Examenvragen overheid en belastingen economie vmbo-gl/tl

125 vragen over overheid en belastingen uit 18 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Overheid en belastingen komt in 18 van de 18 examens economie vmbo-gl/tl voor, met 125 vragen (17% van alle examenvragen). Het meest in 2026, tijdvak 2 (13 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over overheid en belastingen

Per examen de vragen over overheid en belastingen, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Benzineprijs stijgt verder

Opgavetekst

Door de hogere benzineprijzen wordt autorijden steeds duurder voor mensen met een benzineauto. De prijs van een liter benzine bestaat voor ongeveer de helft uit belastingen.

Vraag 12 1 punt

Voor het gebruik van een auto betaal je ook belasting, zoals accijns en btw. Accijns is een bron van inkomsten voor de overheid. De overheid heeft met de heffing van accijns een ander doel.

Noem het doel van de overheid om accijns te heffen.

Bekijk het antwoord

voorbeeld van een juist doel:

De overheid wil het gebruik van goederen die slecht zijn voor de volksgezondheid terugdringen / afremmen.

Vraag 12 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Energiearmoede

Opgavetekst

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 5 in de bijlage.

Volgens een rapport van TNO leeft ongeveer 7% van alle huishoudens in Nederland in energiearmoede. Een huishouden met energiearmoede heeft drie kenmerken:

  • een slecht geïsoleerd woonhuis
  • een laag inkomen
  • hoge energiekosten

In het rapport is er sprake van een laag inkomen als het besteedbaar inkomen lager is dan 130% van het sociaal minimum. Het sociaal minimum bedraagt € 1.500 per maand.

Karen is sinds kort eigenaar van een woning. Ze heeft een overzicht gemaakt van haar maandelijkse inkomsten en uitgaven.

inkomstenuitgaven
nettoloon€ 1.608dagelijkse huishoudelijke uitgaven€ 240
zorgtoeslag€ 112vaste lasten€ 960
incidentele uitgaven€ 520
besteedbaar inkomen€ 1.720totaal uitgaven€ 1.720

Vraag 25 1 punt

Karen heeft recht op overheidssubsidie als ze energiebesparende maatregelen neemt. Ze vraagt zich af waarom de overheid dat eigenlijk doet: „Ik heb toch zelf voordeel van een beter geïsoleerd huis, namelijk lagere energiekosten.“

Noem een reden waarom de overheid wil dat er meer energiebesparende maatregelen worden genomen.

Bekijk het antwoord

voorbeelden van een juiste reden:

  • Door een betere isolatie van woningen zal er minder energie gebruikt worden, wat beter is voor het milieu.
  • Door energiebesparende maatregelen neemt het gebruik van fossiele brandstoffen af, waardoor er minder uitstoot is van schadelijke stoffen.

Vraag 25 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Maaltijd-bezorgbedrijven

Opgavetekst

Er zijn in Nederland drie maaltijd-bezorgbedrijven: Delivering, Huisbezorgd en Überhaupt. Huisbezorgd wil graag een nieuwe website laten maken. Stefano heeft zijn mbo-studie webdesign afgerond en laat zich inhuren als zelfstandig ondernemer door verschillende opdrachtgevers, waaronder Huisbezorgd.

Vraag 35 1 punt

Huisbezorgd is een internationaal bedrijf. Het is in Nederland een naamloze vennootschap en betaalt belasting over de winst.

Welke belasting betaalt Huisbezorgd over de winst in Nederland?

  1. A houderschapsbelasting
  2. B loonbelasting
  3. C omzetbelasting
  4. D vennootschapsbelasting
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

D

Vraag 35 in het hele examen

Huisbezorgd is op zoek naar manieren om minder belasting te betalen over de winst. Huisbezorgd Nederland heeft daarom een lening van € 16 miljoen afgesloten bij Huisbezorgd Singapore tegen een rente van 7,5%. Deze rente is aftrekbaar van de winst in Nederland en dit levert een belastingvoordeel op. Het belastingpercentage in Nederland bedraagt 25%.

Vraag 36 2 punten

Bereken het belastingvoordeel van Huisbezorgd Nederland. Schrijf ook je berekening op.

Bekijk het antwoord

voorbeeld van een juiste berekening:

rente: € 16 miljoen × 0,075 = € 1,2 miljoen

belastingvoordeel: € 1,2 miljoen × 0,25 = € 0,3 miljoen

Vraag 36 in het hele examen

Vraag 37 1 punt

Meerdere bedrijven maken gebruik van dit belastingvoordeel, waardoor de inwoners van Nederland worden benadeeld.

Verklaar dat de inwoners van Nederland een nadeel hebben door het belastingvoordeel van de bedrijven.

Bekijk het antwoord

voorbeelden van een juiste verklaring:

  • De overheid krijgt minder belastingen binnen en kan dus ook minder uitgeven (aan collectieve goederen).
  • De inwoners van Nederland moeten meer belasting betalen om het voorzieningenniveau in Nederland op hetzelfde niveau te houden.
  • De inwoners van Nederland moeten meer belasting betalen om de overheidsinkomsten op hetzelfde peil / niveau / bedrag te houden.

Vraag 37 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Een huis kopen of toch niet?

Opgavetekst

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 1 en 2 in de bijlage.

informatiebron 1 begroting van Beau en Liz

informatiebron 1 begroting van Beau en Liz
informatiebron 1 begroting van Beau en Liz

Beau en Liz wonen in een huurhuis, maar willen graag een huis kopen. Ze hebben onderstaand aanbod voor een hypotheek van de DBS-bank gekregen.

hypotheekbedrag€ 370.000
looptijd van de lening360 termijnen
termijnbedrag€ 1.800

Het kopen van een huis heeft ook invloed op de belastingen die Beau en Liz moeten betalen. Ze krijgen te maken met het eigenwoningforfait en de aftrekbare hypotheekrente. Beide hebben invloed op het belastbaar inkomen.

informatiebron 2 financiële gegevens Beau en Liz

bruto-jaarinkomen€ 70.000
aftrekbare hypotheekrente eerste jaar€ 14.300
WOZ-waarde van de woning€ 350.000
eigenwoningforfait0,35%

Dure paaseieren

Gebruik informatiebron 2.

Vraag 12 2 punten

Bereken het belastbaar inkomen in het eerste jaar. Schrijf ook je berekening op.

Bekijk het antwoord

een voorbeeld van een juiste berekening is:

  • eigenwoningforfait is: € 350.000 × 0,0035 = € 1.225 (1)
  • belastbaar inkomen wordt: € 70.000 + € 1.225 − € 14.300 = € 56.925 (1)

Opmerking

Let bij de tweede deelscore op doorrekenfouten.

Vraag 12 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Gemeente met budgetproblemen

Opgavetekst

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 4 in de bijlage.

informatiebron 4 de begroting van gemeente Dorpshoek

jaartal20232026
inkomsten (in miljoenen euro’s)
rijksbijdrage (gemeentefonds)228231
lokale heffingen4648
overige inkomsten3135
totale inkomsten305314
uitgaven (in miljoenen euro’s)
onderwijs, sport en cultuur2628
algemene zaken5365
sociale zekerheid7580
natuur, landbouw en milieu7882
jeugd en welzijn7780
totale uitgaven309335
aantal inwoners75.00077.000

Einde aan de accijnsverlaging?

In Nederland zijn er veel verschillende gemeenten. Elke gemeente in Nederland stelt een eigen begroting op en heft haar eigen belastingen.

Vraag 18 2 punten

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.

Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

Een voorbeeld van inkomsten van een gemeente is de …(1)… (motorrijtuigenbelasting / omzetbelasting / onroerendezaakbelasting). Met de gemeentelijke inkomsten worden bijvoorbeeld wegen en speeltuinen aangelegd, dit zijn …(2)… (collectieve / particuliere / sociale) voorzieningen.

Bekijk het antwoord

(1) onroerendezaakbelasting

(2) collectieve

indien twee antwoorden juist (2)

indien een antwoord juist (1)

Vraag 18 in het hele examen

Alle gemeenten in Nederland samen vormen de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten (VNG).

Vraag 19 1 punt

De VNG adviseert gemeenten met een begrotingstekort.

→ Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.

Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

Bij een begrotingstekort zijn de uitgaven …(1)... (groter / kleiner) dan de inkomsten. Een van de manieren om dit op te lossen is om te …(2)… (bezuinigen / investeren).

Bekijk het antwoord

(1) groter

(2) bezuinigen

indien beide antwoorden juist (1)

Vraag 19 in het hele examen

De grootste bron van inkomsten voor een gemeente is de bijdrage van het Rijk, het gemeentefonds. In 2023 kreeg de gemeente Dorpshoek € 3.040 per inwoner uit het gemeentefonds.

Gebruik informatiebron 4.

Vraag 20 2 punten

Bereken hoeveel procent de rijksbijdrage per inwoner naar verwachting is gedaald in 2026 ten opzichte van 2023. Schrijf ook je berekening op.

Bekijk het antwoord

voorbeeld van een juiste berekening:

  • 77.000 inwoners€ 231 miljoen = € 3.000 per inwoner (1)
  • € 3.000 − € 3.040 × 100% = −1,3% (dus een daling van 1,3%) (1)

€ 3.040

Opmerking

Een andere manier van afronden ook goed rekenen.

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 1 punt

De gemeente Dorpshoek moet veel taken uitvoeren. Zo keert de gemeente onder andere de bijstandsuitkering uit.

De bijstandsuitkering is een voorbeeld van:

  1. A een sociale verzekering, betaald met premies.
  2. B een sociale verzekering, betaald uit belastingen.
  3. C een sociale voorziening, betaald met premies.
  4. D een sociale voorziening, betaald uit belastingen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

D

Vraag 21 in het hele examen

Gemeenten mogen, net als de Rijksoverheid, een begrotingstekort hebben. Ze kunnen dan geld lenen bij de Rijksoverheid, maar mogen maximaal 4% van hun inkomsten lenen.

Gebruik informatiebron 4.

Vraag 22 2 punten

Bereken of de gemeente Dorpshoek in 2026 het begrotingstekort volledig kan lenen bij de Rijksoverheid. Schrijf ook je berekening en conclusie op.

Bekijk het antwoord

voorbeeld van een juiste berekening en conclusie:

  • begrotingstekort: € 335 miljoen – € 314 miljoen = € 21 miljoen (1)

€ 21 miljoen

  • € 314 miljoen × 100% = 6,7% Dus het begrotingstekort kan niet volledig geleend worden bij de Rijksoverheid. (1)

of voor de tweede deelscore

  • maximaal te lenen bedrag: € 314 miljoen × 0,04 = € 12,56 miljoen Dus het begrotingstekort kan niet volledig geleend worden bij de Rijksoverheid. (1)

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 1 punt

De gemeente Dorpshoek denkt dat ze de komende jaren meer inkomsten krijgt. Dit komt voornamelijk omdat de laatste jaren de huizenprijzen zijn gestegen. Door de stijging van de huizenprijzen kan het begrotingstekort kleiner worden.

Hier staan vijf economische verschijnselen.

1 Er is meer vraag naar koophuizen in de gemeente Dorpshoek.

2 De OZB-inkomsten nemen toe voor de gemeente.

3 De huizenprijzen stijgen.

4 De WOZ-waarde van de huizen in de gemeente stijgt.

5 Het begrotingstekort wordt kleiner.

In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat er een logische gedachtegang ontstaat?

  1. A 1 → 2 → 3 → 4 → 5
  2. B 1 → 2 → 4 → 3 → 5
  3. C 1 → 3 → 2 → 4 → 5
  4. D 1 → 3 → 4 → 2 → 5
  5. E 1 → 4 → 2 → 3 → 5
  6. F 1 → 4 → 3 → 2 → 5
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

D

Vraag 23 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Niet alles is goud wat er blinkt

Opgavetekst

Suriname is een land dat rijk is aan grondstoffen zoals goud. Als de goudprijs stijgt, zou Suriname moeten profiteren. Het nationaal inkomen per hoofd van de bevolking is € 5.700. Het nationaal inkomen per hoofd van de bevolking van Nederland is € 53.010.

De overheid van Suriname wil toerisme stimuleren. Hierdoor zal het inkomen van de bevolking toenemen.

Vraag 32 2 punten

Op lange termijn zullen door toerisme de overheidsfinanciën van Suriname verbeteren.

→ Leg in twee stappen uit hoe toerisme de overheidsfinanciën van Suriname zal verbeteren.

Bekijk het antwoord

voorbeelden van een juiste uitleg:

  • Door het toerisme zullen mensen een inkomen / hoger inkomen krijgen. (1)
  • Hierdoor moeten deze mensen meer belasting afdragen, waardoor de overheidsfinanciën zullen verbeteren. (1)

of

  • Toeristen zullen meer producten kopen in Suriname. (1)
  • Hierdoor stijgen de btw inkomsten van de overheid, waardoor de overheidsfinanciën zullen verbeteren. (1)

Opmerking

In het tweede gedeelte moet een voorbeeld van inkomsten van de overheid zijn verwoord.

Vraag 32 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Einde aan de accijnsverlaging?

Opgavetekst

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 5 in de bijlage.

informatiebron 5 adviesprijs van € 2,26 voor een liter benzine

augustus 2023

informatiebron 5 adviesprijs van € 2,26 voor een liter benzine augustus 2023
informatiebron 5 adviesprijs van € 2,26 voor een liter benzine augustus 2023

Toelichting:

  • Het bedrag aan accijns is een vast tarief in euro’s per liter.
  • De btw bedraagt 21%.

Ook twee keer modaal heeft het lastig

In 2022 schoten de prijzen van de brandstoffen benzine, diesel en LPG omhoog. Om gezinnen met lage inkomens te helpen om rond te komen, nam de overheid een aantal maatregelen. Een van die maatregelen was het verlagen van de accijnzen per liter op brandstoffen.

Vraag 34 2 punten

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.

Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

De accijns is een …(1)… (belasting op bezit / belasting op inkomen / kostprijsverhogende belasting).

Het uitgangspunt bij de accijnzen is het …(2)… (draagkrachtbeginsel / profijtbeginsel).

Bekijk het antwoord

(1) kostprijsverhogende belasting

(2) profijtbeginsel

indien twee antwoorden juist (2)

indien een antwoord juist (1)

Vraag 34 in het hele examen

Vraag 35 1 punt

Wat wil de overheid bereiken met het heffen van accijnzen?

  1. A Het aanbod van individuele goederen beperken.
  2. B Het beperken van consumptie.
  3. C Het herverdelen van inkomens.
  4. D Het produceren van collectieve goederen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 35 in het hele examen

Vraag 36 1 punt

Naast accijnzen op brandstoffen worden er ook op andere producten accijnzen geheven.

→ Noem een ander product waarop accijns wordt geheven.

Bekijk het antwoord

voorbeelden van een juist producten: − sigaretten

− wijn

Vraag 36 in het hele examen

Het kabinet heeft het plan om de accijnzen op brandstoffen terug te brengen naar het normale tarief van € 0,88 per liter.

Gebruik informatiebron 5.

Vraag 37 2 punten

Bereken de adviesprijs voor een liter benzine na de geplande accijnsverhoging. Schrijf ook je berekening op.

Bekijk het antwoord

voorbeeld van een juiste berekening:

  • productiekosten € 0,90 winst € 0,18 accijns € 0,88 + € 1,96 (1)
  • btw: € 1,96 × 0,21 € 0,41 + adviesprijs € 2,37 (1)

Vraag 37 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Ook twee keer modaal heeft het lastig

Opgavetekst

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 6 in de bijlage.

informatiebron 6 inkomsten en uitgaven Bart en Anouk

inkomstenuitgaven
januari 2024januari 2025januari 2024januari 2025
nettoloon€ 4.200€ 4.300hypotheek€ 928€ 928
energie€ 190€ 280
overige vaste lasten€ 1.082€ 1.378
incidentele uitgaven€ 350€ 280
dagelijkse huishoudelijke uitgaven€ 1.235€ 1.307
totale inkomsten€ 4.200€ 4.300totale uitgaven€ 3.785€ 4.173

Nieuwssites, kranten en tv-programma’s hebben het steeds vaker over gezinnen die niet kunnen rondkomen met het inkomen. Vroeger ging het over mensen met een uitkering, tegenwoordig gaat het ook over gezinnen met twee keer een modaal inkomen.

Vraag 41 1 punt

Nu ook de gezinnen met twee keer een modaal inkomen in de financiële problemen komen, wordt vaak een beroep gedaan op de overheid. De overheid kan met maatregelen de financiële positie van werkenden verbeteren.

→ Verklaar dat een hogere arbeidskorting de financiële positie van werkenden verbetert.

Bekijk het antwoord

voorbeelden van een juiste verklaring:

− Een hogere arbeidskorting betekent minder belasting betalen en dus een betere financiële positie voor werkenden.

− Een hogere arbeidskorting betekent een hoger nettoloon en dus een betere financiële positie voor werkenden.

Vraag 41 in het hele examen

2025, tijdvak 1: De gemeente

Opgavetekst

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 3 in de bijlage.

De gemeenten vormen samen met de provincies, de waterschappen en het Rijk de Nederlandse overheid. Er zijn ongeveer 350 gemeenten in Nederland. Een gemeente voert landelijk en lokaal beleid uit.

Vraag 8 1 punt

Welke overheidstaken voert de gemeente uit?

  1. A Het onderhoud aan dijken, kanalen en waterwegen.
  2. B Het uitgeven van een paspoort, identiteitskaart en rijbewijs.
  3. C Het verstrekken van huur- en zorgtoeslag.
  4. D Het verstrekken van uitkeringen, zoals de AOW.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 1 punt

Een gemeente ontvangt inkomsten vanuit de gemeentelijke belastingen en gemeentelijke heffingen. Welke belasting betalen de inwoners aan de gemeente?

  1. A accijns
  2. B motorrijtuigenbelasting
  3. C onroerendezaakbelasting
  4. D vennootschapsbelasting
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 11 1 punt

Voor een gemeente is het financieel voordelig als het aantal koopwoningen in de gemeente toeneemt. Geef een verklaring voor het financiële voordeel voor de gemeente als het aantal koopwoningen toeneemt.

Bekijk het antwoord

voorbeelden van een juiste verklaring:

  • Als het aantal koopwoningen toeneemt, zal de gemeente meer inkomsten krijgen (onroerendezaakbelasting of verkoop bouwgrond).
  • Huishoudens met een koopwoning hebben vaker een hoger inkomen en maken minder gebruik van gemeentelijke sociale voorzieningen (bijstand).

Vraag 11 in het hele examen

2025, tijdvak 1: De staatsschuld stijgt

Opgavetekst

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 7 in de bijlage.

De overheid ontvangt verschillende belastingen van burgers. Deze belastingontvangsten worden gebruikt voor, onder andere, sociale zekerheid en aflossing van de staatsschuld. De aflossing van de staatsschuld zal in de toekomst toenemen, omdat economen verwachten dat de staatsschuld vanaf 2021 fors zal stijgen.

Vraag 23 2 punten

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. De loonheffing is een van de belastingontvangsten van de overheid. De loonheffing is de verzamelnaam voor loonbelasting en de premie …(1)… (volksverzekeringen / zorgverzekering). De loonheffing is een voorbeeld van een …(2)… (directe / indirecte) belastingontvangst van de overheid.

Bekijk het antwoord

maximumscore 2

  • (1) volksverzekeringen
  • (2) directe

Vraag 23 in het hele examen

In 2021 is de staatsschuld flink gestegen.

Gebruik informatiebron 7.

informatiebron 7 de staatsschuld, het nationaal inkomen en de staatsschuldquote in vijf jaren tussen 2013-2026

jaarstaatsschuld in miljard euronationaal inkomen in miljard eurode staatsschuldquote (noot 1)
201445767268%
201842677555%
202040885048%
202145076559%
2025 (noot 2)51085060%

noot 1 staatsschuldquote = staatsschuld / nationaal inkomen × 100%

noot 2 De bedragen voor 2025 zijn verwachtingen.

Vraag 24 1 punt

Bereken het indexcijfer van de staatsschuld in 2021, met 2020 als basisjaar. Schrijf ook je berekening op.

Bekijk het antwoord

voorbeeld van een juiste berekening:

\frac{450}{408} \times 100 = 110{,}3

Opmerking

Een andere manier van afronden ook goed rekenen.

Vraag 24 in het hele examen

Nederland is lid van de Europese Unie (EU). Tussen de EU-landen is afgesproken dat de staatsschuld maximaal 60% van het nationaal inkomen mag zijn.

Gebruik informatiebron 7.

Vraag 25 1 punt

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Nederland heeft sinds 2018 …(1)… (niet / wel) voldaan aan de afspraak van de EU. Door aflossingen op de staatsschuld …(2)… (daalt / stijgt) de totale staatsschuld.

Bekijk het antwoord

maximumscore 1

  • (1) wel
  • (2) daalt

Opmerking

Het scorepunt uitsluitend toekennen als beide antwoorden juist zijn.

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 27 1 punt

Econoom Okun maakt nog een andere opmerking: “De rente is laag, als de rente op leningen stijgt, zal de overheid moeten bezuinigen.” Leg uit dat als de rente op leningen stijgt, de overheid in de toekomst moet bezuinigen.

Bekijk het antwoord

voorbeeld van een juiste uitleg:

Als de rente op leningen stijgt, heeft de overheid (bij gelijkblijvende schulden) meer uitgaven aan rente. Daardoor kan de overheid minder uitgeven aan andere zaken zoals zorg of onderwijs (daarom moeten ze dus bezuinigen).

Vraag 27 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Doorwerken

Opgavetekst

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 11 in de bijlage.

Selma Bakic heeft de pensioengerechtigde leeftijd bereikt maar werkt nog steeds bij een notariskantoor. Als notaris medewerker maakt zij de koopaktes van huizen op. Ze zegt: “Dat is heel precies werk, maar dat gepuzzel heb ik altijd fijn gevonden.”

De AOW-uitkering (Algemene Ouderdomswet) is niet voor alle mensen gelijk. Alleenstaanden krijgen een hogere uitkering dan mensen met een huisgenoot. Daarnaast bepaalt het aantal jaren dat je in Nederland hebt gewoond, de hoogte van de AOW-uitkering.

Gebruik informatiebron 11.

informatiebron 11 de AOW-uitkering

uw AOW en woonsituatie: Hoeveel AOW u krijgt hangt af van uw woonsituatie. Als alleenstaande krijgt u een netto-uitkering van € 1.201 per maand. Bent u getrouwd of samenwonend, dan krijgt u 50% van het minimumloon.

volledige AOW opbouwen: U krijgt een volledige AOW-uitkering als u 50 jaar achter elkaar in Nederland heeft gewoond voordat uw AOW-uitkering ingaat. Voor elk jaar dat u minder in Nederland heeft gewoond wordt de AOW-uitkering verlaagd met 2%.

Vraag 41 2 punten

Selma Bakic is op haar 43e in Nederland komen wonen. Ze is weduwe en woont alleen. Ze ontvangt behalve haar loon van het notariskantoor ook AOW. Ze kreeg AOW op haar 67e verjaardag. Bereken de hoogte van haar AOW-uitkering. Schrijf ook je berekening op.

Bekijk het antwoord

voorbeeld van een juiste berekening:

  • Selma heeft 67 – 43 = 24 jaar in Nederland gewoond. Dus ze heeft 50 – 24 = 26 jaar AOW-opbouw gemist. 26 jaar × 2% korting = 52% korting
  • € 1.201 × 0,48 = € 576,48

Vraag 41 in het hele examen

De laatste tien jaar is het aantal werkenden in de leeftijd van 65 tot 74 jaar bijna verdrievoudigd van 66.000 naar 180.000 mensen. De overheid vindt dat deze ontwikkeling te snel gaat en heeft wettelijke maatregelen ingesteld voor doorwerkende AOW’ers:

wettelijke maatregeldoel van de overheid
1 De opzegtermijn van het arbeidscontract is beperkt tot één maand.a Beperking van de toegang tot de sociale zekerheid.
2 Bij een reorganisatie worden zij als eerste ontslagen.b Bescherming van de positie van de werkgever.
3 Bij arbeidsongeschiktheid krijgen zij geen sociale uitkering.c Bescherming van de positie van andere werknemers.

Vraag 42 1 punt

Kies bij elke wettelijke maatregel wat het doel hiermee is van de overheid. Doe het zo: Noteer op je antwoordblad achter het nummer (1, 2 en 3) de juiste letter (a, b, of c).

Bekijk het antwoord
1b
2c
3a

Opmerking

Het scorepunt uitsluitend toekennen als 3 antwoorden juist zijn.

Vraag 42 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Inkomensverschillen

Vraag 11 1 punt

De verschillen in arbeidsloon tussen werknemers die een gelijke opleiding en ervaring hebben, noemen we de loonkloof. De loonkloof tussen mannen en vrouwen wordt in Nederland vooral in de collectieve sector steeds kleiner. Welke soort organisatie behoort tot de collectieve sector?

  1. A banken
  2. B middelbare scholen
  3. C supermarkten
  4. D verzekeringsmaatschappijen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 14 1 punt

Door de ‘gemiddelde belastingdruk’ te berekenen, blijkt welk deel van het bruto-inkomen afgedragen wordt aan belastingen. Gemiddelde belastingdruk (in %) = belastingen / bruto-inkomen × 100%. Josephine heeft een bruto-inkomen van € 34.500 en betaalt € 11.040 aan belastingen. Bereken de gemiddelde belastingdruk van Josephine. Schrijf ook je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de gemiddelde belastingdruk van Josephine: € 11.040 / € 34.500 × 100% = 32%. (1p)

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 16 1 punt

Naast de arbeidskorting bestaat ook de algemene heffingskorting. De algemene heffingskorting is hoger voor mensen met een lager inkomen. Leidt de algemene heffingskorting tot een nivellering of een denivellering van de inkomensverdeling in een land?

  1. A Tot denivellering: het verandert in het voordeel van de hoge inkomens.
  2. B Tot denivellering: het verandert in het voordeel van de lage inkomens.
  3. C Tot nivellering: het verandert in het voordeel van de hoge inkomens.
  4. D Tot nivellering: het verandert in het voordeel van de lage inkomens.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 16 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Salma timmert aan de weg

Vraag 34 1 punt

Salma is timmervrouw en wil graag voor zichzelf beginnen. Ze onderzoekt de voordelen en nadelen van een eigen bedrijf en de rechtsvorm die ze wil kiezen. Welke belasting betaalt een eigenaar van een eenmanszaak over de behaalde winst?

  1. A houderschapsbelasting
  2. B inkomstenbelasting
  3. C omzetbelasting
  4. D vennootschapsbelasting
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 34 in het hele examen

Vraag 35 1 punt

Salma denkt erover na om zzp’er (zelfstandige zonder personeel) te worden. Salma weet dat enkele collega-zzp’ers bij sommige klussen zwartwerken. Bij zwartwerken worden geen belastingen en sociale premies betaald. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

Bekijk het antwoord
  • 1. hoger
  • 2. werknemersverzekering

Alleen het scorepunt toekennen als beide antwoorden juist zijn.

Vraag 35 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Tv-generatiekloof

Vraag 8 1 punt

De commerciële omroepen ontvangen inkomsten uit reclame. De publieke omroepen hebben inkomsten uit reclame en inkomsten van de Nederlandse overheid. Er ging in 2018 € 800 miljoen belastinggeld naar de publieke omroepen. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

Bekijk het antwoord
  • 1. subsidies
  • 2. collectieve

Vraag 8 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Goede tijden

Opgavetekst

persoon 1 en persoon 2

persoon 1 en persoon 2

Persoon 1 (links): “Ik verzamel informatie over economische gegevens.” Persoon 2 (rechts): “Ik adviseer de regering over werkgelegenheid, lonen.”

Informatiebron 8 de staatsschuld in % van het nationaal inkomen

de staatsschuld in % van het nationaal inkomen
Informatiebron 8 Toelichting: De horizontale lijn van 60% is de EMU-norm.

Staafdiagram per jaar, van 2016 tot en met 2019. Verticale as: staatsschuld in % van het nationaal inkomen, van 0 tot 70. Afleesbare waarden: 2016 = 63,2%, 2017 = 58,8%, 2018 = 53,9%, 2019 = 50,9%.

Vraag 26 1 punt

Het lukt de regering om in economisch goede tijden de staatsschuld procentueel te laten dalen. Bovendien moet Nederland zich houden aan de financiële afspraken van de EMU: 1 landen mogen maximaal een begrotingstekort van 3% van het nationaal inkomen hebben; 2 landen mogen maximaal een staatsschuld van 60% (EMU-norm) van het nationaal inkomen hebben. Gebruik informatiebron 8. Bereken hoeveel procent de Nederlandse staatsschuld in 2019 lager is dan de EMU-norm. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het verschil met de EMU-norm: (60 − 50,9) / 60 × 100% = 15,2% (1p)

Een andere manier van afronden ook goed rekenen.

Vraag 26 in het hele examen

Vraag 29 1 punt

De regering wil dat de middeninkomens er op vooruitgaan door de arbeidskorting te verhogen. Middeninkomens zijn huishoudens met een bruto-inkomen tussen de € 30.000 en € 60.000, dat is ongeveer 80% van alle huishoudens. Leg uit dat het verhogen van de arbeidskorting kan leiden tot een stijging van het besteedbaar inkomen van middeninkomens.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat door de verhoging van de arbeidskorting de middeninkomens minder belasting betalen, waardoor het besteedbaar inkomen kan stijgen (1p)

Vraag 29 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Italië failliet?

Vraag 30 1 punt

Italië is lid van de Europese Monetaire Unie (EMU) en heeft een enorme staatsschuld van € 1.800.000.000.000. Net als in Spanje, Griekenland en Portugal groeit de Italiaanse staatsschuld sneller dan de staatsschuld van de overige EMU-landen zoals Nederland en Frankrijk. Wat kan een reden zijn dat de staatsschuld van Italië blijft stijgen?

  1. A De inkomsten van de Italiaanse overheid zijn groter dan de uitgaven van de overheid.
  2. B De inkomsten van de Italiaanse overheid zijn kleiner dan de uitgaven van de overheid.
  3. C De inkomsten van de Italiaanse overheid zijn gestegen en de uitgaven gelijk gebleven.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 31 1 punt

De Italiaanse staatsschuld is in verhouding tot het nationaal inkomen 130%. In Nederland is dit percentage 51%. Italië betaalt aan de geldverstrekkers een hoger rentepercentage over de staatsschuld dan Nederland. Verklaar waarom een land met een hoge staatsschuld, in verhouding tot het nationaal inkomen, een hoger rentepercentage moet betalen dan een land met een lagere staatsschuld.

Bekijk het antwoord
  • Verklaart dat als de staatsschuld stijgt, ook het risico toeneemt dat de staatsschuld niet volledig terugbetaald wordt (1p)

Vraag 31 in het hele examen

Vraag 34 1 punt

De EMU-landen ondersteunen elkaar doordat de rijkere EMU-landen, zo ook Nederland, geld uitlenen aan de armere EMU-landen die geld nodig hebben. De stijgende staatsschuld in Italië zorgt voor een stijging van de uitgaven van de Italiaanse staat. Noem twee uitgaven van de Italiaanse staat die stijgen als de staatsschuld stijgt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de uitgaven rente en aflossing (1p)

Beide juist: 1 punt. Een of geen juist: 0 punten.

Vraag 34 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Maak ’t in West-Brabant

Vraag 45 2 punten

Om transportbedrijven naar de regio te krijgen heeft REWIN een aanbeveling aan de overheid gedaan: “Verbreed de snelweg A58.” Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. De verbreding van de snelweg A58 kan zorgen voor (1) (negatieve / positieve) externe effecten voor het milieu. De externe effecten van de verbreding van de snelweg zijn een voorbeeld van (2) (afschrijvingskosten / bedrijfskosten / maatschappelijke kosten) en zijn (3) (niet / wel) doorberekend in de kostprijs van een transportbedrijf.

Bekijk het antwoord
  • Kiest bij (1) negatieve, bij (2) maatschappelijke kosten en bij (3) niet (2p)

Drie juist: 2 punten. Twee juist: 1 punt. Een of geen juist: 0 punten.

Vraag 45 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Betalen in De Bilt

Opgavetekst

informatiebron 1 gemeentelijke belastingtarieven De Bilt per jaar

Tarieven onroerendezaakbelasting (OZB)

OZB woningen: eigenarenbelasting 0,1028% van de WOZ-waarde

OZB bedrijfswoningen: gebruikersbelasting 0,2292% van de WOZ-waarde; eigenarenbelasting 0,2865% van de WOZ-waarde

Tarieven afvalstoffenheffing

De belasting bedraagt voor een eenpersoonshuishouden per maand € 11,75. Voor een huishouden met meerdere personen is dit per maand € 22,75.

Tarieven rioolheffing

Bij een watergebruik van:

WatergebruikTarief
1-50 m³€ 175
51-150 m³€ 240
151-300 m³€ 335
301-500 m³€ 427
501-1.000 m³€ 854

Vraag 6 2 punten

Bart en Saïda wonen met hun twee kinderen in een eigen woning in de gemeente De Bilt. Vorige week kregen zij een aanslag voor de jaarlijkse gemeentelijke woonlasten. Deze woonlasten bestaan voor hen uit de onroerendezaakbelasting (OZB), de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Hun woning had een WOZ-waarde van € 630.000. Zij gebruikten vorig jaar 211 m³ water.

Gebruik informatiebron 1.

Bereken de jaarlijkse woonlasten die de gemeente De Bilt aan Bart en Saïda berekent. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de onroerendezaakbelasting: € 630.000 x 0,001028 = € 647,64 (1p)
  • Berekent de totale woonlasten: afvalstoffenheffing € 22,75 x 12 = € 273,00, rioolheffing € 335,00 en in totaal € 647,64 + € 273,00 + € 335,00 = € 1.255,64 (1p)

Vraag 6 in het hele examen

informatiebron 2 woonlasten van zes gemeenten in de provincie Utrecht

NrGemeenteWoonlasten
1Bunnik€ 966
2Bunschoten€ 612
3De Bilt€ 964
4Leusden€ 648
5Lopik€ 951
6Veenendaal€ 587

Vraag 7 1 punt

Bart en Saïda wonen met hun twee kinderen in een eigen woning in de gemeente De Bilt. Vorige week kregen zij een aanslag voor de jaarlijkse gemeentelijke woonlasten. Deze woonlasten bestaan voor hen uit de onroerendezaakbelasting (OZB), de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Hun woning had een WOZ-waarde van € 630.000. Zij gebruikten vorig jaar 211 m³ water.

Volgens Bart is De Bilt, wat betreft de woonlasten, een dure gemeente. De website van de Vereniging Ons Huis geeft hierover informatie.

Gebruik informatiebron 2.

Welke conclusie is op basis van deze informatie juist?

  1. A De Bilt hoort bij de gemeenten met de hoogste woonlasten.
  2. B De Bilt hoort bij de gemeenten met de gemiddelde woonlasten.
  3. C De Bilt hoort bij de gemeenten met de laagste woonlasten.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 1 punt

Bart en Saïda wonen met hun twee kinderen in een eigen woning in de gemeente De Bilt. Vorige week kregen zij een aanslag voor de jaarlijkse gemeentelijke woonlasten. Deze woonlasten bestaan voor hen uit de onroerendezaakbelasting (OZB), de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Hun woning had een WOZ-waarde van € 630.000. Zij gebruikten vorig jaar 211 m³ water.

Volgens Saïda is Bunnik de duurste gemeente in de provincie Utrecht en Veenendaal de goedkoopste.

Gebruik informatiebron 2.

Bereken hoeveel procent de gemeente Bunnik duurder is dan de gemeente Veenendaal. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het procentuele verschil: 966 : 587 x 100 = 164,6, dus de gemeente Bunnik is 64,6% duurder (1p)

Een andere manier van afronden is ook goed.

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 1 punt

Bart en Saïda wonen met hun twee kinderen in een eigen woning in de gemeente De Bilt. Vorige week kregen zij een aanslag voor de jaarlijkse gemeentelijke woonlasten. Deze woonlasten bestaan voor hen uit de onroerendezaakbelasting (OZB), de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Hun woning had een WOZ-waarde van € 630.000. Zij gebruikten vorig jaar 211 m³ water.

Bart en Saïda vinden het vreemd dat er zulke grote verschillen bestaan tussen gemeenten in hun provincie Utrecht.

Geef een verklaring waarom de woonlasten per gemeente verschillen.

Bekijk het antwoord
  • Verklaart dat het voorzieningenniveau (zoals culturele instellingen en een zwembad) per gemeente verschilt en dat de uitgaven daaraan worden betaald uit de gemeentelijke heffingen (1p)

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 10 1 punt

Bart en Saïda wonen met hun twee kinderen in een eigen woning in de gemeente De Bilt. Vorige week kregen zij een aanslag voor de jaarlijkse gemeentelijke woonlasten. Deze woonlasten bestaan voor hen uit de onroerendezaakbelasting (OZB), de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Hun woning had een WOZ-waarde van € 630.000. Zij gebruikten vorig jaar 211 m³ water.

Volgens Saïda zijn er, behalve de afvalstoffenheffing, de OZB en de rioolheffing, nog meer heffingen en belastingen die gemeenten vragen aan hun inwoners.

Noem nog een ander voorbeeld van een heffing of een belasting die gemeenten vragen aan hun inwoners.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een ander voorbeeld van een heffing of belasting, zoals parkeerbelasting, hondenbelasting of leges (1p)

Eén voorbeeld is voldoende; alleen het eerstgegeven voorbeeld telt.

Vraag 10 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Minder inkomen voor ouders

Opgavetekst

informatiebron 3 verandering in inkomen voor en na geboorte eerste kind (jaar 0)

verandering in inkomen voor en na geboorte eerste kind (jaar 0)
informatiebron 3

Lijngrafiek. Horizontale as: voor en na de geboorte van het eerste kind, in jaren, van -4 tot 7 (jaar 0 is de geboorte). Verticale as: inkomen in %, van 0 tot -50.

Vaders: het inkomen blijft rond 0%, met een kleine daling van ongeveer 1% rond de geboorte.

Moeders: het inkomen daalt vanaf jaar -1 sterk, naar ongeveer -34% in jaar 1. Daarna daalt het geleidelijk verder: ongeveer -40% rond jaar 3 en ongeveer -46% in jaar 7.

informatiebron 4 kinderopvangtoeslag in 2020

De hoogte van de kinderopvangtoeslag is afhankelijk van het inkomen. Hoe hoger je inkomen, hoe minder tegemoetkoming voor de kosten voor kinderopvang.

(gezamenlijk) inkomen in euro's: vantottegemoetkoming Rijk als % van de kosten van kinderopvang: eerste kindvolgend kind
025.18896,0%96,0%
25.18926.51295,6%95,7%
26.51327.83694,5%95,5%
27.83729.15693,5%95,3%
29.15730.58192,6%95,1%
30.58232.00492,0%95,0%
32.00533.43091,0%94,8%
33.43134.85390,5%94,6%
34.85436.28089,7%94,6%
36.28137.70488,9%94,6%
37.70539.16188,3%94,6%
39.16240.62287,5%94,6%
40.62342.08286,8%94,6%
42.08343.54286,1%94,6%
43.54345.00485,2%94,6%

Vraag 14 2 punten

Juan en Inez blijven beiden werken en Emanuel gaat dan naar de kinderopvang. De brutokosten daarvan zijn voor 90 uren: € 720 per maand. De overheid betaalt een groot deel van de kosten: de kinderopvangtoeslag. Het gezamenlijke inkomen van Juan en Inez bedraagt € 40.500.

Gebruik informatiebron 4.

Bereken de nettokosten van de kinderopvang voor Juan en Inez. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Leest de tegemoetkoming af in de tabel: bij een gezamenlijk inkomen van € 40.500 is dat 87,5%, en berekent de tegemoetkoming: 0,875 x € 720 = € 630 (1p)
  • Berekent de nettokosten: € 720 − € 630 = € 90 (1p)

Vraag 14 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Sociaal verzekerd

Opgavetekst

Bron 13

Figuur uit het examen

Schema over de sociale zekerheid. Sociale zekerheid splitst in (1) betaald uit premies en (2) betaald uit belasting. Onder (1) staan (3) werkloosheidswet (WW) en (4) Algemene Ouderdoms Wet (AOW). Onder (2) staat de Algemene bijstandswet (Abw).

Vraag 22 2 punten

Nederland is een verzorgingsstaat. Met het stelsel van sociale zekerheid wordt aan alle inwoners een bestaanszekerheid verschaft.

Vul het schema aan door de juiste begrippen in te vullen. Noteer op je antwoordblad achter de nummers (1, 2, 3, 4) de juiste begrippen. Kies uit de begrippen die onder het schema staan:

  • particuliere verzekeringen
  • sociale verzekeringen
  • sociale voorzieningen
  • volksverzekeringen
  • werknemersverzekeringen

Let op: er blijft één begrip over.

Het schema: sociale zekerheid splitst in (1) betaald uit premies en (2) betaald uit belasting. Onder (1) staan (3) werkloosheidswet (WW) en (4) Algemene Ouderdoms Wet (AOW). Onder (2) staat de Algemene bijstandswet (Abw).

Bekijk het antwoord
  • Vult minstens drie van de vier begrippen juist in: (1) sociale verzekeringen, (2) sociale voorzieningen, (3) werknemersverzekeringen, (4) volksverzekeringen (1p)
  • Vult alle vier de begrippen juist in: (1) sociale verzekeringen, (2) sociale voorzieningen, (3) werknemersverzekeringen, (4) volksverzekeringen (1p)

Juist: (1) sociale verzekeringen, (2) sociale voorzieningen, (3) werknemersverzekeringen, (4) volksverzekeringen. Vier juist geeft 2 punten, drie juist 1 punt, twee of minder 0 punten.

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 1 punt

Nederland is een verzorgingsstaat. Met het stelsel van sociale zekerheid wordt aan alle inwoners een bestaanszekerheid verschaft.

Het stelsel van sociale zekerheid wordt betaald met verzekeringspremies en belastingen.

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

Bekijk het antwoord
  • 1. brutoloon
  • 2. loonheffing

Vraag 23 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Zonnepanelen

Vraag 3 2 punten

Marcia krijgt van Solarcity bv een schatting van de verwachte opbrengsten per jaar.
gemiddelde jaaropbrengst per zonnepaneel: 270 kWh
eigen verbruik: 2.500 kWh
Het teveel opgewekte kWh (kilowattuur) kan worden verkocht aan het energiebedrijf voor € 0,21 per kWh.
Bereken welk bedrag de familie kan ontvangen van het energiebedrijf als er 16 zonnepanelen worden aangeschaft en deze het verwachte rendement opleveren. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de opbrengst van de 16 zonnepanelen: 16 × 270 kWh = 4.320 kWh. (1p)
  • Berekent het bedrag dat de familie ontvangt: (4.320 kWh − 2.500 kWh) × € 0,21 = € 382,20. (1p)

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 1 punt

De gemeente Zonhoven wil het gebruik van zonne-energie stimuleren en verleent subsidies op de aanschaf van zonnepanelen door huishoudens. Hoe worden deze subsidies die de huishoudens van de gemeente ontvangen genoemd?

  1. A inkomen uit arbeid
  2. B inkomen uit bezit
  3. C inkomen uit overdrachten
  4. D inkomen uit vermogen
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 4 in het hele examen

informatiebron 1 regeling inzake asbest en zonnepanelen

Ligt er nog een asbestdak op uw huis? En wilt u deze vervangen voor een dak met zonnepanelen, dan is er een subsidiemogelijkheid. Voldoet u aan de voorwaarden dan bedraagt de subsidie € 4,50 per m2.
De voorwaarden:
− minimaal 250 m2 dak
− minimaal voor 5.000 kWh zonnepanelen installeren en plaatsen

Vraag 5 1 punt

Volgens de informatiebrochure van de gemeente is er een regeling omtrent asbestdaken en zonnepanelen. De familie De Gaaijer uit Zonhoven wil het oude asbestdak van 300 m2 vervangen en de 16 zonnepanelen, met een jaaropbrengst van 270 kWh per paneel, daarop plaatsen.
Gebruik informatiebron 1.
Leg uit of de familie de Gaaijer in aanmerking komt voor deze regeling van de gemeente.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de familie niet in aanmerking komt, omdat zij met de 16 zonnepanelen minder dan 5.000 kWh opwekken. (1p)

Vraag 5 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Leden der Staten-Generaal

Opgavetekst

informatiebron 2 begrotingssaldo in % van het nationaal inkomen in Nederland 2011-2018

begrotingssaldo in % van het nationaal inkomen in Nederland 2011-2018
informatiebron 2
JaarBegrotingssaldo
2011-4,3
2012-3,9
2013-2,4
2014-2,3
2015-2,1
20160,4
20170,6
20180,8

Vraag 6 3 punten

Het is de derde dinsdag in september. De koning komt met de koets aan bij de Ridderzaal. Hij gaat de troonrede voorlezen aan de Staten-Generaal.
Gebruik informatiebron 2.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) tot en met (6) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
“Leden der Staten-Generaal,
Onze economie staat er op dit moment goed voor. Voor 2018 verwachten we een economische groei van gemiddeld 2,5%. Dit heeft gevolgen voor de inkomsten en uitgaven van de overheid. De inkomsten van de overheid stijgen als gevolg van gestegen …(1)… (belastingen / sociale uitkeringen) en de uitgaven dalen door lagere …(2)… (belastingen / importheffingen / sociale uitkeringen).
In 2018 zal er een …(3)… (overschot / tekort) op de overheidsbegroting ontstaan. Om de staatsschuld te verminderen zullen middelen gedeeltelijk gebruikt worden om extra …(4)… (af te lossen op / rente te betalen over) de staatsschuld.
De vergrijzing van de bevolking brengt met zich mee dat de betaalbaarheid van de AOW steeds moeilijker wordt. De AOW is een …(5)…(sociale voorziening / volksverzekering / werknemersverzekering) en wordt in principe betaald uit …(6)… (sociale premies / sociale subsidies).”

Bekijk het antwoord
  • Kiest voor (1) belastingen en (2) sociale uitkeringen. (1p)
  • Kiest voor (3) overschot en (4) af te lossen op. (1p)
  • Kiest voor (5) volksverzekering en (6) sociale premies. (1p)

Per juist deelantwoord (1 en 2, 3 en 4, 5 en 6) één punt, en alleen als beide woorden van dat paar juist zijn.

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 1 punt

Carlein volgt na afloop van de troonrede de verwachtingen van het Centraal Plan Bureau (CPB) op de televisie.
Gebruik informatiebron 2.
Het CPB verwacht dat in 2018 de totale rijksuitgaven € 276,7 miljard bedragen. In hetzelfde jaar komt het nationaal inkomen uit op € 725 miljard.
Bereken de verwachte rijksinkomsten voor 2018. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de verwachte rijksinkomsten: € 276,7 mld. + (0,008 × € 725 mld.) = € 282,5 mld. (1p)

Het begrotingssaldo van 2018 is 0,8% van het nationaal inkomen (informatiebron 2).

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 10 1 punt

Volgens Carlein kan een stijging van de koopkracht zorgen voor meer werkgelegenheid in Nederland. Carlein: “De regering zou dan vooral de belasting voor de lage inkomens moeten verlagen.”
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Carlein legt uit: “Mensen met een laag inkomen zullen het extra inkomen relatief …(1)… (meer / minder) gaan consumeren dan mensen met een hoog inkomen. Deze extra consumptie leidt tot …(2)… (meer / minder) productie en …(3)… (meer / minder) werkgelegenheid in Nederland.”

Bekijk het antwoord
  • Kiest (1) meer, (2) meer en (3) meer. (1p)

Alleen één punt als alle drie de woorden juist zijn.

Vraag 10 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Onroerende zaak

Vraag 12 1 punt

De OZB is een belangrijke inkomstenbron van een gemeente. Welke inkomstenbron heeft een gemeente nog meer?

  1. A afvalstoffenheffing
  2. B belasting toegevoegde waarde (btw)
  3. C loonheffing
  4. D vennootschapsbelasting
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 2 punten

De WOZ-waarde van alle 7,5 miljoen woningen in Nederland wordt elk jaar door onafhankelijke woningtaxateurs voor de gemeente getaxeerd. De OZB bedraagt gemiddeld 8% van de totale gemeentelijke inkomsten. De OZB brengt in Nederland jaarlijks € 3 miljard op. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden of getallen te kiezen. Kies uit de woorden of getallen die tussen haakjes staan.
Als in een gemeente de verwachte inkomsten lager zijn dan de verwachte uitgaven is er sprake van een …(1)… (begrotingstekort / tekort op de betalingsbalans). Om de financiële situatie van de gemeente te verbeteren, kan de gemeente besluiten om voor alle huiseigenaren …(2)… (de WOZ-waarde van de woningen / het OZB-percentage) te verhogen. De gemiddelde OZB-opbrengst per woning in Nederland bedraagt …(3)… (€ 240 / € 400 / € 420).

Bekijk het antwoord
  • Minstens twee van de drie invullingen juist: (1) begrotingstekort, (2) het OZB-percentage, (3) € 400 (1p)
  • Alle drie de invullingen juist: (1) begrotingstekort, (2) het OZB-percentage, (3) € 400 (1p)

Drie juiste invullingen: 2 punten. Twee juiste: 1 punt. Een of geen juist: 0 punten. Het eerste punt is voor minstens twee juiste invullingen, het tweede punt alleen voor alle drie.

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 1 punt

Adriaan is eigenaar van een woning in Sittard en betaalt OZB aan de gemeente. Adriaan moet de WOZ-waarde ook invullen in de aangifte inkomstenbelasting. Waarvoor wordt de WOZ-waarde gebruikt bij de aangifte inkomstenbelasting?

  1. A om de hoogte van de aftrekposten te bepalen
  2. B om de hoogte van de heffingskortingen te bepalen
  3. C om de hypotheekrenteaftrek te bepalen
  4. D om het eigenwoningforfait te bepalen
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 14 in het hele examen

Informatiebron 4 tarief OZB 2019 gemeente Sittard-Geleen

Onroerendezaakbelasting, eigendom woning: 0,2102% van de WOZ-waarde.

Informatiebron 5 WOZ-beschikking Adriaan

A.K. Jansen, Nobellaan 22, 4321 AA Sittard

WAARDEBESCHIKKING
WOZ tijdvak: 1-1-2019 / 1-1-2020

onroerende zaakvastgestelde waarde in €
Nobellaan 22, Sittard365.000

Vraag 15 2 punten

Adriaan is eigenaar van een woning in Sittard en betaalt OZB aan de gemeente. Adriaan rekent uit wat hij moet betalen aan OZB. Zijn Poolse vriendin Alicja woont in Breda en betaalt € 305,87 OZB voor een woning met dezelfde WOZ-waarde. Bereken hoeveel procent Adriaan meer aan OZB betaalt dan Alicja. Schrijf je berekening op. Gebruik informatiebron 4 en 5.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de OZB van Adriaan: 0,2102% × € 365.000 = € 767,23 (1p)
  • Berekent het procentuele verschil: (€ 767,23 − € 305,87) : € 305,87 × 100% = 150,8% (1p)

Afrondingsverschillen niet fout rekenen.

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 16 1 punt

Adriaan begrijpt het niet helemaal. Op de site ozbvergelijker.nl vergelijkt hij de OZB-tarieven van verschillende steden: het tarief in de gemeente Amsterdam (0,03789%) is veel lager dan het tarief in zijn gemeente Sittard-Geleen (0,2102%). Leg uit dat het lagere OZB-tarief in Amsterdam niet betekent dat huiseigenaren in Amsterdam minder OZB betalen.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de WOZ-waarde van woningen in Amsterdam (veel) hoger is dan in Sittard-Geleen, waardoor de huiseigenaar in Amsterdam ondanks het lagere tarief waarschijnlijk meer OZB betaalt (1p)

Vraag 16 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Geld verdienen met spaargeld

Opgavetekst

schema geldstromen

schema geldstromen

Schema met vier vakken: overheid, huishoudens, banken en producenten. De pijlen tussen de vakken zijn genummerd. Nummer 1 is de pijl van huishoudens naar overheid. Nummer 2 is de pijl van huishoudens naar producenten. Nummer 3 is de pijl van banken naar huishoudens. Ongenummerde pijlen: van huishoudens naar banken, en in beide richtingen tussen overheid en producenten en tussen producenten en banken.

Vraag 36 1 punt

Spaargeld levert nauwelijks rente op. Tegelijkertijd moeten huishoudens met veel spaargeld belasting betalen over dit spaargeld. Hoe noemen we deze belasting?

  1. A belasting toegevoegde waarde
  2. B loonheffing
  3. C onroerendezaakbelasting
  4. D vermogensrendementsheffing
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 36 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Een zonnige investering

Vraag 7 1 punt

Munir ziet nog wel een mogelijk toekomstig probleem. De energieleverancier is nu wettelijk verplicht om de stroom die je teruglevert op jaarbasis te verrekenen met de stroom die je afneemt. Dit heet salderen. 'In de zomer zullen we meer stroom opwekken dan we verbruiken. In de winter verbruiken we meer stroom dan we opwekken.'

Leg uit dat er voor Munir en Nellie een nadeel ontstaat als het salderen wordt afgeschaft.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat zij in de zomer de extra teruggeleverde stroom niet meer betaald krijgen als het salderen stopt (1p)

Vraag 7 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Loonstrook

Vraag 19 1 punt

Tijdens Prinsjesdag wordt er veel gesproken over de financiële gevolgen van de regeringsplannen voor verschillende bevolkingsgroepen. Ook bij Robin thuis vragen ze zich af wat er gaat veranderen. De plannen die op Prinsjesdag gepubliceerd worden door de regering worden doorgerekend op financiële en economische gevolgen.

Welke instantie berekent de economische gevolgen van de regeringsplannen?

  1. A Centraal Bureau voor de Statistiek
  2. B Centraal Plan Bureau
  3. C Sociaal Economische Raad
  4. D Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 1 punt

Op het loon van Robins vader, de heer Tichelaar, wordt loonheffing ingehouden. De loonheffing bestaat uit loonbelasting en premies volksverzekeringen.

Welke wet behoort tot de volksverzekeringen?

  1. A Algemene Bijstandswet
  2. B Algemene Ouderdomswet
  3. C Werkloosheidswet
  4. D Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 20 in het hele examen

Informatiebron 5 Loonstrook J. Tichelaar

Dhr. J. Tichelaar, Johan Cruyffplein 14, 9987 XP Zwaandam
bedrijf: Molenaar bv
geboortedatum: 20-03-1978
periode: augustus 2017
IBAN: NL99TOBA123456789

...(1)... (besteedbaar / bruto- / netto-) loon: € 4.500

inhoudingen:
loonheffing € 1.650
pensioenafdracht € 350

...(2)... (bruto- / netto- / reëel) loon: € 2.500

Vraag 21 1 punt

Op de loonstrook staan een (1) en een (2). Vul de loonstrook aan door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan in de loonstrook. Gebruik informatiebron 5.

Bekijk het antwoord
  • 1. bruto-
  • 2. netto-

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 1 punt

Bereken in een decimaal hoeveel procent van het loon wordt afgedragen aan de Belastingdienst. Gebruik informatiebron 5. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de afdracht: $€ 1.650 \div € 4.500 \times 100 = 36{,}7$ procent (1p)

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 24 1 punt

Robin: 'Pa, als ik naar je salarisstrook kijk, dan wordt er elke maand een groot bedrag ingehouden voor je pensioenvoorziening. Dat kun je toch ook zelf sparen.'

Noem een reden waarom de overheid alle werknemers verplicht deel te nemen aan collectieve pensioenvoorzieningen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een reden, bijvoorbeeld: veel werknemers hebben niet de zelfdiscipline om voor hun pensioen te sparen; veel werknemers hebben te weinig inzicht in de complexe financiering van hun pensioen; of de overheid wil niet dat werknemers te weinig sparen (1p)

Vraag 24 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Koopkrachtstijging voor iedereen?

Vraag 39 1 punt

Bij de berekening van de koopkracht gaat de regering ervan uit dat de koopkrachtstijging voor iedereen in een bepaalde inkomensgroep hetzelfde is. Volgens het FD kan door de inkomstenbelasting het koopkrachtplaatje toch verschillen.

Leg uit dat de inkomstenbelasting ervoor kan zorgen dat de koopkrachtstijging niet voor iedereen in een bepaalde inkomensgroep hetzelfde is.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de persoonlijke situatie van iedereen in een inkomensgroep anders is, waardoor de heffingskortingen ook anders kunnen zijn (1p)

Vraag 39 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Wim is werkloos

Vraag 43 2 punten

De regering heeft de duur van de WW-uitkering verkort van maximaal 38 maanden naar maximaal 24 maanden. Als reden worden de stijgende uitgaven aan WW-uitkeringen genoemd, vanwege de vergrijzing op de arbeidsmarkt.

Noem twee oorzaken waardoor de uitgaven aan WW-uitkeringen kunnen stijgen door de vergrijzing op de arbeidsmarkt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste oorzaak: oudere werknemers zijn vaker gedurende een langere periode werkloos (1p)
  • Noemt een tweede, andere juiste oorzaak: oudere werknemers hebben vaak een hogere WW-uitkering, omdat die gekoppeld is aan het laatst ontvangen (hogere) loon (1p)

Per juiste oorzaak 1 punt. De twee oorzaken moeten verschillend zijn.

Vraag 43 in het hele examen

Vraag 45 1 punt

Voor de overheid ontstaan er nog meer uitgaven die verband houden met de toenemende vergrijzing in Nederland. De overheid wil bezuinigen op deze uitgaven.

Maak van de onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

Bekijk het antwoord
  • 1. verhogen
  • 2. sociale premies

Vraag 45 in het hele examen

2022, tijdvak 2: De vliegtaks

Vraag 7 1 punt

Er is veel vraag naar vliegreizen binnen Europa, want soms is het spotgoedkoop. Mensen vliegen om een weekend te shoppen naar Londen. Vliegverkeer heeft negatieve externe effecten, zoals de uitstoot van broeikasgassen als CO2. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Vul bij (1) en (2) de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

Bekijk het antwoord
  • 1. abstracte
  • 2. monopolistische concurrentie

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 1 punt

Er is veel vraag naar vliegreizen binnen Europa, want soms is het spotgoedkoop. Mensen vliegen om een weekend te shoppen naar Londen. Vliegverkeer heeft negatieve externe effecten, zoals de uitstoot van broeikasgassen als CO2. Een econoom doet onderzoek naar het verminderen van de CO2-uitstoot op vliegreizen. Zij merkt op: 'De prijs van een ticket is niet het enige waar consumenten op letten. Een vliegreis is blijkbaar een heterogeen goed.' Geef een voorbeeld waaruit blijkt dat een vliegreis een heterogeen goed is.

Bekijk het antwoord
  • Geeft een juist voorbeeld waaruit blijkt dat vliegreizen van elkaar verschillen, bijvoorbeeld: het verschil tussen businessclass en economyclass; een verschil in vertrektijden (gunstig of minder gunstig tijdstip); een verschil in service van aanbieders; directe vluchten tegenover vluchten met tussenstops (1p)

Eén juist voorbeeld is voldoende.

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 10 1 punt

Er is veel vraag naar vliegreizen binnen Europa, want soms is het spotgoedkoop. Vliegverkeer heeft negatieve externe effecten, zoals de uitstoot van broeikasgassen als CO2. De econoom: 'Om de CO2-uitstoot te verlagen moet vliegen duurder worden, zodat er minder gevlogen wordt. Het is vreemd dat er over vliegtuigbrandstof (kerosine) geen accijns en btw wordt betaald, zoals op benzine en diesel. Een vliegtaks zou heel logisch zijn.' Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Vul bij (1) en (2) de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

Bekijk het antwoord
  • 1. indirecte belastingen
  • 2. profijtbeginsel

Vraag 10 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Hondenbelasting

Opgavetekst

Tarief en indexcijfer hondenbelasting

GemeenteTarief hondenbelastingIndexcijfer tarief hondenbelasting
Koggenlanda40
Gemiddelde in Nederland€ 45,50100
Groningenb270

Vraag 17 1 punt

In bijna de helft van de Nederlandse gemeenten betalen hondenbezitters hondenbelasting. Elke gemeente bepaalt zelf het tarief van de hondenbelasting. Gemiddeld betaalt de bezitter van één hond in Nederland € 45,50 per jaar. De gemeente Koggenland hanteert het laagste tarief en het is het duurst voor hondenbezitters in de gemeente Groningen. Bereken met indexcijfers het tarief van de hondenbelasting in beide gemeenten. Noteer op je antwoordblad achter a en b het juiste bedrag met berekening.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het tarief van Koggenland (a): € 45,50 × 0,40 = € 18,20, en het tarief van Groningen (b): € 45,50 × 2,70 = € 122,85 (1p)

Indien twee juist 1; indien een of geen juist 0.

Vraag 17 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Allebei aan het werk

Opgavetekst

Informatiebron 6 Te betalen inkomstenbelasting in euro's bij huishoudens met een bruto jaarinkomen van € 40.000 in 2018

PostBedrag in €
Eenverdiener, € 40.000 bruto
Inkomstenbelasting15.472
Heffingskorting: algemene heffingskorting1.335
Heffingskorting: arbeidskorting3.001
Heffingskorting: algemene heffingskorting partner755
Te betalen belasting10.381
Tweeverdiener, € 40.000 bruto (2 × € 20.000)
Inkomstenbelasting partner 17.310
Inkomstenbelasting partner 27.310
Inkomstenbelasting totaal14.620
Heffingskorting: algemene heffingskorting partner 12.265
Heffingskorting: algemene heffingskorting partner 22.265
Heffingskorting: arbeidskorting partner 13.123
Heffingskorting: arbeidskorting partner 23.123
Heffingskorting: inkomensafhankelijke combinatiekorting partner 21.980
Te betalen belasting partner 11.922
Te betalen belasting partner 2-58
Gezamenlijk te betalen belasting1.864

Beide gezinnen hebben één of meer kinderen onder de 12 jaar. Bij het tweeverdienersgezin verdienen beide partners € 20.000 per jaar.

De aanslag inkomstenbelasting

Bram en IngeMeryem en Ismail
Inkomsten voor belastingheffing€ 40.000€ 40.000
Inkomstenbelasting voor berekening heffingskortingen€ 15.472€ 14.620
Totaal heffingskortingen€ 5.091€ 12.756
Te betalen belasting€ 10.381€ 1.864

Vraag 25 1 punt

Inge en Bram zijn buren van Meryem en Ismail; beide stellen hebben twee jonge kinderen. Inge heeft geen betaald werk. Bram werkt fulltime en verdient € 40.000 per jaar. Meryem en Ismail hebben allebei een deeltijdbaan met een jaarlijks inkomen van € 20.000. Meryem en Ismail zijn tweeverdieners. Als een van de partners niet werkt, zoals bij Inge en Bram, spreken we van een eenverdiener. De overheid stimuleert huishoudens met tweeverdieners door het systeem van belastingheffing. Beide stellen verdienen per huishouden evenveel. Als de inkomstenbelasting is betaald, houden ze niet evenveel over. Dat heeft te maken met de arbeidskorting. Gebruik informatiebron 6. Bereken hoeveel de gezamenlijke arbeidskorting van Meryem en Ismail hoger is dan die van Bram.

  1. A € 122
  2. B € 244
  3. C € 3.245
  4. D € 7.665
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 2 punten

Inge en Bram zijn buren van Meryem en Ismail; beide stellen hebben twee jonge kinderen. Bram werkt fulltime en verdient € 40.000 per jaar. Meryem en Ismail hebben allebei een deeltijdbaan met een jaarlijks inkomen van € 20.000. Huishoudens die voor de belastingheffing hetzelfde inkomen hebben, hebben na belasting een van elkaar afwijkend inkomen. De overheid wil het inkomensverschil tussen werken en niet-werken vergroten. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Vul bij (1), (2) en (3) de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Huishoudens die voor belastingheffing hetzelfde ...(1)... (bruto / netto) belastbare inkomen hebben, hebben ná belasting een van elkaar afwijkend ...(2)... (bruto / netto) -inkomen. Doel van de overheid is om deelname aan de arbeidsmarkt te ...(3)... (vergroten / verkleinen). Het belastingbeleid stimuleert dat er ook in een huishouden met kinderen vaker beide ouders (gaan) werken.

Bekijk het antwoord
  • Vult in: (1) bruto, (2) netto en (3) vergroten (2p)

Indien drie juist 2; indien twee juist 1; indien een of geen juist 0.

Vraag 26 in het hele examen

Vraag 28 1 punt

De overheid wil met belastingmaatregelen de economische zelfstandigheid van vrouwen stimuleren, nu tegenwoordig bijna 40% van de huwelijken eindigt in een echtscheiding. Tegelijkertijd kunnen de overheidsuitgaven aan sociale voorzieningen dalen. Leg uit dat de uitgaven aan sociale voorzieningen kunnen dalen als meer vrouwen economisch zelfstandig zijn.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat als vrouwen (beide partners) voldoende eigen inkomen hebben, zij bij een verandering van huiselijke omstandigheden, zoals een scheiding, geen beroep hoeven te doen op de overheid voor een (bijstands)uitkering (1p)

Vraag 28 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Uitgeven, uitgeven en nog eens uitgeven

Vraag 7 2 punten

Op Prinsjesdag presenteert de regering elk jaar de rijksbegroting voor het komend jaar. Docent Mark blikt met klas 4C terug op deze dag. Mark: “De financiële toekomst van het land ziet er minder rooskleurig uit dan de jaren daarvoor. Dit heeft grote gevolgen voor de inkomsten en uitgaven van de overheid.” Mark: “In economisch mindere tijden stijgt de werkloosheid. Dit heeft gevolgen voor de uitgaven aan de sociale zekerheid.” Maak van onderstaande zin een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Ontslagen werknemers kunnen, als ze voldoen aan een aantal voorwaarden, een …(1)… (WIA-uitkering / WW-uitkering) ontvangen. Deze …(2)… (volksverzekering / werknemersverzekering) is een …(3)… (sociale verzekering / sociale voorziening).

Bekijk het antwoord
  • Kiest de juiste woorden: (1) WW-uitkering, (2) werknemersverzekering, (3) sociale verzekering (2p)

Drie juist: 2 punten. Twee juist: 1 punt. Een of geen juist: 0 punten.

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 2 punten

Op Prinsjesdag presenteert de regering elk jaar de rijksbegroting voor het komend jaar. Docent Mark blikt met klas 4C terug op deze dag. Mark: “De financiële toekomst van het land ziet er minder rooskleurig uit dan de jaren daarvoor. Dit heeft grote gevolgen voor de inkomsten en uitgaven van de overheid.” Mark: “De btw-ontvangsten kunnen dalen door hogere werkloosheid.” Leg in twee stappen uit dat de btw-ontvangsten kunnen dalen als de werkloosheid stijgt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat door de hogere werkloosheid het inkomen van mensen daalt (1p)
  • Noemt dat hierdoor de bestedingen van mensen dalen (en de btw-ontvangsten) (1p)

Vraag 8 in het hele examen

Informatiebron 2 Begrotingsregels van de EU

BegrotingsregelNorm
overheidsschuldmag maximaal 60% van het nationaal inkomen zijn
begrotingstekortmag maximaal 3% van het nationaal inkomen zijn

Informatiebron 3 Economische verwachting in 2021

PostBedrag
nationaal inkomen€ 823 miljard
begrote overheidsuitgaven€ 336 miljard
begrote overheidsinkomsten€ 293 miljard
overheidsschuld€ 502 miljard

Vraag 9 2 punten

Op Prinsjesdag presenteert de regering elk jaar de rijksbegroting voor het komend jaar. Docent Mark blikt met klas 4C terug op deze dag. Volgens Mark kan de overheid ervoor kiezen om in financieel slechte tijden te bezuinigen of juist extra geld uit te geven. De Nederlandse regering heeft ervoor gekozen om meer geld uit te geven. Binnen de Europese Unie (EU) hebben de landen afgesproken om de EU-begrotingsregels tijdelijk te versoepelen. Gebruik informatiebron 2 en 3. De overheidsschuld van Nederland voldoet niet meer aan de EU-begrotingsregel. Voldoet het begrotingstekort van Nederland nog wel aan de EU-begrotingsregel? Licht je antwoord toe met een berekening.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het begrotingstekort: € 336 mld. − € 293 mld. = € 43 mld. en € 43 mld. / € 823 mld. × 100% = 5,2% (1p)
  • Concludeert dat het begrotingstekort van Nederland niet voldoet aan de EU-begrotingsregel, want 5,2% is hoger dan de maximale 3% (1p)

Een andere afronding niet fout rekenen.

Vraag 9 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Elektrisch naar het mbo

Opgavetekst

Informatiebron 4 Overzicht kosten elektrische scooter en busvervoer

Elektrische scooterKostenTotaal per jaarBusvervoerTotaal per jaar
verzekering€ 11 per maand€ 13240 × week-abonnement€ 450
onderhoud€ 15 per maand€ 180
elektriciteit€ 0,50 per volle accu voor 75 km.€ …a…
afschrijving€ 4 per week€ 208
kosten per kilometer€ …b…kosten per kilometer€ 0,15

Vraag 15 1 punt

Kelly gaat volgend jaar naar het mbo en ze heeft een plek gevonden bij een leerwerkbedrijf, vijftien kilometer verderop. Zij komt echter niet in aanmerking voor een studentenreisproduct (de ov-chipkaart). Nu staat ze voor de keus: reizen met de bus of met een nieuwe elektrische scooter. Eerst maakt ze een overzicht van de kosten van een scooter vergeleken met een jaarabonnement van de bus. Ze berekent de verschillende uitgaven voor een scooter zoals elektriciteit, verzekering en onderhoud. Kelly rijdt 3.000 kilometer per jaar. Kelly is het er niet mee eens dat ze geen ov-chipkaart krijgt om de reiskosten met de bus te betalen. De reden: ze ontvangt een inkomen van haar leerwerkbedrijf. Leerlingen die elke dag naar school gaan krijgen wel een ov-chipkaart, terwijl ze volgens haar vaak een bijbaantje hebben. Geef een argument waarom leerlingen die elke dag naar school gaan wel een ov-chipkaart krijgen.

Bekijk het antwoord
  • Geeft een juist argument, bijvoorbeeld: leerlingen die elke dag naar school gaan hebben geen tijd om te werken en dus geen inkomen; of: zij verdienen minder met een bijbaan dan Kelly bij het leerwerkbedrijf (1p)

Vraag 15 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Suikerzoete belasting

Vraag 23 1 punt

De overheid in het land Polen heeft vanaf 2021 een suikerbelasting ingevoerd voor ongezonde dranken, zoals frisdranken waaraan suiker, cafeïne en taurine zijn toegevoegd. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.

Bekijk het antwoord
  • 1. accijns
  • 2. indirecte

Vraag 23 in het hele examen

Bron 10

Figuur uit het examen

Vier grafieken (a t/m d) met prijs op de verticale as en hoeveelheid op de horizontale as. Grafiek a en b: twee stijgende lijnen. Grafiek c en d: twee dalende lijnen. De pijlen geven de verschuiving aan. Grafiek a: pijl naar rechts. Grafiek b: pijl naar links. Grafiek c: pijl naar rechts. Grafiek d: pijl naar links.

Vraag 24 1 punt

De overheid in het land Polen heeft vanaf 2021 een suikerbelasting ingevoerd voor ongezonde dranken, zoals frisdranken waaraan suiker, cafeïne en taurine zijn toegevoegd. Met de suikerbelasting wil de Poolse overheid bereiken dat de ongezonde dranken duurder worden, zodat de consument er minder van koopt en er ook minder wordt aangeboden door de producenten. In welke grafiek wordt de juiste verandering van de aanbodlijn van ongezonde dranken weergegeven als door de suikerbelasting het doel wordt bereikt?

  1. A grafiek a
  2. B grafiek b
  3. C grafiek c
  4. D grafiek d
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 25 2 punten

De overheid in het land Polen heeft vanaf 2021 een suikerbelasting ingevoerd voor ongezonde dranken, zoals frisdranken waaraan suiker, cafeïne en taurine zijn toegevoegd. De suikerbelasting heeft gevolgen voor de vennootschapsbelasting die de Poolse overheid ontvangt van de frisdrankindustrie. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.

Bekijk het antwoord
  • 1. daalt
  • 2. minder

Vraag 25 in het hele examen

Bron 11

FrisdrankPrijs van 1 liter, exclusief suikerbelastingSuikerbelastingVerkochte liters per jaar voor invoering
categorie 1€ 1,5020%1 miljard
categorie 2€ 1,6025%2 miljard

Vraag 26 1 punt

De overheid in het land Polen heeft vanaf 2021 een suikerbelasting ingevoerd voor ongezonde dranken, zoals frisdranken waaraan suiker, cafeïne en taurine zijn toegevoegd. De Poolse overheid heeft een schatting gemaakt van de opbrengsten van de suikerbelasting. Ze gaat daarbij uit van de verkochte liters suikerhoudende dranken voorafgaand aan de invoering van de suikerbelasting in 2021. Daarbij werd onderscheid gemaakt tussen frisdrank met 5 tot 8 gram suiker per 100 milliliter (categorie 1) en frisdrank die meer dan 8 gram suiker bevat (categorie 2). Bereken de geschatte opbrengsten van de suikerbelasting voor de Poolse overheid. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de geschatte opbrengsten: categorie 1: (€ 1,50 × 0,20) × 1 miljard = € 300 miljoen; categorie 2: (€ 1,60 × 0,25) × 2 miljard = € 800 miljoen; totaal € 1.100 miljoen (1p)

Vraag 26 in het hele examen

Vraag 27 2 punten

De overheid in het land Polen heeft vanaf 2021 een suikerbelasting ingevoerd voor ongezonde dranken, zoals frisdranken waaraan suiker, cafeïne en taurine zijn toegevoegd. In 2021 bestaat de totale belasting op frisdranken van categorie 1 en 2 uit de btw en de suikerbelasting. De verwachting was dat de totale belastingopbrengst zou stijgen. In werkelijkheid daalde echter de totale belastingopbrengst. Leg in twee stappen uit waardoor de totale belastingopbrengst in werkelijkheid daalde na de invoering van de suikerbelasting.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat door de invoering van de belasting de verkoopprijs steeg (1p)
  • Legt uit dat daardoor de verkochte hoeveelheid zo sterk daalde dat de totale belastingopbrengst afnam (1p)

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 1 punt

De overheid in het land Polen heeft vanaf 2021 een suikerbelasting ingevoerd voor ongezonde dranken, zoals frisdranken waaraan suiker, cafeïne en taurine zijn toegevoegd. De Poolse overheid is nu op zoek naar andere manieren om de bevolking te stimuleren minder suiker te gebruiken. Noem een voorbeeld van een manier waarop de Poolse overheid de bevolking kan stimuleren minder suiker te gebruiken.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist voorbeeld, bijvoorbeeld: (reclame)campagnes opzetten waarin suikergebruik wordt ontmoedigd; verbieden van reclame voor suikerhoudende dranken; een verbod op verkoop aan jongeren jonger dan 18 jaar (1p)

Vraag 28 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Happy Handdoek

overzicht van de kosten per 15.000 handdoeken

KostenpostBedrag
inkoopwaarde gesorteerd oud textiel€ 1.875
transport textiel naar fabriek in China€ 11.250
verwerking tot garens en handdoeken€ 67.500
transport handdoeken naar Nederland€ 16.875
overige kosten€ 7.500

Vraag 3 3 punten

Met zijn bedrijf Happy Handdoek heeft ondernemer Erik Giessen een belangrijke prijs voor maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) gewonnen. Met Happy Handdoek produceert Erik duurzame handdoeken van hoge kwaliteit die in zijn eigen winkels verkocht worden.

Erik Giessen heeft onderstaand overzicht van de kosten per 15.000 handdoeken gemaakt.

Erik heeft een afzet van 15.000 handdoeken en bereikt daarmee een nettowinst van € 30.000.

Bereken in twee decimalen op basis van bovenstaande gegevens de consumentenprijs van één handdoek inclusief 21% btw. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de omzet: totale kosten € 105.000 en nettowinst € 30.000 geven een omzet van € 135.000 (1p)
  • Berekent de verkoopprijs per handdoek: € 135.000 / 15.000 = € 9,00 (1p)
  • Berekent de consumentenprijs inclusief 21% btw: btw € 1,89 en consumentenprijs € 10,89 (1p)

Let op doorwerkfouten.

Vraag 3 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Indonesië in ontwikkeling

Opgavetekst

Informatiebron 5 de inflatie in % in Indonesië 2009 - 2015

de inflatie in % in Indonesië 2009 - 2015
Informatiebron 5 nl.inflation.eu/inflatiecijfers/indonesie/historische-inflatie/cpi-inflatie-indonesie.aspx

Staafdiagram van de inflatie in procenten, van 2009 tot en met 2015. Verticale as: inflatie in %, van 0 tot 7. Horizontale as: de jaren 2009 tot en met 2015. Afleesbaar: de staaf van 2012 is het laagst (ruim 4%); de staven van 2013, 2014 en 2015 zijn het hoogst (ruim 6%).

Vraag 25 1 punt

Indonesië is een ontwikkelingsland in Azië waarvan de economie snel groeit. Het nominale nationaal inkomen per inwoner is in de periode 2009-2015 gestegen met 48%. Het reële nationaal inkomen per inwoner is echter in dezelfde periode gestegen met minder dan 48%.

De Indonesische overheid wil de komende jaren blijven investeren in de infrastructuur. Tegelijkertijd wil zij de Indonesische staatsschuld niet laten stijgen, want dat kan leiden tot lagere economische groei.

Hieronder staan vijf verschijnselen:
1 stijgende overheidsinvesteringen
2 stijgende belastinginkomsten van de Indonesische overheid
3 minder bestedingen door de inwoners van Indonesië
4 lagere productie in Indonesië
5 lagere economische groei

In welke regel staan deze verschijnselen zo dat een logische gedachtegang ontstaat?

  1. A 1 → 2 → 3 → 4 → 5
  2. B 1 → 2 → 4 → 3 → 5
  3. C 1 → 3 → 2 → 4 → 5
  4. D 1 → 3 → 4 → 2 → 5
  5. E 1 → 4 → 2 → 3 → 5
  6. F 1 → 4 → 3 → 2 → 5
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 25 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Rijker of armer na Prinsjesdag?

Vraag 33 2 punten

Gé en Arie Temmes praten, op de dag na Prinsjesdag 2016, over de plannen van de regering. Gé en Arie ontvangen beiden een AOW-uitkering.

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

De AOW-uitkering is een …(1)… (particuliere / sociale) verzekering en behoort tot de …(2)… (volksverzekeringen / werknemersverzekeringen). De AOW wordt betaald uit …(3)… (belastingen / sociale premies).

Bekijk het antwoord
  • Kiest bij (1) sociale, bij (2) volksverzekeringen en bij (3) sociale premies (2p)

Indien drie juist 2; indien twee juist 1; indien een of geen juist 0.

Vraag 33 in het hele examen

Informatiebron 10 belasting in box 3 vanaf 2017

schijfbelast vermogendeel van belast vermogenbelastingtarief over dit deel
1€ 0 - € 75.00067% van het belast vermogen1,63%
33% van het belast vermogen5,5%
2€ 75.001 - € 975.00021% van het belast vermogen1,63%
79% van het belast vermogen5,5%
3€ 975.001 en hoger100% van het belast vermogen5,5%

Vraag 36 1 punt

Gé en Arie Temmes praten, op de dag na Prinsjesdag 2016, over de plannen van de regering. Gé en Arie ontvangen beiden een AOW-uitkering.

Arie wordt niet vrolijk van de regeringsplannen: “En dan krijg ik vanaf 2017 ook nog te maken met progressieve vermogensrendementsheffing (VRH) in box 3.”

Gebruik informatiebron 10.

Leg uit dat er vanaf 2017 sprake is van een progressief tarief in box 3.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat naarmate het belastbaar vermogen stijgt, over een groter deel van het vermogen het hogere belastingtarief van 5,5% wordt betaald (1p)

Vraag 36 in het hele examen

Vraag 37 1 punt

Gé en Arie Temmes praten, op de dag na Prinsjesdag 2016, over de plannen van de regering. Gé en Arie ontvangen beiden een AOW-uitkering.

Gé zegt tegen Arie: “Ik vind het goed dat de vermogens in Nederland meer genivelleerd worden. Belasting betalen over je vermogen naar draagkracht, prima.”

Leg het beginsel ‘belasting betalen over je vermogen naar draagkracht’ uit.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat het draagkrachtbeginsel inhoudt dat over hogere vermogens in verhouding meer heffing moet worden betaald (aan de collectieve sector) dan over lagere vermogens (1p)

Vraag 37 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Korting op belasting

Vraag 6 1 punt

De overheid herverdeelt de inkomens van de inwoners van een land. Dit doet de overheid door enerzijds belastingen te heffen en anderzijds subsidies en uitkeringen te verstrekken.

Door de ‘persoonlijke belastingdruk’ te berekenen, blijkt welk deel van het bruto-inkomen afgedragen wordt aan belastingen. Daarbij wordt ook rekening gehouden met de premies voor de sociale zekerheid en ontvangen sociale uitkeringen en subsidies.

persoonlijke belastingdruk (in %) = (bruto-inkomen − besteedbaar inkomen) / bruto-inkomen × 100%

Het gezin De Vroome bestaat uit Aart en Fatima. Aart heeft dit jaar geen betaald werk. Fatima heeft een bruto-inkomen van € 61.500 per jaar. Het gezin heeft een jaarlijks besteedbaar inkomen van € 41.820.

Bereken de ‘persoonlijke belastingdruk’ voor de familie De Vroome. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de persoonlijke belastingdruk: (€ 61.500 − € 41.820) / € 61.500 × 100% = 32% (1p)

Vraag 6 in het hele examen

Informatiebron 1 tabel algemene heffingskorting 2018

belastbaar inkomen uit werk en woning: hoger danbelastbaar inkomen uit werk en woning: niet hoger danalgemene heffingskorting
€ 0€ 20.142€ 2.265
€ 20.142€ 68.507€ 2.265 − 4,683% × (belastbaar inkomen uit werk en woning − € 20.142)
€ 68.507–€ 0

Vraag 7 2 punten

De overheid herverdeelt de inkomens van de inwoners van een land. Dit doet de overheid door enerzijds belastingen te heffen en anderzijds subsidies en uitkeringen te verstrekken.

Het gezin De Vroome bestaat uit Aart en Fatima. Aart heeft dit jaar geen betaald werk. Fatima heeft een bruto-inkomen van € 61.500 per jaar. Het gezin heeft een jaarlijks besteedbaar inkomen van € 41.820.

In huishoudens waar maar één persoon werkt (eenverdieners), worden de anderen in het gezin ook aangespoord om betaald werk te doen. De algemene heffingskorting is een instrument daarvoor.

Gebruik informatiebron 1.

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

Door de algemene heffingskorting wordt het belastbaar inkomen van de familie De Vroome …(1)… (hoger / lager / niet hoger of lager). De familie betaalt door de algemene heffingskorting …(2)… (meer / minder / evenveel) belasting.

Bekijk het antwoord
  • Kiest bij (1) niet hoger of lager en bij (2) minder (2p)

Indien twee juist 2; indien een juist 1; indien geen juist 0.

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 1 punt

De overheid herverdeelt de inkomens van de inwoners van een land. Dit doet de overheid door enerzijds belastingen te heffen en anderzijds subsidies en uitkeringen te verstrekken.

De algemene heffingskorting beïnvloedt ook de inkomensverdeling in een land.

Gebruik informatiebron 1.

Leidt de algemene heffingskorting tot een nivellering of een denivellering van de inkomensverdeling in een land?

  1. A tot een denivellering; de verhouding tussen hoge en lage inkomens verandert in het voordeel van de hoge inkomens.
  2. B tot een denivellering; de verhouding tussen hoge en lage inkomens verandert in het voordeel van de lage inkomens.
  3. C tot een nivellering; de verhouding tussen hoge en lage inkomens verandert in het voordeel van de hoge inkomens.
  4. D tot een nivellering; de verhouding tussen hoge en lage inkomens verandert in het voordeel van de lage inkomens.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 2 punten

De overheid herverdeelt de inkomens van de inwoners van een land. Dit doet de overheid door enerzijds belastingen te heffen en anderzijds subsidies en uitkeringen te verstrekken.

Fatima heeft recht op de algemene heffingskorting.

Gebruik informatiebron 1.

In 2018 bedraagt het belastbaar inkomen uit Fatima’s werk € 55.000.
Bereken het bedrag aan algemene heffingskorting voor Fatima in 2018. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent 0,04683 × (€ 55.000 − € 20.142) = € 1.632 (1p)
  • Berekent de algemene heffingskorting: € 2.265 − € 1.632 = € 633 (1p)

Afrondingsverschillen niet fout rekenen.

Vraag 9 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Zijn toeristen welkom?

Vraag 20 2 punten

De toerismesector groeit explosief in Nederland. De totale bestedingen van de buitenlandse toeristen zijn weer gestegen ten opzichte van de vorige jaren. De inwoners van populaire plekken, zoals Amsterdam en Giethoorn, kritiseren deze ontwikkeling.

Amsterdam is de populairste bestemming van de buitenlandse toeristen. De inwoners van Amsterdam ervaren hierdoor steeds meer negatieve externe effecten van het toerisme in Amsterdam.

Noem twee negatieve externe effecten van het toerisme voor de inwoners van Amsterdam.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist negatief extern effect voor de inwoners van Amsterdam, bijvoorbeeld: een toename van het afval, een toename van de bezettingsgraad van het openbaar vervoer, een toegenomen drukte in het verkeer en de straten, of een toename van de geluidsoverlast door huurders van Airbnb-kamers in woonwijken (1p)
  • Noemt een tweede, ander juist negatief extern effect voor de inwoners van Amsterdam (zie de voorbeelden) (1p)

Vraag 20 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Brazilië

Vraag 36 2 punten

Brazilië is de grootste producent van koffiebonen ter wereld. Dertig procent van alle koffiebonen op de wereldmarkt komt uit dit land. De wereldmarktprijs van koffiebonen kan sterk dalen of stijgen door natuurlijke omstandigheden of door speculatie in grondstoffen.

Uit de krant: Er wordt meer koffie geproduceerd dan er gedronken wordt. Arme boeren in Brazilië verbranden uit protest balen koffiebonen en eisen subsidies van de overheid. Door de lage prijs op de wereldmarkt moeten de koffieboeren de koffiebonen verkopen onder de kostprijs. De overheid weigert de koffieboeren te subsidiëren door te wijzen op de schatkist.

Noem twee economische redenen waarom de Braziliaanse overheid geen subsidies wil verstrekken aan de koffieboeren.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de reden dat de Braziliaanse overheid te weinig financiële middelen heeft (in de schatkist) (1p)
  • Noemt de reden dat de prijs te laag is door overproductie; subsidiëring houdt de te hoge productie in stand (1p)

Vraag 36 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Lekker thuis wonen

Informatiebron 6 schenkbelasting

Koopt uw zoon of dochter een huis of volgt uw kind een studie? Dan mogen de ouders daarvoor maximaal € 102.000 per jaar belastingvrij schenken. Tenminste, als uw zoon of dochter op het moment van uw gift tussen de 18 en 40 jaar is.

Schenkt u meer dan het maximale bedrag van € 102.000, de vrijstelling, dan betaalt uw kind hierover schenkbelasting.

Informatiebron 7 tarieven schenkbelasting

Let op!
Trek wel eerst uw vrijstelling af van de waarde van de schenking.
U betaalt namelijk alleen schenkbelasting over het deel van de schenking dat hoger is dan de vrijstelling van € 102.000.

bedrag schenking 2019partner en kinderen betalen over het bedragkleinkinderen betalen over het bedragoverige personen betalen over het bedrag
€ 0 - € 124.72610%18%30%
€ 124.727 en meer20%36%40%

bedrag schenking 2019

Vraag 40 2 punten

Als Merel zelfstandig gaat wonen met een laag inkomen moet zij goed op haar uitgaven letten. De ontwikkeling van het consumentenprijsindexcijfer (CPI) is hierbij belangrijk.

Merel besluit om een woning te kopen. De ouders van Merel willen bijspringen door haar een bedrag van € 75.000 te schenken. Merel is blij met dit bedrag, maar ze weet ook dat ze hierover schenkbelasting moet gaan betalen. Zij heeft namelijk van haar ouders dit jaar al een schenking van € 40.000 voor haar pilotenopleiding ontvangen.

Gebruik informatiebron 6 en 7.

Bereken hoeveel schenkbelasting Merel moet betalen. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het bedrag boven de vrijstelling: € 75.000 + € 40.000 − € 102.000 = € 13.000 (1p)
  • Berekent de schenkbelasting: 0,10 × € 13.000 = € 1.300 (1p)

Vraag 40 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Aart Beij

Opgavetekst

Informatiebron 1 omzet enkele biologische productgroepen in miljoenen euro’s

productgroepen20142015
AGF*137,5156
eieren2728
vis78
vlees10093
totaal550600
  • AGF = Aardappelen, Groente en Fruit

Vraag 5 1 punt

Aarts bedrijf is gestart als een eenmanszaak. Aart vraagt Kyona om in te stappen als partner van Aart in een besloten vennootschap (bv).

De vennootschapsbelasting bedraagt 20% bij een jaarlijkse winst tot € 200.000. De bv moet tevens omzetbelasting afdragen.

Welke belasting wordt over welke winst geheven?

  1. A Over de brutowinst wordt omzetbelasting geheven.
  2. B Over de brutowinst wordt vennootschapsbelasting geheven.
  3. C Over de nettowinst wordt omzetbelasting geheven.
  4. D Over de nettowinst wordt vennootschapsbelasting geheven.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 5 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Dalende melkprijzen

Vraag 32 1 punt

Het landbouwbeleid is een belangrijk onderdeel van beleid van de Europese Unie (EU). Twee belangrijke doelstellingen van dit landbouwbeleid zijn:
− Boeren moeten een redelijk inkomen kunnen verdienen.
− De EU wil dat er op een verantwoorde manier voedsel geproduceerd wordt, rekening houdend met dierenwelzijn, gezondheid en milieu.

Jaarlijks wordt er in het Europees Landbouwgarantiefonds € 312,7 miljard begroot. De Nederlandse boeren ontvangen daarvan € 5,4 miljard.

Bereken in één decimaal hoeveel procent van het Landbouwgarantiefonds jaarlijks naar de Nederlandse boeren gaat. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het percentage: € 5,4 miljard / € 312,7 miljard × 100% = 1,7% (1p)

Vraag 32 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Wat te doen (met veel geld)?

Vraag 38 1 punt

Pol Meis heeft met zijn lot € 200.000 gewonnen in de Stratenloterij.

De Stratenloterij betaalt 29% kansspelbelasting over de uitgekeerde prijzen. Pol ontvangt dan € 200.000 op zijn bankrekening.

Bereken in twee decimalen het bedrag dat de Stratenloterij heeft betaald aan kansspelbelasting vanwege de uitgekeerde prijs aan Pol. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de kansspelbelasting: € 200.000 / 71 × 29 = € 81.690,14 (1p)

Vraag 38 in het hele examen

2019, tijdvak 1: De overheid en onze economie

Vraag 7 1 punt

Pim, een 4 TL-leerling, maakt een opdracht voor economie, met als onderwerp: overheid en duurzaamheid. De overheid maakt wetten en zorgt ervoor dat bepaalde goederen en diensten worden geproduceerd. Noem een voorbeeld van een goed dat de overheid laat produceren.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een goed dat de overheid laat produceren. Voorbeelden van een juist antwoord: aardgas; paspoort; infrastructuur; chartaal geld. (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 1 punt

Pim, een 4 TL-leerling, maakt een opdracht voor economie, met als onderwerp: overheid en duurzaamheid. De overheid maakt wetten en zorgt ervoor dat bepaalde goederen en diensten worden geproduceerd. Bepaalde sectoren, zoals onderwijs, worden door de overheid gesubsidieerd. Noem een reden voor de subsidiëring van het onderwijs door de overheid.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een reden voor de subsidiëring van het onderwijs. Voorbeelden van een juiste reden: door onderwijs leer je vaardigheden; door onderwijs leer je een vak / beroep; door onderwijs word je ‘productief’ voor de samenleving; onderwijs moet toegankelijk / betaalbaar zijn. (1p)

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 2 punten

Pim, een 4 TL-leerling, maakt een opdracht voor economie, met als onderwerp: overheid en duurzaamheid. De overheid maakt wetten en zorgt ervoor dat bepaalde goederen en diensten worden geproduceerd. Kortgeleden is de overheid een samenwerking aangegaan met de Amerikaanse autofabrikant Tesla. Tesla produceert sinds kort in Tilburg elektrische auto’s die milieuvriendelijker zijn dan benzineauto’s. De collectieve sector en de particuliere sector werken hier dus samen, volgens Pim. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
De …(1)… (collectieve sector / particuliere sector) bestaat onder andere uit alle ondernemingen en organisaties die voornamelijk als doel hebben winst te maken.
Een voorbeeld van een organisatie in de collectieve sector is …(2)… (de Consumentenbond / het universitaire ziekenhuis).
De overheid produceert …(3)… (collectieve goederen / individuele goederen / zowel collectieve als individuele goederen).

Bekijk het antwoord
  • Kiest de juiste woorden: (1) particuliere sector, (2) het universitaire ziekenhuis, (3) zowel collectieve als individuele goederen. (2p)

Puntentabel: indien drie juist 2 punten; indien twee juist 1 punt; indien één of geen juist 0 punten.

Vraag 9 in het hele examen

Informatiebron 1 de fiscale bijtelling

De overheid subsidieert elektrische auto’s. Dit gaat op de volgende manier: iemand die ook privé in een auto van het bedrijf rijdt, moet jaarlijks 25% van de cataloguswaarde van de auto bij het brutoloon bijtellen. Over het verhoogde brutoloon moet vervolgens loonbelasting betaald worden. De subsidie houdt in dat voor elektrisch rijden geen 25% maar 4% bijtelling geldt.

Vraag 10 1 punt

Pim, een 4 TL-leerling, maakt een opdracht voor economie, met als onderwerp: overheid en duurzaamheid. De overheid maakt wetten en zorgt ervoor dat bepaalde goederen en diensten worden geproduceerd. De overheid stimuleert elektrisch rijden. Dit doet de overheid door elektrische auto’s een gunstige bijtelling te geven. Gebruik informatiebron 1. Bereken het verschil aan bijtelling voor een auto die geheel elektrisch rijdt en een auto die geheel op benzine rijdt. Ga voor beide auto’s uit van een cataloguswaarde van € 24.000. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het verschil in bijtelling: $(0{,}25 - 0{,}04) \cdot 24.000 = 5.040$ (euro). (1p)

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 11 1 punt

Pim, een 4 TL-leerling, maakt een opdracht voor economie, met als onderwerp: overheid en duurzaamheid. De overheid maakt wetten en zorgt ervoor dat bepaalde goederen en diensten worden geproduceerd. De Tesla is een dure auto, toch worden er relatief veel verkocht. Om deze reden is de overheid van plan om binnenkort een ‘Tesla taks’ in te voeren. Dat betekent dat elektrische auto’s duurder dan € 50.000 een hoger bijtellingspercentage krijgen. Voor goedkopere elektrische auto’s onder de € 50.000 blijft de bijtelling 4%. Volgens Pim wil de overheid hiermee de inkomens in Nederland nivelleren. Leg de bewering van Pim uit dat de ‘Tesla tax’ een inkomensnivellerende werking kan hebben.

Bekijk het antwoord
  • Legt de inkomensnivellerende werking uit. Voorbeeld van een juiste uitleg: Duurdere auto’s worden vaak door bedrijven voor mensen met hogere inkomens geleased. Deze mensen krijgen nu een hogere bijtelling en moeten meer belasting betalen. (1p)

Vraag 11 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Sparen, rente en de belastingen

Informatiebron 10 vermogensrendementsheffing (VRH)

Over je spaargeld op 1 januari 2014 betaal je boven het heffingsvrije bedrag vermogensrendementsheffing van 1,2% aan de Belastingdienst. Het heffingsvrije bedrag in 2014 bedraagt € 21.330.

Vraag 41 2 punten

Uit de krant: De rente op spaargeld is met een gemiddelde van 1% historisch laag. Het is binnenkort zelfs mogelijk dat de spaarrente negatief wordt. Een negatieve rente betekent, dat je de bank betaalt om je geld op een spaarrekening te mogen zetten. Bovendien moet Roberta van haar belastbaar spaargeld op 1 januari 2014 1,2% aan vermogensrendementsheffing (VRH) afdragen. Het vermogen van Roberta bestaat op 1 januari 2014 uitsluitend uit haar spaargeld van € 140.000. Gebruik informatiebron 10. Bereken de VRH over het spaargeld van Roberta. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het belastbare spaargeld: $140.000 - 21.330 = 118.670$ (euro). (1p)
  • Berekent de VRH: $\frac{118.670}{100} \cdot 1{,}2 = 1.424$ (euro). (1p)

Afrondingsverschillen niet fout rekenen.

Vraag 41 in het hele examen

Vraag 42 1 punt

Uit de krant: De rente op spaargeld is met een gemiddelde van 1% historisch laag. Het is binnenkort zelfs mogelijk dat de spaarrente negatief wordt. Een negatieve rente betekent, dat je de bank betaalt om je geld op een spaarrekening te mogen zetten. De Belastingdienst gaat ervan uit dat Roberta een (fictief) vermogensrendement op haar spaarrekening heeft behaald van 4%. “Die 4% klopt niet met de werkelijkheid”, meent Roberta. Op welk gegeven baseert Roberta haar mening?

Bekijk het antwoord
  • Noemt het gegeven dat het rendement op haar spaarrekening maar 1% is. (1p)

Vraag 42 in het hele examen

2019, tijdvak 2: S.O.S. Woonlasten

Opgavetekst

informatiebron 2 gegevens bankrekeningen

inkomenbedragfrequentie
Job€ 25.000jaar
Meike€ 6.000jaar
totaal€ 31.000jaar
uitgavenbedragfrequentie
huurlasten€ 850maand
verzekeringen€ 900kwartaal
abonnementen€ 2.100jaar
pinbetalingen€ 250week
overige uitgaven€ 375maand

informatiebron 3 Komt u in aanmerking voor huurtoeslag?

U komt in aanmerking voor huurtoeslag als u aan alle vier voorwaarden voldoet:
1 U bent beiden meerderjarig.
2 Uw gezamenlijke jaarinkomen is lager dan € 30.000.
3 U bezit gezamenlijk minder dan € 45.000 aan spaargeld.
4 Uw maandelijkse huurbedrag is hoger dan € 250 en lager dan € 750.

Vraag 15 1 punt

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 2 en 3 in de bijlage.
Meike (26) en Job (30) komen met hun geld niet uit. Ze hebben via een tv-programma financiële coach Munir gevraagd om hen te helpen. Voordat Munir komt, moeten Meike en Job eerst hun financiële gegevens ordenen.
Meike is nu benieuwd of ze in aanmerking komen voor huurtoeslag. Er staat € 1.000 op hun gezamenlijke spaarrekening.
Gebruik informatiebron 3.
Komen Meike en Job in aanmerking voor huurtoeslag? Geef twee verklaringen bij je antwoord.

Bekijk het antwoord
  • Antwoordt nee, met twee juiste verklaringen: de huur is te hoog (€ 850 is meer dan € 750) en het inkomen is te hoog (€ 31.000 is meer dan € 30.000). (1p)

Het scorepunt uitsluitend toekennen als er twee juiste verklaringen zijn gegeven.

Vraag 15 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Dirk en Albert

Vraag 22 1 punt

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik te maken van een informatiebron in de bijlage.
Dirk werkt sinds kort als managementassistent bij een gewone supermarkt. Zijn oom Albert is enig eigenaar van een kleine biologische supermarkt. Ze hebben een gesprek over hun inkomens.
Volgens Albert zijn de inkomensverschillen in Nederland niet zo groot. Dat komt onder andere door de progressieve inkomstenbelasting.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Door de progressieve inkomstenbelasting worden de verschillen tussen de besteedbare inkomens …(1)… (groter / kleiner). Dit noemen we ...(2)... (denivellering / nivellering) van inkomens.

Bekijk het antwoord
  • Vult de twee juiste woorden in: (1) kleiner, (2) nivellering. (1p)

Puntentabel: twee juist = 1 punt; een of geen juist = 0 punten.

Vraag 22 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Zelfstandig knippen

Vraag 25 1 punt

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik te maken van een informatiebron in de bijlage.
Maryam heeft net haar kappersdiploma gehaald. Ze staat voor een keuze: werken bij kappersketen GirlPower of een eigen kapsalon beginnen.
WAT VERDIENT EEN KAPPER IN LOONDIENST BIJ GIRLPOWER?
1 startsalaris zonder ervaring: € 1.200 bruto per maand
2 gemiddeld salaris: € 1.650 bruto per maand
3 salaris bij meer dan tien jaar ervaring € 2.000 bruto per maand
Er is nog een belangrijk verschil tussen werknemers en zelfstandigen op het gebied van sociale zekerheid, ontdekt Maryam.
Noem een sociale verzekering die geldt voor werknemers, maar niet voor zelfstandige ondernemers.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een sociale verzekering die geldt voor werknemers, maar niet voor zelfstandigen: WW of WIA. (1p)

Vraag 25 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Sparen voor de fiscus?

informatiebron 7 enkele gegevens voor Nederland

19972001200520092013
gemiddeld spaargeld per persoon per jaar in €7.0008.50011.50015.00020.000
gemiddeld rentepercentage per jaar3,22,31,91,71,4
gemiddeld aantal inwoners × 1.000.00015,616,016,316,516,8

Vraag 18 1 punt

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 7 en 8 in de bijlage.
Paul is boos. Hij vindt de vermogensrendementsheffing (VRH) in box 3 oneerlijk. Paul gaat langs bij Willem, zijn belastingadviseur.
Willem: “Ja, ik begrijp je boosheid wel. Het rendement van 4% waarmee de Belastingdienst rekent, is hoger dan de rente op je spaarrekening. Je hebt dit jaar maar 1,05% rente ontvangen op je spaarrekening, terwijl de inflatie dit jaar uitkomt op 1,4%.”
Willem laat een tabel zien met spaarbedragen en rentepercentages in Nederland van de afgelopen jaren.
Gebruik informatiebron 7.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden of getallen te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden of getallen in. Kies uit de woorden of getallen die tussen haakjes staan.

Bekijk het antwoord
  • 1. gehalveerd
  • 2. € 336 miljard

Vraag 18 in het hele examen

informatiebron 8 vermogensrendementsheffing (VRH) in box 3

De Belastingdienst stelt je vermogen vast op 1 januari van elk jaar.
Van je vermogen worden de schulden en de vrijstelling van € 21.139 per persoon in 2014 afgetrokken.
De Belastingdienst gaat er vervolgens van uit dat iedereen gemiddeld 4% rendement behaalt met dat (resterende) vermogen. Dit rendement van 4% wordt vervolgens belast tegen een tarief van 30%. In feite betaal je dus een tarief van 1,2%.

Vraag 19 2 punten

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 7 en 8 in de bijlage.
Paul is boos. Hij vindt de vermogensrendementsheffing (VRH) in box 3 oneerlijk. Paul gaat langs bij Willem, zijn belastingadviseur.
Willem: “Ja, ik begrijp je boosheid wel. Het rendement van 4% waarmee de Belastingdienst rekent, is hoger dan de rente op je spaarrekening. Je hebt dit jaar maar 1,05% rente ontvangen op je spaarrekening, terwijl de inflatie dit jaar uitkomt op 1,4%.”
Paul: “Voordat ik me echt druk maak … hoeveel moet ik in 2014 eigenlijk betalen aan VRH in box 3?”
− Paul is alleenstaand.
− Zijn vermogen, exclusief schulden, bedraagt op 1 januari 2014 € 83.500.
− Vanwege een lening heeft Paul nog € 20.000 schuld.
Gebruik informatiebron 8.
Bereken het bedrag dat Paul betaalt aan VRH in 2014. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de grondslag: $83.500 - 20.000 - 21.139 = 42.361$ euro. (1p)
  • Berekent het bedrag aan VRH: $42.361 \cdot 0{,}04 \cdot 0{,}30 = 508{,}33$ euro. (1p)

Afrondingsverschillen niet fout rekenen.

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 1 punt

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 7 en 8 in de bijlage.
Paul is boos. Hij vindt de vermogensrendementsheffing (VRH) in box 3 oneerlijk. Paul gaat langs bij Willem, zijn belastingadviseur.
Willem: “Ja, ik begrijp je boosheid wel. Het rendement van 4% waarmee de Belastingdienst rekent, is hoger dan de rente op je spaarrekening. Je hebt dit jaar maar 1,05% rente ontvangen op je spaarrekening, terwijl de inflatie dit jaar uitkomt op 1,4%.”
Paul wil op 14 januari 2015 van zijn spaargeld een nieuwe auto kopen van € 20.000, omdat hij dan jarig is. Willem adviseert hem om de auto al in december 2014 te kopen en te betalen.
Gebruik informatiebron 8.
Geef een argument voor het advies van Willem.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist argument: hij heeft dan op 1 januari 2015 een lager vermogen en moet daarover een lager bedrag aan VRH betalen. (1p)

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 1 punt

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 7 en 8 in de bijlage.
Paul is boos. Hij vindt de vermogensrendementsheffing (VRH) in box 3 oneerlijk. Paul gaat langs bij Willem, zijn belastingadviseur.
Willem: “Ja, ik begrijp je boosheid wel. Het rendement van 4% waarmee de Belastingdienst rekent, is hoger dan de rente op je spaarrekening. Je hebt dit jaar maar 1,05% rente ontvangen op je spaarrekening, terwijl de inflatie dit jaar uitkomt op 1,4%.”
Aan het eind van het gesprek zegt Paul: “Ik begrijp best dat de overheid die 4% niet zomaar verlaagt. De belastinginkomsten dalen dan en andere belastingen moeten dan omhoog. Gelukkig is de vrijstelling in box 3 relatief gunstiger voor mensen met een laag vermogen, zoals ik.”
Gebruik informatiebron 8.
Leg uit dat de vrijstelling in box 3 relatief gunstiger is voor mensen met een laag vermogen vergeleken met mensen met een hoog vermogen.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat belastingplichtigen met een laag vermogen in verhouding minder heffing betalen dan belastingplichtigen met een hoog vermogen, omdat de vrijstelling een relatief groter deel van hun vermogen uitmaakt. Ook goed: belastingplichtigen met een (belastbaar) vermogen lager dan de vrijstelling betalen geen VRH. (1p)

Vraag 21 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Hoogwater in Nederland

Vraag 39 1 punt

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik te maken van een informatiebron.
In 2011 is het Deltaprogramma aangenomen door het parlement. Het doel daarvan is de huidige inwoners en de toekomstige generaties van Nederland te beschermen tegen hoogwater. Verder moet het Deltaprogramma ervoor zorgen dat er voldoende zoet water beschikbaar is in de komende decennia. Het Deltaprogramma is een nationaal programma.
Welk ministerie is verantwoordelijk voor de uitvoering van het Deltaprogramma?

  1. A ministerie van Infrastructuur en Milieu
  2. B ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
  3. C ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
  4. D ministerie van Veiligheid en Justitie
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 39 in het hele examen

Vraag 40 1 punt

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik te maken van een informatiebron.
Het Deltaprogramma gaat in totaal € 16,572 miljard kosten. Gedurende de 14-jarige looptijd wordt het programma elk jaar in de Rijksbegroting aangeboden aan het parlement.
Bereken in hele euro’s hoeveel euro er gemiddeld per jaar gedurende de looptijd van het programma moet worden gereserveerd op de Rijksbegroting. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het bedrag per jaar in hele euro’s: $\frac{16{,}572 \cdot 10^{9}}{14} = 1.183.714.286$ euro. (1p)

Vraag 40 in het hele examen

Vraag 41 1 punt

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik te maken van een informatiebron.
Politici hebben verschillende meningen over de financiering van het Deltaprogramma.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

Bekijk het antwoord
  • 1. solidariteitsbeginsel
  • 2. profijtbeginsel

Vraag 41 in het hele examen

Vraag 42 2 punten

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik te maken van een informatiebron.
Jack van der Zee vervolgt: “Positief vind ik ook dat het Deltaprogramma zorgt voor werkgelegenheid en dus een financieel voordeel kan opleveren voor het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW).”
Noem een financieel voordeel dat het Deltaprogramma kan opleveren voor het ministerie van SZW. Licht je antwoord toe.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist voordeel: het bedrag te betalen aan sociale uitkeringen kan dalen. (1p)
  • Geeft een juiste toelichting: het Deltaprogramma kan extra banen opleveren, waardoor er minder werklozen kunnen zijn. (1p)

Vraag 42 in het hele examen

MILJOENENNOTA 2014 in miljarden euro’s totaal

Inkomsten€ 246,8€ 259,6Uitgaven

Vraag 43 1 punt

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik te maken van een informatiebron.
Politicus Van der Zee beweert: “Beveiliging van Nederland tegen de zee is zeer belangrijk. De overheid geeft het Deltaprogramma een veel te lage prioriteit. In totaal gaat 1,2 miljard euro jaarlijks naar onze beveiliging tegen het zeewater.”
Bereken in één decimaal het percentage dat in de Miljoenennota van 2014 begroot wordt voor onze beveiliging tegen het zeewater. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het percentage van de begroting: op de begroting van € 259,6 miljard wordt € 1,2 miljard gereserveerd, dus $\frac{1{,}2}{259{,}6} \cdot 100\% = 0{,}5\%$. (1p)

Let op: doorrekening vanuit vraag 40 kan ook juist zijn.

Vraag 43 in het hele examen

2018, tijdvak 2: De winkel uit de mode?

Vraag 4 2 punten

Barbara is bezig met het vaststellen van de prijzen in de nieuwe winkel. Zij hanteert een brutowinstmarge van 140% op de inkoopprijs voor de broeken die zij verkoopt. Momenteel verkoopt zij broeken met een inkoopprijs van € 35 exclusief btw.

Bereken in twee decimalen de consumentenprijs van deze broeken als zij rekening houdt met een btw-percentage van 21%. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de verkoopprijs exclusief btw: $€ 35 \cdot 2{,}4 = € 84$ (1p)
  • Berekent de consumentenprijs inclusief 21% btw: $€ 84 \cdot 1{,}21 = € 101{,}64$ (1p)

Vraag 4 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Een goede start

Vraag 6 1 punt

De Nederlandse samenleving is gebaat bij goed opgeleide inwoners. De Nederlandse overheid vindt onderwijs erg belangrijk en daarom is er een leerplichtwet. Leerlingen die niet voldoen aan de leerplichtwet, komen terecht bij de leerplichtambtenaar van de betreffende gemeente.

De gemeente is onderdeel van de collectieve sector.
→ Noem nog een onderdeel van de collectieve sector.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende onderdelen van de collectieve sector: de provincie, de waterschappen, de rijksoverheid, instellingen die de sociale zekerheid verzorgen. (1p)

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 1 punt

De Nederlandse samenleving is gebaat bij goed opgeleide inwoners. De Nederlandse overheid vindt onderwijs erg belangrijk en daarom is er een leerplichtwet. Leerlingen die niet voldoen aan de leerplichtwet, komen terecht bij de leerplichtambtenaar van de betreffende gemeente.

Om de (leerplicht)ambtenaren te kunnen betalen zijn er inkomsten voor de gemeente nodig. De inkomsten van de gemeente bestaan onder andere uit gemeentelijke belastingen.
→ Noem een voorbeeld van gemeentelijke belastingen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een voorbeeld van een gemeentelijke belasting: de onroerendezaakbelasting (OZB), de rioolheffing, de afvalstoffenheffing, de hondenbelasting. (1p)

Vraag 7 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Meer of minder overheid?

Opgavetekst

informatiebron 6 deel van de salarisspecificatie van Dieuwertje

loongegevens
sociale premies€ 108
loonheffing€ 732
nettoloon€ 1.560

Vraag 31 2 punten

Dieuwertje heeft, sinds kort, haar eerste echte baan. Op haar eerste loonspecificatie staat vermeld hoeveel er van haar brutosalaris afgaat.

Gebruik informatiebron 6.
Bereken hoeveel procent van het brutoloon Dieuwertje in totaal betaalt aan loonheffing en sociale premies. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het brutoloon: $€ 108 + € 732 + € 1.560 = € 2.400$ (1p)
  • Berekent het percentage aan loonheffing en sociale premies: $\frac{€ 840}{€ 2.400} \cdot 100\% = 35\%$ (1p)

Vraag 31 in het hele examen

Vraag 32 1 punt

Tegen haar vriend Rayan vertelt ze dat ze toch wel erg veel betaalt aan de overheid. Rayan legt haar uit: “De loonheffing en de premies voor de sociale verzekeringen leiden tot een herverdeling van de primaire inkomens. Daardoor kan het aantal sociale uitkeringen in Nederland dalen.”

Hieronder staan vijf economische verschijnselen.
1 herverdeling primaire inkomens
2 toename bestedingen bij lage inkomens
3 toename koopkracht bij lage inkomens
4 toename werkgelegenheid
5 daling aantal sociale uitkeringen

In welke regel staan deze verschijnselen zo dat een logische gedachtegang ontstaat?

  1. A 1 → 2 → 3 → 4 → 5
  2. B 1 → 2 → 4 → 3 → 5
  3. C 1 → 3 → 2 → 4 → 5
  4. D 1 → 3 → 4 → 2 → 5
  5. E 1 → 4 → 2 → 3 → 5
  6. F 1 → 4 → 3 → 2 → 5
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 32 in het hele examen

Vraag 33 1 punt

“Volgens mij”, zegt Dieuwertje “is een aantal sociale uitkeringen, zoals de bijstandsuitkering, te hoog. Laat de overheid beginnen deze te verlagen en je zult zien dat het aantal uitkeringen afneemt.”

Leg de redenering van Dieuwertje uit, dat als de bijstandsuitkering verlaagd wordt, het aantal bijstandsuitkeringen afneemt.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat het verschil tussen het (minimum)loon en de bijstandsuitkering dan groter wordt, waardoor er een prikkel is om te gaan werken in plaats van een uitkering te ontvangen. (1p)

Vraag 33 in het hele examen

Hoe vaak overheid en belastingen in het examen komt

Vragen over overheid en belastingen per centraal examen economie vmbo-gl/tl. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 112, 25, 35-37513%
2026, tijdvak 212, 18-23, 32, 34-37, 411333%
2025, tijdvak 18-9, 11, 23-25, 27, 41-42922%
2025, tijdvak 211, 14, 16, 34-35511%
2024, tijdvak 18, 26, 29-31, 34, 45717%
2024, tijdvak 26-10, 14, 22-23820%
2023, tijdvak 13-7, 10616%
2023, tijdvak 212-16, 36614%
2022, tijdvak 17, 19-22, 24, 39, 43, 45921%
2022, tijdvak 27-8, 10, 17, 25-26, 28717%
2022, tijdvak 37-9, 15, 23-281023%
2021, tijdvak 13, 25, 33, 36-37513%
2021, tijdvak 26-9, 20, 36, 40718%
2021, tijdvak 35, 32, 3838%
2019, tijdvak 17-11, 41-42717%
2019, tijdvak 215, 22, 2538%
2018, tijdvak 118-21, 39-43921%
2018, tijdvak 24, 6-7, 31-33617%

In 18 van de 18 ingedeelde examens economie vmbo-gl/tl staat een vraag over overheid en belastingen, samen 125 vragen (17% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2026, tijdvak 2: 13 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 19% van de vragen over overheid en belastingen, daarvoor 16%. Dat aandeel is dus stabiel.

Oefenen met overheid en belastingen

Maak de 15 nieuwste examenvragen over overheid en belastingen online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over overheid en belastingen

Andere onderwerpen economie vmbo-gl/tl

Overheid en belastingen op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen economie vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker economie per vraagtype nakijkt, lees je op economie toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op economie oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt overheid en belastingen voor in het eindexamen economie vmbo-gl/tl?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 125 vragen over overheid en belastingen, 17% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 18 van die examens.

In welk examen economie vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over overheid en belastingen?

In het examen van 2026, tijdvak 2, met 13 vragen: 12, 18-23, 32, 34-37, 41.

Hoe oefen ik examenvragen over overheid en belastingen?

Op deze pagina staan alle vragen over overheid en belastingen met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.