hoort bij de binnenrand van de linker balk, is de sinusoïde daaronder in de figuur. In werkelijkheid zijn de afmetingen van het kunstwerk 80 keer zo groot als die van het model. Stel een formule op voor de werkelijke afstand in cm tussen de binnenrand van de linker balk en de denkbeeldige verticale lijn door het midden van het kunstwerk, uitgedrukt in x, de hoogte vanaf de grond in cm.
Bekijk het antwoord
- Stelt de formule van de binnenrand in het model op: y = 1,90 + 1,90 sin(π/22 (x - 33)) (1p)
- Rekent de evenwichtsstand en amplitude om: 1,90 · 80 = 152 mm, dus 15,2 cm (1p)
- Rekent het x-coördinaat van het beginpunt om: 33 · 80 / 10 = 264 cm (1p)
- Rekent de periode om: 44 · 80 / 10 = 352 cm, dus c = 2π/352 = π/176 (1p)
- Geeft de formule y = 15,2 + 15,2 sin(π/176 (x - 264)) (1p)
Opmerkingen uit het correctievoorschrift: als het omrekenen van mm naar cm is vergeten, komt daarvoor in totaal 1 scorepunt in mindering. Als de waarde van c als decimaal getal wordt gegeven, komt daarvoor geen scorepunt in mindering. De formule van de binnenrand in het model is y = 1,90 + 1,90 sin(π/22 (x - 33)).
tabel
| datum | 1 jan | 1 feb | 1 mrt | 1 apr | 1 mei | 1 jun |
|---|---|---|---|---|---|---|
| t | 0 | 31 | 59 | 90 | 120 | 151 |
| datum | 1 jul | 1 aug | 1 sep | 1 okt | 1 nov | 1 dec |
|---|---|---|---|---|---|---|
| t | 181 | 212 | 243 | 273 | 304 | 334 |
Vraag 12 3 punten
De maximale hoogte waarop de zon op een bepaalde dag in 2021 staat, wordt bij benadering gegeven door de formule $H = 38{,}0 + 23{,}5\sin(0{,}0172(t-80))$ Hierin is H de hoogte van de zon boven de horizon in graden en t de betreffende dag in het jaar, met t = 0 op 1 januari 2021. Als de maximale hoogte van de zon op een dag 45 graden is, wordt de schaduw van het kunstwerk op dat moment even lang als het kunstwerk zelf. Dit gebeurt op twee dagen in 2021, op 8 april voor het eerst. Bereken op welke andere dag in 2021 dit voor de tweede keer gebeurt. Je kunt hierbij de tabel gebruiken.
Bekijk het antwoord
- Stelt de vergelijking 45 = 38,0 + 23,5 sin(0,0172(t - 80)) op en beschrijft hoe die opgelost kan worden (1p)
- Berekent t ≈ 97,5 en t ≈ 245,0 (1p)
- Geeft als de tweede dag 3 september (1p)
Het goede antwoord is 3 september: de vergelijking geeft t ≈ 97,5 en t ≈ 245,0, en t = 245 is 3 september (t = 243 is 1 september).
2021, tijdvak 2: Kaartenhuis
Opgavetekst
figuur

Schematische tekening van een kaartenhuis van vier lagen, gebouwd volgens de driehoeksconstructie. De lagen staan van boven naar beneden: laag 1 tot en met laag 4. De schuine lijnen zijn de staande kaarten. De gestippelde lijnen zijn de liggende kaarten: in laag 1 ligt er geen, in laag 2 één, in laag 3 twee en in laag 4 drie.
Vraag 17 3 punten
Omdat je bij het bouwen van een kaartenhuis met de n-de laag begint, moet je van tevoren weten uit hoeveel lagen een kaartenhuis bestaat als je weet hoeveel speelkaarten je gebruikt. Daarvoor is het handig om een formule te hebben waarin n wordt uitgedrukt in T. De formule $T = \frac{3}{2}\left(n+\frac{1}{6}\right)^2 - \frac{1}{24}$ is te herleiden tot een formule van de vorm $n = \sqrt{aT+b}+c$ Geef de waarden van a, b en c in twee decimalen.
Bekijk het antwoord
- Herleidt tot $\left(n+\frac{1}{6}\right)^2 = \frac{2}{3}T + \frac{1}{36}$ (of een gelijkwaardige vorm) (1p)
- Trekt de wortel en schrijft $n = \sqrt{\frac{2}{3}T+\frac{1}{36}}-\frac{1}{6}$ (1p)
- Geeft a = 0,67, b = 0,03 en c = -0,17 in twee decimalen (1p)
Het goede antwoord is a = 0,67, b = 0,03 en c = -0,17 (exact a = 2/3, b = 1/36 en c = -1/6).
2021, tijdvak 3: Jongleren
Opgavetekst
Figuur

Een jongleurpakket: drie identieke ringen, drie identieke ballen en drie identieke kegels.
Vraag 2 3 punten
De formule van Shannon luidt $2(V+H) = B(L+H)$. Hierin is V de vluchttijd (in seconden), H de handtijd (in seconden), L de leegtijd (in seconden) en B het aantal ballen dat je gebruikt. De formule geldt alleen als alle ballen op dezelfde manier van de ene naar de andere hand worden gegooid, dus even snel en even hoog. Beredeneer met behulp van de formule van Shannon dat bij jongleren met drie ballen de vluchttijd langer zal zijn dan de leegtijd.
Bekijk het antwoord
- Vult B = 3 in en komt op $2(V+H) = 3(L+H)$, ofwel $2V+2H = 3L+3H$ (1p)
- Concludeert dat $2V > 3L$, omdat $2H < 3H$ (of: $V+H > L+H$, omdat $2 < 3$) (1p)
- Concludeert dat $V > L$, dus de vluchttijd is langer dan de leegtijd (1p)
Vraag 3 4 punten
Gegeven is de formule van Shannon $2(V+H) = B(L+H)$, met V de vluchttijd, H de handtijd, L de leegtijd en B het aantal ballen. De formule van Shannon kan worden herleid tot $H = \frac{2V-BL}{B-2}$. Geef deze herleiding.
Bekijk het antwoord
- Werkt de haakjes uit en komt op $2V + 2H = BL + BH$ (1p)
- Komt tot $2H - BH = BL - 2V$ (1p)
- Komt tot $H(2 - B) = BL - 2V$ (1p)
- Komt tot $H = \frac{2V-BL}{B-2}$ of $H = \frac{BL-2V}{2-B}$ (1p)
2021, tijdvak 3: Temperatuursverwachting
Opgavetekst
Figuur 1 Temperatuurverwachting van het KNMI voor 22 tot en met 28 januari 2018

Lijngrafiek van de verwachte temperatuur in °C. Verticale as: temperatuur, van -25 tot 20 °C. Horizontale as: de dagen ma 22-01, di 23-01, wo 24-01, do 25-01, vr 26-01, za 27-01 en zo 28-01. Twee stippellijnen: de bovenste bij 6,0 °C (gemiddelde maximumtemperatuur) en de onderste bij 0,4 °C (gemiddelde minimumtemperatuur).
Figuur 2 Modelgrafiek voor 22 tot 29 januari

Sinusoïde van de temperatuur in °C tegen de tijd in dagen. Verticale as: temperatuur, van 0 tot 6 °C. Horizontale as: tijd in dagen, van 0 tot 7. De grafiek heeft zeven toppen en zeven dalen; de toppen liggen op 6,0 °C en de dalen op 0,4 °C (stippellijnen). Eén periode duurt één dag.
Vraag 19 4 punten
Figuur 2 toont de modelgrafiek voor 22 tot 29 januari. De gemiddelde minimumtemperatuur is 0,4 °C en de gemiddelde maximumtemperatuur is 6,0 °C. Als de temperatuur normaal is voor de tijd van het jaar, schommelt de temperatuur tussen die twee waarden. Je kunt deze grafiek modelleren met een sinusoïde van de volgende vorm: $T_J = d + a \cdot \sin(b(t - c))$. Hierin is $T_J$ de temperatuur in °C in de week van 22 januari en $t$ de tijd in dagen met $t = 0$ op 22 januari om 00:00 uur. In het model nemen we aan dat de laagste temperatuur zich steeds voordoet om 03:00 uur en de hoogste temperatuur steeds om 15:00 uur. Stel een formule op voor $T_J$.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt de evenwichtsstand $d = \frac{6+0{,}4}{2} = 3{,}2$ en de amplitude $a = 6 - 3{,}2 = 2{,}8$ (1p)
- Bepaalt de periode: één dag, dus $b = \frac{2\pi}{1} = 2\pi \approx 6{,}28$ (1p)
- Redeneert dat de minimumtemperatuur om 03:00 uur wordt bereikt en dat de grafiek een kwart periode later, om 09:00 uur, door de evenwichtsstand stijgt (1p)
- Komt op $c = \frac{9}{24} = 0{,}375$, dus $T_J = 3{,}2 + 2{,}8 \cdot \sin(2\pi(t - 0{,}375))$ (of $T_J = 3{,}2 + 2{,}8 \cdot \sin(6{,}28\ldots(t - 0{,}375))$) (1p)
Tabel
| 1 april | 1 mei | |
|---|---|---|
| gemiddeld minimum | 5,3 | 9,2 |
| gemiddeld maximum | 14,2 | 18,1 |
Vraag 20 3 punten
Het model voor de verwachte temperatuur T in °C in april is $T = 0{,}13t + 9{,}75 + 4{,}45\sin(2\pi(t - 0{,}375))$, met $t$ de tijd in dagen en $t = 0$ op 1 april om 00:00 uur. De tabel geeft de gemiddelde minimum- en maximumtemperatuur op 1 april en op 1 mei. Tussen 1 april en 1 mei nemen de gemiddelde minimum- en maximumtemperatuur lineair toe. Laat met een berekening zien hoe je de getallen 0,13 en 9,75 kunt afleiden uit de gegevens.
Bekijk het antwoord
- Het inzicht dat de evenwichtsstand van de sinusoïde het gemiddelde is van de twee lineair stijgende lijnen (1p)
- Berekent de richtingscoëfficiënt: $\frac{9{,}2 - 5{,}3}{30} = 0{,}13$ (of $\frac{13{,}65 - 9{,}75}{30} = 0{,}13$, met het gemiddelde op 1 mei van $\frac{9{,}2 + 18{,}1}{2} = 13{,}65$) (1p)
- Berekent de gemiddelde temperatuur op $t = 0$: $\frac{5{,}3 + 14{,}2}{2} = 9{,}75$ (1p)
Figuur 3 Temperatuuranomalie in april 2018

Liggend staafdiagram van de temperatuuranomalie in °C voor de dagen 1 tot en met 30 april 2018. De dagen staan verticaal, dag 1 onderaan en dag 30 bovenaan, aangeduid met 'datum in april 2018'. De temperatuuranomalie staat horizontaal, van 8 links via 0 in het midden naar -6 rechts. Staven die naar links lopen zijn positief, staven die naar rechts lopen zijn negatief. De staven voor 29 en 30 april ontbreken en moeten worden getekend.
Vraag 21 4 punten
Het model voor de verwachte temperatuur T_A in °C in april is $T_A = 0{,}13t + 9{,}75 + 4{,}45\sin(2\pi(t - 0{,}375))$, met $t$ de tijd in dagen en $t = 0$ op 1 april om 00:00 uur. Volgens het model is de temperatuur om 21:00 uur precies gelijk aan de gemiddelde temperatuur op die dag; dat is de theoretische dagtemperatuur. De temperatuuranomalie is het verschil tussen de werkelijke dagtemperatuur en de theoretische dagtemperatuur. Bijvoorbeeld: op 5 april 2018 was de theoretische dagtemperatuur 10,4 °C en de werkelijke dagtemperatuur 5,9 °C, dus de temperatuuranomalie is 5,9 - 10,4 = -4,5 °C. Op 29 april 2018 was de werkelijke dagtemperatuur 9,2 °C. Op 30 april 2018 was dit 9,5 °C. Bereken de temperatuuranomalieën van de laatste twee dagen van april 2018 en teken deze er in de grafiek op de uitwerkbijlage bij.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt $t = 28{,}875$ voor 29 april om 21:00 uur en $t = 29{,}875$ voor 30 april om 21:00 uur (1p)
- Berekent de theoretische dagtemperaturen op 29 en 30 april: 13,5 en 13,6 °C (1p)
- Berekent de temperatuuranomalieën: -4,3 °C op 29 april en -4,1 °C op 30 april (1p)
- Tekent de twee waarden als staafjes in de grafiek op de uitwerkbijlage (1p)
Twee staafjes in de grafiek van de temperatuuranomalie op de uitwerkbijlage: bij 29 april een staafje op -4,3 °C en bij 30 april een staafje op -4,1 °C. De staafjes lopen naar rechts, de kant van de negatieve waarden.
Bij het tekenen van de staafjes in de grafiek is een marge van 1 mm toegestaan.
2019, tijdvak 1: Goudplevieren
Opgavetekst
figuur 1 Goudplevier

Puntdiagram met zwarte stippen: het aantal goudplevieren in Nederland per jaar, van 1975 tot en met 2012. Door de stippen loopt een kromme die de trend aangeeft. Horizontale as: jaar, met labels '75 tot '10 per vijf jaar; de laatste stippen horen bij '11 en '12. Verticale as: aantal, van 0 tot 50 000. Afleesbaar: de trendkromme ligt rond 2005 op ongeveer 30 000 en rond 2012 op ongeveer 27 000. Het hoogste punt van de trend ligt rond 2000, op ongeveer 31 000.
figuur 2

Twee grafieken onder elkaar met dezelfde horizontale as: dagen na het begin van de gewichtstoename, van 0 tot 60. Open stippen zijn waarnemingen in het najaar, dichte stippen in het voorjaar. Bovenste grafiek: lichaamsgewicht (g), verticale as van 180 tot 260. De trend voorjaar loopt steil omhoog, van ongeveer 198 bij 0 dagen naar ongeveer 256 bij 26 dagen. De trend najaar loopt flauw omhoog, met 0,6 g per dag, van ongeveer 207 bij 0 dagen naar ongeveer 238 bij 60 dagen. Onderste grafiek: hoeveelheid vet (g), verticale as van 0 tot 80. De trend najaar loopt omhoog met 0,6 g per dag, van ongeveer 25 naar ongeveer 60. De trend voorjaar is horizontaal, op ongeveer 16 g.
Vraag 2 4 punten
In figuur 2 zie je het resultaat van een onderzoek naar de gewichtstoename van goudplevieren: van een aantal op verschillende tijdstippen gevangen goudplevieren is het gewicht en/of de hoeveelheid vet bepaald. De open stippen horen bij waarnemingen in het najaar en de dichte stippen bij waarnemingen in het voorjaar. Ook zijn de trendlijnen getekend. Op grond van specifieke biologische kenmerken kunnen de onderzoekers bepalen wanneer de gewichtstoename van een goudplevier begint. Aan de hand van de trendlijnen in figuur 2 kun je onderzoeken of de volgende stellingen waar zijn. I: In het voorjaar is de gemiddelde gewichtstoename per dag van een goudplevier ongeveer 2 keer zo groot als in het najaar. II: De gewichtstoename in het voorjaar bestaat niet uit vet. Onderzoek voor elk van beide stellingen of deze waar is.
Bekijk het antwoord
- Stelling I: concludeert dat deze niet waar is, met de vergelijking van de helling van de trendlijnen in het lichaamsgewicht: de trend voorjaar is veel meer dan 2 keer zo steil, ongeveer 4 keer de trend najaar (2p)
- Stelling II: concludeert dat deze waar is, omdat de trendlijn voorjaar in de onderste grafiek (hoeveelheid vet) horizontaal loopt en dus niet toeneemt, terwijl het lichaamsgewicht wel toeneemt (2p)
Voor het eerste en het tweede antwoordelement mag bij een niet volledig juist antwoord 1 scorepunt worden toegekend.
2019, tijdvak 1: Kentekens
figuur Autoverkoop januari 2011 - september 2013

Lijngrafiek van de maandelijkse verkoop van nieuwe personenauto's, van januari 2011 tot en met september 2013, met een gestreepte trendlijn. Horizontale as: maanden, met labels per twee maanden. Verticale as: aantal, van 0 tot 70.000. Afleesbaar: de verkoop schommelt tot juli 2012 tussen ongeveer 40.000 en 56.000 en zakt daarna naar ongeveer 27.000 tot 35.000. In mei 2013 is de verkoop ongeveer 30.000. De trendlijn loopt van ongeveer 47.000 in januari 2011 naar ongeveer 35.000 in september 2013.
Vraag 8 3 punten
Vanaf 1 maart 2013 werd voor kentekens de serie sidecode 8 gebruikt. In oktober 2013 vraagt een verslaggever zich af tot wanneer deze serie (ongeveer) mee zal gaan. Hij maakt zelf een grafiek met daarin de verkoop van nieuwe personenauto's vanaf 2011 en maakt als bijpassend model een trendlijn met een afname van de verkoop van 375 nieuwe auto's per maand. De formule die bij dit model hoort, is: $A_n = -375n + 37250$. Hierbij is $A_n$ het aantal verkochte nieuwe auto's in maand n met n = 0 voor maart 2013, de eerste maand waarin sidecode 8 gebruikt wordt. Het model geeft voor mei 2013 een hoger aantal verkochte nieuwe auto's dan er volgens de grafiek werden verkocht. Bereken hoeveel procent hoger de uitkomst van het model is. Geef je antwoord in gehele procenten.
Bekijk het antwoord
- Leest af dat er in mei 2013 volgens de figuur 30 000 nieuwe auto's zijn verkocht (1p)
- Berekent de uitkomst van het model voor mei 2013 (n = 2): $A_2 = 36\,500$ (1p)
- Berekent het procentuele verschil: $\frac{36500 - 30000}{30000} \cdot 100\% \approx 22\%$ (1p)
Bij het aflezen mag een marge van 1000 gehanteerd worden.
2019, tijdvak 1: Verpakkingen
Opgavetekst
figuur

Tekening van een balkvormige verpakking in perspectief, links van de twee figuren. Het grondvlak is gearceerd. Langs de randen staan de letters h (hoogte, verticale rand), b (breedte van het grondvlak, onderrand voorzijde) en l (lengte van het grondvlak, zijrand).
figuur

Uitslag van het karton, rechts van de twee figuren. Het karton is 30 cm breed en 40 cm hoog; de gestippelde randen zijn de randen van het karton. In het midden staat het grondvlak (grijs), met de breedte b onderaan en de lengte l aan de rechterkant. Links en onderaan staat de letter h bij de strook van de verpakking. De uitslag eindigt precies bij de randen van het karton.
Vraag 10 3 punten
Om een verpakking in de vorm van een balk te maken, wordt een karton van 30x40 cm gebruikt. In de afbeeldingen hieronder zie je links een verpakking en rechts hoe de uitslag daarvan uit het karton geknipt wordt. Hierbij is h de hoogte, b de breedte en l de lengte van de verpakking in cm. De uitslag eindigt precies bij de randen van het karton. Van een bepaalde verpakking is de hoogte gelijk aan 3 cm. Bepaal de lengte en breedte van deze verpakking en bereken daarmee vervolgens de inhoud van deze verpakking.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt de lengte van het grondvlak: 17 cm (1p)
- Bepaalt de breedte van het grondvlak: 24 cm (1p)
- Berekent de inhoud: 17 · 24 · 3 = 1224 cm³ (1p)
Gebruikt een kandidaat de formule die verderop in deze opgave gegeven wordt, dan worden voor deze vraag geen scorepunten toegekend.
Vraag 11 4 punten
Om een verpakking in de vorm van een balk te maken, wordt een karton van 30x40 cm gebruikt. In de uitslag van het karton is h de hoogte, b de breedte en l de lengte van de verpakking in cm. De uitslag eindigt precies bij de randen van het karton. De formule voor de inhoud V in cm³ van de verpakking uitgedrukt in de hoogte h in cm is: $V = 2h^3 - 70h^2 + 600h$. Toon, zonder getallenvoorbeelden, aan dat deze formule juist is.
Bekijk het antwoord
- Leidt af dat de breedte $b = 30 - 2h$ is (1p)
- Leidt af dat de lengte $l = 20 - h$ is, bijvoorbeeld uit $l = \frac{40 - 2h}{2}$ (1p)
- Stelt de inhoud op als $V = (30 - 2h) \cdot (20 - h) \cdot h$ (1p)
- Herleidt tot $V = 2h^3 - 70h^2 + 600h$ (1p)
Vraag 13 4 punten
Om de efficiëntie E van een verpakking met een inhoud V en een oppervlakte A te weten te komen, vergelijk je de inhoud V van die verpakking met de inhoud van een bol met diezelfde oppervlakte A. Er geldt: formule 1: $E = \frac{\text{inhoud V van verpakking met oppervlakte A}}{\text{inhoud van bol met oppervlakte A}}$. Voor een bol geldt het volgende: formule 2: oppervlakte bol = $12{,}57r^2$; formule 3: inhoud bol = $4{,}19r^3$. In deze formules is r de straal van de bol. Uitgaande van de formules 1, 2 en 3 geldt voor de efficiëntie van een verpakking de volgende formule: $E = \frac{V}{4{,}19\left(\sqrt{0{,}08A}\right)^3}$. Toon met de formules 1, 2 en 3 aan dat deze laatste formule juist is.
Bekijk het antwoord
- Leidt uit de oppervlakte van de bol af dat $r^2 = \frac{A}{12{,}57} \approx 0{,}08A$ (1p)
- Leidt daaruit af dat $r^3 = \left(\sqrt{0{,}08A}\right)^3$ (1p)
- Berekent de inhoud van de bol: $4{,}19 r^3 = 4{,}19 \left(\sqrt{0{,}08A}\right)^3$ (1p)
- Stelt de efficiëntie op als inhoud V gedeeld door de inhoud van de bol, en komt daarmee op $E = \frac{V}{4{,}19\left(\sqrt{0{,}08A}\right)^3}$ (1p)
2019, tijdvak 1: Groningse aardbevingen
Opgavetekst
figuur 1

Twee trapvormige lijnen over de jaren '89 tot en met '11. Linker verticale as: jaarlijks aantal aardbevingen, van 0 tot 60. Rechter verticale as: gasproductie in miljarden m3 per jaar, van 0 tot 60. Horizontale as: jaar. Voorbeelden die af te lezen zijn: in 1993 zeven aardbevingen en 42 miljard m3 gas; in 2000 ongeveer 3 aardbevingen en ongeveer 22 miljard m3 gas; in 2003 ongeveer 27 miljard m3 gas en in 2004 meer aardbevingen dan in 2003; in 2011 ongeveer 31 aardbevingen en ongeveer 47 miljard m3 gas.
Vraag 17 3 punten
De formules van de overige lijnen in figuur 2 kunnen worden afgeleid van die voor de magnitudes ≥ 1,5. Bekijk de grafiek voor de magnitudes ≥ 2,0. Deze grafiek is 85 maanden later op dezelfde hoogte als de grafiek voor magnitudes ≥ 1,5. Hieronder staan vier formules. Een van de vier is juist voor de magnitudes ≥ 2,0. A: $A_{2,0} = 12 \cdot e^{0{,}013(t+85)}$ met t = 0 voor april 1994. B: $A_{2,0} = 12 \cdot e^{0{,}013(t-85)}$ met t = 0 voor april 1994. C: $A_{2,0} = 12 \cdot e^{0{,}013t+85}$ met t = 0 voor april 1994. D: $A_{2,0} = 12 \cdot e^{0{,}013t-85}$ met t = 0 voor april 1994. Beredeneer welke van de vier formules juist is.
Bekijk het antwoord
- Redeneert dat de grafiek 85 maanden naar rechts verschuift, zodat t vervangen wordt door t - 85 (of: laat met een berekening zien dat formule B door het punt (85, 12) gaat) (2p)
- Concludeert dat formule B de juiste formule is (1p)
Voor het eerste antwoordelement mogen uitsluitend 0 of 2 scorepunten worden toegekend. Aanvulling op het correctievoorschrift (pagina 11, vraag 17): als een kandidaat met een correcte redenering tot de conclusie komt dat geen van de vier formules juist is, hiervoor alle scorepunten toekennen.
figuur 3

Dalende kromme van het percentage aardbevingen boven een bepaalde magnitude (N) tegen de magnitude van de aardbeving op de schaal van Richter (M). Horizontale as: M, van 0 tot 2,5, met streepjes per 0,5. Verticale as: N, het percentage aardbevingen boven magnitude M, van 0 tot 100, met streepjes per 10. Afleesbaar: bij M = 0 is N = 100; bij M = 1,0 is N = 10; bij M = 2,0 is N ongeveer 1. De kromme daalt snel en vlakt daarna af tot bijna 0.
Vraag 18 3 punten
In een rapport van het Staatstoezicht op de Mijnen wordt geconstateerd dat er een duidelijk verband is tussen de magnitude en het percentage aardbevingen boven die magnitude. In figuur 3 is dat verband weergegeven. Zo is bijvoorbeeld af te lezen dat 10% van de aardbevingen een magnitude boven de 1,0 heeft. Bij deze grafiek hoort de volgende formule: $N = 10^{a - M}$. Hierbij is M de magnitude en N het percentage van de aardbevingen boven magnitude M. Laat met een berekening zien dat geldt: $a = 2$.
Bekijk het antwoord
- Gebruikt een punt van de grafiek, bijvoorbeeld M = 1 met N = 10, of M = 0 met N = 100 (1p)
- Stelt de vergelijking op, bijvoorbeeld $10 = 10^{a - 1}$ (of $100 = 10^{a - 0}$) (1p)
- Lost op tot $a = 2$, en ziet dat dit overeenkomt met het gegeven punt (1,0; 10) (1p)
Vraag 19 3 punten
Omgekeerd kun je je ook afvragen welke magnitude de (bijvoorbeeld) 20% zwaarste aardbevingen minstens hadden. Om vragen als deze te beantwoorden, is het handig de formule te herschrijven. De formule $N = 10^{2 - M}$ is te herleiden tot $M = p + q \cdot \log(N)$. Bereken p en q.
Bekijk het antwoord
- Schrijft de logaritme van de formule op: $\log(N) = 2 - M$ (1p)
- Herleidt tot $M = 2 - \log(N)$, dus p = 2 en q = -1 (2p)
2019, tijdvak 2: Lengtegroei bij jongens
Opgavetekst
Figuur 1 De componenten L1, L2 en L3 van het KKP-model

Grafiek met de lengte in cm (van 0 tot 200) tegen de leeftijd in jaren (van 0 tot 21). Getekend zijn de componenten L1, L2 en L3, elk met een label, en de som L1 + L2 + L3.
Vraag 10 4 punten
De som van L1, L2 en L3 levert de lengte L van een jongen. Hierbij is L1 = 76,4 − 19,4 · 0,9704^w (w de leeftijd in weken), L2 = −0,235t² + 9,5t − 4,7 en L3 = 16,1 / (1 + e^(−16,4 + 1,2t)) (t de leeftijd in jaren, L in cm). L kan met de volgende formule beschreven worden: $L = -19{,}4 \cdot 0{,}2096^{t} - 0{,}235t^2 + 9{,}5t + 71{,}7 + \frac{16{,}1}{1 + e^{-16{,}4 + 1{,}2t}}$ Hierbij is L in cm en t de leeftijd in jaren. Laat zien hoe deze formule met behulp van de drie genoemde componenten kan worden opgesteld.
Bekijk het antwoord
- Vertaalt w in t: w = 52t, zodat L1 = 76,4 − 19,4 · 0,9704^(52t) ≈ 76,4 − 19,4 · 0,2096^t. (1p)
- Stelt L1 + L2 op: 76,4 − 19,4 · 0,2096^t − 0,235t² + 9,5t − 4,7. (1p)
- Herleidt L1 + L2 tot −19,4 · 0,2096^t − 0,235t² + 9,5t + 71,7. (1p)
- Telt L3 erbij: L = L1 + L2 + L3 = −19,4 · 0,2096^t − 0,235t² + 9,5t + 71,7 + 16,1 / (1 + e^(−16,4 + 1,2t)). (1p)
Figuur 2 Afwijking van het KKP-model (vergroot op de uitwerkbijlage)

Vergrote versie van figuur 2. Linker verticale as: lengte in cm, van 65 tot 245. Rechter verticale as: afwijking in cm, van −0,4 tot 0,5. Horizontale as: leeftijd in jaren, van 1 tot 21 (erratum: in het examen stond hier ‘lengte’; dat moet ‘leeftijd’ zijn). Getekend: de KKP-formule (model), de echte lengte (werkelijkheid) en de afwijking (gestippelde onregelmatige lijn). Afleesbaar volgens het correctievoorschrift: op leeftijd 1 jaar een afwijking van ongeveer −0,26 cm bij een lengte van 76 cm; op leeftijd 13 jaar een afwijking van ongeveer 0,42 cm bij een lengte van 162 cm.
Vraag 11 5 punten
In figuur 2 is af te lezen bij welke leeftijd de absolute afwijking van de berekende gemiddelde lengte met de KKP-formule ten opzichte van de echte groeigegevens het grootst is. Op de horizontale as staat ‘leeftijd’ (in jaren); in het examen stond hier ‘lengte’, zie de erratum. De figuur staat ook, vergroot, op de uitwerkbijlage. Bepaal met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage bij welke leeftijd die afwijking relatief het grootst is. Licht je antwoord toe.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt de afwijking (−)0,26 cm en de lengte 76 cm op leeftijd 1 jaar. (1p)
- Bepaalt de afwijking 0,42 cm en de lengte 162 cm op leeftijd 13 jaar. (1p)
- Berekent de procentuele afwijkingen op deze momenten: 0,34…% respectievelijk 0,25…%. (2p)
- Antwoord: op een leeftijd van 1 jaar is die afwijking relatief het grootst. (1p)
Erratum VW-1024-a-19-2-ou-E: onder de horizontale as staat ‘leeftijd’ in plaats van ‘lengte’. Afgelezen afwijkingen mogen 0,02 cm afwijken, afgelezen lengtes 2 cm. Het derde onderdeel (de procentuele afwijkingen) levert bij een niet volledig juist antwoord 1 punt op. Baseert de kandidaat zijn redenering op minstens twee waarnemingen bij andere leeftijden dan 1 en 13 jaar, dan ten hoogste 3 punten voor deze vraag.
2019, tijdvak 2: Wetmatige beweging
Opgavetekst
Figuur 2 Vier voorbeelden van zwarte vormen

Vier voorbeelden van zwarte vormen in een 3×3-rooster van 9 vierkanten. In elk voorbeeld is het middelste vierkant zwart. De vormen zijn op de afbeelding te zien.
Vraag 15 3 punten
De totale oppervlakte in cm² van de gebruikte vormen bij n schillen noemen we O(n). Voor O(n) is een formule opgesteld: $(1)\quad O(n) = 1 \cdot 4 + n \cdot (2 + 2 + 6 + 6) + \tfrac{1}{2} \cdot n \cdot (1 + 2n - 1) \cdot (1 + 3 + 3 + 9)$ Deze formule is te herschrijven als: $(2)\quad O(n) = (4n + 2)^2$. Laat zien dat beide formules (1) en (2) te herleiden zijn tot dezelfde formule.
Bekijk het antwoord
- Herleidt ½ · n · (1 + 2n − 1) tot n². (1p)
- Schrijft formule (1) om tot O(n) = 4 + 16n + 16n². (1p)
- Schrijft formule (2) om tot O(n) = (4n + 2)² = 16n² + 16n + 4 = 4 + 16n + 16n², zodat beide formules dezelfde zijn. (1p)
Vraag 16 4 punten
Formule (2) van de totale oppervlakte is $O(n) = (4n + 2)^2$. Deze formule is een directe formule. We kunnen deze formule ook gebruiken om een recursieve formule op te stellen voor O(n). Zo’n formule heeft de vorm: $O(n + 1) = O(n) + a \cdot n + b$ met $O(0) = 4$. Bereken de waarden van a en b.
Bekijk het antwoord
- Stelt op dat O(1) = 4 + b, uit O(0) = 4. (1p)
- Berekent O(1) = 36, dus b = 32. (1p)
- Berekent O(2) = O(1) + a · 1 + b = 36 + a + 32. (1p)
- Antwoord: O(2) = 100, dus a = 32 (en b = 32). (1p)
Ook goed (zelfde 4 punten): O(n + 1) = (4n + 6)² = 16n² + 48n + 36, daaruit O(n + 1) − O(n) = 32n + 32, dus a = 32 en b = 32.
2018, tijdvak 1: Windenergie
Opgavetekst
Figuur

Drie lijnen in een assenstelsel. Wind op zee (kz) is een streep-stip-lijn, wind op land (kl) een gestreepte lijn en de marktprijs (km) een doorgetrokken lijn. Verticale as: kostprijs in cent per kWh, van 0 tot 20. Horizontale as: 1-1-'09 tot 1-1-'21, met een streepje per twee jaar.
| Jaar | Wind op zee (kz) | Wind op land (kl) | Marktprijs (km) |
|---|---|---|---|
| 2009 | 18 | 10 | 4,3 |
| 2021 | 8 | 6,3 | 7,7 |
Vraag 1 5 punten
In de figuur wordt de kostprijs van windenergie vergeleken met de kosten van energie in een traditionele kolencentrale (de marktprijs). De kostprijs van windenergie van windmolens op land is $l_k = -0,31 \cdot t + 10,0$, met k de prijs in cent per kWh en t de tijd in jaren met t = 0 op 1 januari 2009. Stel met behulp van de figuur een formule op voor de kostprijs van windenergie van windmolens op zee en bereken daarmee in welk jaar de windenergie van land en die van zee evenveel kosten.
Bekijk het antwoord
- Leest twee punten van de kostprijs van windenergie op zee af uit de figuur, bijvoorbeeld (0; 18) en (12; 8) (1p)
- Berekent de richtingscoëfficiënt: (8 - 18) / (12 - 0) = -0,83... (1p)
- Stelt de formule op: $k_z = -0,83... \cdot t + 18$ (1p)
- Beschrijft hoe de vergelijking $-0,83... \cdot t + 18 = -0,31 \cdot t + 10,0$ opgelost kan worden (1p)
- Komt op t = 15,2... en dus in het jaar 2024 (1p)
Een richtingscoëfficiënt tussen -0,86 en -0,80 is goed, ook als die uit andere afgelezen punten komt; daarvoor geen aftrek. Ook -0,83 in de formule voor kz kost geen punt.
Vraag 2 4 punten
De marktprijs is $k_m = 0,28 \cdot t + 4,3$ en de kostprijs van windenergie van windmolens op land is $l_k = -0,31 \cdot t + 10,0$, met k in cent per kWh en t in jaren met t = 0 op 1 januari 2009. Rond 2011 was de kostprijs van windenergie van windmolens op land nog tweemaal zo hoog als de marktprijs. Bereken in welk jaar de marktprijs tweemaal zo hoog zal zijn als de kostprijs van windenergie van windmolens op land.
Bekijk het antwoord
- Gaat uit van $k_m = 2 \cdot l_k$ (of: maakt een tabel met minstens twee waarden van $k_m$ voor jaren na 2021) (1p)
- Stelt op: $0,28 \cdot t + 4,3 = 2(-0,31 \cdot t + 10,0)$ (of: voegt aan de tabel een kolom toe met minstens twee waarden van $2 \cdot l_k$) (1p)
- Beschrijft hoe deze vergelijking opgelost kan worden (of: constateert dat op 1 januari 2026 de marktprijs minder dan tweemaal de kostprijs is en op 1 januari 2027 meer dan tweemaal) (1p)
- Het antwoord: in het jaar 2026 (t = 17,4...) (1p)
Vraag 3 4 punten
In een kolencentrale is de totale hoeveelheid energie per jaar $TE = 23,4 - \frac{23,4}{41} \cdot j$ miljoen MWh, en de gemiddelde marktprijs is $g_m = 2,8 \cdot j + 44,4$ euro per MWh; hierin is j het aantal jaren na 2009. De totale kosten TK in miljoenen euro's zijn te schrijven als $TK = a \cdot j^2 + b \cdot j + c$. Bereken de waarden van a, b en c in deze formule. Rond je antwoorden af op één decimaal.
Bekijk het antwoord
- Stelt op: $TK = \left(23,4 - \frac{23,4}{41} \cdot j\right) \cdot (2,8 \cdot j + 44,4)$ (1p)
- Bepaalt a = -1,6 (1p)
- Bepaalt b = 40,2 (1p)
- Bepaalt c = 1039,0 (1p)
Staat alleen de herleide formule TK = -1,6j^2 + 40,2j + 1039,0 en zijn a, b en c niet apart genoemd, dan geen aftrek. Staat c als 1039, dan geen aftrek. Niet afronden op één decimaal kost in totaal hooguit 1 punt.
2018, tijdvak 1: Shannon-index
Vraag 4 3 punten
De Shannon-index is een maat voor de diversiteit van een populatie. Voor een gebied met twee soorten geldt $H = -(p_1 \cdot \ln(p_1) + p_2 \cdot \ln(p_2))$, met $p_1$ en $p_2$ de aandelen van elke soort in het gebied. Bos A bestaat voor 70% uit eiken en voor 30% uit beuken. Bos B bestaat voor 90% uit eiken en voor 10% uit beuken. Onderzoek met de formule voor H van welk van beide bossen de Shannon-index het grootst is.
Bekijk het antwoord
- Stelt de formule voor bos A op: $H_A = -(0,7 \cdot \ln(0,7) + 0,3 \cdot \ln(0,3))$ (1p)
- Stelt de formule voor bos B op: $H_B = -(0,9 \cdot \ln(0,9) + 0,1 \cdot \ln(0,1))$ (1p)
- Berekent $H_A \approx 0,6$ en $H_B \approx 0,3$ (of nauwkeuriger) en concludeert dat de Shannon-index van bos A het grootst is (1p)
Vraag 5 3 punten
In een bos met twee soorten bomen, eiken en beuken, is het aandeel beuken gelijk aan $1 - p$ als p het aandeel eiken is. De Shannon-index is dan $H = -(p \cdot \ln(p) + (1 - p) \cdot \ln(1 - p))$. Onderzoek met de grafische rekenmachine tot welke waarde de Shannon-index nadert als het aandeel eiken in het bos steeds kleiner wordt.
Bekijk het antwoord
- Constateert dat als het aandeel eiken steeds kleiner wordt, p tot 0 nadert (1p)
- Voert de formule voor H in de grafische rekenmachine in en maakt een schets (of: berekent H-waarden bij ten minste drie geschikte waarden van p, alle kleiner dan of gelijk aan 0,5) (1p)
- Constateert, op grond van de schets (of de berekende H-waarden), dat de Shannon-index dan ook tot 0 nadert (1p)
2018, tijdvak 1: Jaarringen
Vraag 12 4 punten
Voor de groeisnelheid G van de diameter van een grove den, in cm per jaar, gelden de volgende eigenschappen: de groeisnelheid is drie maanden na het ontkiemen van het zaadje maximaal; negen maanden na het ontkiemen is de groeisnelheid minimaal; dit patroon herhaalt zich elk jaar; de maximale groeisnelheid is 2,1 cm per jaar en de minimale groeisnelheid is 0,3 cm per jaar. De formule is $G = a + b \cdot \sin(c(t - d))$, met t de tijd in jaren na het ontkiemen. Bereken de waarden van a, b, c en d in deze formule. Licht je antwoord toe.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt de evenwichtsstand: $(2,1 + 0,3) / 2 = 1,2$, dus a = 1,2 (1p)
- Bepaalt de amplitude: $2,1 - 1,2 = 0,9$, dus b = 0,9 (1p)
- Bepaalt de periode van 1 jaar, dus c = $2\pi$ (of 6,3 of nauwkeuriger) (1p)
- Redeneert dat het maximum bij t = 0,25 ligt en dat de grafiek voor t = 0 stijgend door de evenwichtsstand gaat, dus d = 0 (1p)
Vraag 13 3 punten
De diameter D van de stam, in cm, is $D = 1,2t + 0,14 + 0,14\sin(2\pi(t - 0,25))$, met t de tijd in jaren na het ontkiemen en t = 0 op het moment van ontkiemen. Bereken met behulp van de formule op welk tijdstip de diameter een dikte van 5 cm bereikt. Rond je antwoord af op hele maanden.
Bekijk het antwoord
- Beschrijft hoe de vergelijking $1,2t + 0,14 + 0,14\sin(2\pi(t - 0,25)) = 5$ opgelost kan worden (1p)
- Lost de vergelijking op: t = 4,12... (jaar) (1p)
- Het antwoord: 50 maanden (of 4 jaar en 2 maanden) (1p)
Een antwoord als 'in de 51e maand' of 'in de 50e maand' krijgt geen aftrek.
Figuur

Lijngrafiek van D, de diameter van de stam in cm (verticale as, 0 tot 7), tegen t, de tijd in jaren na het ontkiemen (horizontale as, 0 tot 5,5). De grafiek begint in de oorsprong, stijgt golvend en schommelt rond de rechte lijn T = 1,2t + 0,14. Punt A ligt bij t = 0,75 (negen maanden na het ontkiemen) op een diameter van ongeveer 1 cm; volgens de formule is D = 1,04 cm.
Vraag 14 3 punten
De diameter is $D = 1,2t + 0,14 + 0,14\sin(2\pi(t - 0,25))$ (zie de grafiek van D). In de grafiek is te zien dat de diameter schommelt rond een lijn, met als formule $T = 1,2t + 0,14$. In plaats van de diameter met de formule voor D te berekenen, kan de diameter ook benaderd worden met de formule van de lijn. Deze benadering zal in de meeste gevallen iets afwijken van de diameter volgens de formule van D. Onderzoek hoe groot deze afwijking maximaal kan zijn.
Bekijk het antwoord
- Stelt het verschil op als T - D, en beschrijft hoe het maximum daarvan gevonden kan worden (of: herkent dat het maximale verschil gelijk is aan de amplitude van het sinusdeel van de formule van D) (2p)
- Het antwoord: de afwijking is maximaal 0,14 cm (1p)
2018, tijdvak 1: Sprinttrein
Opgavetekst
Figuur Opbouw van de sprint van een team (Giant-Shimano)

Lijngrafiek met drie assen. Horizontaal: afstand tot de finish in meters, van 3000 (start sprint) links tot 0 (finish) rechts. Links verticaal: vermogen in watt, van 0 tot 2000. Rechts verticaal: snelheid in km/uur, van 0 tot 80. Legenda: vermogen in watt van de renner aan kop is een stippellijn, snelheid in km/uur is een doorgetrokken lijn. Langs de grafiek staan renner 1 tot en met renner 6, elk bij het stuk van de sprint waarin hij aan kop rijdt. Renner 1 rijdt het verst van de finish aan kop, renner 6 (de 'afmaker') het dichtst bij de finish; renner 5 is de 'lead out'.
Vraag 21 7 punten
Met de gegevens uit de figuur is voor iedere renner de geleverde arbeid te berekenen. De arbeid van een renner is gelijk aan het vermogen vermenigvuldigd met de tijdsduur in seconden. Een wielerliefhebber wil onderzoeken of een renner aan kop aan het eind van de sprint meer, dezelfde of minder arbeid levert dan een renner aan kop aan het begin van de sprint. Voer dit onderzoek uit door vermogens en snelheden te kiezen bij de door jou gekozen renners en maak daarbij gebruik van de uitwerkbijlage.
Bekijk het antwoord
- Kiest ten minste twee geschikte renners om de arbeid te vergelijken (1p)
- Leest de afstanden af van de renners die worden vergeleken (1p)
- Leest de bijbehorende snelheden af (1p)
- Berekent de tijd die de gekozen renners aan kop rijden (1p)
- Leest de bijbehorende vermogens af (1p)
- Berekent de arbeid van de gekozen renners (1p)
- Geeft een conclusie die past bij de berekende arbeid van de renners die worden vergeleken (1p)
Het eerste punt krijgt de kandidaat voor één renner uit de nummers 1, 2 of 3 en een andere renner uit de nummers 4, 5 of 6. Afleesmarges (op kop gereden afstand in m; snelheid in km/uur; vermogen in W): renner 1: 750-850; 48-50; 480-570. Renner 2: 650-750; 49-51; 560-650. Renner 3: 500; 50-55; 640-730. Renner 4: 500; 54-61; 720-830. Renner 5: 280-320; 60-65; 820-1180. Renner 6: 180-220; 64-69; 1140-1800. Elke waarde binnen het interval mag worden afgelezen, mits snelheid en vermogen gedurende de totale sprint niet dalen.
2018, tijdvak 2: Knab
Opgavetekst
Figuur

Staafdiagram met een doorgetrokken kromme. Horizontale as: weeknummer 1, 4, 7, ... tot en met 52 (om de drie weken). Verticale as: aantal klanten, van 0 tot 50 000. Staven: het werkelijke aantal klanten, van ongeveer 4 500 in week 1 tot ongeveer 46 500 in week 52. Doorgetrokken kromme: het exponentiële model. Afleesbaar volgens het correctievoorschrift: in week 43 is het werkelijke aantal ongeveer 33 750 en het model op t = 42 ongeveer 31 500. Dezelfde figuur staat op de uitwerkbijlage.
Vraag 1 3 punten
Knab is een tamelijk nieuwe bank, gestart in 2012 als onderdeel van Aegon. Eind 2013 had de bank nog maar 4500 klanten. In 2014 is het aantal klanten tien keer zo groot geworden. Zie de figuur. In de figuur zijn door middel van staven de aantallen klanten om de drie weken weergegeven. Bovendien is de grafiek getekend van een exponentieel model dat de werkelijke aantallen goed benadert. Het exponentiële model wordt gegeven door de formule $N = 4500 \cdot e^{0,0463t}$, waarin t de tijd in weken is sinds het begin van 2014, met t = 0 in week 1, en N het aantal klanten. In week 43 lijkt het verschil tussen het aantal klanten volgens het model en het werkelijke aantal klanten het grootst. Bereken dit verschil in week 43. Je kunt hierbij gebruikmaken van de figuur op de uitwerkbijlage. Rond je antwoord af op honderdtallen.
Bekijk het antwoord
- Leest uit de figuur het werkelijke aantal klanten in week 43 af: 33 750. (1p)
- Berekent het aantal volgens het model op t = 42: 31 459 (of het uit de grafiek afgelezen aantal 31 500). (1p)
- Geeft het gevraagde verschil: 2300 (klanten). (1p)
Bij elke afgelezen waarde is een afleesmarge van 500 toegestaan.
2018, tijdvak 2: Zeepbellen
Opgavetekst
Figuur

Schematische tekening van een dubbele zeepbel. De grootste bel heeft straal a, de kleinste bel straal b. De stippellijn is het bolvormige scheidingsvlies met straal c.
Vraag 16 3 punten
Voor elke dubbele zeepbel geldt de formule $\frac{1}{c} = \frac{1}{b} - \frac{1}{a}$, waarin a de straal van de grootste zeepbel is, b de straal van de kleinste zeepbel en c de straal van het scheidingsvlies (zie de figuur). Als de stralen a en b bekend zijn, kun je c snel en rechtstreeks berekenen door de formule te herleiden tot $c = \frac{ab}{a - b}$. Geef deze herleiding.
Bekijk het antwoord
- Schrijft $\frac{1}{c} = \frac{1}{b} - \frac{1}{a}$ met gelijke noemer ab: $\frac{1}{c} = \frac{a}{ab} - \frac{b}{ab}$. (1p)
- Komt op $\frac{1}{c} = \frac{a - b}{ab}$. (1p)
- Geeft $c = \frac{ab}{a - b}$. (1p)
Hoe vaak formules en grafieken in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2026, tijdvak 1 | 4, 9, 11-12, 18 | 5 | 28% |
| 2026, tijdvak 2 | 3-8, 18, 22 | 8 | 38% |
| 2025, tijdvak 1 | 1, 7, 13, 15-16, 18-22 | 10 | 48% |
| 2025, tijdvak 2 | 4-7, 10-12, 14-15 | 9 | 43% |
| 2024, tijdvak 1 | 1, 7, 21 | 3 | 15% |
| 2024, tijdvak 2 | 6-10, 20 | 6 | 38% |
| 2023, tijdvak 1 | 1-2, 9, 11-13, 18-20 | 9 | 43% |
| 2023, tijdvak 2 | 1-5, 18 | 6 | 32% |
| 2022, tijdvak 1 | 7, 12-14, 16 | 5 | 25% |
| 2022, tijdvak 2 | 2-4, 10-12, 20 | 7 | 44% |
| 2022, tijdvak 3 | 6, 8-9, 12-13, 16 | 6 | 29% |
| 2021, tijdvak 1 | 1-2, 6-11 | 8 | 38% |
| 2021, tijdvak 2 | 5-6, 8-12, 17 | 8 | 36% |
| 2021, tijdvak 3 | 2-3, 19-21 | 5 | 24% |
| 2019, tijdvak 1 | 2, 8, 10-11, 13, 17-19 | 8 | 42% |
| 2019, tijdvak 2 | 10-11, 15-16 | 4 | 21% |
| 2018, tijdvak 1 | 1-5, 12-14, 21 | 9 | 43% |
| 2018, tijdvak 2 | 1, 16 | 2 | 10% |
In 18 van de 18 ingedeelde examens wiskunde A vwo staat een vraag over formules en grafieken, samen 118 vragen (33% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2025, tijdvak 1: 10 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 35% van de vragen over formules en grafieken, daarvoor 32%. Het onderwerp krijgt de laatste jaren meer ruimte.
Oefenen met formules en grafieken
Maak de 15 nieuwste examenvragen over formules en grafieken online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over formules en grafieken
Andere onderwerpen wiskunde A vwo
- Exponentiële groei
- Veranderingen en afgeleide
- Combinatoriek
- Lineaire verbanden
- Machtsverbanden
- Statistiek
- Rijen
Formules en grafieken op andere niveaus
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen wiskunde A vwo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker wiskunde A per vraagtype nakijkt, lees je op wiskunde A toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op wiskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt formules en grafieken voor in het eindexamen wiskunde A vwo?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 118 vragen over formules en grafieken, 33% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 18 van die examens.
In welk examen wiskunde A vwo stonden de meeste vragen over formules en grafieken?
In het examen van 2025, tijdvak 1, met 10 vragen: 1, 7, 13, 15-16, 18-22.
Hoe oefen ik examenvragen over formules en grafieken?
Op deze pagina staan alle vragen over formules en grafieken met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.