Examenvragen conjunctuur economie vmbo-gl/tl
19 vragen over conjunctuur uit 11 centrale examens van 2019 tot en met 2025.
Conjunctuur komt in 11 van de 18 examens economie vmbo-gl/tl voor, met 19 vragen (3% van alle examenvragen). Het meest in 2024, tijdvak 1 (4 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over conjunctuur
Per examen de vragen over conjunctuur, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2025, tijdvak 1: Sint-Maarten
Opgavetekst
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 1 en 2 in de bijlage.
Het Caribische eiland Sint-Maarten behoort deels bij het Koninkrijk der Nederlanden. Het eiland bestaat uit een Frans deel en een Nederlands deel. Toerisme is de belangrijkste sector in de economie van Sint-Maarten.
Sint-Maarten heeft in verhouding tot het nationaal inkomen een hoge exportwaarde en een hoge importwaarde.
Gebruik informatiebron 1.
informatiebron 1 economische gegevens van Sint-Maarten 2010, 2016 en 2017, omgerekend in euro's
| 2010 | 2016 | 2017 | |
|---|---|---|---|
| nationaal inkomen (in miljoen) | 798 | 960 | 934 |
| reële nationaal inkomen (in miljoen) | 746 | 840 | 798 |
| waarde export van goederen en diensten (in miljoen) | 854 | 1.046 | 835 |
| waarde import van goederen en diensten (in miljoen) | 847 | 1.014 | 921 |
| aantal verblijfstoeristen | 443.136 | 528.150 | 402.092 |
| aantal cruisetoeristen (× 1.000) | 1.513 | 1.669 | 1.238 |
| bevolking Sint-Maarten | 34.496 | 39.410 | 40.535 |
Vraag 2 1 punt
De welvaart van een land kan worden gemeten door het nationaal inkomen te berekenen. Waarmee moet je rekening houden als je het reële nationale inkomen berekent?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Gebruik informatiebron 1.
Vraag 3 1 punt
Bereken de procentuele daling van het reële nationaal inkomen in 2017 ten opzichte van 2016. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
\frac{798 - 840}{840} \times 100\% = -5\%
→ een daling van 5%
2025, tijdvak 1: De staatsschuld stijgt
Opgavetekst
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 7 in de bijlage.
De overheid ontvangt verschillende belastingen van burgers. Deze belastingontvangsten worden gebruikt voor, onder andere, sociale zekerheid en aflossing van de staatsschuld. De aflossing van de staatsschuld zal in de toekomst toenemen, omdat economen verwachten dat de staatsschuld vanaf 2021 fors zal stijgen.
Om te voldoen aan de 60%-staatsschuldregel van de EU moet, volgens econoom Okun, het nationaal inkomen van Nederland in 2025 stijgen.
Vraag 26 2 punten
Econoom Okun: “Als de economie krimpt, kan dat leiden tot een hogere staatsschuld.” Geef een argument voor de uitspraak van econoom Okun. Gebruik in je antwoord het begrip werkloosheid.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juist argument:
- Als de economie krimpt, kan dat leiden tot meer werkloosheid, waardoor de uitgaven stijgen.
- Door de hogere uitgaven kan het overheidstekort toenemen en dus de staatsschuld toenemen.
2024, tijdvak 1: Helikoptergeld
Informatiebron 6 de econoom Milton Friedman
Friedman bedacht het idee van helikoptergeld: “Stel je voor dat op een dag een helikopter over het land zou vliegen en eenmalig bankbiljetten van € 1.000 naar beneden zou gooien. Welk effect heeft dat op de economie?”
Vraag 15 1 punt
In tijden van laagconjunctuur wil de overheid dat mensen meer gaan besteden. De Amerikaanse econoom Milton Friedman beschreef een manier waarop de overheid de economische groei en de werkgelegenheid in een economie kan stimuleren: helikoptergeld. Gebruik informatiebron 6. Hier staan drie economische verschijnselen: 1 de consumenten kunnen meer besteden; 2 de productie stijgt; 3 de vraag naar goederen stijgt. In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat er een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 16 2 punten
Uit zijn onderzoek bleek echter dat slechts 25% van de huishoudens het helikoptergeld zou besteden, de andere huishoudens zouden het bedrag sparen. In een land bedragen de gemiddelde bestedingen van de 8 miljoen huishoudens € 34.000. Bereken de extra bestedingen in het land als alle huishoudens € 1.000 helikoptergeld ontvangen. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent het totale helikoptergeld: 8 miljoen × € 1.000 = € 8 miljard (1p)
- Berekent de extra bestedingen: 0,25 × € 8 miljard = € 2 miljard (1p)
2024, tijdvak 1: Goede tijden
Opgavetekst
persoon 1 en persoon 2

Persoon 1 (links): “Ik verzamel informatie over economische gegevens.” Persoon 2 (rechts): “Ik adviseer de regering over werkgelegenheid, lonen.”
Vraag 25 2 punten
Op Prinsjesdag wordt duidelijk gemaakt hoe het gaat met de Nederlandse economie. Vanaf 2014 tot aan 2019 is het nationaal inkomen elk jaar met tenminste 1,5% gegroeid. Leg in twee stappen uit dat het voor de regering in tijden van economische groei gemakkelijker is om een overschot op de rijksbegroting te realiseren. Gebruik in je antwoord zowel het begrip inkomsten als uitgaven.
Bekijk het antwoord
- Stap 1: in perioden van economische groei stijgt het nationaal inkomen (1p)
- Stap 2: hierdoor stijgen de (belasting)inkomsten van de overheid en dalen de uitgaven (aan sociale uitkeringen) (1p)
2024, tijdvak 1: Maak ’t in West-Brabant
Vraag 42 2 punten
Het vertrek van de multinationals leidde tot meerdere faillissementen in de binnensteden. Leg in twee stappen uit dat het aantal faillissementen van winkeliers in West-Brabant sterk toenam doordat de multinationals zijn vertrokken.
Bekijk het antwoord
- Stap 1: door de gestegen werkloosheid dalen de inkomens, of mensen verhuizen uit de regio (1p)
- Stap 2: waardoor de omzet bij winkeliers daalt en het aantal faillissementen toeneemt (1p)
2024, tijdvak 2: Kameroen
Vraag 1 1 punt
Wereldwijd zijn de inkomens niet gelijk verdeeld. Het Afrikaanse land Kameroen is een van de armste landen in de wereld, terwijl Nederland behoort tot de rijkste landen in de wereld. De Wereldbank streeft ernaar om de inkomensverschillen in de wereld te verkleinen.
Als we landen met elkaar vergelijken, kijken we naar het nationaal inkomen van een land. In welke regel staat een economisch verschijnsel waardoor het nationaal inkomen in Kameroen stijgt?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 3 1 punt
Wereldwijd zijn de inkomens niet gelijk verdeeld. Het Afrikaanse land Kameroen is een van de armste landen in de wereld, terwijl Nederland behoort tot de rijkste landen in de wereld. De Wereldbank streeft ernaar om de inkomensverschillen in de wereld te verkleinen.
Ontwikkelingseconomen vinden het nationaal inkomen een gebrekkige maatstaf om landen economisch met elkaar te vergelijken.
Leg uit waarom het nationaal inkomen een gebrekkige maatstaf is om landen economisch te vergelijken.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat bij de berekening van het nationaal inkomen bijvoorbeeld geen rekening wordt gehouden met zelfvoorziening, het prijspeil van een land of de ongelijke inkomensverdeling in het land (1p)
2023, tijdvak 1: Costa Rica
Vraag 26 1 punt
Costa Rica is een land in Midden-Amerika. De economie van Costa Rica was vroeger erg afhankelijk van de export van bananen, koffie en ananas. Veel van deze landbouwproducten worden geëxporteerd naar de Europese Unie via de haven van Rotterdam.
In de afgelopen jaren kende Costa Rica een sterke economische groei.
Het nationaal inkomen van Costa Rica is gestegen naar € 57 miljard in 2017. Het indexcijfer hierbij is 400.
Bereken het nationaal inkomen van Costa Rica in het basisjaar 2010. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent het nationaal inkomen in 2010: € 57.000.000.000 × 100 : 400 = € 14.250.000.000. (1p)
2023, tijdvak 2: Nederland werkt
Opgavetekst
vicieuze cirkels I t/m IV

Vier cirkels, I t/m IV, elk met de verschijnselen 1 t/m 5 en pijlen die de cirkel rondlopen. Cirkel I: 1 naar 2, 2 naar 3, 3 naar 4, 4 naar 5, 5 naar 1. Cirkel II: 1 naar 2, 2 naar 4, 4 naar 3, 3 naar 5, 5 naar 1. Cirkel III: 1 naar 4, 4 naar 2, 2 naar 3, 3 naar 5, 5 naar 1. Cirkel IV: 1 naar 4, 4 naar 3, 3 naar 2, 2 naar 5, 5 naar 1.
Vraag 39 1 punt
“In Nederland werkt bijna iedereen”, is een conclusie uit een Europees onderzoek naar de arbeidsmarkt. Het is goed voor de economie van een land als er een hoge arbeidsparticipatie is: veel mensen hebben dan betaald werk. Hieronder staan vijf economische verschijnselen:
1 Meer mensen hebben betaald werk.
2 De bestedingen van consumenten nemen toe.
3 De investering van ondernemingen nemen toe.
4 De inkomsten bij ondernemingen nemen toe.
5 Het nationaal inkomen van het land groeit.
In welke cirkel staan deze verschijnselen zo dat het positieve effect van een hoge arbeidsparticipatie juist wordt weergegeven?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2022, tijdvak 1: Koopkrachtstijging voor iedereen?
Vraag 40 1 punt
Ondanks de koopkrachtstijging besluit Jorgio de Witt toch zuinig aan te doen. Het is weleens vaker gebeurd dat een voorspelde koopkrachtstijging later leidde tot een koopkrachtdaling.
Hieronder staan drie economische verschijnselen:
1 De vraag naar goederen en diensten overstijgt het aanbod.
2 Er komt meer vraag naar goederen en diensten.
3 Er ontstaat inflatie.
In welke regel staan deze verschijnselen zo dat een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2022, tijdvak 2: Op volle toeren
Vraag 38 1 punt
De Nederlandse economie groeide in de periode 2014-2018 sterk. In 2017 groeide de economie zelfs met 2,9%, de hoogste groei sinds 2008. Welke instantie berekent de economische groei en op welke manier?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
2022, tijdvak 3: Uitgeven, uitgeven en nog eens uitgeven
Vraag 10 1 punt
Op Prinsjesdag presenteert de regering elk jaar de rijksbegroting voor het komend jaar. Docent Mark blikt met klas 4C terug op deze dag. Mark: “Door de extra overheidsuitgaven kan de economische crisis worden tegengegaan. Meer overheidsuitgaven die terechtkomen bij de burgers kunnen leiden tot een minder snelle stijging van de werkloosheid.” Hieronder staan drie economische verschijnselen: 1 De productie stijgt. 2 De vraag naar goederen en diensten stijgt. 3 De werkgelegenheid stijgt. In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 11 2 punten
Op Prinsjesdag presenteert de regering elk jaar de rijksbegroting voor het komend jaar. Docent Mark blikt met klas 4C terug op deze dag. Mark: “Tijdens de vorige economische crisis koos de regering ervoor om meer te bezuinigen. Logisch, zeiden ze toen. Als er minder geld binnenkomt, kun je ook minder geld uitgeven.” Leg in twee stappen uit dat als de overheid gaat bezuinigen, tijdens een economische crisis, de economische crisis kan verergeren.
Bekijk het antwoord
- Noemt dat bij lagere overheidsuitgaven de vraag naar goederen en diensten daalt, of dat consumenten minder vertrouwen in de toekomst hebben en nog minder gaan uitgeven (1p)
- Legt uit dat de productie daardoor nog verder daalt en de economische crisis verergert (1p)
2021, tijdvak 1: Indonesië in ontwikkeling
Opgavetekst
Informatiebron 5 de inflatie in % in Indonesië 2009 - 2015

Staafdiagram van de inflatie in procenten, van 2009 tot en met 2015. Verticale as: inflatie in %, van 0 tot 7. Horizontale as: de jaren 2009 tot en met 2015. Afleesbaar: de staaf van 2012 is het laagst (ruim 4%); de staven van 2013, 2014 en 2015 zijn het hoogst (ruim 6%).
Vraag 22 1 punt
Indonesië is een ontwikkelingsland in Azië waarvan de economie snel groeit. Het nominale nationaal inkomen per inwoner is in de periode 2009-2015 gestegen met 48%. Het reële nationaal inkomen per inwoner is echter in dezelfde periode gestegen met minder dan 48%.
Gebruik informatiebron 5.
Leg uit waardoor het reële nationaal inkomen per inwoner in deze periode met minder dan 48% is gestegen.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat het nominale nationaal inkomen stijgt, maar dat er ook een prijsstijging (inflatie) is, waardoor de reële stijging lager is (1p)
Vraag 24 1 punt
Indonesië is een ontwikkelingsland in Azië waarvan de economie snel groeit. Het nominale nationaal inkomen per inwoner is in de periode 2009-2015 gestegen met 48%. Het reële nationaal inkomen per inwoner is echter in dezelfde periode gestegen met minder dan 48%.
Door stijging van het nationaal inkomen hoopt Indonesië dat het nationaal inkomen op langere termijn nog verder kan stijgen.
Hieronder staan vijf economische verschijnselen:
1 stijging van het nationaal inkomen
2 stijging van de afzet bij bedrijven
3 stijging van de bestedingen
4 stijging van de werkgelegenheid
5 stijging van het nationaal inkomen
In welke regel staan deze verschijnselen zo dat een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2019, tijdvak 1: Op de beroepenmarkt
Vraag 5 1 punt
Selma is leerling in 4 vmbo op het Koningin Maxima College. De school organiseert een beroepenmarkt, waar mensen vertellen over hun beroep. De leerlingen worden zo geholpen om een juiste studiekeuze te maken. Selma kiest voor een presentatie in de richting ‘commercieel’. Een bloemenverkoper vertelt hoe hij met zijn bedrijf begon. Hij vertelt over de verschillende juridische ondernemingsvormen waaruit hij moest kiezen. Selma is benieuwd welke opleidingen de meeste kans bieden op een betaalde baan. Volgens de arbeidsdeskundige is dat niet te voorspellen. Over een paar jaar kan de vraag naar arbeid heel anders zijn dan nu. De bestedingen van mensen wisselen ook elk jaar. Hoe heet de werkloosheid die ontstaat doordat de bestedingen van mensen afnemen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
2019, tijdvak 2: Huizenprijzen in de lift
Vraag 38 2 punten
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 4 in de bijlage.
Koopwoningen worden op de koopwoningmarkt verkocht. Er zijn veel vragers en veel aanbieders op de koopwoningmarkt.
De Nederlandse overheid wijzigt regelmatig de regels over hypotheken, waardoor huizenkopers onzeker worden. Deze onzekerheid kan leiden tot een lagere economische groei.
Leg in twee stappen uit waarom de onzekerheid bij huizenkopers kan leiden tot een lagere economische groei in Nederland.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat door de onzekerheid de vraag naar koopwoningen daalt. (1p)
- Legt uit dat de bestedingen in Nederland (woningen, inrichting, verbouwing) daardoor afnemen. (1p)
Hoe vaak conjunctuur in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2025, tijdvak 1 | 2-3, 26 | 3 | 7% |
| 2024, tijdvak 1 | 15-16, 25, 42 | 4 | 10% |
| 2024, tijdvak 2 | 1, 3 | 2 | 5% |
| 2023, tijdvak 1 | 26 | 1 | 3% |
| 2023, tijdvak 2 | 39 | 1 | 2% |
| 2022, tijdvak 1 | 40 | 1 | 2% |
| 2022, tijdvak 2 | 38 | 1 | 2% |
| 2022, tijdvak 3 | 10-11 | 2 | 5% |
| 2021, tijdvak 1 | 22, 24 | 2 | 5% |
| 2019, tijdvak 1 | 5 | 1 | 2% |
| 2019, tijdvak 2 | 38 | 1 | 3% |
In 11 van de 18 ingedeelde examens economie vmbo-gl/tl staat een vraag over conjunctuur, samen 19 vragen (3% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2024, tijdvak 1: 4 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 4% van de vragen over conjunctuur, daarvoor 2%. Dat aandeel is dus stabiel.
Oefenen met conjunctuur
Maak de 15 nieuwste examenvragen over conjunctuur online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2024, 2023, 2022, 2021 en 2019). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over conjunctuur
Andere onderwerpen economie vmbo-gl/tl
- Inkomen en consumptie
- Internationale handel
- Overheid en belastingen
- Arbeidsmarkt
- Productie en kosten
- Geld en inflatie
- Vraag en aanbod
- Marktvormen
- Risico en verzekeren
Conjunctuur op andere niveaus
- Examenvragen conjunctuur economie havo
- Examenvragen conjunctuur economie vmbo-kb
- Examenvragen conjunctuur economie vwo
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen economie vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker economie per vraagtype nakijkt, lees je op economie toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op economie oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt conjunctuur voor in het eindexamen economie vmbo-gl/tl?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 19 vragen over conjunctuur, 3% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 11 van die examens.
In welk examen economie vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over conjunctuur?
In het examen van 2024, tijdvak 1, met 4 vragen: 15-16, 25, 42.
Hoe oefen ik examenvragen over conjunctuur?
Op deze pagina staan alle vragen over conjunctuur met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.