Eindexamen Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 2: vragen en antwoorden

Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Tekst 1, Tekst 2, Afbeelding 1, Tekst 3, Algemeen, Tekst 4.

Kort antwoord

Het centraal examen Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 2 telt 35 vragen. De meeste vragen gaan over vertalen (17), cultuur en geschiedenis (8) en mythologie (6). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.

Vragen en antwoorden

Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf, of maak het examen online en laat het nakijken.

Tekst 1

Tekst 1 Antigone spreekt met Ismene.

Αν. Εἰ ξυμπονήσεις καὶ ξυνεργάσῃ σκόπει. 41
Ισ. Ποῖόν τι κινδύνευμα; Ποῦ γνώμης ποτ᾿ εἶ; 42
Αν. Εἰ τὸν νεκρὸν ξὺν τῇδε κουφιεῖς χερί. 43
Ισ. Ἦ γὰρ νοεῖς θάπτειν σφ᾿, ἀπόρρητον πόλει; 44
Αν. Τὸν γοῦν ἐμόν, καὶ τὸν σόν, ἢν σὺ μὴ θέλῃς, 45
ἀδελφόν· οὐ γὰρ δὴ προδοῦσ᾿ ἁλώσομαι. 46
Ισ. Ὦ σχετλία, Κρέοντος ἀντειρηκότος; 47
Αν. Ἀλλ᾿ οὐδὲν αὐτῷ τῶν ἐμῶν μ᾿ εἴργειν μέτα. 48
Ισ. Οἴμοι· φρόνησον, ὦ κασιγνήτη, πατὴρ 49
ὡς νῷν ἀπεχθὴς δυσκλεής τ᾿ ἀπώλετο 50
πρὸς αὐτοφώρων ἀμπλακημάτων, διπλᾶς 51
ὄψεις ἀράξας αὐτὸς αὐτουργῷ χερί· 52
ἔπειτα μήτηρ καὶ γυνή, διπλοῦν ἔπος, 53
πλεκταῖσιν ἀρτάναισι λωβᾶται βίον· 54
τρίτον δ᾿ ἀδελφὼ δύο μίαν καθ᾿ ἡμέραν 55
αὐτοκτονοῦντε τὼ ταλαιπώρω μόρον 56
κοινὸν κατειργάσαντ᾿ ἐπαλλήλοιν χεροῖν. 57
Νῦν δ᾿ αὖ μόνα δὴ νὼ λελειμμένα σκόπει 58
ὅσῳ κάκιστ᾿ ὀλούμεθ᾿, εἰ νόμου βίᾳ 59
ψῆφον τυράννων ἢ κράτη παρέξιμεν. 60
Ἀλλ᾿ ἐννοεῖν χρὴ τοῦτο μὲν γυναῖχ᾿ ὅτι 61
ἔφυμεν, ὡς πρὸς ἄνδρας οὐ μαχουμένα· 62
ἔπειτα δ᾿ οὕνεκ᾿ ἀρχόμεσθ᾿ ἐκ κρεισσόνων 63
καὶ ταῦτ᾿ ἀκούειν κἄτι τῶνδ᾿ ἀλγίονα. 64
Ἐγὼ μὲν οὖν αἰτοῦσα τοὺς ὑπὸ χθονὸς 65
ξύγγνοιαν ἴσχειν, ὡς βιάζομαι τάδε, 66
τοῖς ἐν τέλει βεβῶσι πείσομαι. Τὸ γὰρ 67
περισσὰ πράσσειν οὐκ ἔχει νοῦν οὐδένα. 68
Αν. Οὔτ᾿ ἂν κελεύσαιμ᾿ οὔτ᾿ ἄν, εἰ θέλοις ἔτι 69
πράσσειν, ἐμοῦ γ᾿ ἂν ἡδέως δρῴης μέτα. 70
Ἀλλ᾿ ἴσθ᾿ ὁποία σοι δοκεῖ, κεῖνον δ᾿ ἐγὼ 71
θάψω. Καλόν μοι τοῦτο ποιούσῃ θανεῖν. 72
Φίλη μετ᾿ αὐτοῦ κείσομαι, φίλου μέτα, 73
ὅσια πανουργήσασ᾿· ἐπεὶ πλείων χρόνος 74
ὃν δεῖ μ᾿ ἀρέσκειν τοῖς κάτω τῶν ἐνθάδε. 75
Ἐκεῖ γὰρ αἰεὶ κείσομαι· σὺ δ᾿ εἰ δοκεῖ 76
τὰ τῶν θεῶν ἔντιμ᾿ ἀτιμάσασ᾿ ἔχε. 77
Ισ. Ἐγὼ μὲν οὐκ ἄτιμα ποιοῦμαι, τὸ δὲ 78
βίᾳ πολιτῶν δρᾶν ἔφυν ἀμήχανος. 79

Aantekeningen
regel 41 ξυνεργάζομαι samenwerken
regel 42 τὸ κινδύνευμα gevaarlijke onderneming
regel 44 ἀπόρρητος verboden
regel 50 νῷν (dativus) ons tweeën; ἀπεχθής gehaat
regel 51 αὐτόφωρος zelf ontdekt; τὸ ἀμπλακήμα fout
regel 52 αὐτουργός eigen
regel 54 πλεκτός gevlochten; ἡ ἀρτάνη strop
regel 56 αὐτοκτονέω elkaar doden
regel 57 ἐπάλληλος elkaar treffend
regel 58 νώ (accusativus) ons tweeën
regel 60 παρέξειμι overtreden
regel 66 ἡ ξύγγνοια vergeving
regel 74 πανουργέω als misdaad uitvoeren

Sophocles, Antigone 41-79

Vraag 1 1 punt

Regel 43 Εἰ t/m χερί
Noteer een regieaanwijzing bij deze regel.

Bekijk het antwoord
  • Antigone laat haar hand zien / steekt haar hand op. (1p)

Vraag 2 1 punt

Regel 45-46 Τὸν γοῦν t/m ἀδελφόν
Later in deze tragedie (niet in dit examen afgedrukt) vertelt Antigone dat ze wél de stadswetten wilde overtreden om haar broer te begraven, maar dat ze dat níet zou hebben gedaan voor een kind of echtgenoot.
Noteer het argument dat Antigone dan zelf noemt voor dit standpunt.

Bekijk het antwoord
  • Zij kan geen andere broer meer krijgen, omdat hun moeder en vader (de ouders) niet meer leven; zij zou daarentegen wel nog een ander kind of een andere man kunnen krijgen. (1p)

Niet fout rekenen wanneer alleen het antwoorddeel voor de puntkomma of alleen het antwoorddeel na de puntkomma is genoteerd.

Vraag 3 1 punt

Regel 46 προδοῦσ᾿
Noteer de naam van degene die volgens Antigone door haar verraden zou worden en beschrijf wat dit verraad dan concreet zou inhouden.

Bekijk het antwoord
  • Noemt Polynices als degene die verraden zou worden, en beschrijft dat zij hem (haar broer) onbegraven zou laten liggen. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn.

Vraag 4 1 punt

Regel 47 Κρέοντος ἀντειρηκότος
Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 41 Εἰ) het Griekse tekstelement dat inhoudelijk vergelijkbaar is met Κρέοντος ἀντειρηκότος.

Bekijk het antwoord
  • Citeert ἀπόρρητον (πόλει) (regel 44). (1p)

Vraag 5 1 punt

Regel 41-48 Εἰ t/m μέτα
In dit tekstgedeelte maakt Antigone concreet wat de hulp inhoudt die zij van Ismene vraagt.
Noteer het nummer van de regel waarin Antigone dit concreet maakt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt regel 43. (1p)

Vraag 6 1 punt

Regel 53 διπλοῦν ἔπος
Ismene zegt dat Oedipus Iocaste met een διπλοῦν ἔπος kan aanduiden.
Noteer in eigen woorden een vergelijkbaar διπλοῦν ἔπος waarmee Ismene Oedipus zou kunnen aanduiden.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat Oedipus zowel vader als (half)broer is. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn.

Vraag 7 2 punten

Regel 60 τυράννων
Citeer uit het tekstgedeelte ἔπειτα t/m οὐδένα (regel 63-68) de twee niet direct opeenvolgende Griekse tekstelementen die elk op zich inhoudelijk overeenkomen met τυράννων.

Bekijk het antwoord
  • Citeert κρεισσόνων (regel 63). (1p)
  • Citeert τοῖς ἐν τέλει βεβῶσι (regel 67). (1p)

Niet fout rekenen: ἐκ κρεισσόνων (regel 63) en ἐν τέλει βεβῶσι (regel 67).

Vraag 8 1 punt

Regel 58-60 Νῦν t/m παρέξιμεν
Dit tekstgedeelte wordt door J. Boonen als volgt vertaald:
Wij zijn alleen. De gruwel wacht op ons
als wij bevel en macht miskennen.
Verdedig de stelling dat de aspectswaarde van λελειμμένα (regel 58) in deze vertaling correct weergegeven is. Betrek in je antwoord de betekenis van λελειμμένα en de weergave ervan in deze vertaling.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat λελειμμένα een perfectum is dat een toestand in het heden beschrijft, betekent 'achtergelaten (zijnde)' of 'overgebleven', en dat de vertaling 'Wij zijn alleen' die toestand correct weergeeft. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn. Ook goed: λελειμμένα beschrijft de toestand die het resultaat is van 'achtergelaten worden' of 'overblijven', en die wordt in de vertaling samen met μόνα correct met '(Wij zijn) alleen' weergegeven.

Vraag 9 1 punt

Regel 63-68 ἔπειτα t/m οὐδένα
In dit tekstgedeelte onderbouwt Ismene haar handelwijze met een γνώμη.
Citeer uit dit tekstgedeelte het desbetreffende Griekse tekstelement.

Bekijk het antwoord
  • Citeert Τὸ (γὰρ) περισσὰ πράσσειν οὐκ ἔχει νοῦν οὐδένα (regel 67-68). (1p)

Vraag 10 1 punt

Regel 72 τοῦτο ποιούσῃ
Uit het vervolg (t/m regel 76 κείσομαι) kunnen enkele argumenten worden afgeleid die Antigone heeft om haar broer te begraven.
Noteer in eigen woorden twee van deze argumenten.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee van de volgende argumenten: haar broer is door haar geliefd (zij wordt daardoor door hem geliefd); zij wordt dan met haar broer verenigd; het is een heilige handeling of (familie)plicht; de doden of goden van de onderwereld moet ze langer behagen dan de levenden, want bij hen zal ze langer verblijven dan bij de levenden. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn. Niet fout rekenen: in plaats van het laatstgenoemde antwoord alleen 'Bij de doden / goden van de onderwereld zul je langer verblijven dan bij de levenden'.

Vraag 11 2 punten

Regel 61-64 Ἀλλ᾿ t/m ἀλγίονα
In het tekstgedeelte Ἀλλ᾿ t/m ἀλγίονα (regel 61-64) heeft Ismene al twee argumenten genoemd waarom Antigone juist niet om haar broer zou moeten begraven.
Noteer in eigen woorden deze twee argumenten.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het argument dat vrouwen niet tegen mannen kunnen strijden. (1p)
  • Noemt het argument dat vrouwen worden overheerst (door machtigeren) en hun moeten gehoorzamen. (1p)

Vraag 12 1 punt

Regel 74 ὅσια πανουργήσασ᾿
Met deze paradox wordt een thema van de tragedie Antigone samengevat.
Beschrijf in eigen woorden dit thema. Betrek in je antwoord de betekenis van ὅσια πανουργήσασ᾿.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat ὅσια πανουργήσασ᾿ 'heilige zaken als misdaad uitvoerend' betekent, en beschrijft dat wat Antigone haar heilige plicht vindt (haar broer begraven), door Creon als misdaad wordt gezien, omdat het volgens de wetten van de stad een misdaad is. (1p)

Vraag 13 1 punt

Regel 78-79 Ἐγὼ t/m ἀμήχανος
Dit tekstgedeelte wordt door J. Boonen als volgt vertaald:
Ik ken hun geboden wel. Maar ik kan ze
niet uitvoeren tegen Kreoon in.
Citeer het Griekse tekstelement dat in de vertaling is weergegeven met ‘Kreoon’.

Bekijk het antwoord
  • Citeert πολιτῶν (regel 79). (1p)

Tekst 2

Tekst 2 Ismene presenteert zichzelf aan Creon als medeplichtige.

Ισ. Δέδρακα τοὔργον, εἴπερ ἥδ᾿ ὁμορροθεῖ, 536
καὶ ξυμμετίσχω καὶ φέρω τῆς αἰτίας. 537
Αν. Ἀλλ᾿ οὐκ ἐάσει τοῦτό γ᾿ ἡ δίκη σ᾿, ἐπεὶ 538
οὔτ᾿ ἠθέλησας οὔτ᾿ ἐγὼ ᾿κοινωσάμην. 539
Ισ. Ἀλλ᾿ ἐν κακοῖς τοῖς σοῖσιν οὐκ αἰσχύνομαι 540
ξύμπλουν ἐμαυτὴν τοῦ πάθους ποιουμένη. 541
Αν. Ὧν τοὔργον Ἅιδης χοἰ κάτω ξυνίστορες· 542
λόγοις δ᾿ ἐγὼ φιλοῦσαν οὐ στέργω φίλην. 543
Ισ. Μήτοι, κασιγνήτη, μ᾿ ἀτιμάσῃς τὸ μὴ οὐ 544
θανεῖν τε σὺν σοὶ τὸν θανόντα θ᾿ ἁγνίσαι. 545
Αν. Μή ᾿μοὶ θάνῃς σὺ κοινά, μηδ᾿ ἃ μὴ ᾿θιγες 546
ποιοῦ σεαυτῆς. Ἀρκέσω θνῄσκουσ᾿ ἐγώ. 547
Ισ. Καὶ τίς βίου μοι σοῦ λελειμμένῃ πόθος; 548
Αν. Κρέοντ᾿ ἐρώτα· τοῦδε γὰρ σὺ κηδεμών. 549
Ισ. Τί ταῦτ᾿ ἀνιᾷς μ᾿ οὐδὲν ὠφελουμένη; 550
Αν. Ἀλγοῦσα μὲν δῆτ᾿, εἰ γελῶ γ᾿, ἐν σοὶ γελῶ. 551
Ισ. Τί δῆτ᾿ ἂν ἀλλὰ νῦν σ᾿ ἔτ᾿ ὠφελοῖμ᾿ ἐγώ; 552
Αν. Σῶσον σεαυτήν. Οὐ φθονῶ σ᾿ ὑπεκφυγεῖν. 553
Ισ. Οἴμοι τάλαινα, κἀμπλάκω τοῦ σοῦ μόρου; 554
Αν. Σὺ μὲν γὰρ εἵλου ζῆν, ἐγὼ δὲ κατθανεῖν. 555
Ισ. Ἀλλ᾿ οὐκ ἐπ᾿ ἀρρήτοις γε τοῖς ἐμοῖς λόγοις. 556
Αν. Καλῶς σὺ μὲν τοῖς, τοῖς δ᾿ ἐγὼ ᾿δόκουν φρονεῖν. 557
Ισ. Καὶ μὴν ἴση νῷν ἐστιν ἡ ᾿ξαμαρτία. 558
Αν. Θάρσει. Σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾿ ἐμὴ ψυχὴ πάλαι 559
τέθνηκεν, ὥστε τοῖς θανοῦσιν ὠφελεῖν. 560
Κρ. Τὼ παῖδέ φημι τώδε τὴν μὲν ἀρτίως 561
ἄνουν πεφάνθαι, τὴν δ᾿ ἀφ᾿ οὗ τὰ πρῶτ᾿ ἔφυ. 562
Ισ. Οὐ γάρ ποτ᾿, ὦναξ, οὐδ᾿ ὃς ἂν βλάστῃ μένει 563
νοῦς τοῖς κακῶς πράσσουσιν, ἀλλ᾿ ἐξίσταται. 564
Κρ. Σοὶ γοῦν, ὅθ᾿ εἵλου σὺν κακοῖς πράσσειν κακά. 565
Ισ. Τί γὰρ μόνῃ μοι τῆσδ᾿ ἄτερ βιώσιμον; 566
Κρ. Ἀλλ᾿ ἥδε μέντοι – μὴ λέγ᾿· οὐ γὰρ ἔστ᾿ ἔτι. 567
Ισ. Ἀλλὰ κτενεῖς νυμφεῖα τοῦ σαυτοῦ τέκνου; 568
Κρ. Ἀρώσιμοι γὰρ χἀτέρων εἰσὶν γύαι. 569
Ισ. Οὐχ ὥς γ᾿ ἐκείνῳ τῇδέ τ᾿ ἦν ἡρμοσμένα. 570
Κρ. Κακὰς ἐγὼ γυναῖκας υἱέσι στυγῶ. 571
Ισ. Ὦ φίλταθ᾿ Αἷμον, ὥς σ᾿ ἀτιμάζει πατήρ. 572
Κρ. Ἄγαν γε λυπεῖς καὶ σὺ καὶ τὸ σὸν λέχος. 573
Ισ. Ἦ γὰρ στερήσεις τῆσδε τὸν σαυτοῦ γόνον; 574
Κρ. Ἅιδης ὁ παύσων τούσδε τοὺς γάμους ἐμοί. 575
Ισ. Δεδογμέν᾿, ὡς ἔοικε, τήνδε κατθανεῖν. 576
Κρ. Καὶ σοί γε κἀμοί. Μὴ τριβὰς ἔτ᾿, ἀλλά νιν 577
κομίζετ᾿ εἴσω, δμῶες· ἐκ δὲ τοῦδε χρὴ 578
γυναῖκας εἶναι τάσδε μηδ᾿ ἀνειμένας. 579
Φεύγουσι γάρ τοι χοἰ θρασεῖς, ὅταν πέλας 580
ἤδη τὸν Ἅιδην εἰσορῶσι τοῦ βίου. 581

Aantekeningen
regel 536 ὁμορροθέω instemmen
regel 537 ξυμμετίσχω ook deelhebben aan
regel 541 ὁ ξύμπλους metgezel
regel 542 ὁ ξυνίστωρ getuige
regel 544 μήτοι zeker niet
regel 549 ὁ κηδεμών beschermer
regel 554 ἀμπλακίσκω, aoristus ἤμπλακον missen
regel 558 νῷν (dativus) ons tweeën; ἡ ἐξαμαρτία fout
regel 562 ἄνους dwaas
regel 563 βλαστάνω, aoristus ἔβλαστον ontstaan
regel 566 βιώσιμος het leven waard
regel 568 τὰ νυμφεῖα bruid
regel 569 ἀρώσιμος te beploegen

Sophocles, Antigone 536-581

Vraag 14 1 punt

Regel 538-539 Ἀλλ᾿ t/m ᾿κοινωσάμην
Uit het voorafgaande (vanaf regel 536 Δέδρακα) is op te maken dat Ismene er al rekening mee hield dat Antigone zo zou reageren.
Leg dit uit. Ga in je antwoord in op zowel het voorafgaande als Antigone’s reactie.

Bekijk het antwoord
  • Ismene stelt als voorwaarde dat Antigone er (tenminste) mee instemt, en Antigone reageert (inderdaad) negatief. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn.

Vraag 15 1 punt

Regel 538-539 Ἀλλ᾿ t/m ᾿κοινωσάμην
Noteer in eigen woorden wat Antigone concreet bedoelt met τοῦτό (regel 538). Baseer je antwoord op het voorafgaande (vanaf regel 536 Δέδρακα).

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat ze bedoelt dat de daad (mede) door Ismene is uitgevoerd, oftewel medeplichtigheid: te beweren deel te hebben aan de (mis)daad of schuld. (1p)

Vraag 16 1 punt

Regel 538-539 ἐπεὶ t/m ᾿κοινωσάμην en tekst 1
Met deze twee opmerkingen wordt het publiek herinnerd aan iets wat Antigone in tekst 1 heeft gezegd.
Noteer uit tekst 1 de desbetreffende twee opeenvolgende regelnummers.

Bekijk het antwoord
  • Noemt regel 69 en regel 70 van tekst 1. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn.

Vraag 17 2 punten

Regel 542-543 Ὧν t/m φίλην
Om duidelijk te maken wat ze bedoelt, gebruikt Antigone in dit tekstgedeelte twee tegengestelde begrippen.
Leg uit wat Antigone hier aan de hand van deze twee begrippen duidelijk wil maken en citeer in je antwoord de twee desbetreffende Griekse woorden.

Bekijk het antwoord
  • Citeert τοὔργον (regel 542) en λόγοις (regel 543). (1p)
  • Legt uit dat iemand alleen een vriend(in) is als diegene je met (zowel woorden als) daden steunt en niet alleen met woorden; als je iets niet gedaan hebt, mag je niet beweren dat je het wel gedaan hebt. (1p)

Bij het eerste deel van het antwoord het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het deelantwoord juist zijn.

Vraag 18 1 punt

Regel 557 Καλῶς t/m φρονεῖν
Dit tekstgedeelte wordt door G. Koolschijn als volgt vertaald:
De een vond jóú verstandig, de ander mij.
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks niet geheel overgenomen.
Leg dit uit met betrekking tot ἐγὼ.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat ἐγὼ in het Grieks het onderwerp is en dat in de vertaling 'mij' het lijdend voorwerp is. (1p)

Niet fout rekenen wanneer geantwoord is: 'ἐγὼ is nominativus; het is vertaald als (of het) accusativus (is).'

Vraag 19 1 punt

Regel 557 Καλῶς t/m φρονεῖν
Dit tekstgedeelte wordt door G. Koolschijn als volgt vertaald:
De een vond jóú verstandig, de ander mij.
Noteer de naam van het stilistisch middel dat wel voorkomt in regel 557, maar niet in de vertaling is overgenomen. Laat alliteratie buiten beschouwing.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het chiasme. (1p)

Vraag 20 1 punt

Regel 558 Καὶ t/m ᾿ξαμαρτία
Volgens Aristoteles wordt het verloop van de handeling in een tragedie vaak veroorzaakt door een ἁμαρτία van een of meer van de personages.
Beschrijf in eigen woorden wat volgens jou de ἁμαρτία is die Creon in deze tragedie begaat. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Bekijk het antwoord
  • Beschrijft een ἁμαρτία van Creon, bijvoorbeeld: hij verbood iemands begrafenis; hij stelde menselijke wetten boven goddelijke; hij luisterde niet naar goede adviezen; hij maakte misbruik van zijn macht. (1p)

De voorbeelden zijn voorbeelden van een goed antwoord. Elke andere juiste ἁμαρτία van Creon telt ook.

Vraag 21 1 punt

Regel 561-562 Τὼ t/m ἔφυ
Citeer uit het tekstgedeelte Τὼ t/m ἐξίσταται (regel 561-564) het Griekse tekstelement dat een tegenstelling vormt met ἀρτίως (regel 561).

Bekijk het antwoord
  • Citeert ἀφ᾿ οὗ τὰ πρῶτ᾿ ἔφυ (regel 562). (1p)

Geen scorepunt toekennen wanneer geantwoord is 'τὰ πρῶτ᾿ (regel 562)'.

Vraag 22 1 punt

Regel 561-562 Τὼ t/m ἔφυ
Noteer de naam van degene die wordt aangeduid met τὴν δ᾿ (regel 562).

Bekijk het antwoord
  • Antigone. (1p)

Vraag 23 1 punt

Regel 566 Τί t/m βιώσιμον
Noteer uit het tekstgedeelte Μήτοι t/m λόγοις (regel 544-556) het nummer van de regel waarin Ismene een zin uitspreekt die inhoudelijk vergelijkbaar is met Τί t/m βιώσιμον (regel 566).

Bekijk het antwoord
  • Noemt regel 548. (1p)

Vraag 24 1 punt

Regel 572 Ὦ t/m πατήρ
Wetenschappers verschillen van mening over de vraag of regel 572 inderdaad uitgesproken wordt door Ismene of misschien door Antigone. Uit regel 573 (Ἄγαν t/m λέχος) kan een argument opgemaakt worden voor de stelling dat regel 572 uitgesproken wordt door Antigone.
Noteer het argument voor deze stelling. Betrek in je antwoord een gegeven uit regel 573 (Ἄγαν t/m λέχος).

Bekijk het antwoord
  • Creon gebruikt in regel 573 het woord jouw (σὸν) bij echtgenoot (λέχος) en spreekt daarmee degene aan die regel 572 uitsprak; hij kan dus alleen Antigone bedoelen, omdat die verloofd was met Haemon. (1p)

Vraag 25 2 punten

Regel 577-579 Καὶ t/m ἀνειμένας
Noteer welke personages op dit moment in de orchestra en op het toneel voor het publiek te zien zijn.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de personages die nu zichtbaar zijn: Creon, Antigone, Ismene, de dienaressen en de (Thebaanse) oude mannen / oudsten (van Thebe). (2p)

Vijf juiste antwoorden: 2 punten. Vier juiste antwoorden: 1 punt. Minder dan vier juiste antwoorden: 0 punten. Niet fout rekenen: 'koor (en koorleider)' in plaats van '(Thebaanse) oude mannen / oudsten (van Thebe)'.

Vraag 26 1 punt

Regel 577-579 Καὶ t/m ἀνειμένας
Noteer de Griekse benaming voor het onderdeel van het theater waarnaar wordt verwezen met εἴσω (regel 578).

Bekijk het antwoord
  • Noemt σκηνή (skènè, skene): de skene. (1p)

Niet fout rekenen wanneer geantwoord is 'scène'.

Vraag 27 1 punt

Regel 568-581 Ἀλλὰ t/m βίου
In een navertelling van dit tekstgedeelte schrijft Simone Kramer:
‘Kunt u het werkelijk over uw hart verkrijgen om de verloofde van uw zoon om te brengen?’ Kreon haalde zijn schouders op. ‘Haimon vindt wel weer iemand anders. Vrouwen genoeg!’ En hij gaf zijn dienaren opdracht de meisjes meteen naar binnen te brengen om in het paleis hun terechtstelling af te wachten.
Een deel van de inhoud van het tekstgedeelte Ἀλλὰ t/m βίου (regel 568-581) is in deze navertelling weggelaten.
Citeer het eerste en het laatste Griekse woord van het weggelaten deel.

Bekijk het antwoord
  • Citeert Οὐχ (regel 570) als eerste woord en κἀμοί (regel 577) als laatste woord van het weggelaten deel. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn.

Vraag 28 1 punt

Regel 568-581 Ἀλλὰ t/m βίου
In een navertelling van dit tekstgedeelte schrijft Simone Kramer:
‘Kunt u het werkelijk over uw hart verkrijgen om de verloofde van uw zoon om te brengen?’ Kreon haalde zijn schouders op. ‘Haimon vindt wel weer iemand anders. Vrouwen genoeg!’ En hij gaf zijn dienaren opdracht de meisjes meteen naar binnen te brengen om in het paleis hun terechtstelling af te wachten.
Citeer uit de navertelling het Nederlandse tekstelement dat de weergave is van het tekstgedeelte Ἀρώσιμοι t/m γύαι (regel 569).

Bekijk het antwoord
  • Citeert 'Haimon vindt wel weer iemand anders.' (1p)

Niet fout rekenen wanneer alleen 'Vrouwen genoeg!' is geantwoord.

Vraag 29 1 punt

Creon is behalve heerser van Thebe ook vader.
Noteer de nummers van de eerste en de laatste regel van het tekstgedeelte in tekst 2 waarin Creon voornamelijk als vader wordt benaderd en optreedt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt regel 568 als eerste en regel 575 als laatste regel. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn. Niet fout rekenen wanneer in plaats van regel 575 is genoteerd regel 574.

Afbeelding 1

Afbeelding 1

Afbeelding 1
Afbeelding 1 Foto van een uitvoering van de Antigone door studenten in 2021.

Foto van een uitvoering van de Antigone door studenten in 2021. Links zit een man in een donker gewaad naast een vrouw en een meisje in lichte gewaden; achter hen staan twee vrouwen. Rechts op de voorgrond staat een figuur in een wit gewaad, met een brede doek over de ogen en een lange staf, en met een arm uitgestrekt.

Vraag 30 1 punt

Afbeelding 1
De Antigone-uitvoering van afbeelding 1 vond plaats tijdens de corona-pandemie. In een interview vertelt de regisseur over een probleem voor de acterende studenten dat veroorzaakt werd door de corona-pandemie:
Speciale mondkapjes werden ontworpen als onderdeel van de kostuums en de studenten moesten leren om te acteren en bewegen terwijl ze deze mondkapjes droegen.
Acteurs die in de oudheid een tragedie opvoerden, werden voor een vergelijkbaar probleem gesteld als deze studenten.
Noteer waardoor dit probleem bij de acteurs in de oudheid veroorzaakt werd.
Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat de acteurs in de oudheid maskers droegen. (1p)

Vraag 31 1 punt

Het personage dat op afbeelding 1 rechts op de voorgrond staat, heeft een uitgebreidere vorm van gezichtsbedekking dan de anderen.
Noteer de naam van dit personage. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt Tiresias. (1p)

Tekst 3

Tekst 3 Einde van een woordenwisseling tussen Creon en Antigone.

Cr. Pas op dat jij met je klachten je huwelijk niet in gevaar brengt. 1672
An. Dacht u dat ik, zolang ik leef, ooit trouw met uw zoon? 1673
Cr. Je zult wel moeten: waarheen zul je voor je huwelijk vluchten? 1674
An. Die nacht zal mij tot een van Danaos’ dochters maken. 1675
Cr. Zie je met wat voor vermetel plan zij dreigt? 1676
An. Het ijzer zij mijn getuige, het zwaard dat mijn eed voltrekt. 1677
Cr. Waarom hunker je om van dit huwelijk af te komen? 1678
An. Ik zal vluchten met mijn allerongelukkigste vader hier. 1679
Cr. Je toont karakter, maar er zit iets van waanzin in. 1680
An. En samen met hem sterven – dat u de rest ook weet. 1681
Cr. Niet zul jij mijn zoon vermoorden. Verlaat het land. 1682

Euripides, Phoenissae 1672-1682

Vraag 32 1 punt

Tekst 3 is een gedeelte uit de tragedie Phoenissae van Euripides. In tekst 3 is dezelfde confrontatie tussen Antigone en Creon aan de orde als in de tragedie Antigone van Sophocles. Tussen Euripides’ versie van het verhaal en de versie van Sophocles bestaan echter belangrijke verschillen.
Beschrijf in eigen woorden een verschil dat is op te maken uit het tekstgedeelte Dacht t/m zoon (tekst 3, regel 1673). Ga in je antwoord in op de versie van Euripides en op die van Sophocles. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Bekijk het antwoord
  • Bij Euripides wil Antigone niet met Haemon, de zoon van Creon, trouwen; bij Sophocles is er geen sprake van dat zij dat niet wil, bij Sophocles wil zij dit juist wel. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn.

Vraag 33 1 punt

Tekst 3 is een gedeelte uit de tragedie Phoenissae van Euripides. In tekst 3 is dezelfde confrontatie tussen Antigone en Creon aan de orde als in de tragedie Antigone van Sophocles. Tussen Euripides’ versie van het verhaal en de versie van Sophocles bestaan echter belangrijke verschillen.
Beschrijf in eigen woorden een verschil dat is op te maken uit het tekstgedeelte Ik t/m hier (tekst 3, regel 1679). Ga in je antwoord in op de versie van Euripides en op die van Sophocles. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Bekijk het antwoord
  • Bij Euripides leeft Oedipus, de vader van Antigone, nog en bij Sophocles is hij al gestorven; of bij Euripides gaat Antigone in ballingschap en blijft zij in leven, bij Sophocles sterft zij. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn.

Algemeen

Vraag 34 1 punt

Algemeen
De Antigone van Sophocles behoort in Griekenland ook nu nog tot de populairste klassieke tragedies. Het lezen en opvoeren van de Antigone is echter in de recente geschiedenis tweemaal verboden geweest, namelijk tijdens de periodes van dictatuur (1936-1941 en 1967-1974).
Noteer de verklaring voor zo’n verbod door een dictatuur. Betrek in je antwoord een van de thema’s van de Antigone.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat een verbod moet voorkomen dat het opvoeren van de tragedie het volk ertoe aanzet zich tegen de (besluiten van de) leider(s) te verzetten, of dat mensen wetten van persoonlijke of universele aard boven de wetten van de staat zouden stellen en in opstand zouden komen. (1p)

Tekst 4

Tekst 4 Prinses Electra is tegen haar zin uitgehuwelijkt aan een gewone boer.

Prinses Electra is tegen haar zin uitgehuwelijkt aan een gewone boer. Die respecteert haar positie en behandelt haar niet slecht. Uit dankbaarheid doet Electra het huishouden. De onderstaande tekst begint op het moment dat de boer haar met een kruik uit het huis ziet komen om drinkwater te halen bij een bron. Hij zegt dan, dat Electra dit werk niet hoeft te doen. Daarna legt Electra uit waarom ze het juist wel wil doen.
boer Τί γὰρ τάδ᾿, ὦ δύστην᾿, ἐμὴν μοχθεῖς χάριν 64
πόνους ἔχουσα, πρόσθεν εὖ τεθραμμένη, 65
καὶ ταῦτ᾿ ἐμοῦ λέγοντος οὐκ ἀφίστασαι; 66
Electra Ἐγώ σ᾿ ἴσον θεοῖσιν ἡγοῦμαι φίλον· 67
ἐν τοῖς ἐμοῖς γὰρ οὐκ ἐνύβρισας κακοῖς. 68
Μεγάλη δὲ θνητοῖς μοῖρα συμφορᾶς κακῆς 69
ἰατρὸν εὑρεῖν, ὡς ἐγὼ σὲ λαμβάνω. 70
Δεῖ δή με κἀκέλευστον, εἰς ὅσον σθένω, 71
μόχθου ᾿πικουφίζουσαν, ὡς ῥᾷον φέρῃς, 72
συνεκκομίζειν σοι πόνους. Ἅλις δ᾿ ἔχεις 73
τἄξωθεν ἔργα· τἀν δόμοις δ᾿ ἡμᾶς χρεὼν 74
ἐξευτρεπίζειν. Εἰσιόντι δ᾿ ἐργάτῃ 75
θύραθεν ἡδὺ τἄνδον εὑρίσκειν καλῶς. 76
boer Εἴ τοι δοκεῖ σοι, στεῖχε· καὶ γὰρ οὐ πρόσω 77
πηγαὶ μελάθρων τῶνδ᾿. Ἐγὼ δ᾿ ἅμ᾿ ἡμέρᾳ 78
βοῦς εἰς ἀρούρας ἐσβαλὼν σπερῶ γύας. 79
Ἀργὸς γὰρ οὐδεὶς θεοὺς ἔχων ἀνὰ στόμα 80
βίον δύναιτ᾿ ἂν ξυλλέγειν ἄνευ πόνου. 81

Aantekeningen
regel 64 γὰρ Onvertaald laten. τάδ᾿ lijdend voorwerp bij μοχθεῖς (regel 64): met τάδ᾿ bedoelt de boer het water halen. ἐμὴν χάριν voor mij.
regel 65 εὖ in luxe; τέθραμμαι perfectum van τρέφομαι: opgroeien
regel 66 ταῦτ᾿ ἐμοῦ λέγοντος = ἐμοῦ ταῦτα λέγοντος; ἀφίσταμαι: ermee stoppen
regel 67 ἴσος φίλος + dativus: even geliefd als
regel 68 ἐνύβρισας: vul aan met με; ἐνυβρίζω + accusativus: slecht behandelen
regel 69 Μεγάλη μοῖρα: vul aan met ἐστι; ἡ μοῖρα: geluk
regel 70 ὁ ἰατρός + genitivus: verzachter van; ὡς: zoals
regel 71 Δεῖ: de hierbij behorende a.c.i. wordt gevormd door με (regel 71) en συνεκκομίζειν (regel 73). κἀκέλευστον = καὶ ἀκέλευστον; ἀκέλευστον: ongevraagd; εἰς ὅσον: zoveel als
regel 72 ἐπικουφίζω + genitivus: verzachten
regel 73 συνεκκομίζω + dativus: helpen te verdragen; ἅλις ἔχω + accusativus: genoeg hebben aan
regel 74 τἄξωθεν = τὰ ἔξωθεν; τἀν δόμοις = τὰ ἐν δόμοις, vul aan: ἔργα; χρεὼν: vul aan met ἐστι
regel 75 ἐξευτρεπίζω: in orde brengen; ὁ ἐργάτης: werkman
regel 76 θύραθεν: van buiten, verbinden met Εἰσιόντι (regel 75); ἡδὺ: vul aan met ἐστι; τἄνδον = τὰ ἔνδον; καλῶς: netjes
regel 77 Εἴ τοι δοκεῖ σοι: als je er zo over denkt; καὶ γὰρ: trouwens; πρόσω: vul aan met εἰσι; πρόσω = πόρρω
regel 79 ἐσβάλλω: brengen
regel 80 ὁ ἀργός: luilak; ἔχω ἀνὰ στόμα + accusativus: voortdurend bidden tot
regel 81 ξυλλέγω: verdienen

Euripides, Electra 64-81

Vraag 35 38 punten

Prinses Electra is tegen haar zin uitgehuwelijkt aan een gewone boer. Die respecteert haar positie en behandelt haar niet slecht. Uit dankbaarheid doet Electra het huishouden. De onderstaande tekst begint op het moment dat de boer haar met een kruik uit het huis ziet komen om drinkwater te halen bij een bron. Hij zegt dan, dat Electra dit werk niet hoeft te doen. Daarna legt Electra uit waarom ze het juist wel wil doen.
Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij tekst 4. Vertaal de regels 64 t/m 81 in het Nederlands.

Bekijk het antwoord
  • Kolon 35 (regel 64) Τί γὰρ τάδ᾿, ἐμὴν μοχθεῖς χάριν: waarom onderga jij deze dingen / dit voor mij. Niet fout rekenen: Τί als 'wat' en μοχθεῖς als 'span jij je in voor'. Voor τάδ᾿ als 'het water halen' 1 punt. (2p)
  • Kolon 36 (regel 64) ὦ δύστην᾿: (o) ongelukkige. (1p)
  • Kolon 37 (regel 65) πόνους ἔχουσα: terwijl je inspanning(en) hebt / met moeite. Alleen πόνους als 'de/je inspanningen/moeite': 0 punten. (1p)
  • Kolon 38 (regel 65) πρόσθεν εὖ τεθραμμένη: hoewel/terwijl je vroeger in luxe opgegroeid bent. Niet fout rekenen: εὖ als 'goed' en τεθραμμένη als 'nadat/omdat je opgegroeid bent'. (1p)
  • Kolon 39 (regel 66) καὶ οὐκ ἀφίστασαι: en (waarom) stop je er niet mee. Niet fout rekenen: en (waarom) stop je niet. 'En je stopt niet' levert 0 punten op. (1p)
  • Kolon 40 (regel 66) ταῦτ᾿ ἐμοῦ λέγοντος: nu/terwijl/hoewel/wanneer ik dat / die dingen zeg. Niet fout rekenen: 'omdat ik zeg'. (2p)
  • Kolon 41 (regel 67) Ἐγώ σ᾿ ἴσον θεοῖσιν ἡγοῦμαι φίλον: ik beschouw jou als even geliefd als (de) goden. Elke andere betekenis van ἡγέομαι dan 'beschouwen als' of een synoniem: 0 punten. (2p)
  • Kolon 42 (regel 68) ἐν τοῖς ἐμοῖς γὰρ οὐκ ἐνύβρισας κακοῖς: want in/bij mijn ellende/rampen heb je mij niet slecht behandeld / behandelde je mij niet slecht. ἐνύβρισας als 'je behandelt mij slecht': 1 punt. ἐνύβρισας opgevat als participium: 0 punten. (2p)
  • Kolon 43 (regel 69) Μεγάλη δὲ θνητοῖς μοῖρα: (en/maar) het is een groot geluk / groot is het geluk voor stervelingen. Niet fout rekenen: θνητοῖς als '(voor) de stervelingen'. (1p)
  • Kolon 44 (regel 69-70) συμφορᾶς κακῆς ἰατρὸν εὑρεῖν: (om) een verzachter te vinden van een/hun/de slechte omstandigheid / van hun/de (slechte) tegenspoed. συμφορά als 'geluk': 1 punt. ἰατρὸν εὑρεῖν als 'dat ze een verzachter vinden': 1 punt. Zijn kolon 43 en 44 samen vertaald als 'de stervelingen hebben het grote geluk om een verzachter te vinden', dan maar 1 punt in mindering in kolon 44. (2p)
  • Kolon 45 (regel 70) ὡς ἐγὼ σὲ λαμβάνω: zoals ik jou vind/krijg. Niet fout rekenen: λαμβάνω als 'ik neem (aan)'. (1p)
  • Kolon 46 (regel 71 en 73) Δεῖ δή με κἀκέλευστον … συνεκκομίζειν σοι πόνους: ik moet jou (dan ook / dan/dus) ook ongevraagd helpen / het is (dan ook / dan/dus) nodig dat ik jou ook ongevraagd help je inspanning(en)/moeite/last(en) te verdragen. Niet fout rekenen: δή als 'natuurlijk/inderdaad'. Is πόνος met dezelfde onjuiste betekenis vertaald als bij kolon 37, dan hier niet opnieuw aanrekenen. (2p)
  • Kolon 47 (regel 71) εἰς ὅσον σθένω: zoveel als ik kan / als waartoe ik in staat ben. Niet fout rekenen: zoveel als ik in staat ben / krachtig ben. Dit kolon mag bij συνεκκομίζειν of bij ᾿πικουφίζουσαν horen. (1p)
  • Kolon 48 (regel 72) μόχθου ᾿πικουφίζουσαν: door je/de moeite/ellende te verzachten / terwijl ik je/de moeite/ellende verzacht. Niet fout rekenen: μόχθου als 'moeite/ellende' zonder 'je/de'. (1p)
  • Kolon 49 (regel 72) ὡς ῥᾷον φέρῃς: opdat je het/die gemakkelijker (ver)draagt. ῥᾷον als 'gemakkelijk': 1 punt. φέρῃς als '(ver)dragen' of een synoniem: 1 punt, ook zonder aangevuld lijdend voorwerp. Elke andere betekenis van φέρω: 0 punten. Niet fout rekenen: ὡς als 'zodat'. (2p)
  • Kolon 50 (regel 73-74) Ἅλις δ᾿ ἔχεις τἄξωθεν ἔργα: je hebt (immers) genoeg / en je hebt genoeg aan het/je buitenwerk / de/je taken buiten(shuis). Niet fout rekenen: δ᾿ als 'maar' en ἔργα als 'landerijen'. (1p)
  • Kolon 51 (regel 74-75) τἀν δόμοις δ᾿ ἡμᾶς χρεὼν ἐξευτρεπίζειν: (en/maar) dat werk / de taken in (het) huis / het huishouden moet ik / moeten wij in orde brengen; het is nodig dat ik/wij de taken in het huis in orde breng(en). δόμοις als 'huizen/vertrek(ken)': 1 punt. Niet fout rekenen: τἀν δόμοις als 'het huiswerk / de dingen in huis'. Is δόμοις als 'huizen' vertaald en ἡμᾶς χρεὼν als 'moeten wij', dan niet aanrekenen. (2p)
  • Kolon 52 (regel 75-76) δ᾿ ἐργάτῃ ἡδὺ τἄνδον εὑρίσκειν καλῶς: het is (immers) / en het is voor een werkman aangenaam/fijn (om) de dingen thuis / de binnenboel netjes aan te treffen. εὑρίσκειν als 'ontdekken/krijgen': 1 punt. Niet fout rekenen: ἐργάτῃ als 'voor de werkman', δ᾿ als 'maar', τἄνδον als 'het werk / de taken thuis', καλῶς als 'in orde / mooi / goed / schoon'. (2p)
  • Kolon 53 (regel 75-76) Εἰσιόντι θύραθεν: wanneer/terwijl hij van buiten binnenkomt / naar binnen gaat. De woorden Εἴ τοι δοκεῖ σοι zijn voorvertaald met 'Als je er zo over denkt'. (1p)
  • Kolon 54 (regel 77) στεῖχε: ga (dan maar). Niet fout rekenen: 'kom (dan maar)'. (1p)
  • Kolon 55 (regel 77-78) καὶ γὰρ οὐ πρόσω πηγαὶ μελάθρων τῶνδ᾿: de bron(nen) is/zijn trouwens niet ver van dit huis (hier) / niet ver van dit huis (hier) is/zijn (er) trouwens een bron / bronnen. (De) bron(nen) van dit huis zijn trouwens niet ver: 1 punt. μελάθρων vertaald met meervoud: 1 punt. ἡ πηγή als 'oorzaak': 0 punten. τὸ μέλαθρον als 'zoldering/balk': 0 punten. Niet fout rekenen: τὸ μέλαθρον als 'dak'. (2p)
  • Kolon 56 (regel 78-79) Ἐγὼ δ᾿ … σπερῶ γύας: (maar/en) ik zal/ga de/mijn akker(s) / het/mijn (bouw)land bezaaien. Niet fout rekenen: (op) de akkers uitzaaien. σπερῶ vertaald met onvoltooid tegenwoordige tijd: 1 punt. σπείρω als 'verspreiden/verwekken': 0 punten. γύας als 'ledematen': 0 punten. Kolon 56 en 57 mogen samen vertaald zijn als: (maar/en) ik zal/ga bij het aanbreken van de dag de ossen/runderen naar de (koren)velden brengen en de akkers bezaaien. (2p)
  • Kolon 57 (regel 78-79) ἅμ᾿ ἡμέρᾳ βοῦς εἰς ἀρούρας ἐσβαλὼν: nadat ik bij/met het aanbreken van de dag de ossen/runderen naar de (koren)velden/akkers/het bouwland gebracht heb. ἅμ᾿ ἡμέρᾳ mag ook bij kolon 56 vertaald zijn. Niet fout rekenen: ἅμ᾿ ἡμέρᾳ als 'tegelijk met de dag'. βοῦς vertaald met enkelvoud: 1 punt. ἐσβαλὼν als 'terwijl ik breng': 1 punt. (2p)
  • Kolon 58 (regel 80-81) Ἀργὸς γὰρ οὐδεὶς … βίον δύναιτ᾿ ἂν ξυλλέγειν ἄνευ πόνου: want niemand kan als luilak / want geen luilak kan het levensonderhoud verdienen zonder inspanning/moeite. Niet fout rekenen: δύναιτ᾿ ἂν als 'zou kunnen / kan in staat zijn'. βίος als '(een) vermogen/leven': 1 punt. βίος als 'levensduur/wijze/boog': 0 punten. Is πόνος met dezelfde onjuiste betekenis vertaald als bij kolon 37 en/of 46, dan hier niet opnieuw aanrekenen. (2p)
  • Kolon 59 (regel 80) θεοὺς ἔχων ἀνὰ στόμα: ook al bidt hij voortdurend / terwijl hij voortdurend bidt tot (de) goden. (1p)

Opmerking vooraf: wanneer in het Grieks bij een zelfstandig naamwoord geen lidwoord of bezittelijk voornaamwoord staat, en dit zelfstandig naamwoord in het beoordelingsmodel met een bepaald lidwoord of bezittelijk voornaamwoord is weergegeven, maar dat ontbreekt in het werk van de kandidaat, dan 1 punt in mindering (tenzij anders aangegeven), met een maximum van 2 punten in totaal. Vakspecifieke regels: een kolon met een ernstige fout krijgt 0 punten, en die score wordt niet gecompenseerd door de juiste weergave van de rest van het kolon. Is een aantekening genegeerd en leidt dat tot een onjuiste weergave van het tekstelement, dan 1 of meer punten in mindering, afhankelijk van de zwaarte van de fout en het maximum van het kolon. Is een Grieks woord niet vertaald en is dat woord niet van essentieel belang voor de betekenis van het kolon, dan 1 punt in mindering, tenzij anders vermeld. Per kolon gelden de punten van dat kolon; de subcriteria tellen samen op tot 38.

Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vwo Griekse taal en cultuur 2025, tijdvak 2. Figuren en de exacte opmaak staan in het originele examen.

Onderwerpen in dit examen

Onderwerp per vraag in het centraal examen Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 2. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
OnderwerpVragenAantal
Vertalen4-7, 9, 13-17, 21-23, 27-29, 3517
Cultuur en geschiedenis1, 11-12, 20, 25-26, 30, 348
Mythologie2-3, 10, 31-336
Syntaxis19, 242
Werkwoordsvormen81
Naamvallen181

Vergeleken met andere jaren

Vergeleken met de andere 17 examens Griekse taal en cultuur vwo sinds 2018: dit examen vroeg meer over vertalen (49% van de vragen, gemiddeld 11%) en cultuur en geschiedenis (23% van de vragen, gemiddeld 9%). Minder over tekstbegrip (0% van de vragen, gemiddeld 44%) en stijlfiguren (0% van de vragen, gemiddeld 9%).

Opgaven en correctievoorschrift

De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.

Oefenen als leerling

Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 2 hier online, het hele examen of één opgave. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift, en je docent keurt het resultaat goed. Daarna krijg je per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen met dit examen

Nakijken als docent

  1. Start gratis vanaf deze pagina

    Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Andere examens Griekse taal en cultuur vwo

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op Grieks oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoeveel vragen heeft het eindexamen Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 2?

Het centraal examen Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 2 telt 35 vragen. De meeste vragen gaan over vertalen (17), cultuur en geschiedenis (8) en mythologie (6).

Wat zijn de antwoorden van het examen Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 2?

Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.

Waar vind ik het correctievoorschrift van Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 2?

Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2025/vwo/documenten/cse-2/vw-1111-a-25-2-c).

Hoe oefen ik met het examen Griekse taal en cultuur vwo 2025, tijdvak 2 en krijg ik feedback?

Maak het examen online op deze pagina, helemaal of één opgave. Je vult je naam, je e-mailadres en dat van je docent in, zonder account. Het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.