Examenvragen internationale handel economie vmbo-gl/tl
130 vragen over internationale handel uit 18 centrale examens van 2018 tot en met 2026.
Internationale handel komt in 18 van de 18 examens economie vmbo-gl/tl voor, met 130 vragen (18% van alle examenvragen). Het meest in 2025, tijdvak 2 (11 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over internationale handel
Per examen de vragen over internationale handel, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2026, tijdvak 1: Kledingdumping in Ghana
Opgavetekst
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 3 in de bijlage.
Afrika gaat tweedehandskleding uit westerse landen weren
Westerse landen dumpen massaal niet-verkochte kleding in ontwikkelingslanden. Dit komt omdat er veel goedkope kleding in de westerse landen is. In 2021 is 554.000.000 kilogram kleding als afval weggegooid of geëxporteerd naar Afrika.
Gebruik informatiebron 3.
informatiebron 3 aantal kledingstukken in Nederland per jaar
| totaal | 430 miljoen stuks | ||
| verkocht in Nederland | voor de normale prijs | 64% | |
| in de uitverkoop | 31% | ||
| niet-verkocht | 5% | ||
| waarvan: | vernietigd | 1,3 miljoen stuks | |
| geëxporteerd | ... |
Vraag 7 1 punt
Bereken het aantal niet-verkochte kledingstukken dat wordt geëxporteerd. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
(430 miljoen × 0,05) – 1,3 miljoen = 20,2 miljoen stuks
Bij een kledingmarkt in Ghana komen wekelijks 20 miljoen niet-verkochte kledingstukken aan. Volgens onderzoek verlaat 40% daarvan de markt als afval.
Vraag 8 2 punten
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Goedkope kleding wordt verkocht aan Ghana, omdat in westerse landen ...(1)... (de vraag naar / het aanbod van) goedkope kleding kleiner is dan ...(2)... (de vraag naar / het aanbod van) goedkope kleding.
Ghana is van plan protectiemaatregelen in te stellen voor kleding.
Voor Ghana ...(3)... (verbetert / verslechtert) dan de betalingsbalans.
Bekijk het antwoord
- (1) de vraag naar
- (2) het aanbod van
- (3) verbetert
Steeds meer Afrikaanse landen willen voor kleding uit westerse landen een importverbod invoeren. De geïmporteerde kleding is zo goedkoop dat lokale producenten daar niet tegen kunnen concurreren.
Vraag 9 1 punt
Ghana twijfelt nog over een importverbod. Tegelijkertijd wil Ghana ook de lokale producenten helpen.
Hier staan vijf economische verschijnselen in Ghana:
- 1 Er wordt veel goedkope kleding verkocht aan Ghana.
- 2 Door het grote aanbod van goedkope westerse kleding is het totale aanbod van kleding in Ghana groot.
- 3 De Ghanese kledingbedrijven kunnen niet investeren in nieuwe productietechnieken.
- 4 De Ghanese kledingbedrijven moeten een lage winstmarge toepassen.
- 5 De productieketen in Ghana blijft minder efficiënt, omdat er geen innovatie plaatsvindt.
In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat er een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 10 2 punten
De Ghanese kledingbedrijven willen dat de Ghanese overheid zo snel mogelijk protectiemaatregelen invoert voor kleding uit westerse landen.
Noem naast een importverbod een andere protectiemaatregel en leg uit dat de maatregel nadelig is voor Ghanese consumenten.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een protectiemaatregel met een juiste uitleg:
invoerrecht / importheffing
Door deze protectiemaatregel wordt de import van kleding uit westerse landen duurder. (Dit is nadelig voor de consument in Ghana.)
of
invoerquotum / contingentering
Door deze protectiemaatregel wordt het aanbod van kleding uit westerse landen kleiner en dus is er minder keuze. (Dit is nadelig voor de consument in Ghana.)
Opmerking
Het tweede scorepunt alleen toekennen als het een logisch gevolg is van de protectiemaatregel.
2026, tijdvak 1: Aardgas uit Noorwegen
Opgavetekst
Noorwegen levert 18% van het aardgas dat in Europa wordt gebruikt. Nederland koopt aardgas van Noorwegen. Noorwegen is geen lid van de EU. Na 2020 is de aardgasprijs op de wereldmarkt flink gestegen.
wereldmarkt voor aardgas: prijs in euro’s per megawattuur
Vraag 38 2 punten
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
De prijs van aardgas stijgt doordat de vraag naar aardgas ...(1)... (groter / kleiner) is dan het aanbod van aardgas. De wereldmarkt van aardgas is een ...(2)... (abstracte / concrete) markt. Door de gestegen aardgasprijs is de importwaarde op de betalingsbalans van Nederland ...(3)... (gedaald / gestegen).
Lijngrafiek van de prijs van aardgas op de wereldmarkt in euro’s per megawattuur van 2008 tot en met 2022, met een sterke stijging na 2020. Bekijk in Opgaven, pagina 16
Bekijk het antwoord
- (1) groter
- (2) abstracte
- (3) gestegen
Vraag 40 1 punt
Het Noorse aardgas wordt betaald in Noorse kronen (NOK). De wisselkoers van de euro ten opzichte van de Noorse kroon daalde in de afgelopen maanden.
Verklaar dat de prijs van aardgas uit Noorwegen hierdoor is gestegen voor Nederland.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juiste verklaring:
- Nederland moet (door de wisselkoersdaling van de euro) meer euro’s betalen voor dezelfde hoeveelheid Noorse kronen.
- Er moeten meer euro’s betaald worden (door de wisselkoersdaling van de euro) voor dezelfde hoeveelheid aardgas.
Behalve Nederlandse huishoudens heeft ook de glastuinbouw in Nederland last van de hoge aardgasprijs. De glastuinbouwkassen worden verwarmd met aardgas. Ondernemers in de glastuinbouw verwachten een daling van de export van hun producten.
Vraag 41 1 punt
De stijging van de aardgasprijs in Nederland kan leiden tot minder export van producten uit de Nederlandse glastuinbouw.
Hier staan vijf economische verschijnselen:
- 1 De aardgasprijs stijgt.
- 2 De bedrijfskosten in de glastuinbouw nemen toe.
- 3 De concurrentiepositie van de Nederlandse glastuinbouw verslechtert.
- 4 De verkoopprijs van glastuinbouwproducten stijgt.
- 5 De export van glastuinbouwproducten daalt.
In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat er een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
2026, tijdvak 2: Dure paaseieren
Opgavetekst
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 3 in de bijlage.
informatiebron 3 bedrijfskolom chocolade

Gemeente met budgetproblemen
Nederland is de grootste importeur van cacaobonen ter wereld. Van de bonen wordt onder andere chocolade gemaakt. Een deel van deze chocolade wordt door Nederland geëxporteerd.
Gebruik informatiebron 3.
Vraag 15 1 punt
De cacaobonen moeten worden betaald in dollars. De dollarkoers kan veranderen en heeft invloed op de inkoopprijs van de cacaobonen voor Nederlandse bedrijven. De koers van de dollar ten opzichte van de euro daalt.
→ Verklaar dat de inkoopprijs van cacaobonen in euro’s lager wordt door de koersdaling.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste verklaring:
Door de dalende dollarkoers moeten er voor dezelfde hoeveelheid dollars minder euro’s betaald worden.
2026, tijdvak 2: Niet alles is goud wat er blinkt
Opgavetekst
Suriname is een land dat rijk is aan grondstoffen zoals goud. Als de goudprijs stijgt, zou Suriname moeten profiteren. Het nationaal inkomen per hoofd van de bevolking is € 5.700. Het nationaal inkomen per hoofd van de bevolking van Nederland is € 53.010.
Vraag 30 1 punt
Een stijgende goudprijs kan bijdragen aan de groei van het nationaal inkomen van Suriname, omdat het goud wordt geëxporteerd. → Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Bij een stijgende goudprijs zal de betalingsbalans van Suriname …(1)… (verbeteren / verslechteren), waardoor er een …(2)… (overschot / tekort) op de betalingsbalans kan ontstaan.
Bekijk het antwoord
(1) verbeteren
(2) overschot
indien beide antwoorden juist (1)
Vraag 33 1 punt
Er zijn steeds meer Nederlanders die op vakantie gaan naar Suriname. Hoe wordt de vakantie van Nederlanders naar Suriname genoemd in de economie van Suriname?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
2025, tijdvak 1: Sint-Maarten
Opgavetekst
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 1 en 2 in de bijlage.
Het Caribische eiland Sint-Maarten behoort deels bij het Koninkrijk der Nederlanden. Het eiland bestaat uit een Frans deel en een Nederlands deel. Toerisme is de belangrijkste sector in de economie van Sint-Maarten.
Sint-Maarten heeft in verhouding tot het nationaal inkomen een hoge exportwaarde en een hoge importwaarde.
Gebruik informatiebron 1.
informatiebron 1 economische gegevens van Sint-Maarten 2010, 2016 en 2017, omgerekend in euro's
| 2010 | 2016 | 2017 | |
|---|---|---|---|
| nationaal inkomen (in miljoen) | 798 | 960 | 934 |
| reële nationaal inkomen (in miljoen) | 746 | 840 | 798 |
| waarde export van goederen en diensten (in miljoen) | 854 | 1.046 | 835 |
| waarde import van goederen en diensten (in miljoen) | 847 | 1.014 | 921 |
| aantal verblijfstoeristen | 443.136 | 528.150 | 402.092 |
| aantal cruisetoeristen (× 1.000) | 1.513 | 1.669 | 1.238 |
| bevolking Sint-Maarten | 34.496 | 39.410 | 40.535 |
Vraag 1 1 punt
Welke bewering over de export en import van Sint-Maarten is juist?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Ongeveer 80% van de werkzame beroepsbevolking werkt in de toerisme-sector. Vooral de horeca en souvenirwinkels op Sint-Maarten profiteren van de uitgaven van de toeristen.
Vraag 4 1 punt
Waartoe behoren de uitgaven van de toeristen, die een souvenir kopen op Sint-Maarten?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 6 1 punt
De sterke afhankelijkheid van toerisme (een monocultuur) leidt tot problemen voor het eiland. Bovendien is er toenemende concurrentie van andere Caribische eilanden op deze toerismemarkt. Leg uit dat de monocultuur door de toenemende concurrentie van andere Caribische eilanden voor Sint-Maarten een probleem vormt.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste uitleg:
Door de monocultuur heeft Sint-Maarten weinig andere inkomstenbronnen om de lagere inkomsten uit het toerisme te compenseren.
Op 6 september 2017 trok de orkaan Irma over Sint-Maarten. Huizen en hotels werden grotendeels verwoest. Gelukkig heeft Sint-Maarten internationale hulp ontvangen, onder andere van het Nederlandse Rode Kruis.
Gebruik informatiebron 2.
informatiebron 2 de hulp van het Nederlandse Rode Kruis aan Sint-Maarten
fase 1
Wat als je plotseling geen dak meer boven het hoofd hebt? Of geen keuken om in te koken? In de eerste maanden na de ramp was het belangrijk om direct in actie te komen. Daarom bood het Rode Kruis:
- tenten
- drinkwater en voedselpakketten
- medische voorzieningen
fase 2
De schade van een orkaan is niet binnen een paar maanden hersteld. Nederland stelt daarom geld beschikbaar voor bijvoorbeeld:
- het verbeteren van de infrastructuur
- het opleiden en inhuren van bouwvakkers
Vraag 7 2 punten
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Fase 1 van de hulp van het Nederlandse Rode Kruis bestond uit …(1)… (gebonden hulp / noodhulp / structurele hulp). Fase 2 van de hulp bestond uit …(2)… (gebonden hulp / noodhulp / structurele hulp).
Bekijk het antwoord
maximumscore 2
- (1) noodhulp
- (2) structurele hulp
2025, tijdvak 1: Exportboeren
Opgavetekst
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 8 in de bijlage.
Nederland is de grootste exporteur van agrarische goederen in de Europese Unie (EU). En de op-een-na grootste in de wereld.
Internationale handel in de agrarische sector betreft de export van vlees, zuivel en groenten (food), maar ook landbouwmachines en bloemen (non-food).
Gebruik informatiebron 8.
Vraag 28 2 punten
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden en getallen te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden en getallen in. Kies uit de woorden en getallen die tussen haakjes staan. Het Nederlandse saldo van de handel met Duitsland bedraagt …(1)… (€ 11,523 miljard / € 28,916 miljard / € 32,704 miljard). Als de exportwaarde van Nederland in 2019 stijgt, zal het Nederlandse nationaal inkomen …(2)… (dalen / gelijk blijven / stijgen).
Twee cirkeldiagrammen van de agrarische import (61,4 miljard euro) en export (90,3 miljard euro) van Nederland in 2018, verdeeld naar Duitsland, rest van de EU-27 en rest van de wereld. Bekijk in Bijlage, pagina 5
Bekijk het antwoord
maximumscore 2
- (1) € 11,523 mld. (€ 90,3 mld. × 0,25) – (€ 61,4 mld. × 0,18)
- (2) stijgen
Vraag 29 1 punt
De import van agrarische producten is procentueel sterker gegroeid dan de export. Toch is het Nederlandse handelsoverschot van de handel toegenomen. Wat kan daarvan de reden zijn?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Duitsland, België en het Verenigd Koninkrijk (VK) zijn de belangrijkste exportlanden voor Nederland. De export naar Duitsland en België laat al jaren een groei zien.
Vraag 30 1 punt
De Nederlandse export van agrarische producten naar het VK is de laatste jaren afgenomen vanwege de koers van het Engelse pond. Leg uit dat een daling van de koers van het Engelse pond de oorzaak kan zijn van de afnemende Nederlandse export naar het VK.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juiste uitleg:
- Producten uit Nederland worden voor het VK duurder. (Daardoor daalt de vraag en dus de export.)
- Het VK moet nu meer Engelse ponden voor een euro betalen. Hierdoor zijn Nederlandse producenten duurder geworden (waardoor er minder Nederlandse producten gevraagd worden).
Vraag 31 2 punten
De totale agrarische export van Nederland in 2018 bedraagt € 90,3 miljard. De helft daarvan bestaat uit de export van voedsel. 600.000 werknemers zijn direct betrokken bij deze export van voedsel. Bereken de exportwaarde van voedsel per werknemer. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
0{,}5 \times \text{€ } 90.300.000.000 = \text{€ } 45.150.000.000
\frac{\text{€ } 45.150.000.000}{600.000} = \text{€ } 75.250
2025, tijdvak 2: De hulp op de juiste plek
Vraag 17 1 punt
Om Haïti te helpen na een ramp zetten verschillende landen hulp in. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Bekijk het antwoord
- 1. noodhulp
- 2. bilaterale hulp
Alleen het scorepunt toekennen als beide antwoorden juist zijn.
informatiebron 2 ‘verloren geld’ in Haïti in dollars
| jaar | ontwikkelingshulp | ‘verloren’ geld in % | indexcijfer ontwikkelingshulp |
|---|---|---|---|
| 2021 | 888,96 miljoen dollar | 0,41% | … |
| 2022 | 936,88 miljoen dollar | 0,42% | 100 |
| 2023 | 969,63 miljoen dollar | 0,36% | 103,5 |
Vraag 18 1 punt
Er is na een ramp veel behoefte aan ontwikkelingshulp. In een land waar veel ontwikkelingshulp moet worden verdeeld, komt een deel niet op de bestemming terecht, het geld gaat ‘verloren’. Gebruik informatiebron 2. Bereken hoeveel dollar ontwikkelingshulp in 2022 ‘verloren’ is gegaan. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent het ‘verloren’ geld in 2022: 936.880.000 × 0,42 / 100 = 3.934.896 dollar. (1p)
Vraag 19 1 punt
Afhankelijk van de gebeurtenissen in Haïti verandert de hoeveelheid ontwikkelingshulp elk jaar. Gebruik informatiebron 2. Bereken het indexcijfer van de ontwikkelingshulp van 2021. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent het indexcijfer van de ontwikkelingshulp van 2021: 888.960.000 / 936.880.000 × 100 = 94,9. (1p)
Een andere manier van afronden ook goed rekenen.
Vraag 21 1 punt
De bevolking van Haïti heeft behoefte aan hulp met als doel het blijvend verminderen van armoede. Is ontwikkelingshulp met als doel het blijvend verminderen van armoede, een vorm van noodhulp of structurele hulp? Geef een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
- Kiest structurele hulp en geeft een juist argument, bijvoorbeeld: omdat de ontwikkelingshulp gericht is op het bestrijden van de oorzaken van armoede op de lange termijn. (1p)
Het voorbeeld van een juist argument komt uit het correctievoorschrift; een ander juist argument telt ook mee.
Vraag 22 2 punten
De Europese Unie (EU) vindt het moeilijk om te bepalen wat voor soort hulp ze naar Haïti gaan sturen. De landen die hulp leveren, geven liever goederen dan geld. Geef een argument voor en een argument tegen het geven van goederen in plaats van geld. Doe het zo: neem de volgende zinnen over op je antwoordblad en vul ze aan:
1 Een argument voor het geven van goederen in plaats van geld is ….
2 Een argument tegen het geven van goederen in plaats van geld is ….
Bekijk het antwoord
- Geeft een argument voor het geven van goederen in plaats van geld (een van de volgende): het leveren van goederen levert werkgelegenheid in de EU op; het is beter in te schatten welke behoefte er is aan goederen. (1p)
- Geeft een argument tegen het geven van goederen in plaats van geld (een van de volgende): goederen zijn moeilijker op locatie te krijgen dan geld; goederen hebben vaak een houdbaarheidsdatum/slijten/vergaan. (1p)
2025, tijdvak 2: Kwetsbaarheid van een open economie
Opgavetekst
informatiebron 3 overzicht internationale handel Nederland in 2023
- exportwaarde goederen: € 483 miljard
- exportwaarde diensten: € 230 miljard
- importwaarde goederen: € 424 miljard
- importwaarde diensten: € 209 miljard
- nationaal inkomen Nederland: € 790 miljard
Vraag 28 1 punt
Nederland is al eeuwenlang een handelsland. Nog steeds tonen de export- en importcijfers aan dat Nederland handelt met de hele wereld. Nederland heeft een open economie, dat heeft voordelen en nadelen. Zowel import als export levert Nederland welvaart op. Leg uit dat import welvaart voor de consument oplevert. Gebruik informatiebron 3.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat door import consumenten meer of beter in hun behoeften kunnen voorzien. (1p)
Vraag 29 2 punten
Bereken het overschot of tekort op de betalingsbalans van Nederland. Schrijf ook je berekening op en geef daarbij aan of het een tekort of een overschot is. Gebruik informatiebron 3.
Bekijk het antwoord
- Berekent de totale exportwaarde (€ 483 + € 230 = € 713 miljard) en de totale importwaarde (€ 424 + € 209 = € 633 miljard). (1p)
- Berekent het saldo: € 713 miljard - € 633 miljard = € 80 miljard, en geeft aan dat dit een overschot is. (1p)
Vraag 30 1 punt
Het grootste deel van de internationale handel van Nederland is met andere landen van de Europese Unie (EU). Noem twee redenen waarom een groot deel van de internationale handel van Nederland plaatsvindt met EU-landen.
Bekijk het antwoord
- Noemt twee van de volgende redenen: vrij verkeer van goederen en diensten binnen de EU; veelal gemeenschappelijk handelsbeleid binnen de EU; geen wisselkoersen binnen een groot deel van de landen van de EU, omdat ze dezelfde munt hebben. (1p)
Alleen het scorepunt toekennen als er 2 juiste redenen zijn gegeven.
Vraag 31 1 punt
De internationale concurrentiepositie van Nederland is mede afhankelijk van de wisselkoers van de euro ten opzichte van andere valuta. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Bekijk het antwoord
- 1. daalt
- 2. minder
Alleen het scorepunt toekennen als beide antwoorden juist zijn.
Vraag 32 1 punt
Een open economie zorgt voor welvaart, maar is ook kwetsbaar. Wereldwijd kunnen overheden in tijden van (economische) crisis er voor kiezen om hun eigen economie te beschermen. Hierdoor kan de werkgelegenheid in Nederland dalen. Hier staan vijf verschijnselen:
1 De overheid van China beschermt de eigen productie door importheffingen.
2 Daling van de Nederlandse export.
3 Minder vraag naar Nederlandse producten.
4 Nederlandse producenten kunnen minder goed concurreren in China.
5 Daling werkgelegenheid in Nederland.
In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat er een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: F
Vraag 33 1 punt
Nederland importeert veel onderdelen en grondstoffen. Leg uit dat Nederlandse export afhankelijk is van de import van onderdelen en grondstoffen.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat Nederland onderdelen en grondstoffen importeert die nodig zijn voor de productie van exportgoederen. (1p)
2024, tijdvak 1: Woon-wereldhandel
Vraag 1 1 punt
Het Zweedse woonwarenhuis IKEI met 420 warenhuizen is gevestigd in meer dan 50 landen verspreid over de hele wereld. Zweden is lid van de Europese Unie (EU); in veel landen van de EU zijn vestigingen van IKEI-warenhuizen. In de EU moet de verkoopprijs van een product voor alle consumenten in principe gelijk zijn. Zo kost de Willy-boekenkast, die al tientallen jaren populair is, in Zweden net zo veel als in Nederland. Verklaar waarom vrij verkeer van personen, een kenmerk van de EU, gunstig is voor een internationale onderneming zoals IKEI.
Bekijk het antwoord
- Verklaart met één van de twee voorbeelden: burgers uit EU-landen (bijvoorbeeld woonachtig in de grensstreken) kunnen bij alle warenhuizen van IKEI in de EU werknemer worden, of er kan zonder beperkingen en tijdverlies bij de douane gewerkt worden met personeel op meerdere locaties (1p)
Informatiebron 1 prijs van een Willy-boekenkast in: Marokko

MAD 699,-
Informatiebron 1 prijs van een Willy-boekenkast in: India

INR 4.990,-
Informatiebron 1 prijs van een Willy-boekenkast in: Zuid-Korea

KRW 109.000,-
Informatiebron 2 koers van de Marokkaanse dirham (MAD), de Indiase roepie (INR) en de Zuid-Koreaanse won (KRW) ten opzichte van de euro (€)
| Valuta | Koers in euro |
|---|---|
| 1 MAD | € 0,092 |
| 1 INR | € 0,012 |
| 1 KRW | € 0,00075 |
Vraag 3 2 punten
Het Zweedse woonwarenhuis IKEI met 420 warenhuizen is gevestigd in meer dan 50 landen verspreid over de hele wereld. In landen buiten de EU zijn de prijzen van dezelfde artikelen per land verschillend. Gebruik informatiebron 1 en 2. In Zuid-Korea kost de Willy-boekenkast omgerekend € 81,75. Bereken in welk land (Marokko of India) de Willy-boekenkast het goedkoopst is. Schrijf je berekening en conclusie op.
Bekijk het antwoord
- Berekent de prijs in euro’s in Marokko (MAD 699 × € 0,092 = € 64,31) en in India (INR 4.990 × € 0,012 = € 59,88) (1p)
- Concludeert dat de Willy-boekenkast in India het goedkoopst is (1p)
Vraag 4 1 punt
Het Zweedse woonwarenhuis IKEI met 420 warenhuizen is gevestigd in meer dan 50 landen verspreid over de hele wereld. De Willy-boekenkasten worden overal ter wereld geproduceerd en verkocht. In India en China staan fabrieken en ook IKEI-warenhuizen. In Afrikaanse landen, zoals Ethiopië en Oeganda, staan alleen fabrieken die produceren voor IKEI. Maak van de onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad en schrijf achter de nummers de juiste woorden op. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Bekijk het antwoord
- 1. laag
- 2. afzetmarkt
Vraag 5 1 punt
Het Zweedse woonwarenhuis IKEI met 420 warenhuizen is gevestigd in meer dan 50 landen verspreid over de hele wereld. IKEI gebruikt grondstoffen uit Ethiopië en Oeganda. De vraag naar deze grondstoffen heeft een gunstig effect op de economie van beide landen. Hier staan vijf economische verschijnselen: 1 toename van de vraag naar grondstoffen; 2 toename van de werkgelegenheid; 3 toename van de totale binnenlandse vraag; 4 toename van de koopkracht; 5 toename van de economische groei. In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat er een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2024, tijdvak 1: Italië failliet?
Informatiebron 9 totaal van leningen van rijkere EMU-landen aan armere EMU-landen
| Land | In miljarden euro’s |
|---|---|
| Duitsland | 841 |
| Luxemburg | 200 |
| Nederland | 124 |
| overige rijkere EMU-landen | 75 |
| totaal | 1.240 |
Vraag 33 1 punt
De EMU-landen ondersteunen elkaar doordat de rijkere EMU-landen, zo ook Nederland, geld uitlenen aan de armere EMU-landen die geld nodig hebben. Gebruik informatiebron 9. Bereken hoeveel procent Nederland uitleent van het totaalbedrag dat door rijkere landen aan armere EMU-landen is uitgeleend. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent: € 124 / € 1.240 × 100% = 10% (1p)
Vraag 35 1 punt
De stijgende schulden van de armere EMU-landen, zoals Italië, zorgen ervoor dat de rijkere EMU-landen rijker worden en de armere EMU-landen armer. Leg uit dat het verschil tussen de rijkere EMU-landen en de armere EMU-landen toeneemt vanwege de toename van de schulden van de armere EMU-landen.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat door de hogere rentebetalingen de geldstroom van de armere EMU-landen naar de rijkere EMU-landen toeneemt (1p)
2024, tijdvak 2: Kameroen
Vraag 4 1 punt
Wereldwijd zijn de inkomens niet gelijk verdeeld. Het Afrikaanse land Kameroen is een van de armste landen in de wereld, terwijl Nederland behoort tot de rijkste landen in de wereld. De Wereldbank streeft ernaar om de inkomensverschillen in de wereld te verkleinen.
In de opkomende economieën, zoals Kameroen, wordt de infrastructuur door de overheid verbeterd. Dit leidt tot een daling van de inkomens in de westerse landen.
Hieronder staan vijf economische verschijnselen:
1 er is een verbetering van de infrastructuur in Kameroen
2 westerse bedrijven verplaatsen hun productie naar Kameroen
3 Kameroen wordt aantrekkelijker als vestigingsplaats voor westerse bedrijven
4 de productiecapaciteit van Kameroen stijgt
5 werkgelegenheid en inkomens dalen in de westerse landen
In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat er een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 5 2 punten
Wereldwijd zijn de inkomens niet gelijk verdeeld. Het Afrikaanse land Kameroen is een van de armste landen in de wereld, terwijl Nederland behoort tot de rijkste landen in de wereld. De Wereldbank streeft ernaar om de inkomensverschillen in de wereld te verkleinen.
Volgens de Wereldbank kunnen de inkomensverschillen in de wereld kleiner worden door het afschaffen van handelsbelemmeringen tussen landen, zoals invoerrechten.
Leg in twee stappen uit dat het afschaffen van invoerrechten het inkomensverschil tussen Kameroen en de rest van de wereld kan verkleinen.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat door het afschaffen van handelsbelemmeringen Kameroen beter kan concurreren op de wereldmarkt (met andere, rijkere landen) (1p)
- Legt uit dat daardoor de export stijgt, het nationaal inkomen toeneemt en de inkomensverschillen kleiner kunnen worden (1p)
2024, tijdvak 2: Fairtrade gemeenten
Vraag 28 1 punt
Stichting Fairtrade Gemeente Nederland werkt samen met gemeenten waar winkels, horeca en andere bedrijven zich inzetten voor meer eerlijke handel in de wereld. De producenten in de ontwikkelingslanden krijgen een eerlijke (hogere) prijs voor hun fairtrade producten. De stichting streeft naar het vergroten van de vraag naar en het aanbod van fairtrade producten uit ontwikkelingslanden.
De inkoop en verkoop van fairtrade producten is een vorm van particuliere ontwikkelingshulp. Hoe noemen we deze hulp?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 29 1 punt
Stichting Fairtrade Gemeente Nederland werkt samen met gemeenten waar winkels, horeca en andere bedrijven zich inzetten voor meer eerlijke handel in de wereld. De producenten in de ontwikkelingslanden krijgen een eerlijke (hogere) prijs voor hun fairtrade producten. De stichting streeft naar het vergroten van de vraag naar en het aanbod van fairtrade producten uit ontwikkelingslanden.
Als Nederlandse bedrijven fairtrade producten verkopen, dragen zij bij aan betere leefomstandigheden in de ontwikkelingslanden. Ook dragen deze bedrijven indirect bij aan de economische ontwikkeling van een land.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Bekijk het antwoord
- 1. producent
- 2. technische ontwikkeling
informatiebron 9 principes van fairtrade
| gewone koffie | fairtrade koffie | |
|---|---|---|
| btw | 9% | 9% |
| kosten, marge, transport, branden en distributie | 80% | 65% |
| kosten van verwerking | 10% | 9% |
| inkomsten voor koffieboer | 10% | 26% |
informatiebron 10 prijzen inclusief btw van een kopje gewone koffie en fairtrade koffie
| prijs | |
|---|---|
| gewone koffie | € 0,26 |
| fairtrade koffie | € 0,39 |
Vraag 30 1 punt
Stichting Fairtrade Gemeente Nederland werkt samen met gemeenten waar winkels, horeca en andere bedrijven zich inzetten voor meer eerlijke handel in de wereld. De producenten in de ontwikkelingslanden krijgen een eerlijke (hogere) prijs voor hun fairtrade producten. De stichting streeft naar het vergroten van de vraag naar en het aanbod van fairtrade producten uit ontwikkelingslanden.
Er zijn steeds meer Nederlandse huishoudens die fairtrade producten kopen, zoals fairtrade koffie. De koffieboer in het ontwikkelingsland ontvangt door de fairtrade een hogere prijs voor zijn koffiebonen.
Gebruik informatiebron 9 en 10.
Bereken hoeveel eurocent de fairtrade koffieboer ontvangt voor een kop fairtrade koffie. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent wat de fairtrade koffieboer ontvangt voor een kop fairtrade koffie: € 0,39 x 100 : 109 x 0,26 = € 0,09 (9 eurocent) (1p)
Een andere manier van afronden is ook goed.
Vraag 31 2 punten
Stichting Fairtrade Gemeente Nederland werkt samen met gemeenten waar winkels, horeca en andere bedrijven zich inzetten voor meer eerlijke handel in de wereld. De producenten in de ontwikkelingslanden krijgen een eerlijke (hogere) prijs voor hun fairtrade producten. De stichting streeft naar het vergroten van de vraag naar en het aanbod van fairtrade producten uit ontwikkelingslanden.
Nederlanders drinken thuis jaarlijks 18 miljard kopjes koffie, daarvan is 25% fairtrade koffie. Stel dat de fairtrade koffieboer € 0,08 verdient aan dit kopje thuiskoffie.
Bereken dan de jaarlijkse inkomsten van de fairtrade koffieboeren afkomstig van de Nederlandse fairtrade thuiskoffiedrinkers. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent het aantal kopjes fairtrade koffie: 0,25 x 18.000.000.000 = 4,5 miljard kopjes (1p)
- Berekent de jaarlijkse inkomsten: € 0,08 x 4,5 miljard = € 360.000.000 (1p)
2023, tijdvak 1: Andere tijden en de onze
Opgavetekst
informatiebron 4 pungelaars
In het pikkedonker slopen kleine groepjes mannen van Nederland naar België.
De boter zat in een rugzak, een pungel, waar 25 kilo in ging.
Oud-douanebeambte Johan Baak: “Gemiddeld 4% van de gesmokkelde boter namen we in beslag.”
Vraag 11 1 punt
In 1955 kostte een kilo boter in Nederland 3 gulden (noot 1) terwijl de prijs in België tweemaal zo hoog was. Door het prijsverschil zagen handige jongens in de grensstreek een mogelijkheid om een goede boterham bij te verdienen door boter van Nederland naar België te smokkelen.
noot 1: De gulden (Hfl.) was tot 2002 het betaalmiddel in Nederland.
Regelmatig werden smokkelaars betrapt door de douane. Op elke, naar België gesmokkelde, kilo boter verdienden de smokkelaars twee gulden.
Gebruik informatiebron 4.
Bereken hoeveel gulden een smokkelaar gemiddeld verdiende op 50 ’pungels’ boter. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent de verdiensten: 25 × (50 − (0,04 × 50)) × Hfl. 2 = Hfl. 2.400. (1p)
informatiebron 5 subsidie op boter in Nederland
Door subsidie van de overheid aan de Nederlandse zuivelbedrijven werd de prijs van boter in Nederland kunstmatig laag gehouden. Bedoeling was om de binnenlandse consumptie van boter te verhogen en om de export van de zuivelbedrijven te stimuleren.
Vraag 12 2 punten
Het prijsverschil werd veroorzaakt doordat de Nederlandse zuivelbedrijven een subsidie voor hun boter ontvingen van de Nederlandse overheid. De Belgische overheid kwam met een tegenmaatregel door een importheffing te berekenen op Nederlandse boter.
Gebruik informatiebron 5.
Leg uit dat het door de Nederlandse subsidie én de Belgische importheffing financieel interessant werd om boter van Nederland naar België te smokkelen.
Bekijk het antwoord
- Noemt dat de boterprijs in Nederland (kunstmatig) laag werd gehouden. (1p)
- Legt uit dat de smokkelaars door te smokkelen de Belgische importheffing omzeilden, waardoor zij de Nederlandse boter toch voor een lagere prijs konden verkopen dan de Belgische boter. (1p)
Vraag 13 1 punt
Met de importheffing beschermde de Belgische overheid de boterproductie in eigen land.
Wie betaalde de importheffing eerst en aan wie werd de importheffing uiteindelijk doorberekend?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Vraag 14 1 punt
Met de oprichting van de Europese Economische Gemeenschap (EEG) in 1958, kwam er een einde aan het smokkelen van boter.
Door een vrij verkeer van goederen en diensten verdwenen de onderlinge grenzen en importheffingen, net zoals nu in de Europese Unie (EU).
Maak van onderstaande zin een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Door het vrije verkeer van goederen en diensten kunnen de consumenten uit de lidstaten zelf kiezen waar ze een product kopen. De concurrentie tussen de EU-landen is hierdoor …(1)… (afgenomen / toegenomen) waardoor de onderlinge prijsverschillen tussen EU-landen …(2)… (groter / kleiner) zijn geworden.
Bekijk het antwoord
- Kiest (1) toegenomen en (2) kleiner. (1p)
Alleen één punt als beide woorden juist zijn.
Vraag 15 1 punt
De subsidie en de importheffing van rond 1955, is tegenwoordig in strijd met het Europese doel: ‘het bevorderen van eerlijke concurrentie tussen bedrijven binnen de EU’.
Leg uit dat er door importheffingen geen sprake is van eerlijke concurrentie tussen bedrijven binnen de EU.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat een bedrijf in het ene land een nadeel heeft, omdat de importheffing de verkoopprijs verhoogt, terwijl een soortgelijk bedrijf in een ander land dat nadeel niet heeft. (1p)
Vraag 16 1 punt
Exportsubsidies en importheffingen zijn binnen de EU alleen toegestaan als het gaat om export en import van en naar gebieden buiten de EU.
Geef een reden waarom de EU protectionistische maatregelen neemt tegen producten van buiten de EU.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juiste reden, bijvoorbeeld: de eigen productie en werkgelegenheid beschermen tegen goedkopere import; jonge, nieuwe bedrijven een kans geven; andere landen om politieke redenen onder druk zetten; of zich verdedigen tegen oneerlijke concurrentie, zoals producten tegen dumpprijzen. (1p)
Eén juiste reden is voldoende.
2023, tijdvak 1: Costa Rica
Vraag 27 1 punt
Door de sterke groei van het nationaal inkomen is de import van Costa Rica sterk gestegen.
Leg uit dat door de sterke groei van het nationaal inkomen de import van Costa Rica sterk is gestegen.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat het besteedbaar inkomen van de inwoners stijgt, waardoor de vraag naar buitenlandse producten stijgt die Costa Rica zelf niet produceert, zodat die worden geïmporteerd. (1p)
informatiebron 10 economische gegevens Costa Rica in 2017
| totale exportwaarde | € 9.400.000.000 |
| totale exportwaarde naar Nederland | € 526.000.000 |
| totale importwaarde | € 14.000.000.000 |
| totale importwaarde vanuit Nederland | € 127.000.000 |
| nationaal inkomen Costa Rica | € 57.000.000.000 |
Vraag 28 1 punt
In de laatste jaren is Costa Rica minder afhankelijk geworden van de export van landbouwproducten.
Gebruik informatiebron 10.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Door de relatief hoge import heeft Costa Rica een …(1)… (overschot / tekort) op de betalingsbalans. Het nationaal inkomen van Costa Rica wordt mede bepaald door de vele toeristen die naar het land komen. De inkomsten van het toerisme staan op de betalingsbalans genoemd als de …(2)… (export / import) van diensten.
Bekijk het antwoord
- Kiest (1) tekort en (2) export. (1p)
2023, tijdvak 2: Weinig poen voor katoen
Vraag 6 2 punten
De export van Burkina Faso bestaat voor 80% uit katoen. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Als de export van Burkina Faso afhankelijk is van een of enkele producten, noemen we dit een …(1)… (contingent / monocultuur). Als de wereldmarktprijs van katoen enorm daalt en de importprijzen gelijk blijven, zal de ruilvoet van Burkina Faso …(2)… (verbeteren / verslechteren). Het tekort op de betalingsbalans kan daardoor …(3)… (groter / kleiner) worden.
Bekijk het antwoord
- Kiest bij (1) het juiste woord: monocultuur (1p)
- Kiest bij (2) en (3) de juiste woorden: verslechteren en groter (1p)
Noteer de nummers (1), (2) en (3) op het antwoordblad. Bij (2) en (3) moeten beide woorden juist zijn voor het tweede punt.
Informatiebron 2 vraag en aanbod van katoen op de wereldmarkt

Vier grafieken, a t/m d, met de prijs van katoen op de verticale as en de hoeveelheid katoen op de horizontale as. Elke grafiek heeft een vraaglijn v en een aanbodlijn a. Grafiek a: de vraaglijn v verschuift naar rechts naar v1. Grafiek b: de vraaglijn v verschuift naar links naar v1. Grafiek c: de aanbodlijn a verschuift naar rechts naar a1. Grafiek d: de aanbodlijn a verschuift naar links naar a1.
Vraag 7 1 punt
De katoenboeren in de VS ontvingen overheidssubsidie. De katoenboeren uit Burkina Faso, die geen overheidssubsidie ontvingen, konden daardoor slecht concurreren met de katoenboeren uit de VS op de wereldmarkt. Welke grafiek geeft het gevolg van deze overheidssubsidie in de VS op de wereldmarktprijs juist weer? Gebruik informatiebron 2.
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 8 2 punten
De WTO (Wereld Handels Organisatie) verbood dit jaar de subsidies aan de katoenboeren in de VS. Als reactie gebruikte de VS een andere protectiemaatregel om de eigen katoenboeren te beschermen. Geef een voorbeeld van een andere protectiemaatregel die de overheid van de VS kan nemen om de eigen katoenboeren te beschermen. Leg uit op welke manier deze maatregel de katoenboeren uit de VS beschermt.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juiste protectiemaatregel, bijvoorbeeld invoerrechten, importquota of een invoerverbod (1p)
- Legt een juiste uitleg, bijvoorbeeld: door invoerrechten wordt buitenlands katoen duurder; door importquota is er minder katoen uit andere landen beschikbaar; door een invoerverbod is er helemaal geen ander katoen beschikbaar (1p)
2023, tijdvak 2: Handelsoorlog
Vraag 28 1 punt
In de Verenigde Staten (VS) worden veel Chinese grondstoffen en halffabricaten, zoals aluminium en staal, gebruikt bij de productie van goederen. De president van de VS is in 2017 gestart met het heffen van invoerrechten op Chinees staal en aluminium. Wat is een gevolg voor bedrijven in de VS als er invoerrechten geheven worden op Chinees staal?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 29 1 punt
De invoerrechten op Chinees staal hebben invloed op de werkgelegenheid en consumentenprijzen in de VS. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Bekijk het antwoord
- 1. stijgt
- 2. stijgen
Vraag 30 1 punt
De VS wil ook op andere Chinese producten de invoerrechten verhogen. China onderneemt tegenacties en zo ontstaat een handelsoorlog tussen de VS en China. Als tegenactie koopt China in grote hoeveelheden Amerikaanse dollars (USD) op met hun eigen munt, de yuan. Deze Chinese opkoop van dollars heeft gevolgen voor de koers van de dollar. Wat gebeurt er met de koers van de dollar als China in grote hoeveelheden dollars opkoopt?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 31 1 punt
Door de grote opkoop van dollars daalt de koers van de Chinese yuan ten opzichte van de dollar. Bedrijven uit de VS importeren goederen uit China, waardoor consumenten in de VS ook een voordeel hebben als ze deze Chinese goederen kopen. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Bekijk het antwoord
- 1. daalt
- 2. meer
Vraag 32 1 punt
De handelsoorlog tussen de VS en China heeft nadelige gevolgen voor Chinezen die op vakantie willen naar de VS. Leg uit dat Chinezen die naar de VS op vakantie willen, nadeel ondervinden van de lage koers van de yuan.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat Chinese toeristen bij het omwisselen in verhouding meer yuan moeten betalen voor dezelfde hoeveelheid dollars, waardoor een buitenlandse reis die in dollars betaald moet worden voor hen duurder wordt (1p)
Informatiebron 9 groei nationaal inkomen per land na extra import door de VS en China

Gestapeld staafdiagram. Verticale as: percentage van nationaal inkomen, van 0 tot 8. Het getal boven elke staaf is de totale groei: Vietnam 7,9; Taiwan 2,1; Chili 1,5; Maleisië 1,3; Argentinië 1,2; Hongkong 1,0; Mexico 0,8; Korea 0,8; Singapore 0,7; Brazilië 0,7. Legenda: donker is de extra import uit de VS, licht is de extra import uit China. Bij Hongkong en Singapore zakt een klein donker deel onder de nullijn.
Vraag 33 1 punt
Er zijn andere landen in de wereld die juist van deze handelsoorlog profiteren. De VS en China importeerden in de afgelopen jaren steeds meer producten uit andere landen, zoals Vietnam. In Vietnam is door deze extra import het nationaal inkomen gegroeid naar in totaal $ 240 miljard. Bereken met hoeveel miljard dollar het nationaal inkomen van Vietnam is gestegen door de extra import door de VS en China. Gebruik informatiebron 9.
Bekijk het antwoord
- Berekent de stijging: $ 240 miljard − ($ 240 miljard : 107,9 × 100) = $ 17,57 miljard (1p)
Afrondingsverschillen niet fout rekenen.
2022, tijdvak 1: Gelijk loon
Vraag 13 1 punt
Nederlandse transportbedrijven en Oost-Europese uitzendbureaus profiteerden van de lage lonen in Oost-Europese landen. Zo werden Poolse vrachtwagenchauffeurs die werken voor een Nederlands bedrijf, maar in dienst zijn van een Pools uitzendbureau, veel lager betaald dan Nederlandse vrachtwagenchauffeurs. De landen van de Europese Unie (EU) hebben in 2017 een overeenkomst gesloten om deze ongelijke loonbetaling te stoppen. Er is afgesproken dat alle EU-werknemers het cao-loon van het EU-land waarin ze werken, gaan verdienen.
Inwoners van een EU-land mogen werken en wonen in een ander EU-land vanwege:
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 14 1 punt
De landen van de Europese Unie (EU) hebben in 2017 een overeenkomst gesloten om de ongelijke loonbetaling te stoppen. Er is afgesproken dat alle EU-werknemers het cao-loon van het EU-land waarin ze werken, gaan verdienen.
De overeenkomst heeft voordelen voor Poolse werknemers die via een Pools uitzendbureau in Nederland werken. Maar ook Nederlandse werknemers hebben hiervan een voordeel.
Noem een voordeel van de overeenkomst voor Nederlandse werknemers.
Bekijk het antwoord
- Noemt een voordeel voor de Nederlandse werknemer, bijvoorbeeld dat de arbeidsmarktpositie van de Nederlandse werknemer verbetert (1p)
Uit het correctievoorschrift: de arbeidsmarktpositie van de Nederlandse werknemer verbetert, want de Poolse werknemer ontvangt dan hetzelfde loon.
Vraag 16 1 punt
Polen is wel lid van de EU, maar geen lid van de Economische en Monetaire Unie (EMU).
Noem een kenmerkend verschil tussen de EMU-landen en Polen.
Bekijk het antwoord
- Noemt een kenmerkend verschil, bijvoorbeeld: in de EMU-landen is de euro het wettige betaalmiddel en in Polen niet, of: de EMU-landen hebben één gezamenlijke centrale bank (de ECB) en Polen heeft een eigen centrale bank (1p)
Vraag 17 1 punt
Nederlandse bedrijven die gebruikmaken van een Pools uitzendbureau betalen daarvoor aan het Poolse uitzendbureau.
Is er voor Nederland bij de betaling door de Nederlandse bedrijven aan het Poolse uitzendbureau sprake van export of import? Kies ook de juiste toelichting.
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Vraag 18 1 punt
De lonen van werknemers in de industrie die werken via een Europees uitzendbureau, kunnen stijgen door de overeenkomst. Hogere lonen hebben gevolgen voor de kostprijs van industriële producten uit Nederland.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Bekijk het antwoord
- 1. verslechtert
- 2. exporthoeveelheid
2022, tijdvak 1: Indiase boer
Opgavetekst
Informatiebron 7 Gegevens India in 2017
| Gegeven | 2017 |
|---|---|
| Nationaal inkomen | $ 2.264,04 miljard |
| Aantal inwoners | 1.324 miljoen |
| Aandeel landbouw in nationaal inkomen | 15% |
| Aandeel bevolking werkzaam in de landbouw | 50% |
Vraag 34 1 punt
De aandacht van de onderzoekers uit Wageningen gaat vooral uit naar betere irrigatiesystemen om de waterhuishouding te verbeteren. 'Uiteindelijk kan ook de Indiase betalingsbalans hierdoor verbeteren', aldus onderzoeker Sievez van de WUR.
Hieronder staan drie economische verschijnselen:
1 De import van landbouwproducten daalt.
2 De kwaliteit van de landbouwgrond stijgt.
3 De productie van landbouwproducten stijgt.
In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
2022, tijdvak 2: T-shirts uit Bangladesh
Opgavetekst
Informatiebron 1 Nederlandse import- en exportwaarde van goederen met Bangladesh
| Jaren | Importwaarde | Exportwaarde |
|---|---|---|
| 2015 | 870.473 | 184.460 |
| 2016 | 989.592 | 195.358 |
| 2017 | 1.252.461 | 334.870 |
× € 1.000
Vraag 1 1 punt
Bangladesh is een ontwikkelingsland in zuidelijk Azië. Er wonen 160 miljoen mensen, waarvan een kwart onder de armoedegrens leeft. Bangladesh heeft zich gespecialiseerd in de productie en export van kleding. De export van Bangladesh bestaat voor meer dan 80% uit de export van kleding. Nederland importeert maar weinig uit Bangladesh. In 2017 bedroeg de totale Nederlandse goederenimport € 400 miljard. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Vul bij (1) en (2) de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Bekijk het antwoord
- 1. minder dan 1%
- 2. tekort
Informatiebron 2 Import en export T-shirts Nederland in 2018

Schema van de T-shirts die Nederland in 2018 importeerde. Uit Bangladesh komt 90 miljoen en uit andere landen 180 miljoen; samen is de totale import 270 miljoen. Van de totale import gaat 130 miljoen naar het buitenland. Voor het gebruik in Nederland staat in het schema geen getal.
Vraag 2 2 punten
Bangladesh is een ontwikkelingsland in zuidelijk Azië. Er wonen 160 miljoen mensen, waarvan een kwart onder de armoedegrens leeft. Bangladesh heeft zich gespecialiseerd in de productie en export van kleding. De export van Bangladesh bestaat voor meer dan 80% uit de export van kleding. Een groot deel van de Nederlandse import uit Bangladesh bestaat uit kleding, zoals T-shirts. Er worden in Nederland geen T-shirts geproduceerd. Gebruik informatiebron 2. Volgens het CBS waren er 17,5 miljoen Nederlanders in 2018. Bereken hoeveel T-shirts er gemiddeld per Nederlander gekocht werden. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent het binnenlandse gebruik van T-shirts: 270 miljoen minus 130 miljoen naar het buitenland is 140 miljoen (1p)
- Deelt het binnenlandse gebruik door het aantal Nederlanders (140 miljoen gedeeld door 17,5 miljoen) en komt uit op 8 T-shirts per Nederlander (1p)
Een antwoord zonder berekening krijgt geen punten.
Prijzen van geïmporteerde T-shirts in 2018
| Herkomst | Importprijs in € |
|---|---|
| uit Bangladesh | 2,00 |
| uit overige landen | 3,50 |
| gemiddelde alle landen | 3,00 |
Vraag 3 1 punt
Bangladesh is een ontwikkelingsland in zuidelijk Azië. Er wonen 160 miljoen mensen, waarvan een kwart onder de armoedegrens leeft. Bangladesh heeft zich gespecialiseerd in de productie en export van kleding. De export van Bangladesh bestaat voor meer dan 80% uit de export van kleding. Gebruik de tabel en informatiebron 2. Toon met een berekening aan dat in 2018 de gemiddelde importprijs € 3 was. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent de gemiddelde importprijs als gewogen gemiddelde: (90 miljoen × € 2) + (180 miljoen × € 3,50) gedeeld door 270 miljoen = € 3 (1p)
Een antwoord zonder berekening krijgt geen punten.
Vraag 4 2 punten
Bangladesh is een ontwikkelingsland in zuidelijk Azië. Er wonen 160 miljoen mensen, waarvan een kwart onder de armoedegrens leeft. Bangladesh heeft zich gespecialiseerd in de productie en export van kleding. De export van Bangladesh bestaat voor meer dan 80% uit de export van kleding. Vroeger had Nederland een uitgebreide textielindustrie. Die is vrijwel geheel verdwenen. Nederland kan niet concurreren met Bangladesh als het gaat om de productie van T-shirts. Een belangrijke reden is het arbeidsintensieve productieproces van T-shirts. Leg uit dat Bangladesh een betere concurrentiepositie heeft vergeleken met Nederland bij arbeidsintensieve productie.
Bekijk het antwoord
- Noemt dat de loonkosten een belangrijke kostenfactor zijn bij arbeidsintensieve productie (1p)
- Noemt dat de kostprijs per T-shirt in Bangladesh veel lager is, vanwege de lagere loonkosten in Bangladesh (1p)
Bron 4
In 2013 stortte in Bangladesh een kledingfabriek in, waarbij vele slachtoffers vielen. Als gevolg van deze ramp werd er een veiligheidsakkoord opgesteld tussen internationale vakbonden, maatschappelijke organisaties en kledingbedrijven. De arbeidsomstandigheden in de kledingfabrieken in Bangladesh worden dan gecontroleerd door buitenlandse controleurs.
Veel Nederlandse winkelketens ondertekenden het akkoord.
Vraag 6 1 punt
Bangladesh is een ontwikkelingsland in zuidelijk Azië. Er wonen 160 miljoen mensen, waarvan een kwart onder de armoedegrens leeft. Bangladesh heeft zich gespecialiseerd in de productie en export van kleding. De export van Bangladesh bestaat voor meer dan 80% uit de export van kleding. In 2013 stortte in Bangladesh een kledingfabriek in en werd er een veiligheidsakkoord opgesteld (zie de tekst). Veel Nederlandse winkelketens hebben het akkoord ondertekend. Het gevolg kan zijn dat de T-shirts uit Bangladesh duurder worden. Deze winkelketens verwachten echter dat door het ondertekenen van het akkoord de winst gelijk zal blijven of toenemen. Leg uit dat door het ondertekenen van het akkoord de winst van deze winkelketens kan stijgen.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat de winst kan stijgen, bijvoorbeeld: consumenten waarderen het positieve gedrag van de winkelketens, waardoor de omzet en winst mogelijk toenemen; of: Nederlandse consumenten boycotten de winkelketens die het akkoord niet ondertekenen, waardoor de omzet en winst van de ondertekenaars mogelijk stijgen (1p)
Eén juiste uitleg is voldoende.
2022, tijdvak 2: Zoete handel met bittere smaak
Vraag 29 1 punt
In Europa wordt suiker gemaakt van (suiker)bieten. In Brazilië wordt rietsuiker geproduceerd. De prijs van suiker op de wereldmarkt daalt al jaren. Brancheorganisaties van Europese suikerboeren willen dat de Europese Unie (EU) met maatregelen komt om deze lage prijs voor suiker te compenseren. In het verleden heeft de EU al vaker ingegrepen om de Europese suikerboeren te beschermen tegen te lage prijzen voor hun product. In 1968 besloot de EU maatregelen voor suiker in te voeren om meer zelfvoorzienend te worden. Welke van de onderstaande maatregelen bevordert de zelfvoorziening voor suiker in de EU?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Vraag 30 2 punten
In Europa wordt suiker gemaakt van (suiker)bieten. In Brazilië wordt rietsuiker geproduceerd. De jarenlange bescherming van Europese suikerboeren door de EU leverde in 2002 een klacht op bij de WHO (Wereldhandelsorganisatie). Brazilië, het grootste suikerproducerende land, beschuldigde de EU van oneerlijke concurrentie. De uitvoersubsidies van de EU leiden tot oneerlijke wereldhandel. Suikerboeren uit ontwikkelingslanden kunnen hierdoor nauwelijks meer winst maken op hun suiker, volgens de WHO. Leg in twee stappen uit dat de uitvoersubsidies aan suikerboeren in de EU ten koste gaan van de winst van suikerboeren in Brazilië.
Bekijk het antwoord
- Stap 1: door exportsubsidies kunnen EU-suikerboeren hun suiker tegen een lagere prijs op de wereldmarkt verkopen (1p)
- Stap 2: hierdoor moeten suikerboeren in ontwikkelingslanden hun suiker voor een lagere prijs verkopen, waardoor ze te weinig winst kunnen maken (1p)
Informatiebron 8 Suikerprijzen in de EU
| Onderdeel | Bedrag |
|---|---|
| Invoerrechten suiker per 100 kilogram | € 42 |
| In de EU geproduceerde suiker per 1 kilogram | € 2 |
| Geïmporteerde suiker, inclusief invoerrechten per 1 kilogram | € 2,15 |
Vraag 31 2 punten
De suikerboeren in de EU worden nog steeds door allerlei maatregelen van de EU beschermd. Zo zijn de invoerrechten op suiker van buiten de EU niet afgeschaft. Gebruik informatiebron 8. Bereken hoeveel procent geïmporteerde suiker zonder invoerrechten goedkoper is dan in Europa geproduceerde suiker. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent de prijs van geïmporteerde suiker zonder invoerrecht: invoerrechten van € 42 per 100 kilogram is € 0,42 per kilogram, dus € 2,15 − € 0,42 = € 1,73 (1p)
- Berekent het procentuele verschil met de in de EU geproduceerde suiker: (€ 1,73 − € 2) / € 2 × 100% = −13,5% (1p)
Afrondingsverschillen en het ontbreken van het minteken niet fout rekenen.
Vraag 32 1 punt
De productie- en exportlimiet van suiker in de EU wordt afgeschaft. Braziliaanse suikerboeren verwachten dat daardoor hun inkomen nog verder zal dalen. Hieronder staan vijf economische verschijnselen: 1: afschaffing productie- en exportlimiet in de EU; 2: daling suikerprijs op de wereldmarkt; 3: stijging uitvoer van suiker uit de EU; 4: stijging aanbod van suiker op de wereldmarkt; 5: daling inkomen van suikerboeren in ontwikkelingslanden. In welke regel staan deze verschijnselen zo dat een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Informatiebron 9 Wisselkoers Braziliaanse real (BRL) en 1 dollar (USD)
| Jaar | Jaargemiddelde BRL |
|---|---|
| 2011 | 1,99 |
| 2012 | 1,76 |
| 2013 | 1,67 |
| 2014 | 1,96 |
| 2015 | 2,16 |
| 2016 | 2,35 |
| 2017 | 3,34 |
| 2018 | 3,49 |
Toelichting: In 2011 is BRL 1,99 gelijk aan USD 1.
Vraag 33 1 punt
De Braziliaanse suiker wordt verkocht op de wereldmarkt, waar de suiker in dollars (USD) wordt verhandeld. Gebruik informatiebron 9. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Vul bij (1) en (2) de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Bekijk het antwoord
- 1. gestegen
- 2. gunstig
2022, tijdvak 3: Avocado’s uit Peru
Informatiebron 1 Totale import EU avocado’s in hoeveelheden en % in 2018 en 2019
| Land | 2018 in hoeveelheden | 2019 in percentages |
|---|---|---|
| Peru | 3.000.000 | 56,25% |
| Zuid-Afrika | 400.000 | 8,75% |
| Mexico | 1.200.000 | 25% |
| overige niet-EU landen | 200.000 | 10% |
| totaal | 4.800.000 | 100% |
Vraag 4 1 punt
Boer Pedro uit Peru verbouwt al enige jaren heerlijke avocado’s. Hij profiteerde tot 2018 van de hoge wereldmarktprijzen van avocado’s. De hoge prijzen leidden ertoe dat ook boeren in andere landen overstapten op de productie van avocado’s. De avocado’s van de boeren uit Peru worden door de Europese Unie (EU) geïmporteerd. Bereken hoeveel procent van de in 2018 geïmporteerde avocado’s uit Peru kwamen. Schrijf je berekening op. Gebruik informatiebron 1.
Bekijk het antwoord
- Berekent het percentage van de in 2018 geïmporteerde avocado’s uit Peru: 3.000.000 / 4.800.000 × 100% = 62,5% (1p)
Vraag 6 1 punt
In de EU bleven de verkoopprijzen van avocado’s gelijk, terwijl avocadoboeren in 2018 een lagere wereldmarktprijs kregen voor hun avocado’s. Welke conclusie is juist als de verkoopprijzen, ondanks de lage invoerprijzen, vrijwel gelijk bleven?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2022, tijdvak 3: Albanië als nieuw EU-land
Vraag 29 1 punt
Albanië wil lid worden van de Europese Unie (EU). Veel EU-landen twijfelen of Albanië al toe is aan een EU-lidmaatschap. Daarnaast moet een land voldoen aan strenge voorwaarden om lid te worden van de EU. Lidmaatschap van de EU heeft een aantal gevolgen voor Albanië. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Bekijk het antwoord
- 1. niet-EU-landen
- 2. contingentering
Informatiebron 6 Gegevens Albanië en de EU in 2017
| Gegeven | Albanië | EU |
|---|---|---|
| werkgelegenheid, sectoren in % van het totaal: landbouw / visserij | 38,2% | 4,3% |
| werkgelegenheid, sectoren in % van het totaal: industrie | 12,5% | 17,3% |
| werkgelegenheid, sectoren in % van het totaal: bouw | 6,9% | 6,8% |
| werkgelegenheid, sectoren in % van het totaal: diensten | 42,4% | 71,7% |
| werkloosheid in % van totale beroepsbevolking | 13,7% | 7,6% |
| nationaal inkomen (× 1 miljard) | € 11,6 | € 15.300 |
| inwonersaantal (× 1 miljoen) | 2,9 | 510 |
| internationale handel in goederen en diensten in procenten van het nationaal inkomen: import | 46,6% | 42,0% |
| internationale handel in goederen en diensten in procenten van het nationaal inkomen: export | 31,6% | 45,7% |
| aandeel uitvoer naar EU-landen | 77,2% | |
| aandeel invoer uit EU-landen | 61,7% |
Vraag 30 2 punten
Albanië wil lid worden van de Europese Unie (EU). Veel EU-landen twijfelen of Albanië al toe is aan een EU-lidmaatschap. Daarnaast moet een land voldoen aan strenge voorwaarden om lid te worden van de EU. Volgens de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) staat Albanië nog op de lijst van ontwikkelingslanden. Er is een groot verschil tussen het inkomen per hoofd van de bevolking in de EU-landen en dat van Albanië. Het gemiddelde inkomen per hoofd van de bevolking van de EU-landen is € 30.000. Bereken hoeveel keer groter het nationaal inkomen per hoofd van de bevolking van de EU-landen is vergeleken met Albanië. Schrijf je berekening op. Gebruik informatiebron 6.
Bekijk het antwoord
- Berekent het nationaal inkomen per hoofd van de bevolking van Albanië: € 11.600.000.000 / 2.900.000 = € 4.000 (1p)
- Berekent hoeveel keer groter het nationaal inkomen per hoofd van de EU-landen is: € 30.000 / € 4.000 = 7,5 keer (1p)
Let op doorwerkfouten.
Vraag 31 2 punten
Albanië wil lid worden van de Europese Unie (EU). Veel EU-landen twijfelen of Albanië al toe is aan een EU-lidmaatschap. Daarnaast moet een land voldoen aan strenge voorwaarden om lid te worden van de EU. De economie van Albanië kent nog meer economische problemen. Zo heeft het land in 2017 een tekort op de betalingsbalans. Bereken voor 2017 het tekort op de betalingsbalans van Albanië in euro’s. Schrijf je berekening op. Gebruik informatiebron 6.
Bekijk het antwoord
- Berekent het tekort in procenten: 46,6% − 31,6% = 15% (1p)
- Berekent het tekort in euro’s: 0,15 × € 11,6 mld. = € 1,74 mld. (€ 1.740.000.000) (1p)
2021, tijdvak 1: Zwitserland en Oostenrijk
Opgavetekst
Informatiebron 2 economische gegevens van Zwitserland en Oostenrijk
| Zwitserland | Oostenrijk | |
|---|---|---|
| nationaal inkomen in € miljard | 664,6 | 374,1 |
| nationaal inkomen in € per hoofd van de bevolking | 79.170 | 43.500 |
| export in € miljard | 303,5 | 142,9 |
| prijspeil export in indexcijfers | 110 | 105 |
| import in € miljard | 240 | 145 |
| prijspeil import in indexcijfers | 112 | 108 |
| ruilvoet | 98,2 | 97,2 |
Vraag 7 1 punt
Fidela houdt van skivakanties. Soms naar Oostenrijk en soms naar de Zwitserse Alpen. Zwitserland is geen lid van de Europese Unie (EU) en heeft toch het hoogste inkomen per hoofd van de bevolking. Oostenrijk is wel lid van de EU. Fidela vergelijkt een aantal gegevens.
Zwitserland, een land met een hoge exportquote, heeft een open economie.
Gebruik informatiebron 2.
Bereken de exportquote van Zwitserland. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent de exportquote: € 303,5 mld / € 664,6 mld × 100% = 45,7% (of: € 303,5 mld / € 664,6 mld = 0,457) (1p)
Afrondingsverschillen niet fout rekenen.
Vraag 8 2 punten
Fidela houdt van skivakanties. Soms naar Oostenrijk en soms naar de Zwitserse Alpen. Zwitserland is geen lid van de Europese Unie (EU) en heeft toch het hoogste inkomen per hoofd van de bevolking. Oostenrijk is wel lid van de EU. Fidela vergelijkt een aantal gegevens.
Gebruik informatiebron 2.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
De ruilvoet bedraagt in Zwitserland 98,2. Een ruilvoet van 98,2 is een …(1)… (ruilvoetverbetering / ruilvoetverslechtering) ten opzichte van het basisjaar. Dat betekent dat een land …(2)… (meer / minder) producten moet exporteren om eenzelfde hoeveelheid goederen te kunnen importeren.
Een stijging van de wisselkoers van de Zwitserse Frank (CHF) zou kunnen leiden tot een …(3)… (ruilvoetverbetering / ruilvoetverslechtering) voor Zwitserland.
Bekijk het antwoord
- Kiest bij (1) ruilvoetverslechtering en bij (2) meer (1p)
- Kiest bij (3) ruilvoetverbetering (1p)
Informatiebron 3 de wisselkoers CHF - EUR
Als je naar een niet-EMU-land gaat, moet je de valuta van dat land kopen bij een bank. Dit noemen we de aankoopkoers. Bij terugkomst kun je de overblijvende valuta terug verkopen aan de bank tegen de verkoopkoers. De bank berekent € 7,50 (provisie) per transactie.
de koersen van deze bank in de vakantieperiode van Fidela
| aankoopkoers | verkoopkoers | |
|---|---|---|
| 1 CHF | € 1,0738 | € 0,9313 |
Vraag 9 2 punten
Fidela houdt van skivakanties. Soms naar Oostenrijk en soms naar de Zwitserse Alpen. Zwitserland is geen lid van de Europese Unie (EU) en heeft toch het hoogste inkomen per hoofd van de bevolking. Oostenrijk is wel lid van de EU. Fidela vergelijkt een aantal gegevens.
Fidela berekent de kosten van haar vakantie in Zwitserland.
bij vertrek aankoop 800 CHF
bij terugkomst verkoop 75 CHF
Gebruik informatiebron 3.
Bereken in euro’s hoeveel de vakantie in Zwitserland haar heeft gekost. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent de kosten in euro’s van de aankoop en de verkoop van CHF: (800 × € 1,0738) − (75 × € 0,9313) = € 789,19 (1p)
- Telt de provisie van € 15 erbij: € 789,19 + € 15 = € 804,19 (1p)
Afrondingsverschillen niet fout rekenen.
Vraag 10 1 punt
Fidela houdt van skivakanties. Soms naar Oostenrijk en soms naar de Zwitserse Alpen. Zwitserland is geen lid van de Europese Unie (EU) en heeft toch het hoogste inkomen per hoofd van de bevolking. Oostenrijk is wel lid van de EU. Fidela vergelijkt een aantal gegevens.
Op skischolen kan ze gewoon met euro’s haar skilessen betalen. Er wordt dan gerekend met 1 CHF = € 1.
Gebruik informatiebron 3.
Is de wisselkoers bij skischolen een voordeel of een nadeel voor Fidela?
Licht je antwoord toe.
Bekijk het antwoord
- Antwoordt dat het een voordeel is, met als toelichting: 1 CHF kost haar bij de bank € 1,0738 (1p)
Beide antwoorden moeten juist zijn voor een scorepunt.
2021, tijdvak 1: Indonesië in ontwikkeling
Opgavetekst
Informatiebron 5 de inflatie in % in Indonesië 2009 - 2015

Staafdiagram van de inflatie in procenten, van 2009 tot en met 2015. Verticale as: inflatie in %, van 0 tot 7. Horizontale as: de jaren 2009 tot en met 2015. Afleesbaar: de staaf van 2012 is het laagst (ruim 4%); de staven van 2013, 2014 en 2015 zijn het hoogst (ruim 6%).
Vraag 26 1 punt
Indonesië is een ontwikkelingsland in Azië waarvan de economie snel groeit. Het nominale nationaal inkomen per inwoner is in de periode 2009-2015 gestegen met 48%. Het reële nationaal inkomen per inwoner is echter in dezelfde periode gestegen met minder dan 48%.
De Nederlandse overheid stopt in 2020 met ontwikkelingshulp aan Indonesië. De Nederlandse overheid en de Europese Unie (EU) kunnen Indonesië ook met een beleid van invoerrechten op Indonesische producten economisch ondersteunen.
Leg uit dat een beleid van invoerrechten vanuit de EU de economische positie van Indonesië in de wereld kan verbeteren.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat door het verlagen van invoerrechten op Indonesische producten deze goedkoper worden, waardoor de internationale handel van de EU met Indonesië wordt bevorderd (1p)
2021, tijdvak 2: Zijn toeristen welkom?
Vraag 15 1 punt
De toerismesector groeit explosief in Nederland. De totale bestedingen van de buitenlandse toeristen zijn weer gestegen ten opzichte van de vorige jaren. De inwoners van populaire plekken, zoals Amsterdam en Giethoorn, kritiseren deze ontwikkeling.
De economie in de landen van de buitenlandse toeristen wordt genoemd als een oorzaak van de groei van het aantal buitenlandse toeristen in Nederland.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Als de economie in de landen van de buitenlandse toeristen groeit, hebben deze inwoners …(1)… (meer / minder) te besteden. In verhouding nemen dan hun uitgaven aan buitenlandse vakanties …(2)… (af / toe).
Bekijk het antwoord
- Kiest bij (1) meer en bij (2) toe (1p)
Indien twee juist 1; indien een of geen juist 0.
Informatiebron 4 herkomst buitenlandse toeristen in Nederland
| land | aantal toeristen (× 1.000) |
|---|---|
| Duitsland | 5.220 |
| België | 2.240 |
| Verenigd Koninkrijk | 2.195 |
| Amerika | 2.015 |
| Azië | 1.330 |
| overige EMU-landen | 1.300 |
| overige landen | 3.200 |
Vraag 16 1 punt
De toerismesector groeit explosief in Nederland. De totale bestedingen van de buitenlandse toeristen zijn weer gestegen ten opzichte van de vorige jaren. De inwoners van populaire plekken, zoals Amsterdam en Giethoorn, kritiseren deze ontwikkeling.
Het grootste deel van de toeristen is afkomstig uit landen van de Europese Monetaire Unie (EMU).
Gebruik informatiebron 4.
Bereken hoeveel procent van de buitenlandse toeristen in Nederland uit een EMU-land afkomstig is. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent het percentage toeristen uit een EMU-land: (5.220.000 + 2.240.000 + 1.300.000) / 17.500.000 × 100% = 50,1% (1p)
Afrondingsverschillen niet fout rekenen.
Vraag 17 1 punt
De toerismesector groeit explosief in Nederland. De totale bestedingen van de buitenlandse toeristen zijn weer gestegen ten opzichte van de vorige jaren. De inwoners van populaire plekken, zoals Amsterdam en Giethoorn, kritiseren deze ontwikkeling.
Een groot deel van de toeristen komt uit onze buurlanden Duitsland en België. Duitse en Belgische toeristen verblijven graag in Airbnb-kamers. Airbnb-kamers worden aangeboden door particulieren en niet door hotels.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Als de prijzen van hotelkamers stijgen, zal het aanbod van Airbnb-accommodaties ...(1)… (dalen / stijgen). Dat betekent dat het inkomen van Airbnb-eigenaren uit …(2)… (arbeid / bezit / overdracht) stijgt.
Bekijk het antwoord
- Kiest bij (1) stijgen en bij (2) bezit (1p)
Indien twee juist 1; indien een of geen juist 0.
Vraag 18 1 punt
De toerismesector groeit explosief in Nederland. De totale bestedingen van de buitenlandse toeristen zijn weer gestegen ten opzichte van de vorige jaren. De inwoners van populaire plekken, zoals Amsterdam en Giethoorn, kritiseren deze ontwikkeling.
Het Nederlands Bureau voor Toerisme (NBT) becijfert dat de bestedingen in 2017 van buitenlandse toeristen in Nederland € 13 miljard bedroegen. In 2018 stijgen die bestedingen met 7,7%. Er komen in 2018 17,5 miljoen buitenlandse toeristen naar Nederland.
Bereken de verwachte gemiddelde bestedingen per buitenlandse toerist in 2018. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent de gemiddelde bestedingen per buitenlandse toerist: € 13 miljard × 1,077 / 17,5 miljoen = € 800,06 (1p)
Afrondingsverschillen niet fout rekenen.
Vraag 19 1 punt
De toerismesector groeit explosief in Nederland. De totale bestedingen van de buitenlandse toeristen zijn weer gestegen ten opzichte van de vorige jaren. De inwoners van populaire plekken, zoals Amsterdam en Giethoorn, kritiseren deze ontwikkeling.
Buitenlandse toeristen die in Airbnb-kamers in Nederland verbleven, zijn door het NBT niet meegenomen in de cijfers van de totale bestedingen van de toeristen.
Als de kamers die verhuurd worden via Airbnb wel in de cijfers zouden zijn opgenomen, wat betekent dit voor het aantal werkelijk aangeboden kamers en de werkelijke bestedingen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2021, tijdvak 2: Brexit
Vraag 21 1 punt
Met een kleine meerderheid hebben de Britten in 2016 voor de brexit (Britain exit) gestemd. Dit betekent dat ze binnen enkele jaren het lidmaatschap van de Europese Unie (EU) opzeggen. Het vrije verkeer van goederen en diensten tussen het Verenigd Koninkrijk (VK) en de overige EU-landen houdt hiermee op te bestaan. Binnen de EU zijn er nog andere vormen van vrij verkeer.
Wat valt er nog meer onder het vrije verkeer tussen de EU-landen, behalve goederen en diensten?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 22 2 punten
Met een kleine meerderheid hebben de Britten in 2016 voor de brexit (Britain exit) gestemd. Dit betekent dat ze binnen enkele jaren het lidmaatschap van de Europese Unie (EU) opzeggen. Het vrije verkeer van goederen en diensten tussen het Verenigd Koninkrijk (VK) en de overige EU-landen houdt hiermee op te bestaan. Binnen de EU zijn er nog andere vormen van vrij verkeer.
Ierland, waar ze betalen in euro’s, verwacht dat de brexit grote gevolgen zal hebben voor de export van Iers vlees naar het Verenigd Koninkrijk. Men verwacht een daling van de koers van het Britse pond ten opzichte van de euro.
Zal de prijs van Iers vlees voor de Britse consument door de daling van het Britse pond ten opzichte van de euro stijgen of dalen? Leg je antwoord uit.
Bekijk het antwoord
- Antwoordt dat de prijs van Iers vlees voor de Britse consument stijgt (1p)
- Legt uit dat Iers vlees in euro’s wordt betaald en dat de Britse consument voor eenzelfde hoeveelheid vlees meer Britse ponden moet betalen (1p)
Vraag 23 1 punt
Met een kleine meerderheid hebben de Britten in 2016 voor de brexit (Britain exit) gestemd. Dit betekent dat ze binnen enkele jaren het lidmaatschap van de Europese Unie (EU) opzeggen. Het vrije verkeer van goederen en diensten tussen het Verenigd Koninkrijk (VK) en de overige EU-landen houdt hiermee op te bestaan. Binnen de EU zijn er nog andere vormen van vrij verkeer.
Stephen Morrison, een Ierse veehouder, verwacht dat het Verenigd Koninkrijk na de brexit importheffingen zal invoeren om de eigen boeren te beschermen. Hij vreest een daling van de export van Iers vlees naar het Verenigd Koninkrijk.
Hieronder staan vijf verschijnselen:
1 Het Verenigd Koninkrijk verlaat de EU (brexit).
2 De concurrentiepositie van de Britse vleesproducenten wordt sterker.
3 De verkoopprijs van Iers vlees in het Verenigd Koninkrijk gaat omhoog.
4 Iers vlees wordt in het Verenigd Koninkrijk belast met een heffing.
5 De vleesexport uit Ierland daalt.
In welke regel staan deze verschijnselen zo dat een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: F
Vraag 25 1 punt
Met een kleine meerderheid hebben de Britten in 2016 voor de brexit (Britain exit) gestemd. Dit betekent dat ze binnen enkele jaren het lidmaatschap van de Europese Unie (EU) opzeggen. Het vrije verkeer van goederen en diensten tussen het Verenigd Koninkrijk (VK) en de overige EU-landen houdt hiermee op te bestaan. Binnen de EU zijn er nog andere vormen van vrij verkeer.
Veel economen verwachten dat de brexit gevolgen zal hebben voor het Ierse nationaal inkomen.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Als het Britse nationaal inkomen daalt door de brexit, zal ...(1)... (de vraag naar / het aanbod van) Ierse producten in het Verenigd Koninkrijk dalen. Door de daling van de Ierse export zal het Ierse nationaal inkomen ...(2)... (dalen / stijgen).
Bekijk het antwoord
- Kiest bij (1) de vraag naar en bij (2) dalen (1p)
Indien twee juist 1; indien een of geen juist 0.
Vraag 26 2 punten
Met een kleine meerderheid hebben de Britten in 2016 voor de brexit (Britain exit) gestemd. Dit betekent dat ze binnen enkele jaren het lidmaatschap van de Europese Unie (EU) opzeggen. Het vrije verkeer van goederen en diensten tussen het Verenigd Koninkrijk (VK) en de overige EU-landen houdt hiermee op te bestaan. Binnen de EU zijn er nog andere vormen van vrij verkeer.
Stephen vindt dat Ierland ook uit de EU moet stappen, net als het Verenigd Koninkrijk. “Dat biedt meer kansen voor de handel met het Verenigd Koninkrijk”, zegt Stephen.
Geef een mogelijk economisch voordeel als Ierland uit de EU stapt. Leg dit voordeel uit.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juist voordeel, bijvoorbeeld: Ierland en het Verenigd Koninkrijk hoeven elkaar geen importheffingen op te leggen (of: Ierland krijgt zijn eigen munt) (1p)
- Legt het voordeel juist uit: daardoor kan er vrij verkeer van goederen en diensten blijven bestaan (of: door het vrije wisselkoerssysteem blijven de koersen van de Ierse munt en het Britse pond min of meer gelijk, zodat de export niet de nadelen van de (vaste) euro ondervindt) (1p)
2021, tijdvak 2: Brazilië
Vraag 33 1 punt
Brazilië is de grootste producent van koffiebonen ter wereld. Dertig procent van alle koffiebonen op de wereldmarkt komt uit dit land. De wereldmarktprijs van koffiebonen kan sterk dalen of stijgen door natuurlijke omstandigheden of door speculatie in grondstoffen.
Brazilië is geen lid van de Europese Unie (EU).
Welk nadeel ontstaat voor een Nederlandse importeur als hij handelt met een land buiten de EU?
Bekijk het antwoord
- Noemt een juist nadeel, bijvoorbeeld: er moeten mogelijk invoerrechten betaald worden, of de uitgaven in euro’s kunnen hoger zijn door koersschommelingen van de euro (1p)
2021, tijdvak 3: Handelsland.nl
Vraag 6 1 punt
Nederland is een handelsland. De import en export vormen een zeer groot deel van ons nationale inkomen.
Hoe noemen we de economie van een land dat relatief veel importeert en exporteert?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Vraag 7 2 punten
Nederland is een handelsland. De import en export vormen een zeer groot deel van ons nationale inkomen.
Export is belangrijk voor Nederlandse bedrijven. Ook bedrijven die niet exporteren, kunnen voordelen hebben van export door andere bedrijven.
Leg in twee stappen uit dat een niet-exporterend bedrijf voordelen kan hebben van export door andere bedrijven.
Hoe hoger de waarde van de export, des te meer Nederland verdient aan de handel met andere landen.
Bekijk het antwoord
- Eerste stap, bijvoorbeeld: exporterende bedrijven kopen grondstoffen en/of onderdelen van toeleverende bedrijven (of: als de exporterende bedrijven veel afzetten, levert dat meer werkgelegenheid op) (1p)
- Tweede stap, bijvoorbeeld: een hogere afzet door exporterende bedrijven zorgt ook voor een hogere afzet van deze toeleverende bedrijven (of: mensen besteden het extra inkomen bij andere bedrijven, die niet exporteren) (1p)
nationaal inkomen, exportwaarde en exportquote Nederland in 2014
| nationaal inkomen in miljarden euro’s | exportwaarde in miljarden euro’s | exportquote |
|---|---|---|
| 660 | … | 70% |
Vraag 8 1 punt
Nederland is een handelsland. De import en export vormen een zeer groot deel van ons nationale inkomen.
Hoe hoger de waarde van de export, des te meer Nederland verdient aan de handel met andere landen.
Bereken de waarde van de export van Nederland in 2014. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent de waarde van de export: 0,7 × € 660 miljard = € 462 miljard (1p)
Vraag 9 1 punt
Exporterende bedrijven beweren het volgende: “Een groot deel van wat we samen in Nederland verdienen, verdienen we door de export. Door de lonen te verlagen gaat Nederland meer verdienen aan de export.”
Hieronder staat een aantal verschijnselen:
1 Lonen worden verlaagd.
2 Bedrijfskosten dalen.
3 Export neemt toe.
4 Nederlandse concurrentiepositie verbetert.
5 Nederland verdient meer aan de export.
In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat ze de gedachtegang van deze exporteurs juist weergeven?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 10 2 punten
Daarentegen vinden bedrijven die voor de binnenlandse markt werken, dat verlaging van de lonen schadelijk kan zijn voor de werkgelegenheid in Nederland.
Verklaar in twee stappen dat verlaging van de lonen schadelijk kan zijn voor de werkgelegenheid in Nederland.
Bekijk het antwoord
- Eerste stap: door loonsverlaging hebben consumenten minder te besteden (1p)
- Tweede stap: door de dalende bestedingen daalt de productie (dit heeft negatieve gevolgen voor de ontwikkeling van de werkgelegenheid) (1p)
2019, tijdvak 1: De yuan wordt minder waard
Opgavetekst
Informatiebron 2 koersverloop yuan (CHY) - dollar (USD)
| datum | waarde 1 yuan (in US dollars) |
|---|---|
| 10-08-2015 | 0,16104 |
| 12-08-2015 | 0,15653 |
Vraag 12 1 punt
China verraste in augustus 2015 de financiële wereld door in korte tijd zijn munt, de yuan (CHY), te devalueren. Dat betekent dat de waarde van de Chinese munt daalt ten opzichte van andere valuta. Gebruik informatiebron 2. Bereken in één decimaal de procentuele waardedaling van de yuan, ten opzichte van de Amerikaanse dollar (USD), van 10 tot en met 12 augustus 2015. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent de waardedaling in één decimaal: $\frac{0{,}15653 - 0{,}16104}{0{,}16104} \cdot 100\% = -2{,}8\%$ (dus een daling van 2,8%). (1p)
Vraag 13 1 punt
China verraste in augustus 2015 de financiële wereld door in korte tijd zijn munt, de yuan (CHY), te devalueren. Dat betekent dat de waarde van de Chinese munt daalt ten opzichte van andere valuta. De Chinese regering verwacht dat door de waardedaling van de yuan de Chinese economie verder gaat groeien. Hieronder staan vijf economische verschijnselen:
1 waardedaling van de yuan
2 toename van de Chinese productie
3 toename van de buitenlandse vraag naar Chinese producten
4 Chinese producten worden goedkoper voor het buitenland
5 economische groei in China
In welke regel staan de verschijnselen in de juiste volgorde, zodat ze de gedachtegang van de Chinese regering juist weergeven?
Bekijk het antwoord
Antwoord: F
Vraag 14 2 punten
China verraste in augustus 2015 de financiële wereld door in korte tijd zijn munt, de yuan (CHY), te devalueren. Dat betekent dat de waarde van de Chinese munt daalt ten opzichte van andere valuta. De waardedaling van de yuan leidt ook tot een verandering van de binnenlandse verkoop van Chinese producten. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Door de waardedaling van de yuan worden buitenlandse producten voor de Chinezen …(1)… (duurder / goedkoper). Hierdoor worden gelijksoortige Chinese producten voor de Chinezen zelf in verhouding …(2)… (duurder / goedkoper), waardoor er daarvan …(3)… (meer / minder) verkocht zullen worden.
Bekijk het antwoord
- Kiest de juiste woorden: (1) duurder, (2) goedkoper, (3) meer. (2p)
Let op doorwerkfouten. Puntentabel: indien drie juist 2 punten; indien twee juist 1 punt; indien één of geen juist 0 punten.
Vraag 15 1 punt
China verraste in augustus 2015 de financiële wereld door in korte tijd zijn munt, de yuan (CHY), te devalueren. Dat betekent dat de waarde van de Chinese munt daalt ten opzichte van andere valuta. De waardedaling van de yuan heeft voor China meer gevolgen. Chinese bedrijven hebben bijna $ 530 miljard uitgeleend aan het buitenland. Is de waardedaling van de yuan voordelig of nadelig voor deze Chinese bedrijven, als de lening terugbetaald wordt in yuan?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Informatiebron 3 Nederlandse handel met China
| 2010 | 2014 | |
|---|---|---|
| importwaarde | 31.000.917 | 35.398.025 |
| exportwaarde | 5.391.193 | 7.920.224 |
| saldo betalingsbalans | −25.609.724 | −27.477.801 |
× € 1.000
Vraag 16 2 punten
China verraste in augustus 2015 de financiële wereld door in korte tijd zijn munt, de yuan (CHY), te devalueren. Dat betekent dat de waarde van de Chinese munt daalt ten opzichte van andere valuta. Ook voor Nederland heeft de waardedaling van de yuan gevolgen. uit een CBS-rapport: China is de negende exportpartner van Nederland. In de periode 2010-2014 nam de exportwaarde naar China met 47% toe. De importwaarde steeg minder: met 14%. Gebruik informatiebron 3. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
In 2014 is, ten opzichte van 2010, de toename van de exportwaarde van Nederland naar China …(1)… (groter / kleiner) dan de toename van de importwaarde van Nederland uit China.
De procentuele groei van de exportwaarde van Nederland naar China is in deze periode …(2)… (groter / kleiner) dan de procentuele groei van de importwaarde van Nederland uit China.
Het negatieve saldo op de Nederlandse betalingsbalans neemt in deze periode …(3)… (af / toe).
Bekijk het antwoord
- Kiest de juiste woorden: (1) kleiner, (2) groter, (3) toe. (2p)
Puntentabel: indien drie juist 2 punten; indien twee juist 1 punt; indien één of geen juist 0 punten.
Vraag 17 2 punten
China verraste in augustus 2015 de financiële wereld door in korte tijd zijn munt, de yuan (CHY), te devalueren. Dat betekent dat de waarde van de Chinese munt daalt ten opzichte van andere valuta. Gebruik informatiebron 3. Volgens het CBS-rapport is 62% van de importwaarde in 2014 vanuit China echter bestemd voor doorvoer naar afnemers binnen de Europese Unie (EU). Dit geeft een heel ander beeld van de verhouding import / export met China. Bereken het saldo op de Nederlandse betalingsbalans met China in 2014 als de doorvoer naar de EU niet meegerekend zou worden. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent de importwaarde zonder doorvoer: $35.398.025.000 \cdot 0{,}38 = 13.451.249.500$ (euro). (1p)
- Berekent het saldo met de exportwaarde van $7.920.224.000$ (euro): $7.920.224.000 - 13.451.249.500 = -5.531.025.500$ (euro), dus een negatief saldo. (1p)
2019, tijdvak 1: Indonesië
Opgavetekst
Informatiebron 6 welvaart van Indonesië en Nederland in 2013 in Amerikaanse dollars
| land | nationaal inkomen × 1 miljard $ | aantal inwoners × 1 miljoen | nationaal inkomen per hoofd van de bevolking in $ |
|---|---|---|---|
| Indonesië | 862,240 | 253,6 | … |
| Nederland | 51,500 |
Vraag 27 1 punt
Adinda en Saïdjah schrijven een werkstuk over Indonesië, vroeger een Nederlandse kolonie, maar sinds 1949 een onafhankelijk land. Ze hebben als hoofdvraag bedacht: Wat kan Nederland doen om Indonesië verder te ontwikkelen? Zoals het hoort, beginnen ze met de deelvragen: a Wat is de economische situatie in Indonesië? b Bestaat er veel handel tussen Nederland en Indonesië? “In 2012 bedraagt de totale export van Nederland € 430 miljard. Indonesië is dus niet erg belangrijk als handelspartner voor Nederland”, concludeert Adinda. Bereken in twee decimalen de export van Nederland naar Indonesië in procenten van de totale Nederlandse export. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent de export naar Indonesië in procenten van de totale export: $\frac{0{,}6}{430} \cdot 100\% = 0{,}14\%$. (1p)
Vraag 28 1 punt
Adinda en Saïdjah schrijven een werkstuk over Indonesië, vroeger een Nederlandse kolonie, maar sinds 1949 een onafhankelijk land. Ze hebben als hoofdvraag bedacht: Wat kan Nederland doen om Indonesië verder te ontwikkelen? Zoals het hoort, beginnen ze met de deelvragen: a Wat is de economische situatie in Indonesië? b Bestaat er veel handel tussen Nederland en Indonesië? “Dat lijkt me logisch, zo’n laag percentage”, zegt Saïdjah. Geef een economische verklaring voor het lage percentage van de Nederlandse export naar Indonesië.
Bekijk het antwoord
- Geeft een economische verklaring voor het lage percentage. Voorbeelden van een juiste verklaring: De inkomens in Indonesië zijn relatief laag, waardoor er weinig vraag naar (relatief dure) Nederlandse producten is; De afstand tussen Nederland en Indonesië is erg groot. Uitvoer van Nederlandse verse producten is dan een probleem (qua tijd of kosten). (1p)
Vraag 29 2 punten
Adinda en Saïdjah schrijven een werkstuk over Indonesië, vroeger een Nederlandse kolonie, maar sinds 1949 een onafhankelijk land. Ze hebben als hoofdvraag bedacht: Wat kan Nederland doen om Indonesië verder te ontwikkelen? Zoals het hoort, beginnen ze met de deelvragen: a Wat is de economische situatie in Indonesië? b Bestaat er veel handel tussen Nederland en Indonesië? Adinda en Saïdjah kunnen nu de hoofdvraag beantwoorden. Hoe kan Nederland de economische ontwikkeling in Indonesië stimuleren? Volgens Saïdjah zou Nederland meer kunnen doen voor de ontwikkeling van Indonesië. Zo zou een deel van de Nederlandse productie verplaatst kunnen worden naar Indonesië. Noem een voordeel voor Nederland én een voordeel voor Indonesië als Nederland een deel van de productie naar Indonesië verplaatst. Geef een verklaring voor beide antwoorden.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juist voordeel voor Nederland met een juiste verklaring. Voorbeelden: Voordeel: de producten kunnen in Nederland goedkoper worden aangeboden. Verklaring: als gevolg van de lagere loonkosten in Indonesië daalt de kostprijs. Of: Voordeel: de export van Nederland naar Indonesië kan gaan stijgen. Verklaring: door de welvaartsontwikkeling in Indonesië stijgen de bestedingen in Indonesië. (1p)
- Noemt een juist voordeel voor Indonesië met een juiste verklaring. Voorbeeld: Voordeel: de inkomens van mensen kunnen stijgen. Verklaring: de werkgelegenheid in Indonesië neemt toe. (1p)
Het scorepunt uitsluitend toekennen als tevens een juiste verklaring wordt genoemd.
2019, tijdvak 2: Handel met Canada
Vraag 1 1 punt
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik te maken van een informatiebron in de bijlage.
Canada en de Europese Unie (EU) hebben een handelsverdrag (CETA) gesloten om de onderlinge handel gemakkelijker en goedkoper te maken. In het CETA-verdrag staan onder meer afspraken over de handel in goederen en diensten. Nederland is lid van de EU en Nederlandse bedrijven moeten zich dus houden aan de afspraken in het CETA-verdrag.
Het CETA-verdrag heeft gevolgen voor de export, maar ook voor de import.
Welk gevolg heeft het wegnemen van handelsbelemmeringen voor de handel tussen Nederland en Canada? Gebruik in je antwoord het begrip afzetmarkt.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juist gevolg, bijvoorbeeld: de handel tussen beide landen neemt toe, want voor Europese en Canadese bedrijven wordt de afzetmarkt groter. Het begrip afzetmarkt is gebruikt. (1p)
Vraag 2 2 punten
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik te maken van een informatiebron in de bijlage.
Canada en de Europese Unie (EU) hebben een handelsverdrag (CETA) gesloten om de onderlinge handel gemakkelijker en goedkoper te maken. In het CETA-verdrag staan onder meer afspraken over de handel in goederen en diensten. Nederland is lid van de EU en Nederlandse bedrijven moeten zich dus houden aan de afspraken in het CETA-verdrag.
De handel tussen Canada en de EU is ook sterk afhankelijk van de koers van de Canadese dollar ten opzichte van de euro.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Schrijf achter de nummers de juiste woorden op. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Voor Europese importeurs van Canadese producten is een …(1)… (hoge / lage) koers van de Canadese dollar gunstig, omdat de Canadese producten dan relatief …(2)… (duur / goedkoop) zijn. Voor Europese exporteurs is een …(3)… (hoge / lage) koers van de euro gunstig, omdat dan de vraag naar Europese producten vanuit Canada kan toenemen.
Bekijk het antwoord
- Vult de drie juiste woorden in: (1) lage, (2) goedkoop, (3) lage. (2p)
Puntentabel: drie juist = 2 punten; twee juist = 1 punt; een of geen juist = 0 punten.
Vraag 3 1 punt
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik te maken van een informatiebron in de bijlage.
Canada en de Europese Unie (EU) hebben een handelsverdrag (CETA) gesloten om de onderlinge handel gemakkelijker en goedkoper te maken. In het CETA-verdrag staan onder meer afspraken over de handel in goederen en diensten. Nederland is lid van de EU en Nederlandse bedrijven moeten zich dus houden aan de afspraken in het CETA-verdrag.
Een groot deel van het transport van de Canadese goederen naar andere EU-landen zal verlopen via de Rotterdamse havens.
Hoe wordt deze vorm van handel voor Nederland genoemd?
Bekijk het antwoord
- Noemt een van de juiste benamingen: doorvoerhandel, wederuitvoer of transitohandel. (1p)
Vraag 4 1 punt
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik te maken van een informatiebron in de bijlage.
Canada en de Europese Unie (EU) hebben een handelsverdrag (CETA) gesloten om de onderlinge handel gemakkelijker en goedkoper te maken. In het CETA-verdrag staan onder meer afspraken over de handel in goederen en diensten. Nederland is lid van de EU en Nederlandse bedrijven moeten zich dus houden aan de afspraken in het CETA-verdrag.
Nederland mocht voordat het CETA-verdrag werd gesloten maximaal 12 miljoen kilo kaas per jaar exporteren naar Canada. Deze hoeveelheid kan door het CETA-verdrag geleidelijk stijgen met 150%.
Bereken de verwachte maximale omvang van de Nederlandse export van kaas naar Canada. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Juiste berekening: $12 \cdot \frac{250}{100} = 30$ miljoen kilo. (1p)
Vraag 5 1 punt
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik te maken van een informatiebron in de bijlage.
Canada en de Europese Unie (EU) hebben een handelsverdrag (CETA) gesloten om de onderlinge handel gemakkelijker en goedkoper te maken. In het CETA-verdrag staan onder meer afspraken over de handel in goederen en diensten. Nederland is lid van de EU en Nederlandse bedrijven moeten zich dus houden aan de afspraken in het CETA-verdrag.
Het handelsverdrag is goed nieuws voor Europese kaasproducenten en exporteurs van kaas. Zij verwachten nu veel meer kaas aan Canada te kunnen verkopen. Toch is er nog sprake van protectionisme.
Van welke protectionistische maatregel door Canada is sprake?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Vraag 6 1 punt
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik te maken van een informatiebron in de bijlage.
Canada en de Europese Unie (EU) hebben een handelsverdrag (CETA) gesloten om de onderlinge handel gemakkelijker en goedkoper te maken. In het CETA-verdrag staan onder meer afspraken over de handel in goederen en diensten. Nederland is lid van de EU en Nederlandse bedrijven moeten zich dus houden aan de afspraken in het CETA-verdrag.
Het CETA-verdrag leidt tot meer concurrentie voor de EU. Er kunnen Canadese producten op de Europese markt komen die van betere kwaliteit of goedkoper zijn dan die uit de EU-landen.
Noem een mogelijk nadelig gevolg van het CETA-verdrag voor de EU-landen.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juist nadelig gevolg, bijvoorbeeld: er kan werkgelegenheid in de EU verloren gaan; de Canadese importgoederen zijn mogelijk minder milieuvriendelijk geproduceerd dan die uit de EU; de Canadese importgoederen zijn mogelijk minder veilig voor de consument dan die uit de EU. (1p)
2019, tijdvak 2: Make in India
Opgavetekst
informatiebron 5 economische gegevens van Nederland en India in 2018 in US$
| gegevens | Nederland | India |
|---|---|---|
| bevolkingsomvang | 17 miljoen | 1,3 miljard |
| nationaal inkomen | $ 901.170 miljard | $ 2.264 miljard |
| inkomen per hoofd van de bevolking | $ 53.010 | $ 1.710 |
| economische groei | 2,2% | 7,6% |
| inflatie | 1,0% | 3,6% |
| werkloosheid | 4,8% | 8% |
| beroepsbevolking | 8 miljoen | 510 miljoen |
| % bevolking onder armoedegrens | 8,8% | 21,9% |
| bijdrage sectoren aan het nationaal inkomen: landbouw | 2% | 28% |
| bijdrage sectoren aan het nationaal inkomen: industrie | 23% | 29% |
| bijdrage sectoren aan het nationaal inkomen: diensten | 75% | 43% |
| verdeling van de beroepsbevolking: landbouw | 2% | 47% |
| verdeling van de beroepsbevolking: industrie | 16% | 22% |
| verdeling van de beroepsbevolking: diensten | 82% | 31% |
Vraag 42 1 punt
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 5 in de bijlage.
India kende in de afgelopen jaren een forse economische groei. Toch noemen we India een ontwikkelingsland, een land waar de welvaart veel lager is dan in Nederland.
De regering van India probeert met de campagne Make in India buitenlandse bedrijven over te halen om hun bedrijf te verplaatsen naar India, met als slogan: “Maak je producten bij ons, hier zijn de arbeidskosten laag”.
Sommige Nederlandse bedrijven hebben hun productie naar India verplaatst. De lagere loonkosten in India kunnen leiden tot een stijging van de afzet van deze Nederlandse bedrijven.
Hieronder staan drie economische verschijnselen:
1 De bedrijfskosten van deze Nederlandse bedrijven dalen.
2 De concurrentiepositie van deze Nederlandse bedrijven verbetert.
3 De verkoopprijs van de producten van deze Nederlandse bedrijven daalt.
In welke regel staan de verschijnselen zo, dat een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2018, tijdvak 1: Handelsakkoord
Vraag 1 1 punt
Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 1 en 2 in de bijlage.
Robber2, het handelsbedrijf van Robbert, importeert spijkerbroeken vanuit de Verenigde Staten (VS) naar de Europese Unie (EU). Tussen de VS en de EU is geen sprake van volledig vrije handel. De handel wordt op verschillende manieren bemoeilijkt. De producent in de VS die spijkerbroeken aan Robber2 levert, heeft daar last van.
De EU beschermt haar eigen economie door invoerrechten te heffen op importproducten, ook op de spijkerbroeken die Robber2 importeert. Op welke manier beschermen invoerrechten de producenten van spijkerbroeken in de EU?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
informatiebron 1 wisselkoers 1 US dollar ($) in euro (€)

Lijndiagram. Verticale as: wisselkoers, van 0,720 tot 0,780. Horizontale as: twee datums, 27-7-2014 en 5-9-2014. Eén rechte lijn: op 27-7-2014 ongeveer 0,742 en op 5-9-2014 ongeveer 0,771.
Vraag 2 2 punten
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 1 en 2 in de bijlage.
Robber2, het handelsbedrijf van Robbert, importeert spijkerbroeken vanuit de Verenigde Staten (VS) naar de Europese Unie (EU). Tussen de VS en de EU is geen sprake van volledig vrije handel. De handel wordt op verschillende manieren bemoeilijkt. De producent in de VS die spijkerbroeken aan Robber2 levert, heeft daar last van.
Een importbedrijf is dagelijks bezig met het omwisselen van euro’s in dollars. Een verandering van de wisselkoers kan negatieve, maar ook positieve gevolgen hebben voor Robber2.
Gebruik informatiebron 1.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2), (3) en (4) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
De koers van de dollar is na 27-7-2014 …(1)… (gedaald / gestegen). Daardoor …(2)… (daalt / stijgt) de importprijs in euro’s van spijkerbroeken uit de VS in …(3)… (de EU / de VS). Als Robber2 de consumentenprijs handhaaft, zal zijn brutowinst …(4)… (dalen / stijgen).
Bekijk het antwoord
- Vult de juiste woorden in: (1) gestegen, (2) stijgt, (3) de EU, (4) dalen. (2p)
Vier juist: 2 punten. Drie of twee juist: 1 punt. Één of geen juist: 0 punten. Let op doorwerkfouten.
informatiebron 2 nationaal inkomen van een aantal grote economieën en van de gehele wereld
| nationaal inkomen in € miljard | |
|---|---|
| Europese Unie (EU) | 12.908 |
| India | 1.420 |
| China | 6.403 |
| Verenigde Staten (VS) | 12.208 |
| Rusland | 1.574 |
| Wereld | 55.812 |
Vraag 3 1 punt
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 1 en 2 in de bijlage.
Robber2, het handelsbedrijf van Robbert, importeert spijkerbroeken vanuit de Verenigde Staten (VS) naar de Europese Unie (EU). Tussen de VS en de EU is geen sprake van volledig vrije handel. De handel wordt op verschillende manieren bemoeilijkt. De producent in de VS die spijkerbroeken aan Robber2 levert, heeft daar last van.
In de krant leest Robbert een artikel over de handel tussen de VS en de EU.
“De VS en de EU staan op het punt een handelsakkoord te sluiten. Momenteel wordt de handel tussen beide landen geremd door protectionisme, bedoeld om de eigen economieën te beschermen. Het handelsakkoord zal de economische groei van beide landen bevorderen.”
Gebruik informatiebron 2.
De EU en de VS hebben samen een zeer groot aandeel in de wereldeconomie. Bereken het aandeel van beide economieën samen in procenten van de wereldeconomie. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent het aandeel van de EU en de VS samen in de wereldeconomie: $12.908 + 12.208 = 25.116$ en $\frac{25.116}{55.812} \cdot 100\% = 45\%$. (1p)
Vraag 4 1 punt
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 1 en 2 in de bijlage.
Robber2, het handelsbedrijf van Robbert, importeert spijkerbroeken vanuit de Verenigde Staten (VS) naar de Europese Unie (EU). Tussen de VS en de EU is geen sprake van volledig vrije handel. De handel wordt op verschillende manieren bemoeilijkt. De producent in de VS die spijkerbroeken aan Robber2 levert, heeft daar last van.
In de krant leest Robbert een artikel over de handel tussen de VS en de EU.
“De VS en de EU staan op het punt een handelsakkoord te sluiten. Momenteel wordt de handel tussen beide landen geremd door protectionisme, bedoeld om de eigen economieën te beschermen. Het handelsakkoord zal de economische groei van beide landen bevorderen.”
Door het handelsakkoord kunnen de gemiddelde inkomens van burgers in de EU toenemen.
Hieronder staan drie economische verschijnselen:
1 Werkloosheid in de EU daalt.
2 Werkgelegenheid in de EU stijgt.
3 Exportopdrachten voor de EU stijgen.
In welke regel staan de verschijnselen in een zodanige volgorde dat een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: F
Vraag 5 1 punt
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 1 en 2 in de bijlage.
Robber2, het handelsbedrijf van Robbert, importeert spijkerbroeken vanuit de Verenigde Staten (VS) naar de Europese Unie (EU). Tussen de VS en de EU is geen sprake van volledig vrije handel. De handel wordt op verschillende manieren bemoeilijkt. De producent in de VS die spijkerbroeken aan Robber2 levert, heeft daar last van.
In de krant leest Robbert een artikel over de handel tussen de VS en de EU.
“De VS en de EU staan op het punt een handelsakkoord te sluiten. Momenteel wordt de handel tussen beide landen geremd door protectionisme, bedoeld om de eigen economieën te beschermen. Het handelsakkoord zal de economische groei van beide landen bevorderen.”
Een onderdeel van het handelsakkoord is dat de VS en de EU dezelfde kwaliteitseisen stellen aan producten. Een bedrijf uit bijvoorbeeld India, dat zowel aan de VS als aan de EU levert, kan hier voordeel van hebben.
Leg uit dat dit bedrijf uit India hier voordeel van kan hebben.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat het bedrijf uit India met één uitvoering van het product kan volstaan en niet meerdere varianten voor verschillende markten hoeft te produceren. (1p)
2018, tijdvak 1: Hoe belangrijk is Frankrijk?
Vraag 35 1 punt
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 12 in de bijlage.
Hany en Twan zitten in 4-vmbo. Zij hebben een opdracht gekregen van de docent economie om uit te zoeken hoe belangrijk Frankrijk is voor de Nederlandse handel. Beide landen zijn lid van de Europese Unie (EU) én van de Europese Monetaire Unie (EMU).
Hany leest op een site dat in 2015 de totale export van Nederland aan goederen € 502,2 miljard bedroeg. Nederland exporteerde in 2015 voor € 36,2 miljard aan goederen naar Frankrijk.
Volgens Twan wordt het voordeel van deze export op de betalingsbalans van Nederland voor een deel weer tenietgedaan door vakantievierende Nederlanders in Frankrijk.
Heeft Twan gelijk?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 36 1 punt
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 12 in de bijlage.
Hany en Twan zitten in 4-vmbo. Zij hebben een opdracht gekregen van de docent economie om uit te zoeken hoe belangrijk Frankrijk is voor de Nederlandse handel. Beide landen zijn lid van de Europese Unie (EU) én van de Europese Monetaire Unie (EMU).
Kaas is voor Frankrijk een belangrijk exportproduct. Ook Nederland is een belangrijke exporteur van kaas naar, onder andere, Frankrijk.
Van welk concurrentievoordeel voor Nederland is hier sprake?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
informatiebron 12 aandeel van bestemming EU en totale exportwaarde in miljarden euro’s

Stippendiagram. Horizontale as: percentage exportwaarde naar de EU, van 100% (links) naar 0% (rechts), met 75%, 50% en 25%. Verticale as: totale exportwaarde in miljarden euro’s, van 0 tot 1.200. Elk land is een punt met zijn naam erbij. Afleesbaar, bij benadering: Duitsland ca. 1.100 (ca. 57% naar de EU); Nederland ca. 510 (ca. 75%); Frankrijk ca. 440 (ca. 59%); België ca. 350 (ca. 70%); Italië ca. 390 (ca. 54%); Verenigd Koninkrijk ca. 365 (ca. 50%).
Vraag 37 2 punten
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 12 in de bijlage.
Hany en Twan zitten in 4-vmbo. Zij hebben een opdracht gekregen van de docent economie om uit te zoeken hoe belangrijk Frankrijk is voor de Nederlandse handel. Beide landen zijn lid van de Europese Unie (EU) én van de Europese Monetaire Unie (EMU).
Aan het slot van hun onderzoek bedenken zij enkele stellingen.
Gebruik informatiebron 12.
Hieronder staan vijf stellingen over de export.
Geef van de vijf stellingen aan of deze juist zijn of onjuist.
Doe het zo: 1 = juist / onjuist
2 = juist / onjuist
3 = juist / onjuist
4 = juist / onjuist
5 = juist / onjuist
1 De export van Nederland is van alle landen het meest gericht op export naar de EU.
2 De waarde van de Nederlandse export bedraagt ongeveer € 380 miljard.
3 De exportwaarde van Nederland naar EU-landen is hoger dan de exportwaarde van Frankrijk naar EU-landen.
4 De exportwaarde van Frankrijk is lager dan de exportwaarde van Nederland.
5 Frankrijk exporteert in verhouding meer naar EU-landen dan België.
Bekijk het antwoord
- Beoordeelt de vijf stellingen: 1 onjuist, 2 onjuist, 3 juist, 4 juist, 5 onjuist. (2p)
Vijf of vier juist: 2 punten. Drie of twee juist: 1 punt. Één of geen juist: 0 punten.
2018, tijdvak 2: Export NL en VS
Vraag 15 1 punt
Luuk en Olaf maken een werkstuk over de import en export tussen de Verenigde Staten (VS) en Nederland. Volgens Luuk bedroeg in 2015 de export van Nederland naar de VS € 13,52 miljard. “Dus is de VS superbelangrijk voor onze export”, concludeert Luuk. “Dat kun je zo niet zeggen”, zegt Olaf.
Welk gegeven ontbreekt om te kunnen bepalen of een belangrijk aandeel van de export van Nederland naar de VS gaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Vraag 16 2 punten
In 2015 bedroeg het nationaal inkomen van Nederland € 650 miljard. De exportquote van Nederland kwam in 2015 uit op 52%. De export van Nederland naar de VS bedroeg in dat jaar € 13,52 miljard.
→ Bereken hoeveel procent van onze totale exportwaarde in 2015 bestemd was voor de VS. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- Berekent de totale exportwaarde: $0{,}52 \cdot € 650 \text{ miljard} = € 338 \text{ miljard}$ (1p)
- Berekent het percentage voor de VS: $\frac{€ 13{,}52 \text{ miljard}}{€ 338 \text{ miljard}} \cdot 100\% = 4\%$ (1p)
Vraag 17 1 punt
In 2015 importeerde Nederland vanuit de VS voor € 27 miljard.
Wat was in 2015 het gevolg voor de Nederlandse betalingsbalans van deze import en export met de VS en waarom?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 18 1 punt
De verandering van de wisselkoers tussen de euro en de VS dollar bepaalt mede de verandering van de import en export tussen de VS en Nederland.
De koers van de euro is in 2015 gedaald ten opzichte van de VS dollar. Is de koersdaling gunstig of ongunstig voor de Nederlandse exporthoeveelheid naar de VS en waarom?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Vraag 19 1 punt
De president van de VS, Donald Trump, is voorstander van meer protectionisme. Volgens Olaf zijn protectionistische maatregelen, zoals het heffen van hogere invoerrechten door de VS, op langere termijn slecht voor de export van de VS.
Hieronder staan vijf economische verschijnselen.
1 De invoerrechten in de VS stijgen.
2 De vraag naar Nederlandse producten vanuit de VS daalt.
3 De Nederlandse inkomsten uit de export naar de VS nemen af.
4 De Nederlandse export naar de VS neemt af.
5 De import door Nederland vanuit de VS neemt af.
In welke regel staan de verschijnselen zo dat ze de gedachtegang van Olaf goed weergeven?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
informatiebron 2 gegevens Nederland en de VS in 2015
| nationaal inkomen per hoofd van de bevolking in 2015 | bevolkingsomvang in 2015 | |
|---|---|---|
| Nederland | $ 52.249 | 16,8 miljoen |
| VS | $ 47.400 | 318,9 miljoen |
Vraag 20 2 punten
De VS berekent invoerrechten en is toch een belangrijk exportland van Nederland.
Gebruik informatiebron 2.
Geef twee redenen voor de hoge exportwaarde van Nederland naar de VS.
Bekijk het antwoord
- Noemt twee van de volgende redenen, elk 1 punt: (a) De VS heeft een hoog nationaal inkomen per hoofd van de bevolking. (b) De VS heeft een groot aantal inwoners, waardoor de VS veel importeert uit het buitenland, zoals uit Nederland waarvan de economie exportgericht is. (2p)
Per juiste reden 1 punt, maximaal 2 punten.
Hoe vaak internationale handel in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2026, tijdvak 1 | 7-10, 38, 40-41 | 7 | 18% |
| 2026, tijdvak 2 | 15, 30, 33 | 3 | 8% |
| 2025, tijdvak 1 | 1, 4, 6-7, 28-31 | 8 | 20% |
| 2025, tijdvak 2 | 17-19, 21-22, 28-33 | 11 | 25% |
| 2024, tijdvak 1 | 1, 3-5, 33, 35 | 6 | 14% |
| 2024, tijdvak 2 | 4-5, 28-31 | 6 | 15% |
| 2023, tijdvak 1 | 11-16, 27-28 | 8 | 21% |
| 2023, tijdvak 2 | 6-8, 28-33 | 9 | 21% |
| 2022, tijdvak 1 | 13-14, 16-18, 34 | 6 | 14% |
| 2022, tijdvak 2 | 1-4, 6, 29-33 | 10 | 24% |
| 2022, tijdvak 3 | 4, 6, 29-31 | 5 | 11% |
| 2021, tijdvak 1 | 7-10, 26 | 5 | 13% |
| 2021, tijdvak 2 | 15-19, 21-23, 25-26, 33 | 11 | 28% |
| 2021, tijdvak 3 | 6-10 | 5 | 14% |
| 2019, tijdvak 1 | 12-17, 27-29 | 9 | 22% |
| 2019, tijdvak 2 | 1-6, 42 | 7 | 18% |
| 2018, tijdvak 1 | 1-5, 35-37 | 8 | 19% |
| 2018, tijdvak 2 | 15-20 | 6 | 17% |
In 18 van de 18 ingedeelde examens economie vmbo-gl/tl staat een vraag over internationale handel, samen 130 vragen (18% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2025, tijdvak 2: 11 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 17% van de vragen over internationale handel, daarvoor 19%. Dat aandeel is dus stabiel.
Oefenen met internationale handel
Maak de 15 nieuwste examenvragen over internationale handel online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over internationale handel
Andere onderwerpen economie vmbo-gl/tl
- Inkomen en consumptie
- Overheid en belastingen
- Arbeidsmarkt
- Productie en kosten
- Geld en inflatie
- Vraag en aanbod
- Conjunctuur
- Marktvormen
- Risico en verzekeren
Internationale handel op andere niveaus
- Examenvragen internationale handel economie havo
- Examenvragen internationale handel economie vmbo-bb
- Examenvragen internationale handel economie vmbo-kb
- Examenvragen internationale handel economie vwo
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen economie vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker economie per vraagtype nakijkt, lees je op economie toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op economie oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt internationale handel voor in het eindexamen economie vmbo-gl/tl?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 130 vragen over internationale handel, 18% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 18 van die examens.
In welk examen economie vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over internationale handel?
In het examen van 2025, tijdvak 2, met 11 vragen: 17-19, 21-22, 28-33.
Hoe oefen ik examenvragen over internationale handel?
Op deze pagina staan alle vragen over internationale handel met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.