Examenvragen vraag en aanbod economie vmbo-gl/tl
36 vragen over vraag en aanbod uit 13 centrale examens van 2018 tot en met 2026.
Vraag en aanbod komt in 13 van de 18 examens economie vmbo-gl/tl voor, met 36 vragen (5% van alle examenvragen). Het meest in 2026, tijdvak 1 (5 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over vraag en aanbod
Per examen de vragen over vraag en aanbod, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2026, tijdvak 1: Meer uit je geld halen
Opgavetekst
Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 1 en 2 in de bijlage.
Het gezin van Mirella Kraan wil graag meer geld gaan sparen. Mirella wil de inkomsten en uitgaven van haar gezin vergelijken met de inkomsten en uitgaven van een gemiddeld gezin. Ze heeft een financieel jaaroverzicht gemaakt.
Gebruik informatiebron 1.
Vraag 3 1 punt
Het gezin Kraan koopt relatief veel A-merken, daar kunnen ze dus geld besparen. Dat A-merken duurder zijn dan de huismerken heeft onder andere te maken met de naamsbekendheid van het A-merk.
Welk instrument van de marketingmix gebruikt een A-merk voor de naamsbekendheid?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
2026, tijdvak 1: Benzineprijs stijgt verder
Opgavetekst
Door de hogere benzineprijzen wordt autorijden steeds duurder voor mensen met een benzineauto. De prijs van een liter benzine bestaat voor ongeveer de helft uit belastingen.
Vraag 11 2 punten
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Voor het bezit van een auto moet je ...(1)... (inkomstenbelasting / motorrijtuigenbelasting / vennootschapsbelasting) betalen aan de overheid. Deze belasting is een voorbeeld van ...(2)... (houderschapsbelasting / omzetbelasting / roerende zaakbelasting).
Bekijk het antwoord
- (1) motorrijtuigenbelasting
- (2) houderschapsbelasting
2026, tijdvak 1: Bakkerij in nood
Opgavetekst
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 6 in de bijlage.
Mariska heeft 10 jaar geleden de bakkerij overgenomen van haar vader. De bakkerij heeft nog steeds dezelfde naam, bakkerij Van de Ven. De afgelopen jaren draaide het bedrijf financieel goed. Maar de financiële vooruitzichten voor het komende jaar zijn slecht. Vooral omdat de energie- en grondstofprijzen enorm zijn gestegen.
Een belangrijke grondstof voor brood is graan. De gestegen graanprijzen worden veroorzaakt door een kleinere graanoogst.
Gebruik informatiebron 6.
Vraag 27 1 punt
Welke grafiek geeft op juiste wijze de prijsstijging van graan weer?
Vier grafieken (a tot en met d) met vraag- en aanbodlijnen voor graan, met de prijs van graan op de verticale as en de hoeveelheid graan in tonnen op de horizontale as. Bekijk in Bijlage, pagina 4
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Vraag 29 2 punten
Mariska verwacht dat haar klanten overstappen op goedkoper brood van de supermarkt vanwege de hoge verkoopprijs in haar bakkerij.
Leg in twee stappen uit dat de verkoopprijs van brood in de supermarkt lager is dan bij bakkerij Van de Ven. Gebruik daarbij het begrip vaste kosten.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste uitleg:
- De vaste kosten van een supermarkt kunnen over meer producten worden verdeeld.
- Hierdoor is de kostprijs per brood lager, waardoor de verkoopprijs per brood ook lager is.
2026, tijdvak 1: Aardgas uit Noorwegen
Opgavetekst
Noorwegen levert 18% van het aardgas dat in Europa wordt gebruikt. Nederland koopt aardgas van Noorwegen. Noorwegen is geen lid van de EU. Na 2020 is de aardgasprijs op de wereldmarkt flink gestegen.
wereldmarkt voor aardgas: prijs in euro’s per megawattuur
Vraag 39 1 punt
Er zijn meerdere verklaringen voor de stijging van de aardgasprijs in 2022 in Nederland.
Wat is een juiste verklaring voor deze hogere aardgasprijs?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
2026, tijdvak 2: Dure paaseieren
Opgavetekst
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 3 in de bijlage.
informatiebron 3 bedrijfskolom chocolade

Gemeente met budgetproblemen
Nederland is de grootste importeur van cacaobonen ter wereld. Van de bonen wordt onder andere chocolade gemaakt. Een deel van deze chocolade wordt door Nederland geëxporteerd.
Gebruik informatiebron 3.
Vraag 14 1 punt
De prijs van Nederlandse chocolade is afhankelijk van de prijs van cacaobonen. In 2024 was er sprake van een misoogst van cacaobonen. In welke grafiek is het gevolg van de misoogst van cacaobonen juist weergegeven?

Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
Chocolatier De Cacaoboon maakt van cacaobonen de heerlijkste chocoladepaashazen en paaseieren. De Cacaoboon maakt zich zorgen om de verkoop van haar chocoladeproducten vanwege het grote aanbod van Belgische chocolade dat online verkocht wordt.
Vraag 16 2 punten
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Nederlandse klanten kunnen overal in de Europese Unie zonder invoerrechten te moeten betalen producten kopen door het vrije verkeer van …(1)… (goederen en diensten / kapitaal).
De concurrentie tussen de EU-landen is hierdoor …(2)… (afgenomen / toegenomen).
Hierdoor zijn de onderlinge prijsverschillen tussen EU-landen …(3)… (groter / kleiner) geworden.
Bekijk het antwoord
(1) goederen en diensten
(2) toegenomen
(3) kleiner
indien antwoord (1) juist (1)
indien antwoorden (2) en (3) juist (1)
Vraag 17 2 punten
Chocolatier De Cacaoboon wil concurreren met de online aanbieders van Belgische chocolade, zodat de afzet van De Cacaoboon zal stijgen. De Cacaoboon kan haar prijs niet verlagen, omdat dan de winstmarge te laag wordt.
→ Geef een voorbeeld wat De Cacaoboon wel kan doen om haar marktaandeel te vergroten. Leg je antwoord uit.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juist voorbeeld met uitleg:
- De Cacaoboon kan de chocolade ook online gaan verkopen. (1)
- Hierdoor krijgen ze meer klanten (en stijgt het marktaandeel). (1)
of
- De Cacaoboon moet zorgen voor betere kwaliteit. (1)
- Hierdoor zullen klanten eerder kiezen voor De Cacaoboon (waardoor het marktaandeel stijgt). (1)
2025, tijdvak 1: Dog4fun
Opgavetekst
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 5 en 6 in de bijlage.
Economieklas 4b start een project: een eigen onderneming. Na lang overleg heeft de klas besloten een honden uitlaatservice te beginnen. Ilja en Klaas schrijven het bedrijf in bij de Kamer van Koophandel onder de naam Dog4fun.
De klas doet eerst marktonderzoek in de wijk. Elke hondenbezitter heeft 1 hond.
een vraag uit het onderzoek:
Wij komen op woensdag-, vrijdag- en zaterdagmiddag langs uw huis en halen uw hond op om deze uit te laten op een omheind terrein. Twee uur later brengen we uw hond terug. Wij zorgen voor hondenbrokken. Hoeveel euro per week bent u bereid maximaal te betalen voor het uitlaten van uw hond op deze drie dagen?
De resultaten staan in deze tabel.
| maximaal bedrag | aantal hondenbezitters |
|---|---|
| € 20 | 0 |
| € 18 | 2 |
| € 16 | 4 |
| € 14 | 6 |
| € 12 | 8 |
| € 10 | 10 |
| € 8 | 12 |
Ilja zet de resultaten van het marktonderzoek in een grafiek.
Gebruik informatiebron 5.
Vraag 18 1 punt
Volgens Klaas klopt de grafiek niet: “Bij een prijs van € 16 staat in de tabel toch het aantal 4? Waarom lees ik dan in de grafiek het aantal 6?” Leg uit waarom in de grafiek bij de prijs van € 16 het aantal 6 wel juist is.
Vraaglijn van Dog4fun: prijs voor een week (in euro's) uitgezet tegen het aantal hondenbezitters, met punten bij 2, 6, 12 en 20 hondenbezitters. Bekijk in Bijlage, pagina 4
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste uitleg:
In de tabel staat wat mensen maximaal bereid zijn te betalen.
In de grafiek staat dat 6 mensen bereid zijn € 16 te betalen. Dat zijn de 4 die maximaal € 16 willen betalen plus de 2 mensen die maximaal € 18 willen betalen.
In de wijk van Dog4fun is nog een andere aanbieder actief: Dogrunner. Ilja en Klaas vergelijken hun prijzen met deze concurrent. Hondenbezitters betalen er veel meer dan bij hun Dog4fun.
Gebruik informatiebron 6.
informatiebron 6 informatie concurrent Dogrunner
Wij halen uw hond bij u thuis op met een van onze speciaal ingerichte verwarmde bussen en nemen uw hond mee naar ons eigen ruime en omheinde uitlaatterrein in de duinen. Uw hond kan zo’n twee uur lekker rennen, spelen en dollen met soortgenoten onder deskundig toezicht van twee Wibevo-gecertificeerde hondenbegeleiders. Wij zorgen ook voor premium kwaliteit hondenbrokken. U kiest zelf de uitlaatdagen.
| tarieven abonnement (per hond per week) | |
|---|---|
| 3 maal per week | € 29 |
| 4 maal per week | € 37 |
| 5 maal per week | € 47,50 |
Vraag 21 1 punt
Noem een reden waarom hondenbezitters bereid zijn een veel hoger bedrag te betalen bij Dogrunner dan bij Dog4fun.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juiste reden:
- Hondenbezitters krijgen bij Dogrunner meer keuzevrijheid op welke dag ze gebruik willen maken van de honden uitlaatservice, dan bij Dog4fun.
- Bij Dogrunner is er deskundige begeleiding.
- Dogrunner biedt meer faciliteiten.
2025, tijdvak 2: DROPshipping
Vraag 26 1 punt
DuoMix is tevreden over de omzet van het afgelopen jaar. Dit is echter geen garantie voor de toekomst, want ook andere ondernemers ontdekken de buitenlandse dropmarkt. Hier staan vier economische verschijnselen:
1 Meer ondernemers ontdekken de buitenlandse dropmarkt.
2 De verkoopprijzen worden lager.
3 De concurrentie wordt groter.
4 DuoMix zal bij gelijkblijvende afzet minder winst behalen.
In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2024, tijdvak 1: Tv-generatiekloof
Vraag 12 1 punt
In 2019 zijn de reclame-inkomsten van de publieke omroepen lager dan in 2018. Het aantal uitgezonden reclameminuten op tv blijft echter wel gelijk. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Bekijk het antwoord
- 1. minder
- 2. daalt
2024, tijdvak 1: Waar zet ik mijn strandtent?
Opgavetekst
Informatiebron 7 totale dagelijkse vraag naar ijsjes bij 20 en 25 graden

Lijngrafiek met de gevraagde hoeveelheid ijsjes per dag op de horizontale as (0 tot 1.000) en de prijs in euro’s op de verticale as (0 tot 7). Doorgetrokken lijn: 20 graden Celsius, van € 5,00 bij 0 ijsjes tot 0 bij 500 ijsjes. Stippellijn: 25 graden Celsius, van € 6,00 bij 0 ijsjes tot 0 bij 1.000 ijsjes. Bij 25 graden hoort bij een prijs van € 3,00 een vraag van 500 ijsjes.
Vraag 20 1 punt
Op het Zuidzeestrand staan twee strandtenten, die van Henk en de strandtent van Ingrid. Ze verkopen één soort ijsje aan de badgasten op het strand. De badgasten kopen hun ijsje bij de dichtstbijzijnde strandtent als de prijzen gelijk zijn. De volgende dag merkt Ingrid dat zij maar 40% van het totaal aantal ijsjes heeft verkocht. Henk lacht, hij heeft 60% van het totaal verkocht. Hij heeft de nacht ervoor stiekem zijn strandtent naar het midden van het strand verplaatst. Leg uit dat de afzet van Henk stijgt vanwege de nieuw gekozen plek.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat klanten de kortste afstand kiezen naar een strandtent, waardoor een deel van de klanten aan Ingrids kant van het strand nu voor de strandtent van Henk kiest (1p)
2022, tijdvak 1: Indiase boer
Opgavetekst
Informatiebron 7 Gegevens India in 2017
| Gegeven | 2017 |
|---|---|
| Nationaal inkomen | $ 2.264,04 miljard |
| Aantal inwoners | 1.324 miljoen |
| Aandeel landbouw in nationaal inkomen | 15% |
| Aandeel bevolking werkzaam in de landbouw | 50% |
Vraag 32 1 punt
Het goede weer leverde dit jaar een recordoogst aan landbouwproducten op voor India.
Welk gevolg heeft de recordoogst voor de verkoopprijzen van deze landbouwproducten?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
2022, tijdvak 2: De vliegtaks
Grafieken a t/m d
Vier grafieken met op de verticale as de prijs van een vliegticket en op de horizontale as het aantal verkochte vliegtickets. Elke grafiek heeft een vraaglijn v (dalend) en een aanbodlijn a (stijgend). Een pijl en een stippellijn geven de verschuiving aan.
Grafiek a: de vraaglijn verschuift naar rechts naar v1; de aanbodlijn a blijft gelijk.
Grafiek b: de vraaglijn verschuift naar links naar v1; de aanbodlijn a blijft gelijk.
Grafiek c: de aanbodlijn verschuift naar rechts naar a1 (onder de oorspronkelijke lijn); de vraaglijn v blijft gelijk.
Grafiek d: de aanbodlijn verschuift naar links naar a1 (boven de oorspronkelijke lijn); de vraaglijn v blijft gelijk.
Vraag 11 1 punt
Er is veel vraag naar vliegreizen binnen Europa, want soms is het spotgoedkoop. De econoom verwacht dat, als er een vliegtaks wordt ingevoerd, de vliegmaatschappijen de accijns zullen doorberekenen in de prijs van een vliegticket. Welke grafiek is een juiste weergave van de verwachting van de econoom?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Vraag 12 2 punten
De econoom stelt dat de evenwichtsprijs (€ 60) van een vliegticket met 12,5% zal stijgen door de vliegtaks. Gebruik informatiebron 3. Bereken de procentuele afname van het aantal vliegtickets bij de stijging van de evenwichtsprijs. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent de nieuwe prijs: € 60 × 1,125 = € 67,50, en leest bij die prijs het aantal vliegtickets af: 110.000 (1p)
- Berekent de procentuele afname: (110.000 − 120.000) / 120.000 × 100% = −8,33% (1p)
Afrondingsverschillen en het ontbreken van het minteken niet fout rekenen.
2022, tijdvak 2: Betalingsproviders
Beleggers betalen vlak na beursgang bijna twee keer de introductieprijs van het aandeel Doekoe

Lijngrafiek van de koers van het aandeel Doekoe op 13 juni 2018. Horizontale as: tijd, met de labels 10:00, 13:00 en 16:00. Verticale as: koers in euro, van 0 tot 600, met een afbreking bij 0. De koers begint rond € 240, stijgt daarna snel tot ongeveer € 400 en schommelt vervolgens tussen ongeveer € 430 en € 490. Aan het eind van de dag ligt de koers rond € 470.
Vraag 23 1 punt
De beursgang van de aandelen Doekoe is bij de introductie een groot succes op de effectenbeurs. Op de eerste dag van de beursgang steeg de koers tot bijna twee keer de prijs waarmee het aandeel op de beurs kwam (de introductieprijs). De koers steeg van € 240 tot € 470 aan het eind van die dag. Waardoor kan een dergelijke prijsstijging worden veroorzaakt?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2022, tijdvak 3: Avocado’s uit Peru
Vraag 1 1 punt
Boer Pedro uit Peru verbouwt al enige jaren heerlijke avocado’s. Hij profiteerde tot 2018 van de hoge wereldmarktprijzen van avocado’s. De hoge prijzen leidden ertoe dat ook boeren in andere landen overstapten op de productie van avocado’s. Leg uit dat de situatie op de wereldmarkt van avocado’s tot 2018 ertoe leidde dat meer boeren uit andere landen ook avocado’s zijn gaan produceren.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat andere boeren zagen dat er meer winst te behalen valt op avocado’s dan op de producten die ze destijds produceerden, waardoor ze overschakelden op de productie van avocado’s (1p)
Vraag 2 1 punt
Boer Pedro uit Peru verbouwt al enige jaren heerlijke avocado’s. In 2018 daalde de wereldmarktprijs van avocado’s flink. De prijsdaling werd onder andere veroorzaakt door de hogere productie in Peru. Uiteindelijk heeft de hoge wereldmarktprijs ervoor gezorgd dat Peruaanse boeren, zoals Pedro, een lager inkomen ontvangen. Hieronder staan vijf economische verschijnselen: 1 Tot 2018 is de wereldmarktprijs van avocado’s hoog. 2 De wereldmarktprijs van avocado’s daalt. 3 Wereldwijd gaan meer boeren zich toeleggen op avocadoproductie. 4 Het aanbod van avocado’s op de wereldmarkt stijgt. 5 De Peruaanse boeren ontvangen een lager inkomen. In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Bron 9

Vier grafieken (a t/m d) met een vraaglijn en een aanbodlijn. Verticale as: prijs per kg avocado. Horizontale as: hoeveelheid gevraagde/aangeboden avocado’s. De pijlen geven de verschuiving aan. Grafiek a: pijlen naar links. Grafiek b: pijlen naar rechts. Grafiek c: pijlen naar links. Grafiek d: pijlen naar rechts.
Vraag 3 1 punt
Boer Pedro uit Peru verbouwt al enige jaren heerlijke avocado’s. Hij profiteerde tot 2018 van de hoge wereldmarktprijzen van avocado’s. De hoge prijzen leidden ertoe dat ook boeren in andere landen overstapten op de productie van avocado’s. Welke van onderstaande grafieken geeft de juiste situatie weer over de vraag- en aanbodlijn op de markt van avocado’s als boeren de productie verhogen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2021, tijdvak 1: De carwash
Vraag 38 1 punt
De school van Eric en Danah houdt een kerstactie waarvan de opbrengst naar Serious Request gaat. Eric heeft een leuk idee: de auto’s van het personeel van de school wassen voor een mooi bedrag. Economiedocente Eva zegt: “Dan combineer ik de carwash met een les over vraag, aanbod en het ontstaan van de evenwichtsprijs.”
Eva zegt: “Zoals jullie weten, wordt de prijs van een product bepaald door vraag en aanbod.
In welke situatie ontstaat er op een markt de hoogste prijs?”
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Informatiebron 11 vraag en aanbod wasbeurt

Grafiek van de vraag en het aanbod van wasbeurten. Verticale as: prijs wasbeurt (€), van 0,00 tot 6,00. Horizontale as: hoeveelheid wasbeurten, van 0 tot 44. De vraaglijn is doorgetrokken: bij 0 wasbeurten € 6,00 en bij 44 wasbeurten € 0,50. De aanbodlijn is gestippeld: bij 0 wasbeurten € 1,00 en bij 40 wasbeurten € 6,00. De lijnen snijden elkaar bij 20 wasbeurten en € 3,50.
| Hoeveelheid | vraag | aanbod |
|---|---|---|
| 0 | 6,00 | 1,00 |
| 40 | 6,00 | |
| 44 | 0,50 |
Vraag 39 2 punten
De school van Eric en Danah houdt een kerstactie waarvan de opbrengst naar Serious Request gaat. Eric heeft een leuk idee: de auto’s van het personeel van de school wassen voor een mooi bedrag. Economiedocente Eva zegt: “Dan combineer ik de carwash met een les over vraag, aanbod en het ontstaan van de evenwichtsprijs.”
Eva heeft aan alle personeelsleden van de school gevraagd hoeveel ze maximaal bereid zijn te betalen voor een wasbeurt. Vervolgens zegt Eva: “Alle dertig leerlingen van onze klas moeten aangeven wat het minimale bedrag is waarvoor ze bereid zijn om een auto te wassen.” De resultaten staan in informatiebron 11. Eric vindt dat € 5 het minimumbedrag is voor een wasbeurt. Danah geeft aan dat de prijs ten minste € 4,50 moet zijn.
Gebruik informatiebron 11.
“Mijn prijs is 10% lager dan bij Eric, de vraag is daardoor hoger”, zegt Danah.
Bereken de procentuele stijging van de gevraagde hoeveelheid wasbeurten bij de prijs van Danah, ten opzichte van de gevraagde hoeveelheid bij de prijs die genoemd is door Eric. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Leest de gevraagde hoeveelheid af: bij een prijs van € 5,00 is de gevraagde hoeveelheid 8 en bij een prijs van € 4,50 is de gevraagde hoeveelheid 12 (1p)
- Berekent de procentuele stijging: (12 − 8) / 8 × 100% = 50% (1p)
Vraag 40 1 punt
De school van Eric en Danah houdt een kerstactie waarvan de opbrengst naar Serious Request gaat. Eric heeft een leuk idee: de auto’s van het personeel van de school wassen voor een mooi bedrag. Economiedocente Eva zegt: “Dan combineer ik de carwash met een les over vraag, aanbod en het ontstaan van de evenwichtsprijs.”
De klas spreekt af de evenwichtsprijs te kiezen.
Gebruik informatiebron 11.
Bereken de totale opbrengst van het autowassen bij de evenwichtsprijs. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent de totale opbrengst bij de evenwichtsprijs: € 3,50 × 20 = € 70 (1p)
Vraag 41 1 punt
De school van Eric en Danah houdt een kerstactie waarvan de opbrengst naar Serious Request gaat. Eric heeft een leuk idee: de auto’s van het personeel van de school wassen voor een mooi bedrag. Economiedocente Eva zegt: “Dan combineer ik de carwash met een les over vraag, aanbod en het ontstaan van de evenwichtsprijs.”
Bij de evenwichtsprijs heeft een deel van het personeel een financieel voordeel, maar ook de klas heeft een financieel voordeel.
Gebruik informatiebron 11.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
De personeelsleden met prijsvoordeel zijn degenen die bereid waren …(1)… (meer / minder) te betalen dan de evenwichtsprijs. De klas heeft een prijsvoordeel, omdat zij ook bereid was voor een …(2)… (hogere / lagere) prijs dan de evenwichtsprijs de auto te wassen.
Bekijk het antwoord
- Kiest bij (1) meer en bij (2) lagere (1p)
Indien twee juist 1; indien een of geen juist 0.
Vraag 42 1 punt
De school van Eric en Danah houdt een kerstactie waarvan de opbrengst naar Serious Request gaat. Eric heeft een leuk idee: de auto’s van het personeel van de school wassen voor een mooi bedrag. Economiedocente Eva zegt: “Dan combineer ik de carwash met een les over vraag, aanbod en het ontstaan van de evenwichtsprijs.”
Gebruik informatiebron 11.
Eva zegt: “Ik vraag ook de andere TL-klas om mee te doen. De grafiek zal dan veranderen.”
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
De aangeboden hoeveelheid wasbeurten …(1)… (daalt / stijgt). Daardoor verschuift de aanbodlijn naar …(2)… (links / rechts) en zal de evenwichtsprijs …(3)… (dalen / stijgen).
Bekijk het antwoord
- Kiest bij (1) stijgt, bij (2) rechts en bij (3) dalen (1p)
Indien drie juist 1; indien twee, een of geen juist 0.
2021, tijdvak 2: Monopolie op Monopoly?
koersverloop van Mattel, grafiek a tot en met d

Vier grafieken van het koersverloop van Mattel, met de letters a, b, c en d. Verticale as: koers ($), van 12 tot 34. Horizontale as: de maanden van dec '16 tot en met okt '17.
Vraag 5 1 punt
Het miljardenbedrijf Hasbro, bekend van het spel Monopoly, wil in 2018 Mattel, fabrikant van onder meer Barbie, overnemen. De twee Amerikaanse bedrijven vormen na de overname nog geen monopolie, maar zijn samen wel het grootste speelgoedbedrijf ter wereld.
De Amerikaanse beurs reageerde in oktober 2017 positief op het nieuws van de mogelijke overname. De koers van Mattel steeg daarop met ruim 45%, na een langere periode van bijna alleen maar daling.
Welke grafiek geeft het koersverloop van Mattel juist weer?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
2021, tijdvak 2: Brexit
Vraag 24 2 punten
Met een kleine meerderheid hebben de Britten in 2016 voor de brexit (Britain exit) gestemd. Dit betekent dat ze binnen enkele jaren het lidmaatschap van de Europese Unie (EU) opzeggen. Het vrije verkeer van goederen en diensten tussen het Verenigd Koninkrijk (VK) en de overige EU-landen houdt hiermee op te bestaan. Binnen de EU zijn er nog andere vormen van vrij verkeer.
Om de verkoop naar het Verenigd Koninkrijk toch op peil te houden, zal Stephen zijn verkoopprijs moeten laten dalen met 10%. Afgelopen jaar had hij een jaaromzet van € 319.680, waarbij hij een gemiddelde verkoopprijs van € 3,20 per kilo hanteerde.
Hoeveel extra kilo’s vlees moet Stephen in een jaar verkopen om dezelfde jaaromzet te behalen, als de verkoopprijs daalt met 10%? Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent het aantal kilo’s bij de huidige prijs: € 319.680 / € 3,20 = 99.900 kilo (1p)
- Berekent het aantal kilo’s bij de lagere prijs en de toename: € 319.680 / (0,90 × € 3,20) = 111.000 kilo, dus een toename van 11.100 kilo (1p)
2021, tijdvak 2: Brazilië
Vraag 32 1 punt
Brazilië is de grootste producent van koffiebonen ter wereld. Dertig procent van alle koffiebonen op de wereldmarkt komt uit dit land. De wereldmarktprijs van koffiebonen kan sterk dalen of stijgen door natuurlijke omstandigheden of door speculatie in grondstoffen.
Brazilië is sterk afhankelijk van de export van koffiebonen en is gebaat bij een stabiele prijs op een redelijk niveau. Stabiele prijzen ontstaan als er buffervoorraden worden aangelegd.
Wat zal Brazilië doen met de buffervoorraden als het de prijs van koffiebonen wil laten stijgen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 35 1 punt
Brazilië is de grootste producent van koffiebonen ter wereld. Dertig procent van alle koffiebonen op de wereldmarkt komt uit dit land. De wereldmarktprijs van koffiebonen kan sterk dalen of stijgen door natuurlijke omstandigheden of door speculatie in grondstoffen.
De wereldmarktprijs voor koffiebonen is heel laag, maar de prijzen voor de consument dalen niet of nauwelijks. Nestlé, een grote importeur van koffiebonen, is niet van plan om de consumentenprijzen te koppelen aan de korte-termijnschommelingen op de koffiebonenmarkt.
Geef een argument voor het standpunt van Nestlé.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juist argument, bijvoorbeeld: Nestlé wil het voordeel (winst) behouden dat ontstaat door de lage prijzen van de grondstof en de relatief hoge prijs van eindproducten; Nestlé wil de verkoop constant houden; of voortdurende prijsveranderingen veroorzaken onrust op de consumentenmarkt (1p)
2021, tijdvak 3: Dalende melkprijzen
Vraag 31 2 punten
Het landbouwbeleid is een belangrijk onderdeel van beleid van de Europese Unie (EU). Twee belangrijke doelstellingen van dit landbouwbeleid zijn:
− Boeren moeten een redelijk inkomen kunnen verdienen.
− De EU wil dat er op een verantwoorde manier voedsel geproduceerd wordt, rekening houdend met dierenwelzijn, gezondheid en milieu.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
De EU stimuleert dat er voldoende voedsel wordt geproduceerd in de EU …(1)… (afhankelijk / onafhankelijk) van landen buiten de EU. De EU stimuleert boeren om op een verantwoorde manier voedsel te produceren, daardoor stijgt de …(2)… (kwaliteit / kwantiteit) van de voedselproductie en …(3)… (verbetert / verslechtert) de gezondheid van inwoners van de EU.
Bekijk het antwoord
- Kiest bij (1) onafhankelijk, bij (2) kwaliteit en bij (3) verbetert (2p)
Indien drie juist 2; indien twee juist 1; indien één of geen juist 0.
Vraag 33 1 punt
Tot 1 april 2015 was er een melkquotum in de EU. Dat wil zeggen dat Europese melkveehouders een maximale hoeveelheid melk mochten produceren. Vanwege de gestegen vraag uit landen als China en Brazilië waren de melkveehouders voorstander van afschaffing van het melkquotum. Het melkquotum werd op 1 april 2015 losgelaten en ook de garantiemelkprijs.
Noem een reden waarom de Europese melkveehouders voorstander waren van de afschaffing van het melkquotum.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juiste reden: de boeren verwachtten dat de melkprijs zou stijgen (vanwege de gestegen vraag naar melk) (1p)
Vraag 34 1 punt
Sommige boeren vreesden dat de melkprijzen zouden dalen.
Hieronder staan vijf economische verschijnselen:
1 Het melkquotum wordt afgeschaft.
2 Melkveehouders investeren in hun bedrijf.
3 Het aanbod van melk is hoger dan de vraag naar melk.
4 De productie van melkveehouders neemt toe.
5 De melkprijs daalt.
In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat ze de gedachtegang van de melkveehouders juist weergeven?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 35 2 punten
Door de dalende melkprijzen kwamen de Europese melkveehouders in financiële problemen.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Een oorzaak van de dalende melkprijs voor Nederlandse melkveehouders was dat het aanbod van melk sterk was …(1)… (afgenomen / toegenomen). Na afschaffing van het melkquotum mochten de melkveehouders zoveel melk produceren als zij wilden. De gegarandeerde minimumprijs tot 1 april 2015 was 39,75 cent per liter. Dat was …(2)… (hoger dan / lager dan) de kostprijs om de boeren een redelijk inkomen te verschaffen.
Bekijk het antwoord
- 1. toegenomen
- 2. hoger dan
2019, tijdvak 2: Huizenprijzen in de lift
Vraag 34 2 punten
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 4 in de bijlage.
Koopwoningen worden op de koopwoningmarkt verkocht. Er zijn veel vragers en veel aanbieders op de koopwoningmarkt.
De prijzen van koopwoningen worden door verschillende factoren bepaald. Een van deze factoren is de afzetsnelheid van een woning: het aantal dagen dat een woning te koop staat. Als het kort duurt voordat een huis verkocht wordt, is de afzetsnelheid laag.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Als de vraag naar koopwoningen …(1)… (groter / kleiner) is dan het aanbod, stijgt de prijs. Als de afzetsnelheid van koopwoningen toeneemt, is dat …(2)…(gunstig / ongunstig) voor de verkoper van de koopwoning. De afzetsnelheid van koopwoningen is …(3)… (niet / wel) afhankelijk van de hoogte van de hypotheekrente.
Bekijk het antwoord
- Vult de drie juiste woorden in: (1) groter, (2) ongunstig, (3) wel. (2p)
Puntentabel: drie juist = 2 punten; twee juist = 1 punt; een of geen juist = 0 punten.
informatiebron 4 stijging huizenprijzen in Amsterdam en in de rest van Nederland, vergeleken met het vorige jaar

Lijngrafiek van 2008 tot en met 2016 met de stijging van de huizenprijzen ten opzichte van het vorige jaar. Verticale as: van -10% tot 15%, in stappen van 5%. Horizontale as: de jaren 2008, 2010, 2012, 2014 en 2016. Lijn Amsterdam: doorgetrokken. Lijn Nederland: gestippeld. Bij het laatste punt van 2016 staan de labels Amsterdam 14,7% en Nederland 4,4%.
Vraag 36 1 punt
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 4 in de bijlage.
Koopwoningen worden op de koopwoningmarkt verkocht. Er zijn veel vragers en veel aanbieders op de koopwoningmarkt.
Merel Domus vergelijkt de gestegen huizenprijzen in Amsterdam en de rest van Nederland. Zij twijfelt of ze een huis in Amsterdam wil gaan kopen of een gelijkwaardig huis in de rest van Nederland.
Gebruik informatiebron 4.
Bereken in een decimaal hoeveel procent de prijzen van koopwoningen in Amsterdam in 2016 ten opzichte van 2015 meer zijn gestegen dan de prijzen in de rest van Nederland. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Juiste berekening: $\frac{14{,}7\% - 4{,}4\%}{4{,}4\%} \cdot 100\% = 234{,}1\%$ (1p)
2018, tijdvak 1: Hoogwater in Nederland
Vraag 38 1 punt
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik te maken van een informatiebron.
Drinkwater is in Nederland ruim voorradig, met een goede kwaliteit en voor een lage prijs. Wereldwijd, en ook in Nederland, is de vraag naar drinkwater enorm gestegen. Het wordt steeds moeilijker om aan die gestegen vraag te voldoen.
Leg uit dat drinkwater een economisch schaars goed is.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat drinkwater schaars is, omdat er productiemiddelen opgeofferd moeten worden om drinkwater te produceren. (1p)
Hoe vaak vraag en aanbod in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2026, tijdvak 1 | 3, 11, 27, 29, 39 | 5 | 13% |
| 2026, tijdvak 2 | 14, 16-17 | 3 | 8% |
| 2025, tijdvak 1 | 18, 21 | 2 | 5% |
| 2025, tijdvak 2 | 26 | 1 | 2% |
| 2024, tijdvak 1 | 12, 20 | 2 | 5% |
| 2022, tijdvak 1 | 32 | 1 | 2% |
| 2022, tijdvak 2 | 11-12, 23 | 3 | 7% |
| 2022, tijdvak 3 | 1-3 | 3 | 7% |
| 2021, tijdvak 1 | 38-42 | 5 | 13% |
| 2021, tijdvak 2 | 5, 24, 32, 35 | 4 | 10% |
| 2021, tijdvak 3 | 31, 33-35 | 4 | 11% |
| 2019, tijdvak 2 | 34, 36 | 2 | 5% |
| 2018, tijdvak 1 | 38 | 1 | 2% |
In 13 van de 18 ingedeelde examens economie vmbo-gl/tl staat een vraag over vraag en aanbod, samen 36 vragen (5% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2026, tijdvak 1: 5 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 5% van de vragen over vraag en aanbod, daarvoor 5%. Dat aandeel is dus stabiel.
Oefenen met vraag en aanbod
Maak de 15 nieuwste examenvragen over vraag en aanbod online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over vraag en aanbod
Andere onderwerpen economie vmbo-gl/tl
- Inkomen en consumptie
- Internationale handel
- Overheid en belastingen
- Arbeidsmarkt
- Productie en kosten
- Geld en inflatie
- Conjunctuur
- Marktvormen
- Risico en verzekeren
Vraag en aanbod op andere niveaus
- Examenvragen vraag en aanbod economie havo
- Examenvragen vraag en aanbod economie vmbo-kb
- Examenvragen vraag en aanbod economie vwo
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen economie vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker economie per vraagtype nakijkt, lees je op economie toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op economie oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt vraag en aanbod voor in het eindexamen economie vmbo-gl/tl?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 36 vragen over vraag en aanbod, 5% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 13 van die examens.
In welk examen economie vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over vraag en aanbod?
In het examen van 2026, tijdvak 1, met 5 vragen: 3, 11, 27, 29, 39.
Hoe oefen ik examenvragen over vraag en aanbod?
Op deze pagina staan alle vragen over vraag en aanbod met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.