Eindexamen Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 1: vragen en antwoorden

Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Tekst 1, Tekst 2, Afbeeldingen, Algemeen, Tekst 3.

Kort antwoord

Het centraal examen Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 1 telt 33 vragen. De meeste vragen gaan over vertalen (21), cultuur en geschiedenis (5) en mythologie (3). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.

Vragen en antwoorden

Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf, of maak het examen online en laat het nakijken.

Tekst 1

Tekst 1 Creon geeft zijn visie op het besturen van de staat.

170 Ὅτ᾿ οὖν ἐκεῖνοι πρὸς διπλῆς μοίρας μίαν
171 καθ᾿ ἡμέραν ὤλοντο παίσαντές τε καὶ
172 πληγέντες αὐτόχειρι σὺν μιάσματι,
173 ἐγὼ κράτη δὴ πάντα καὶ θρόνους ἔχω
174 γένους κατ᾿ ἀγχιστεῖα τῶν ὀλωλότων.
175 Ἀμήχανον δὲ παντὸς ἀνδρὸς ἐκμαθεῖν
176 ψυχήν τε καὶ φρόνημα καὶ γνώμην, πρὶν ἂν
177 ἀρχαῖς τε καὶ νόμοισιν ἐντριβὴς φανῇ.
178 Ἐμοὶ γὰρ ὅστις πᾶσαν εὐθύνων πόλιν
179 μὴ τῶν ἀρίστων ἅπτεται βουλευμάτων,
180 ἀλλ᾿ ἐκ φόβου του γλῶσσαν ἐγκλῄσας ἔχει,
181 κάκιστος εἶναι νῦν τε καὶ πάλαι δοκεῖ·
182 καὶ μείζον᾿ ὅστις ἀντὶ τῆς αὑτοῦ πάτρας
183 φίλον νομίζει, τοῦτον οὐδαμοῦ λέγω.
184 Ἐγὼ γάρ, ἴστω Ζεὺς ὁ πάνθ᾿ ὁρῶν ἀεί,
185 οὔτ᾿ ἂν σιωπήσαιμι τὴν ἄτην ὁρῶν
186 στείχουσαν ἀστοῖς ἀντὶ τῆς σωτηρίας,
187 οὔτ᾿ ἂν φίλον ποτ᾿ ἄνδρα δυσμενῆ χθονὸς
188 θείμην ἐμαυτῷ, τοῦτο γιγνώσκων ὅτι
189 ἥδ᾿ ἐστὶν ἡ σῴζουσα καὶ ταύτης ἔπι
190 πλέοντες ὀρθῆς τοὺς φίλους ποιούμεθα.
191 Τοιοῖσδ᾿ ἐγὼ νόμοισι τήνδ᾿ αὔξω πόλιν.
192 Καὶ νῦν ἀδελφὰ τῶνδε κηρύξας ἔχω
193 ἀστοῖσι παίδων τῶν ἀπ᾿ Οἰδίπου πέρι·
194 Ἐτεοκλέα μέν, ὃς πόλεως ὑπερμαχῶν
195 ὄλωλε τῆσδε, πάντ᾿ ἀριστεύσας δορί,
196 τάφῳ τε κρύψαι καὶ τὰ πάντ᾿ ἐφαγνίσαι
197 ἃ τοῖς ἀρίστοις ἔρχεται κάτω νεκροῖς·
198 τὸν δ᾿ αὖ ξύναιμον τοῦδε, Πολυνείκη λέγω,
199 ὃς γῆν πατρῴαν καὶ θεοὺς τοὺς ἐγγενεῖς
200 φυγὰς κατελθὼν ἠθέλησε μὲν πυρὶ
201 πρῆσαι κατ᾿ ἄκρας, ἠθέλησε δ᾿ αἵματος
202 κοινοῦ πάσασθαι, τοὺς δὲ δουλώσας ἄγειν,
203 τοῦτον πόλει τῇδ᾿ ἐκκεκήρυκται τάφῳ
204 μήτε κτερίζειν μήτε κωκῦσαί τινα,
205 ἐᾶν δ᾿ ἄθαπτον καὶ πρὸς οἰωνῶν δέμας
206 καὶ πρὸς κυνῶν ἐδεστὸν αἰκισθέν τ᾿ ἰδεῖν.
207 Τοιόνδ᾿ ἐμὸν φρόνημα, κοὔποτ᾿ ἔκ γ᾿ ἐμοῦ
208 τιμῇ προέξουσ᾿ οἱ κακοὶ τῶν ἐνδίκων.
209 Ἀλλ᾿ ὅστις εὔνους τῇδε τῇ πόλει, θανὼν
210 καὶ ζῶν ὁμοίως ἔκ γ᾿ ἐμοῦ τιμήσεται.

Aantekeningen
regel 174 τὸ ἀγχιστεῖον: verwantschap
regel 177 ἐντριβής + dativus: ervaren in
regel 178 εὐθύνω: besturen
regel 180 ἐγκλῄω: sluiten
regel 194 ὑπερμαχέω + genitivus: verdedigen
regel 196 ἐφαγνίζω: als grafgift meegeven
regel 198 ὁ ξύναιμος: broer
regel 203 ἐκκηρύσσω: afkondigen
regel 204 κτερίζω: plechtig begraven
regel 205 ἄθαπτος: onbegraven
regel 206 ἐδεστός: aangevreten

Sophocles, Antigone 170-210

Vraag 1 1 punt

Regel 170 ἐκεῖνοι. Noteer de namen van degenen die worden aangeduid met ἐκεῖνοι.

Bekijk het antwoord
  • Noemt Eteocles en Polynices (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide namen juist zijn.

Vraag 2 1 punt

Regel 170 ἐκεῖνοι. Citeer uit het vervolg (t/m regel 174 ὀλωλότων) het Griekse tekstelement waarmee dezelfde personen aangeduid worden als met ἐκεῖνοι (regel 170).

Bekijk het antwoord
  • Citeert τῶν ὀλωλότων (regel 174) (1p)

Niet fout rekenen wanneer geantwoord is ‘ὀλωλότων (regel 174)’.

Vraag 3 1 punt

Regel 173-174 ἐγὼ κράτη t/m ὀλωλότων. Dit gehele tekstelement wordt door J. Boonen als volgt kort vertaald: Ik erf dus alle macht. Leg uit waarop in de vertaling ‘Ik erf’ gebaseerd is.

Bekijk het antwoord
  • Verwijst naar de verwantschap (afkomst) met de doden als grond voor het erven (1p)

Geen scorepunt toekennen wanneer als antwoord alleen een Grieks citaat is genoteerd. Ook woorden van overeenkomstige strekking zijn goed.

Vraag 4 1 punt

Regel 185 οὔτ᾿ ἂν σιωπήσαιμι. Creon heeft in het tekstgedeelte Ἀμήχανον t/m δοκεῖ (regel 175-181) een beweegreden genoemd waarom iemand wél zou zwijgen. Citeer het desbetreffende Griekse tekstelement.

Bekijk het antwoord
  • Citeert (ἐκ) φόβου (του) (regel 180) (1p)

Vraag 5 1 punt

Regel 175-191 Ἀμήχανον t/m πόλιν. Dit tekstgedeelte kan op grond van de inhoud in twee gedeeltes verdeeld worden. Het tweede gedeelte begint in regel 184. Noteer een inhoudelijk argument om dit tekstgedeelte op die plek in tweeën te delen. Ga in je antwoord in op de inhoud van beide delen.

Bekijk het antwoord
  • Beschrijft het eerste deel als Creons visie op leiderschap in het algemeen, en het tweede deel als hoe hij zelf zijn leiderschap vorm zal geven (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn.

Vraag 6 1 punt

Regel 184-191 Ἐγὼ t/m πόλιν. In het begin van de toespraak (niet in dit examen afgedrukt) waarvan tekst 1 een onderdeel is, heeft Creon een metafoor gebruikt: Heren, de stad, in zware deining slingerend, is door de goden toch weer veilig opgericht. In het tekstgedeelte Ἐγὼ t/m πόλιν (regel 184-191) gebruikt Creon dezelfde metafoor nog eens. Citeer het desbetreffende Griekse tekstelement.

Bekijk het antwoord
  • Citeert πλέοντες (regel 189-190) (1p)

(ταύτης ἔπι) πλέοντες (ὀρθῆς) (regel 189-190): de haakjes mogen ontbreken.

Vraag 7 1 punt

Regel 192 τῶνδε. Met τῶνδε wordt verwezen naar

  1. A τοὺς φίλους (regel 190)
  2. B Τοιοῖσδ᾿ νόμοισι (regel 191)
  3. C ἀστοῖσι (regel 193)
  4. D παίδων τῶν ἀπ᾿ Οἰδίπου (regel 193)
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 8 2 punten

Regel 194-197 Ἐτεοκλέα t/m νεκροῖς. In dit tekstgedeelte geeft Creon twee verschillende argumenten om Eteocles te prijzen. Noteer in eigen woorden deze twee argumenten.

Bekijk het antwoord
  • Eerste argument: hij streed voor de stad, hij gaf zijn leven voor de stad of het land (1p)
  • Tweede argument: hij was in alle opzichten dapper, de dapperste in de oorlog, hij onderscheidde zich met zijn speer (1p)

Vraag 9 1 punt

Regel 198 τὸν t/m λέγω en regel 198-206 τὸν t/m ἰδεῖν. Verdedig de stelling dat Creons minachting voor Polynices wordt benadrukt door de woordvolgorde in dit tekstgedeelte.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat Creon de naam van Polynices pas noemt nadat hij hem heeft omschreven, dus niet direct (1p)

Vraag 10 1 punt

Ook Aeschylus beschrijft in een tragedie het lot van Polynices: Doch voor zijn broer, voor Polynices’ lijk: die zal men buitenwerpen, zonder graf, als hondenprooi; door hem was het Cadmeierland verwoest geweest, was ’t niet dat op zijn weg een god zich had gesteld tegen zijn speer. Ja, dood, behoudt hij ook die smet voor de oude goden, die hij heeft gekrenkt, toen hij met huurlingen ten aanval losging op zijn stad. Noteer wat met ‘Cadmeierland’ concreet wordt bedoeld en verklaar de herkomst van de benaming ‘Cadmeierland’. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat Cadmeierland Thebe (het gebied of de stad van Creon) betekent, en dat de naam verwijst naar Cadmus, de stichter van de stad (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn.

Vraag 11 1 punt

Deze actie wordt meer in detail beschreven in het tekstgedeelte τὸν t/m ἰδεῖν (regel 198-206). Noteer uit dit tekstgedeelte de nummers van de desbetreffende vier direct opeenvolgende regels.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de regels 199, 200, 201 en 202 (199-202) (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer alle onderdelen van het antwoord juist zijn.

Vraag 12 1 punt

Regel 207-210 Τοιόνδ᾿ t/m τιμήσεται. Citeer uit dit tekstgedeelte het Griekse tekstelement dat Creon gebruikt om verraders als Polynices aan te duiden.

Bekijk het antwoord
  • Citeert οἱ κακοὶ (regel 208) (1p)

Niet fout rekenen wanneer geantwoord is ‘κακοὶ (regel 208)’.

Vraag 13 2 punten

Creon wordt vaak beschouwd als een tiran die doet wat hijzelf wil en helemaal geen ontzag heeft voor de goden. Noteer in eigen woorden twee gegevens uit tekst 1 waaruit blijkt dat Creon wel enig ontzag heeft voor de goden.

Bekijk het antwoord
  • Creon roept Zeus als getuige aan (regel 184) om zijn uitspraken over zijn gedrag als heerser kracht bij te zetten; ook 'Creon noemt Zeus alziend' is goed (1p)
  • Creon veroordeelt het (vermeende) onteren of afbranden van de tempels van de stadsgoden door Polynices (regel 199) (1p)

Niet fout rekenen wanneer als een van de antwoorden is genoteerd ‘Creon/Hij laat Eteocles (met de juiste rituelen) begraven.’ Of woorden van overeenkomstige strekking.

Tekst 2

Tekst 2 Creon in gesprek met Haemon.

Χο. Ἄναξ, σέ τ᾿ εἰκός, εἴ τι καίριον λέγει, 724
μαθεῖν, σέ τ᾿ αὖ τοῦδ᾿· εὖ γὰρ εἴρηται διπλῇ. 725
Κρ. Οἱ τηλικοίδε καὶ διδαξόμεσθα δὴ 726
φρονεῖν πρὸς ἀνδρὸς τηλικοῦδε τὴν φύσιν; 727
Αι. Μηδέν γ᾿ ὃ μὴ δίκαιον· εἰ δ᾿ ἐγὼ νέος, 728
οὐ τὸν χρόνον χρὴ μᾶλλον ἢ τἄργα σκοπεῖν. 729
Κρ. Ἔργον γάρ ἐστι τοὺς ἀκοσμοῦντας σέβειν; 730
Αι. Οὐδ᾿ ἂν κελεύσαιμ᾿ εὐσεβεῖν ἐς τοὺς κακούς. 731
Κρ. Οὐχ ἥδε γὰρ τοιᾷδ᾿ ἐπείληπται νόσῳ; 732
Αι. Οὔ φησι Θήβης τῆσδ᾿ ὁμόπτολις λεώς. 733
Κρ. Πόλις γὰρ ἡμῖν ἁμὲ χρὴ τάσσειν ἐρεῖ; 734
Αι. Ὁρᾷς τόδ᾿ ὡς εἴρηκας ὡς ἄγαν νέος; 735
Κρ. Ἄλλῳ γὰρ ἢ ᾿μοὶ χρή με τῆσδ᾿ ἄρχειν χθονός; 736
Αι. Πόλις γὰρ οὐκ ἔσθ᾿ ἥτις ἀνδρός ἐσθ᾿ ἑνός. 737
Κρ. Οὐ τοῦ κρατοῦντος ἡ πόλις νομίζεται; 738
Αι. Καλῶς ἐρήμης γ᾿ ἂν σὺ γῆς ἄρχοις μόνος. 739
Κρ. Ὅδ᾿, ὡς ἔοικε, τῇ γυναικὶ συμμαχεῖ. 740
Αι. Εἴπερ γυνὴ σύ· σοῦ γὰρ οὖν προκήδομαι. 741
Κρ. Ὦ παγκάκιστε, διὰ δίκης ἰὼν πατρί; 742
Αι. Οὐ γὰρ δίκαιά σ᾿ ἐξαμαρτάνονθ᾿ ὁρῶ. 743
Κρ. Ἁμαρτάνω γὰρ τὰς ἐμὰς ἀρχὰς σέβων; 744
Αι. Οὐ γὰρ σέβεις, τιμάς γε τὰς θεῶν πατῶν. 745
Κρ. Ὦ μιαρὸν ἦθος καὶ γυναικὸς ὕστερον. 746
Αι. Οὔ τἂν ἕλοις ἥσσω γε τῶν αἰσχρῶν ἐμέ. 747
Κρ. Ὁ γοῦν λόγος σοι πᾶς ὑπὲρ κείνης ὅδε. 748
Αι. Καὶ σοῦ γε κἀμοῦ, καὶ θεῶν τῶν νερτέρων. 749
Κρ. Ταύτην ποτ᾿ οὐκ ἔσθ᾿ ὡς ἔτι ζῶσαν γαμεῖς. 750
Αι. Ἥδ᾿ οὖν θανεῖται καὶ θανοῦσ᾿ ὀλεῖ τινα. 751
Κρ. Ἦ κἀπαπειλῶν ὧδ᾿ ἐπεξέρχῃ θρασύς; 752
Αι. Τίς δ᾽ ἔστ᾿ ἀπειλὴ πρός σ᾿ ἐμὰς γνώμας λέγειν; 753
Κρ. Κλαίων φρενώσεις, ὢν φρενῶν αὐτὸς κενός. 754
Αι. Εἰ μὴ πατὴρ ἦσθ᾿, εἶπον ἄν σ᾽ οὐκ εὖ φρονεῖν. 755
Κρ. Γυναικὸς ὢν δούλευμα, μὴ κώτιλλέ με. 756
Αι. Βούλῃ λέγειν τι καὶ λέγων μηδὲν κλύειν; 757
Κρ. Ἄληθες; Ἀλλ᾿ οὐ, τόνδ᾿ Ὄλυμπον, ἴσθ᾿ ὅτι, 758
χαίρων ἔτι ψόγοισι δεννάσεις ἐμέ. 759
Ἄγετε τὸ μῖσος, ὡς κατ᾿ ὄμματ᾿ αὐτίκα 760
παρόντι θνῄσκῃ πλησία τῷ νυμφίῳ. 761
Αι. Οὐ δῆτ᾿ ἔμοιγε, τοῦτο μὴ δόξῃς ποτέ, 762
οὔθ᾿ ἥδ᾿ ὀλεῖται πλησία, σύ τ᾿ οὐδαμὰ 763
τοὐμὸν προσόψῃ κρᾶτ᾿ ἐν ὀφθαλμοῖς ὁρῶν, 764
ὡς τοῖς θέλουσι τῶν φίλων μαίνῃ συνών. 765
Χο. Ἁνήρ, ἄναξ, βέβηκεν ἐξ ὀργῆς ταχύς· 766
νοῦς δ᾿ ἐστὶ τηλικοῦτος ἀλγήσας βαρύς. 767
Κρ. Δράτω, φρονείτω μεῖζον ἢ κατ᾿ ἄνδρ᾿ ἰών· 768
τὰ δ᾿ οὖν κόρα τάδ᾿ οὐκ ἀπαλλάξει μόρου. 769
Χο. Ἄμφω γὰρ αὐτὰ καὶ κατακτεῖναι νοεῖς; 770
Κρ. Οὐ τήν γε μὴ θιγοῦσαν· εὖ γὰρ οὖν λέγεις. 771
Χο. Μόρῳ δὲ ποίῳ καί σφε βουλεύῃ κτανεῖν; 772

Aantekeningen
regel 730 ἀκοσμέω: opstandig zijn
regel 733 ὁμόπτολις: verenigd
regel 740 συμμαχέω + dativus: ondersteunen
regel 741 προκήδομαι + genitivus: bezorgd zijn om
regel 745 πατέω: vertrappen
regel 752 ἐπαπειλέω: dreigen
regel 753 ἡ ἀπειλή: bedreiging
regel 754 φρενόω: terechtwijzen
regel 756 τὸ δούλευμα: slaaf
κωτίλλω: met geklets bedriegen
regel 759 δεννάζω: beledigen

Sophocles, Antigone 724-772

Vraag 14 1 punt

Regel 726-727 Οἱ t/m φύσιν. Uit dit tekstgedeelte is Creons argument op te maken om niet naar Haemon te luisteren. Noteer in eigen woorden dit argument.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat Haemon jong is en Creon ouder; een oudere kan niet van een jongere leren (1p)

Vraag 15 1 punt

In het voorafgaande gedeelte van deze tragedie (niet in dit examen afgedrukt) heeft Creon twee verschillende argumenten gebruikt om niet te luisteren naar Antigone. Het ene argument was, dat hij de heerser van Thebe is en Antigone een onderdaan. Noteer het andere argument. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat een man niet naar een vrouw hoeft te luisteren (Creon is een man, Antigone een vrouw) (1p)

Woorden van overeenkomstige strekking zijn goed.

Vraag 16 1 punt

Met drie van de onderstaande woorden wordt hetzelfde personage bedoeld. Met welk woord wordt een ander personage bedoeld?

  1. A σέ (regel 724)
  2. B σέ (regel 725)
  3. C ἀνδρὸς (regel 727)
  4. D ἐγὼ (regel 728)
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 17 1 punt

Regel 737 Πόλις t/m ἑνός. Deze opmerking zal bij het Atheense publiek in de tijd van Sophocles een instemmende reactie teweeggebracht hebben. Leg uit waardoor dit komt. Betrek in je antwoord zowel de inhoud van het tekstgedeelte Πόλις t/m ἑνός (regel 737) als de politieke situatie in Athene in de tijd van Sophocles.

Bekijk het antwoord
  • Verklaart met de inhoud (Haemon zegt dat een stad niet van één persoon is) en met de politieke situatie (Athene was een democratie in de tijd van Sophocles) (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn.

Vraag 18 2 punten

Regel 728-741 Μηδέν t/m προκήδομαι. In dit tekstgedeelte nemen Creon en Haemon woorden of woorddelen, in een andere vorm, van elkaar over. Haemon neemt bijvoorbeeld het woord γυναικὶ (regel 740) van Creon over in de vorm van γυνὴ (regel 741). Citeer uit het tekstgedeelte Μηδέν t/m χθονός (regel 728-736) twee Griekse woordparen zoals γυναικὶ - γυνὴ (regel 740-741). Laat de woorden Οὐδ᾿ (regel 731), Οὐχ (regel 732) en Οὔ (regel 733) buiten beschouwing.

Bekijk het antwoord
  • Een juist woordpaar uit het model: τἄργα en Ἔργον (regel 729-730), σέβειν en εὐσεβεῖν (regel 730-731), ὁμόπτολις en Πόλις (regel 733-734), of ἐρεῖ en εἴρηκας (regel 734-735) (1p)
  • Een tweede, ander juist woordpaar uit dezelfde lijst (niet hetzelfde paar als het eerste) (1p)

Bij elk antwoord het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het woordpaar juist zijn. Niet fout rekenen wanneer geantwoord is ‘ἥδε en τῆσδ᾿ (regel 732-733)’.

Vraag 19 1 punt

Regel 747 Οὔ t/m ἐμέ. Dit tekstgedeelte wordt door G. Koolschijn als volgt vertaald: Nooit zult u mij zien buigen voor iets schandelijks. In de vertaling van J. Pieters luidt ditzelfde tekstgedeelte: Ik loop in elk geval geen schurken na. Het tekstelement τῶν αἰσχρῶν wordt in deze twee vertalingen verschillend weergegeven. Noteer het grammaticale gegeven op grond waarvan het verschil tussen beide vertalingen van τῶν αἰσχρῶν ontstaan is.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het geslacht van τῶν αἰσχρῶν (mannelijk of onzijdig) (1p)

Niet fout rekenen wanneer geantwoord is ‘Het is niet uit te maken wat het geslacht is van τῶν αἰσχρῶν.’

Vraag 20 1 punt

Regel 751 θανοῦσ᾿ ὀλεῖ τινα. Het is niet zeker wie Haemon hier bedoelt met τινα. Noteer welke twee personen bedoeld kunnen zijn met τινα.

Bekijk het antwoord
  • Noemt Haemon (hijzelf) en Creon (zijn vader) (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn.

Vraag 21 1 punt

Regel 751 θανοῦσ᾿ ὀλεῖ τινα. Noteer de naam van het narratologisch begrip dat van toepassing is op de woorden θανοῦσ᾿ ὀλεῖ τινα.

Bekijk het antwoord
  • Noemt prospectie (1p)

Niet fout rekenen wanneer geantwoord is ‘dramatische ironie’.

Vraag 22 1 punt

Regel 757 Βούλῃ t/m κλύειν. In dit tekstgedeelte komt een chiasme voor. Neem het volgende schema over en citeer op de plaats van de puntjes de vier Griekse woorden die het chiasme vormen: … (a), … (b), … (b), … (a).

Bekijk het antwoord
  • Citeert λέγειν (a), τι (b), μηδὲν (b), κλύειν (a) (1p)

Vraag 23 1 punt

Regel 740-759 Ὅδ᾿ t/m ἐμέ. Een moderne regisseur zegt over Creon: Fascinerend vind ik zijn dilemma: hij is heerser maar ook vader. Creons vraag Πόλις t/m ἐρεῖ; (regel 734) heeft betrekking op de ene kant van dit dilemma. In het tekstgedeelte Ὅδ᾿ t/m ἐμέ (regel 740-759) maakt Creon ook een opmerking die betrekking heeft op de andere kant van dit dilemma. Noteer het nummer van de desbetreffende regel.

Bekijk het antwoord
  • Noemt regel 742 (1p)

Vraag 24 1 punt

Regel 740-759 Ὅδ᾿ t/m ἐμέ. In tekst 2 wordt Creon door Haemon bekritiseerd als heerser van de stad. Noteer uit het tekstgedeelte Ὅδ᾿ t/m ἐμέ (regel 740-759) het nummer van de regel waarin Haemon aangeeft dat hij Creon als vader niet wil bekritiseren.

Bekijk het antwoord
  • Noemt regel 755 (1p)

Vraag 25 2 punten

Regel 753-761 Τίς t/m νυμφίῳ. In dit tekstgedeelte beledigt Creon Haemon tweemaal. Citeer de twee desbetreffende Griekse tekstelementen.

Bekijk het antwoord
  • Citeert (ὢν) φρενῶν (αὐτὸς) κενός (regel 754) (1p)
  • Citeert (Γυναικὸς ὢν) δούλευμα (regel 756) (1p)

Niet fout rekenen wanneer het element is gecombineerd met het gedeelte tussen haakjes.

Vraag 26 1 punt

Regel 753-761 Τίς t/m νυμφίῳ. Ook over Antigone spreekt Creon beledigend in het tekstgedeelte Τίς t/m νυμφίῳ (regel 753-761). Citeer het desbetreffende Griekse tekstelement.

Bekijk het antwoord
  • Citeert τὸ μῖσος (regel 760) (1p)

Niet fout rekenen wanneer geantwoord is ‘μῖσος / Ἄγετε τὸ μῖσος (regel 760)’.

Vraag 27 1 punt

Regel 760-761 Ἄγετε t/m νυμφίῳ. In het tekstgedeelte Ἄγετε t/m νυμφίῳ (regel 760-761) beschrijft Creon de manier waarop hij Antigone wil laten straffen. Noteer een toepasselijke regieaanwijzing bij het begin van dit tekstgedeelte.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een regieaanwijzing zoals: tegen een paar slaven, Creon richt zich tot zijn dienaren, of Creon spreekt op bevelende toon (1p)

Woorden van overeenkomstige strekking zijn goed.

Vraag 28 1 punt

Regel 760-761 Ἄγετε t/m νυμφίῳ. In het tekstgedeelte Ἄγετε t/m νυμφίῳ (regel 760-761) beschrijft Creon de manier waarop hij Antigone wil laten straffen. Noteer in eigen woorden het element van de straf dat door Creon in drie verschillende bewoordingen genoemd wordt in dit tekstgedeelte.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat Haemon erbij zal zijn als Antigone gestraft of gedood wordt (1p)

Woorden van overeenkomstige strekking zijn goed.

Vraag 29 1 punt

Regel 770 Ἄμφω t/m νοεῖς; Noteer de emotie waarmee deze vraag gesteld wordt. Noteer ook waardoor deze emotie veroorzaakt wordt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een emotie (verbazing, ongeloof, verontwaardiging, ongerustheid of schrik) en de oorzaak: de gedachte dat ook Ismene (misschien) gestraft zal worden, of de overtuiging dat Ismene geen schuld heeft (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn. Goede emoties: verbazing, ongeloof, verontwaardiging, ongerustheid of schrik.

Vraag 30 2 punten

In tekst 1 heeft Creon in het tekstgedeelte Ἀμήχανον t/m λέγω (regel 175-183) zijn uitgangspunten bij het besturen van de staat uiteengezet. Heeft Creon zich volgens jou in tekst 2 aan deze uitgangspunten gehouden? Je hoeft in je antwoord slechts op een van de uitgangspunten in te gaan. Betrek in je antwoord zowel een van de uitgangspunten uit het tekstgedeelte Ἀμήχανον t/m λέγω (tekst 1, regel 175-183) als een gegeven uit tekst 2.

Bekijk het antwoord
  • Beschrijft een juist uitgangspunt van Creon uit tekst 1 en geeft daarop het juiste antwoord (ja of nee) (1p)
  • Geeft een juist gegeven uit tekst 2 dat het gegeven antwoord onderbouwt (1p)

Ja of nee met een juist uitgangspunt uit tekst 1 (bijvoorbeeld: een heerser houdt zich aan zijn eigen goede besluiten en zwijgt niet uit angst; een heerser stelt vrienden of familie niet boven de staat; een heerser neemt de beste adviezen aan). Een juist gegeven uit tekst 2 (bijvoorbeeld: Creon trekt zijn zoon Haemon en zijn nichtje Antigone niet voor; hij zegt dat hij doet wat hijzelf het beste vindt (regel 736/744); hij laat zich door het koor corrigeren (regel 770); hij luistert niet naar Haemon of naar het koor (regel 724-725)). Wanneer het juiste uitgangspunt en het juiste gegeven niet als argument voor het antwoord gelden, mag voor beide juiste beschrijvingen samen slechts 1 punt worden toegekend.

Afbeeldingen

poster 1

poster 1
poster 1

Poster met de tekst POMPEI TEATRO GRANDE en ANTIGONE DI SOFOCLE, 26-30 LUGLIO 1961. Afbeelding: het profiel van een vrouw in grijstinten, met een slang langs haar gezicht.

poster 2

poster 2
poster 2

Poster met de titel ANTIGONE. Afbeelding: een vrouw met een hand omhoog, omgeven door een ring van lichtstralen, met aan weerszijden een weegschaal.

poster 3

poster 3
poster 3

Zwart-witposter met de titel ANTIGONE en de tekst van een voorstelling in het Gibbes Museum of Art. Afbeelding: twee vechtende dieren.

Vraag 31 2 punten

Op deze drie posters van uitvoeringen van de Antigone komen verschillende eigenschappen en/of emoties van het personage Antigone tot uiting. Kies een van deze drie posters en noteer de eigenschap of emotie van Antigone die volgens jou op die poster uitgebeeld wordt. Noteer vervolgens het element van de poster waarop je je antwoord baseert en ook een gegeven uit de Antigone van Sophocles waaruit deze eigenschap of emotie blijkt. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 40 woorden.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een eigenschap of emotie van Antigone die op de gekozen poster uitgebeeld wordt, met het element van de poster waarop het antwoord is gebaseerd (1p)
  • Geeft een gegeven uit de Antigone van Sophocles waaruit deze eigenschap of emotie blijkt (1p)

Goede antwoorden per poster. Poster 1: wanhoop of frustratie (Antigone heft schreeuwend haar hoofd, de slang staat voor frustratie); voordat Antigone Polynices voor de tweede keer begraaft schreeuwt ze het uit; of tijdens de confrontatie met Creon houdt Creon onwrikbaar vast aan zijn mening. Poster 2: vastbeslotenheid om haar broer te begraven (ze strooit zand of stof); tegenover Ismene maakt ze haar besluit bekend en wijkt er niet van af. Poster 3: koppigheid of strijdbaarheid (een van de vechtende dieren staat voor Antigone); tijdens de confrontatie met Creon geeft ze niet toe; het koor noemt haar een ruw kind van een ruwe vader die rampen niet uit de weg gaat. Het scorepunt voor het element van de poster en het gegeven uit de Antigone zijn elk 1 punt.

Algemeen

Vraag 32 1 punt

In het derde stasimon van de Antigone wordt de Liefde toegezongen met de volgende woorden: Geen onsterfelijke god kan u, geen mens van een dag, ontkomen. Wie u koestert is bezeten. U sleept ook de geest van de goeden mee naar het kwaad, tot hun schade. Noteer je eigen mening: welk personage in de Antigone wordt door de liefde meegesleept en lijdt daardoor schade? Noteer in je antwoord ook waarop of op wie deze liefde gericht was en wat de schade inhield die geleden is.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een personage dat door de liefde meegesleept wordt en daardoor schade lijdt, waarop of op wie de liefde gericht was en wat de schade was (1p)

Voorbeelden van een goed antwoord: Haemon, want zijn liefde voor Antigone (of voor de gerechtigheid) leidt uiteindelijk tot zijn dood doordat hij tegen Creon ingaat; Antigone zelf, want haar liefde voor haar broer leidt tot haar dood doordat ze Creons wet overtreedt; Creon, want uit liefde voor de macht of voor zijn eigen principes blijft hij alleen achter als geslagen man.

Tekst 3

Tekst 3

Er bestaan verschillende versies van de voorgeschiedenis van het verhaal in de tragedie ‘Antigone’. Volgens een van deze versies heeft Oedipus zijn zoons Polynices en Eteocles vervloekt met een onderlinge strijd om het koningschap over Thebe. Om aan deze vervloeking te ontsnappen hebben de broers afgesproken het koningschap om de beurt gedurende één jaar te bekleden. In het eerste jaar is Eteocles koning, maar na dat jaar weigert hij de macht aan Polynices over te dragen. Dan besluit Polynices met een leger op te trekken tegen Thebe.

In de onderstaande tekst legt Polynices de hele situatie uit. Hij vertelt hoe Eteocles zich niet aan de afspraak heeft gehouden en hoe hijzelf van plan is daarop te reageren.

473 Ἐγὼ δὲ πατρὸς δωμάτων προυσκεψάμην
474 τοὐμόν τε καὶ τοῦδ᾿, ἐκφυγεῖν χρῄζων ἀρὰς
475 ἃς Οἰδίπους ἐφθέγξατ᾿ εἰς ἡμᾶς ποτε.
476 Ἐξῆλθον ἔξω τῆσδ᾿ ἑκὼν αὐτὸς χθονός,
477 δοὺς τῷδ᾿ ἀνάσσειν πατρίδος ἐνιαυτοῦ κύκλον,
478 ὥστ᾿ αὐτὸς ἄρχειν αὖθις ἀνὰ μέρος λαβὼν
479 καὶ μὴ δι᾿ ἔχθρας τῷδε καὶ φθόνου μολὼν
480 κακόν τι δρᾶσαι καὶ παθεῖν, ἃ γίγνεται.
481 Ὁ δ᾿ αἰνέσας ταῦθ᾿ ὁρκίους τε δοὺς θεούς,
482 ἔδρασεν οὐδὲν ὧν ὑπέσχετ᾿, ἀλλ᾿ ἔχει
483 τυραννίδ᾿ αὐτὸς καὶ δόμων ἐμὸν μέρος.
484 Καὶ νῦν ἕτοιμός εἰμι τἀμαυτοῦ λαβὼν
485 στρατὸν μὲν ἔξω τῆσδ᾿ ἀποστεῖλαι χθονός,
486 οἰκεῖν δὲ τὸν ἐμὸν οἶκον ἀνὰ μέρος λαβὼν
487 καὶ τῷδ᾿ ἀφεῖναι τὸν ἴσον αὖθις αὖ χρόνον,
488 καὶ μήτε πορθεῖν πατρίδα μήτε προσφέρειν
489 πύργοισι πηκτῶν κλιμάκων προσαμβάσεις·
490 ἃ μὴ κυρήσας τῆς δίκης πειράσομαι
491 δρᾶν.

Aantekeningen
regel 473 πατρὸς δωμάτων: in het huis van mijn vader
προυσκεψάμην: aoristus van προσκέπτομαι: zorgen voor
regel 474 τοὐμόν τε καὶ τοῦδ᾿: mijn eigen belangen en die van Eteocles (lijdend voorwerp bij προυσκεψάμην, regel 473)
regel 476 τῆσδ᾿ χθονός: Polynices bedoelt hiermee het gebied van Thebe
regel 477 δίδωμι: toestaan; τῷδ᾿: Polynices bedoelt hiermee Eteocles; ὁ κύκλος: periode
regel 478 αὖθις ἀνὰ μέρος λαβὼν: op mijn beurt
regel 479 καὶ μή + infinitivus: en ik was niet van plan om te; τῷδε: Polynices bedoelt hiermee Eteocles; ἔμολον: aoristus van βλώσκω: komen
regel 480 ἃ γίγνεται: wat nu helaas toch gebeurt
regel 481 Ὁ δ᾿: Polynices bedoelt hiermee Eteocles; ταῦθ᾿ = ταῦτα: hiermee bedoelt Polynices de afspraak om afwisselend één jaar koning te zijn; δίδωμι ὁρκίους θεούς: zweren bij de goden
regel 482 ὧν = τούτων ἃ; ὑπέσχετ᾿ = ὑπέσχετο
regel 484 ἕτοιμός εἰμι: hierbij horen de infinitivi ἀποστεῖλαι (regel 485), οἰκεῖν (regel 486), ἀφεῖναι (regel 487), πορθεῖν en προσφέρειν (regel 488); τἀμαυτοῦ: wat van mij is
regel 485 τῆσδ᾿ χθονός: Polynices bedoelt hiermee het gebied van Thebe
regel 486 ἀνὰ μέρος λαβὼν: op mijn beurt
regel 487 τῷδε: Polynices bedoelt hiermee Eteocles; ἀφίημι + dativus: overlaten aan; ἀφεῖναι: vul aan τὸν οἶκον; τὸν ἴσον: verbinden met χρόνον (regel 487); αὖ: onvertaald laten
regel 488 προσφέρω + dativus: plaatsen tegen
regel 489 πηκτός: stevig; πηκτῶν κλιμάκων προσαμβάσεις = πηκτὰς κλίμακας
regel 490 ἃ: die dingen, Polynices verwijst hiermee naar de inhoud van de regels 488-489; μὴ κυρήσας τῆς δίκης: als ik niet krijg waar ik recht op heb

Euripides, Phoenissae 473-491

Vraag 33 38 punten

Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij tekst 3. Vertaal de regels 473 t/m 491 in het Nederlands.

Bekijk het antwoord
  • Kolon 33 (regel 473-474) Ἐγὼ δὲ πατρὸς δωμάτων προυσκεψάμην τοὐμόν τε καὶ τοῦδ᾿: ik heb in het huis van mijn vader gezorgd voor, of zorgde in het huis van mijn vader voor, mijn eigen belangen en die van Eteocles (1p)
  • Kolon 34 (regel 474) ἐκφυγεῖν χρῄζων ἀρὰς: omdat of terwijl ik de behoefte had, of ernaar verlangde, te ontsnappen aan de vervloeking(en) (2p)
  • Kolon 35 (regel 475) ἃς Οἰδίπους ἐφθέγξατ᾿ εἰς ἡμᾶς ποτε: die Oedipus ooit tegen ons had of heeft gesproken of verkondigd, of die sprak of verkondigde (2p)
  • Kolon 36 (regel 476) Ἐξῆλθον ἔξω τῆσδ᾿ ἑκὼν αὐτὸς χθονός: ik ben zelf vrijwillig weggegaan uit dit land, of ging zelf vrijwillig weg uit dit gebied (2p)
  • Kolon 37 (regel 477) δοὺς τῷδ᾿: nadat ik aan hem had toegestaan (1p)
  • Kolon 38 (regel 477) ἀνάσσειν πατρίδος ἐνιαυτοῦ κύκλον: om gedurende een periode van een jaar het vaderland te besturen (2p)
  • Kolon 39 (regel 478) ὥστ᾿ αὐτὸς ἄρχειν αὖθις ἀνὰ μέρος λαβὼν: om zelf op mijn beurt te heersen, of zodat ik zelf op mijn beurt heerste (2p)
  • Kolon 40 (regel 479-480) καὶ μὴ μολὼν κακόν τι δρᾶσαι καὶ παθεῖν: en ik was niet van plan om iets verkeerds te doen en te ondergaan, nadat ik gekomen was of zou zijn (2p)
  • Kolon 41 (regel 479) δι᾿ ἔχθρας τῷδε καὶ φθόνου: door de haat jegens hem en de afgunst jegens hem (2p)
  • Kolon 42 (regel 481-482) Ὁ δ᾿ ἔδρασεν οὐδὲν: maar of en hij deed niets, hij heeft niets gedaan (1p)
  • Kolon 43 (regel 482) ὧν ὑπέσχετ᾿: van wat hij beloofd had (2p)
  • Kolon 44 (regel 481) αἰνέσας ταῦθ᾿: nadat hij daarin had toegestemd, of die dingen had goedgekeurd (1p)
  • Kolon 45 (regel 481) ὁρκίους τε δοὺς θεούς: en hij had gezworen bij de goden (1p)
  • Kolon 46 (regel 482-483) ἀλλ᾿ ἔχει τυραννίδ᾿ αὐτὸς: maar hij houdt of heeft zelf de alleenheerschappij (2p)
  • Kolon 47 (regel 483) καὶ δόμων ἐμὸν μέρος: en mijn deel van het huis of paleis (1p)
  • Kolon 48 (regel 484) Καὶ νῦν ἕτοιμός εἰμι: en nu ben ik bereid, of zelfs nu ben ik bereid (1p)
  • Kolon 49 (regel 484) τἀμαυτοῦ λαβὼν: nadat ik wat van mij is had gekregen, of indien ik het krijg (1p)
  • Kolon 50 (regel 485) στρατὸν μὲν ἔξω τῆσδ᾿ ἀποστεῖλαι χθονός: om mijn leger naar buiten uit dit land te sturen, of weg te sturen (2p)
  • Kolon 51 (regel 486) οἰκεῖν δὲ τὸν ἐμὸν οἶκον ἀνὰ μέρος λαβὼν: en me op mijn beurt te vestigen, of op mijn beurt te wonen in mijn huis (2p)
  • Kolon 52 (regel 487) καὶ τῷδ᾿ ἀφεῖναι τὸν ἴσον αὖθις αὖ χρόνον: en het huis op mijn beurt weer aan hem over te laten voor de gelijke periode (2p)
  • Kolon 53 (regel 488) καὶ μήτε πορθεῖν πατρίδα: en het vaderland niet te verwoesten (2p)
  • Kolon 54 (regel 488-489) μήτε προσφέρειν πύργοισι πηκτῶν κλιμάκων προσαμβάσεις: en ook geen stevige ladders tegen de stadsmuren te plaatsen (2p)
  • Kolon 55 (regel 490-491) ἃ μὴ κυρήσας τῆς δίκης πειράσομαι δρᾶν: die dingen zal ik proberen te doen als ik niet krijg waar ik recht op heb (2p)

Per kolon een eigen subcriterium met de punten uit het model. Een kolon met een ernstige fout krijgt 0 punten, niet te compenseren door de rest van de kolon. Een genegeerde aantekening die leidt tot een onjuiste weergave van het tekstelement: 1 of meer punten aftrek, naar zwaarte en het maximum van de kolon. Een Grieks woord dat niet is vertaald en niet essentieel is: 1 punt aftrek, tenzij het model anders vermeldt. Een zelfstandig naamwoord dat in het Grieks geen lidwoord of bezittelijk voornaamwoord heeft, maar in het model wel: 1 punt aftrek, met een maximum van 2 punten in totaal. Niet fout rekenen: δὲ als en of maar. Een zelfde fout die in meerdere kolons terugkomt (zoals αὐτὸς, τῆσδ᾿ χθονός, τῷδ᾿, Ὁ(δ᾿), ταῦθ᾿) wordt opnieuw aangerekend tot het maximum van de kolon, zoals het model per kolon vermeldt; waar het model 'hier niet meer aanrekenen' zegt, wordt het niet nogmaals aangerekend.

Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vwo Griekse taal en cultuur 2025, tijdvak 1. Figuren en de exacte opmaak staan in het originele examen.

Onderwerpen in dit examen

Onderwerp per vraag in het centraal examen Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 1. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
OnderwerpVragenAantal
Vertalen2-4, 6, 8, 11-12, 14-16, 18, 20-21, 23-29, 3321
Cultuur en geschiedenis5, 10, 13, 17, 305
Mythologie1, 31-323
Syntaxis7, 9, 223
Naamvallen191

Vergeleken met andere jaren

Vergeleken met de andere 17 examens Griekse taal en cultuur vwo sinds 2018: dit examen vroeg meer over vertalen (64% van de vragen, gemiddeld 10%) en cultuur en geschiedenis (15% van de vragen, gemiddeld 9%). Minder over tekstbegrip (0% van de vragen, gemiddeld 44%) en stijlfiguren (0% van de vragen, gemiddeld 9%).

Opgaven en correctievoorschrift

De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.

Oefenen als leerling

Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 1 hier online, het hele examen of één opgave. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift, en je docent keurt het resultaat goed. Daarna krijg je per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen met dit examen

Nakijken als docent

  1. Start gratis vanaf deze pagina

    Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Andere examens Griekse taal en cultuur vwo

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op Grieks oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoeveel vragen heeft het eindexamen Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 1?

Het centraal examen Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 1 telt 33 vragen. De meeste vragen gaan over vertalen (21), cultuur en geschiedenis (5) en mythologie (3).

Wat zijn de antwoorden van het examen Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 1?

Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.

Waar vind ik het correctievoorschrift van Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 1?

Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2025/vwo/documenten/cse-1/vw-1111-a-25-1-c).

Hoe oefen ik met het examen Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 1 en krijg ik feedback?

Maak het examen online op deze pagina, helemaal of één opgave. Je vult je naam, je e-mailadres en dat van je docent in, zonder account. Het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.