Eindexamen Griekse taal en cultuur vwo 2024, tijdvak 2: vragen en antwoorden

Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Tekst 1, Tekst 2, Tekst 3.

Kort antwoord

Het centraal examen Griekse taal en cultuur vwo 2024, tijdvak 2 telt 24 vragen. De meeste vragen gaan over tekstbegrip (12), stijlfiguren (4) en mythologie (2). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.

Vragen en antwoorden

Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen Griekse taal en cultuur vwo 2024, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf, of maak het examen online en laat het nakijken.

Tekst 1

Tekst 1

Socrates vertelt over mensen die in de onderwereld bestraft worden.

[1] Προσήκει δὲ παντὶ τῷ ἐν τιμωρίᾳ ὄντι, ὑπ᾿ ἄλλου ὀρθῶς τιμωρουμένῳ, ἢ [2] βελτίονι γίγνεσθαι καὶ ὀνίνασθαι ἢ παραδείγματι τοῖς ἄλλοις γίγνεσθαι, ἵνα [3] ἄλλοι ὁρῶντες πάσχοντα ἃ ἂν πάσχῃ φοβούμενοι βελτίους γίγνωνται. Εἰσὶν [4] δὲ οἱ μὲν ὠφελούμενοί τε καὶ δίκην διδόντες ὑπὸ θεῶν τε καὶ ἀνθρώπων [5] οὗτοι οἳ ἂν ἰάσιμα ἁμαρτήματα ἁμάρτωσιν· ὅμως δὲ δι᾿ ἀλγηδόνων καὶ [6] ὀδυνῶν γίγνεται αὐτοῖς ἡ ὠφελία καὶ ἐνθάδε καὶ ἐν Ἅιδου· οὐ γὰρ οἷόν τε [7] ἄλλως ἀδικίας ἀπαλλάττεσθαι. Οἳ δ᾿ ἂν τὰ ἔσχατα ἀδικήσωσι καὶ διὰ τὰ [8] τοιαῦτα ἀδικήματα ἀνίατοι γένωνται, ἐκ τούτων τὰ παραδείγματα γίγνεται, [9] καὶ οὗτοι αὐτοὶ μὲν οὐκέτι ὀνίνανται οὐδέν, ἅτε ἀνίατοι ὄντες, ἄλλοι δὲ [10] ὀνίνανται οἱ τούτους ὁρῶντες διὰ τὰς ἁμαρτίας τὰ μέγιστα καὶ [11] ὀδυνηρότατα καὶ φοβερώτατα πάθη πάσχοντας τὸν ἀεὶ χρόνον, ἀτεχνῶς [12] παραδείγματα ἀνηρτημένους ἐκεῖ ἐν Ἅιδου ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ, τοῖς ἀεὶ τῶν [13] ἀδίκων ἀφικνουμένοις θεάματα καὶ νουθετήματα. Ὧν ἐγώ φημι ἕνα καὶ [14] Ἀρχέλαον ἔσεσθαι, εἰ ἀληθῆ λέγει Πῶλος, καὶ ἄλλον ὅστις ἂν τοιοῦτος [15] τύραννος ᾖ· οἶμαι δὲ καὶ τοὺς πολλοὺς εἶναι τούτων τῶν παραδειγμάτων ἐκ [16] τυράννων καὶ βασιλέων καὶ δυναστῶν καὶ τὰ τῶν πόλεων πραξάντων [17] γεγονότας· οὗτοι γὰρ διὰ τὴν ἐξουσίαν μέγιστα καὶ ἀνοσιώτατα [18] ἁμαρτήματα ἁμαρτάνουσι. Μαρτυρεῖ δὲ τούτοις καὶ Ὅμηρος· βασιλέας [19] γὰρ καὶ δυνάστας ἐκεῖνος πεποίηκεν τοὺς ἐν Ἅιδου τὸν ἀεὶ χρόνον [20] τιμωρουμένους, Τάνταλον καὶ Σίσυφον καὶ Τιτυόν· Θερσίτην δέ, καὶ εἴ τις [21] ἄλλος πονηρὸς ἦν ἰδιώτης, οὐδεὶς πεποίηκεν μεγάλαις τιμωρίαις [22] συνεχόμενον ὡς ἀνίατον – οὐ γὰρ οἶμαι ἐξῆν αὐτῷ· διὸ καὶ [23] εὐδαιμονέστερος ἦν ἢ οἷς ἐξῆν – ἀλλὰ γάρ, ὦ Καλλίκλεις, ἐκ τῶν [24] δυναμένων εἰσὶ καὶ οἱ σφόδρα πονηροὶ γιγνόμενοι ἄνθρωποι· οὐδὲν μὴν [25] κωλύει καὶ ἐν τούτοις ἀγαθοὺς ἄνδρας ἐγγίγνεσθαι, καὶ σφόδρα γε ἄξιον [26] ἄγασθαι τῶν γιγνομένων· χαλεπὸν γάρ, ὦ Καλλίκλεις, καὶ πολλοῦ ἐπαίνου [27] ἄξιον ἐν μεγάλῃ ἐξουσίᾳ τοῦ ἀδικεῖν γενόμενον δικαίως διαβιῶναι. Ὀλίγοι [28] δὲ γίγνονται οἱ τοιοῦτοι· ἐπεὶ καὶ ἐνθάδε καὶ ἄλλοθι γεγόνασιν, οἶμαι δὲ [29] καὶ ἔσονται καλοὶ κἀγαθοὶ ταύτην τὴν ἀρετὴν τὴν τοῦ δικαίως διαχειρίζειν [30] ἃ ἄν τις ἐπιτρέπῃ· εἷς δὲ καὶ πάνυ ἐλλόγιμος γέγονεν καὶ εἰς τοὺς ἄλλους [31] Ἕλληνας, Ἀριστείδης ὁ Λυσιμάχου· οἱ δὲ πολλοί, ὦ ἄριστε, κακοὶ [32] γίγνονται τῶν δυναστῶν. Ὅπερ οὖν ἔλεγον, ἐπειδὰν ὁ Ῥαδάμανθυς ἐκεῖνος [33] τοιοῦτόν τινα λάβῃ, ἄλλο μὲν περὶ αὐτοῦ οὐκ οἶδεν οὐδέν, οὔθ᾿ ὅστις οὔθ᾿ [34] ὧντινων, ὅτι δὲ πονηρός τις· καὶ τοῦτο κατιδὼν ἀπέπεμψεν εἰς Τάρταρον, [35] ἐπισημηνάμενος, ἐάντε ἰάσιμος ἐάντε ἀνίατος δοκῇ εἶναι· ὁ δὲ ἐκεῖσε [36] ἀφικόμενος τὰ προσήκοντα πάσχει.

Aantekeningen
ἰάσιμος: geneeslijk (regel 5)
ὀδυνηρός: pijnlijk (regel 11)
ἀναρτάω: ophangen (regel 12)
τὸ νουθέτημα: waarschuwing (regel 13)
ὁ δυνάστης: machthebber (regel 16)
ὁ δυνάστης: machthebber (regel 19)
διαβιόω: leven (regel 27)
διαχειρίζω: beheren (regel 29)
ὁ δυνάστης: machthebber (regel 32)
ἐπισημαίνομαι: een merkteken aanbrengen (regel 35)
ἰάσιμος: geneeslijk

Plato, Gorgias 525b1-526c1

Vraag 1 2 punten

Het doel van beter worden wordt in deze twee gevallen op verschillende manieren bereikt. Regel 2 βελτίονι γίγνεσθαι en regel 3 βελτίους γίγνωνται.
a) Beschrijf in eigen woorden op welke manier βελτίονι γίγνεσθαι (regel 2) wordt bereikt.
b) Beschrijf in eigen woorden op welke manier βελτίους γίγνωνται (regel 3) wordt bereikt.

Bekijk het antwoord
  • a: Noemt dat de gestrafte zelf beter wordt doordat hij een straf ondergaat, of dat iemand beter wordt door zelf gestraft te worden. (1p)
  • b: Noemt dat ze beter worden doordat ze (bang worden doordat ze) zien dat of hoe iemand anders gestraft wordt, of dat iemand beter wordt door anderen gestraft te zien worden. (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking. Bij b niet fout rekenen wanneer alleen 'door angst/afschrikking' is geantwoord.

Vraag 2 3 punten

Regel 1-13 Προσήκει t/m νουθετήματα. Dit tekstgedeelte bestaat uit drie delen: een inleiding en de beschrijvingen van de twee groepen gestraften en wat er met hen gebeurt.
a) Noteer het nummer van de regel waarin de beschrijving van de tweede groep gestraften begint.
b) Beschrijf in eigen woorden op grond van welk criterium iemand tot de tweede groep gestraften behoort.
c) Citeer uit de beschrijving van de eerste groep het Griekse tekstelement dat inhoudelijk overeenkomt met ὑπ᾿ ἄλλου τιμωρουμένῳ (regel 1).

Bekijk het antwoord
  • a: Noemt regel 7 als het regelnummer waarin de beschrijving van de tweede groep gestraften begint. (1p)
  • b: Noemt dat deze persoon of ziel uiterst ernstige misdaden heeft gepleegd, of dat hij ongeneeslijk of onverbeterlijk is (de zwaarte van het vergrijp, de toestand van de ziel). (1p)
  • c: Citeert δίκην διδόντες ὑπὸ θεῶν τε καὶ ἀνθρώπων (regel 4). (1p)

Bij c niet fout rekenen wanneer geantwoord is 'καὶ δίκην διδόντες ὑπὸ θεῶν τε καὶ ἀνθρώπων (regel 4)'. Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 3 1 punt

Regel 7-13 Οἳ δ᾿ t/m νουθετήματα. Drie van de onderstaande woorden duiden op dezelfde groep personen. Welk woord duidt op een andere groep personen?

  1. A τούτων (regel 8)
  2. B αὐτοὶ (regel 9)
  3. C ἄλλοι (regel 9)
  4. D τούτους (regel 10)
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 4 1 punt

Regel 13-17 Ὧν t/m γεγονότας. Noteer de naam van het stilistisch begrip waarmee in deze regels benadrukt wordt dat de hier beschreven groep gestraften bestaat uit diverse vergelijkbare categorieën.

Bekijk het antwoord
  • Noemt polysyndeton. (1p)

Vraag 5 2 punten

Regel 15-18 οἶμαι t/m ἁμαρτάνουσι.
a) Citeer uit dit tekstgedeelte het Griekse tekstelement dat de oorzaak aanduidt waardoor deze groep personen volgens Socrates zo in de fout gaat.
b) Noteer de naam van het type argument waarmee Socrates zijn bewering οἶμαι t/m ἁμαρτάνουσι (regel 15-18) onderbouwt. Baseer je antwoord op het vervolg (t/m regel 20 Τιτυόν).

Bekijk het antwoord
  • a: Citeert (διὰ) τὴν ἐξουσίαν (regel 17). (1p)
  • b: Noemt autoriteitsargument. (1p)

Bij a niet fout rekenen wanneer geantwoord is 'ἐξουσίαν (regel 17)'.

Vraag 6 2 punten

Regel 20 Τάνταλον καὶ Σίσυφον καὶ Τιτυόν· Θερσίτην. Socrates noemt twee verschillen tussen Thersites en de andere drie personen, maar geeft aan dat er ook een overeenkomst is.
a) Noteer in eigen woorden de twee verschillen die Socrates noemt. Baseer je antwoord op het tekstgedeelte Μαρτυρεῖ t/m ἀνίατον (regel 18-22).
b) Noteer in eigen woorden de inhoudelijke overeenkomst die er volgens Socrates bestaat tussen Thersites en de andere drie personen over wie Homerus schrijft. Baseer je antwoord op het tekstgedeelte Μαρτυρεῖ t/m ἀνίατον (regel 18-22).

Bekijk het antwoord
  • a: Noemt dat hij geen machthebber is / een gewoon burger is, en dat hij nog te genezen of te verbeteren is / niet eeuwig / niet heel zwaar gestraft wordt (in de onderwereld). Beide onderdelen moeten juist zijn. (1p)
  • b: Noemt dat ze (allen) slecht zijn / dat hij (ook) slecht is. (1p)

a: het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn. b: niet fout rekenen bij 'Ze ondergaan (allen) / Hij ondergaat (ook) een straf (in de onderwereld).' Geen scorepunt bij alleen 'Ze komen (allen) / Hij komt (ook) voor bij Homerus.' Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 7 2 punten

Regel 24-27 οὐδὲν t/m διαβιῶναι. In het deel van de dialoog Politeia dat je voor dit examen gelezen hebt, vertelt Glaucon over een herder die een bijzondere ring gevonden heeft.
a) Citeer uit het tekstgedeelte οὐδὲν t/m διαβιῶναι (regel 24-27) het Griekse tekstelement dat inhoudelijk correspondeert met het hebben van zo'n bijzondere ring.
b) Zou deze Glaucon het volgens jou eens zijn met de inhoud van het tekstgedeelte οὐδὲν t/m διαβιῶναι (regel 24-27)? Licht je antwoord toe aan de hand van het standpunt dat Glaucon duidelijk wil maken met het verhaal over de herder met de ring.

Bekijk het antwoord
  • a: Citeert (ἐν) μεγάλῃ ἐξουσίᾳ (τοῦ ἀδικεῖν γενόμενον) (regel 27). (1p)
  • b: Geeft een juist antwoord (ja of nee) met een onderbouwing uit het standpunt van Glaucon. Voorbeelden van een goed antwoord: (1) Nee, want volgens Glaucon zou niemand die de mogelijkheid krijgt om (ongestraft) onrechtvaardig te handelen rechtvaardig blijven (en in dit tekstgedeelte wordt gezegd dat onder machthebbers die straffeloos hun gang kunnen gaan zich ook goede mensen bevinden). (2) Nee, want Glaucon zegt dat als mensen goede mensen prijzen, ze dat niet menen (en in dit tekstgedeelte wordt gezegd dat goed handelen onder deze omstandigheden prijzenswaardig is). (3) Ja, want volgens Glaucon zou vrijwel iedereen die de mogelijkheid krijgt om (ongestraft) onrechtvaardig te handelen dat ook doen (en in dit tekstgedeelte wordt gezegd dat onder machthebbers die straffeloos hun gang kunnen gaan zich maar weinig goede mensen bevinden, of dat het heel moeilijk is rechtvaardig te blijven als je straffeloos je gang kunt gaan). (1p)

Afbeelding 1 Rhadamanthys en zijn collega's.

Rhadamanthys en zijn collega's.
Afbeelding 1 Tekening van Roscher, 1884, naar een moderne aardewerkschildering.

Tekening van drie figuren. Links staat een figuur in oosterse kleding met een lange staf: dat is Rhadamanthys. In het midden zit een bebaarde man. Rechts zit een tweede figuur naast een zuil.

Vraag 8 2 punten

Regel 32 ὁ Ῥαδάμανθυς en afbeelding 1. Rhadamanthys is op afbeelding 1 degene die aan de linkerkant is afgebeeld. In verband met zijn specifieke functie is Rhadamanthys afgebeeld in oosterse kleding, in tegenstelling tot zijn twee collega's.
a) Noteer de specifieke functie die Rhadamanthys heeft in de onderwereld. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
b) Noteer in willekeurige volgorde de namen van de twee andere personen die zijn afgebeeld op afbeelding 1. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Bekijk het antwoord
  • a: Noemt dat hij oordeelde over de zielen of mensen uit Azië / (Klein-)Azië / het oosten. (1p)
  • b: Noemt Minos en Aeacus. (1p)

Bij b het scorepunt alleen toekennen wanneer beide namen juist zijn.

Vraag 9 2 punten

Regel 33-34 ἄλλο t/m τις.
a) Leg het verband uit tussen het hier beschreven gebrek aan kennis van Rhadamanthys en het dualistische mensbeeld van Plato. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
b) Waaraan kan Rhadamanthys zien dat het om een slecht iemand gaat? Baseer je antwoord op het gedeelte dat aan tekst 1 voorafgaat (niet in dit examen afgedrukt).

Bekijk het antwoord
  • a: Noemt dat de mens bij leven uit een ziel (ψυχή) en een lichaam bestaat, en dat Rhadamanthys alleen de ziel ziet of alleen met zijn ziel beoordeelt (aan het lichaam met kleding zou hij wel kunnen zien wie hij voor zich heeft). (1p)
  • b: Noemt dat de ziel (ψυχή) striemen heeft / gewond is / sporen draagt van het slechte gedrag. (1p)

Bij a niet fout rekenen wanneer alleen geantwoord is 'Rhadamanthys ziet alleen maar een/de ziel/ψυχή.' of 'Rhadamanthys beoordeelt alleen maar met zijn ziel/ψυχή.' Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 10 1 punt

Regel 31-36 οἱ δὲ t/m πάσχει. Noteer in eigen woorden wat in deze context concreet bedoeld wordt met τοιοῦτόν τινα (regel 33). Baseer je antwoord op het tekstgedeelte οἱ δὲ t/m πάσχει (regel 31-36).

Bekijk het antwoord
  • Noemt een slechte ziel, persoon of machthebber. (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Tekst 2

Tekst 2

Alcibiades begint zijn lofrede.

[1] Σωκράτη δ᾿ ἐγὼ ἐπαινεῖν, ὦ ἄνδρες, οὕτως ἐπιχειρήσω, δι᾿ εἰκόνων. [2] Οὗτος μὲν οὖν ἴσως οἰήσεται ἐπὶ τὰ γελοιότερα, ἔσται δ᾿ ἡ εἰκὼν τοῦ [3] ἀληθοῦς ἕνεκα, οὐ τοῦ γελοίου. Φημὶ γὰρ δὴ ὁμοιότατον αὐτὸν εἶναι τοῖς [4] σιληνοῖς τούτοις τοῖς ἐν τοῖς ἑρμογλυφείοις καθημένοις, οὕστινας [5] ἐργάζονται οἱ δημιουργοὶ σύριγγας ἢ αὐλοὺς ἔχοντας, οἳ διχάδε διοιχθέντες [6] φαίνονται ἔνδοθεν ἀγάλματα ἔχοντες θεῶν. Καὶ φημὶ αὖ ἐοικέναι αὐτὸν τῷ [7] σατύρῳ τῷ Μαρσύᾳ. Ὅτι μὲν οὖν τό γε εἶδος ὅμοιος εἶ τούτοις, ὦ [8] Σώκρατες, οὐδ᾿ αὐτὸς ἄν που ἀμφισβητήσαις· ὡς δὲ καὶ τἆλλα ἔοικας, μετὰ [9] τοῦτο ἄκουε. Ὑβριστὴς εἶ· ἢ οὔ; Ἐὰν γὰρ μὴ ὁμολογῇς, μάρτυρας [10] παρέξομαι. Ἀλλ᾿ οὐκ αὐλητής; Πολύ γε θαυμασιώτερος ἐκείνου. Ὁ μέν γε [11] δι᾿ ὀργάνων ἐκήλει τοὺς ἀνθρώπους τῇ ἀπὸ τοῦ στόματος δυνάμει, καὶ ἔτι [12] νυνὶ ὃς ἂν τὰ ἐκείνου αὐλῇ – ἃ γὰρ Ὄλυμπος ηὔλει, Μαρσύου λέγω, [13] τούτου διδάξαντος – τὰ οὖν ἐκείνου ἐάντε ἀγαθὸς αὐλητὴς αὐλῇ ἐάντε [14] φαύλη αὐλητρίς, μόνα κατέχεσθαι ποιεῖ καὶ δηλοῖ τοὺς τῶν θεῶν τε καὶ [15] τελετῶν δεομένους διὰ τὸ θεῖα εἶναι. Σὺ δ᾿ ἐκείνου τοσοῦτον μόνον [16] διαφέρεις, ὅτι ἄνευ ὀργάνων ψιλοῖς λόγοις ταὐτὸν τοῦτο ποιεῖς. Ἡμεῖς [17] γοῦν ὅταν μέν του ἄλλου ἀκούωμεν λέγοντος καὶ πάνυ ἀγαθοῦ ῥήτορος [18] ἄλλους λόγους, οὐδὲν μέλει ὡς ἔπος εἰπεῖν οὐδενί· ἐπειδὰν δὲ σοῦ τις [19] ἀκούῃ ἢ τῶν σῶν λόγων ἄλλου λέγοντος, κἂν πάνυ φαῦλος ᾖ ὁ λέγων, [20] ἐάντε γυνὴ ἀκούῃ ἐάντε ἀνὴρ ἐάντε μειράκιον, ἐκπεπληγμένοι ἐσμὲν καὶ [21] κατεχόμεθα. Ἐγὼ γοῦν, ὦ ἄνδρες, εἰ μὴ ἔμελλον κομιδῇ δόξειν μεθύειν, [22] εἶπον ὀμόσας ἂν ὑμῖν οἷα δὴ πέπονθα αὐτὸς ὑπὸ τῶν τούτου λόγων καὶ [23] πάσχω ἔτι καὶ νυνί. Ὅταν γὰρ ἀκούω, πολύ μοι μᾶλλον ἢ τῶν [24] κορυβαντιώντων ἥ τε καρδία πηδᾷ καὶ δάκρυα ἐκχεῖται ὑπὸ τῶν λόγων τῶν [25] τούτου, ὁρῶ δὲ καὶ ἄλλους παμπόλλους τὰ αὐτὰ πάσχοντας· Περικλέους δὲ [26] ἀκούων καὶ ἄλλων ἀγαθῶν ῥητόρων εὖ μὲν ἡγούμην λέγειν, τοιοῦτον δ᾿ [27] οὐδὲν ἔπασχον, οὐδ᾿ ἐτεθορύβητό μου ἡ ψυχὴ οὐδ᾿ ἠγανάκτει ὡς [28] ἀνδραποδωδῶς διακειμένου, ἀλλ᾿ ὑπὸ τουτουῒ τοῦ Μαρσύου πολλάκις δὴ [29] οὕτω διετέθην ὥστε μοι δόξαι μὴ βιωτὸν εἶναι ἔχοντι ὡς ἔχω. Καὶ ταῦτα, ὦ [30] Σώκρατες, οὐκ ἐρεῖς ὡς οὐκ ἀληθῆ. Καὶ ἔτι γε νῦν σύνοιδ᾿ ἐμαυτῷ ὅτι εἰ [31] ἐθέλοιμι παρέχειν τὰ ὦτα, οὐκ ἂν καρτερήσαιμι ἀλλὰ ταὐτὰ ἂν πάσχοιμι. [32] Ἀναγκάζει γάρ με ὁμολογεῖν ὅτι πολλοῦ ἐνδεὴς ὢν αὐτὸς ἔτι ἐμαυτοῦ μὲν [33] ἀμελῶ, τὰ δ᾿ Ἀθηναίων πράττω. Βίᾳ οὖν ὥσπερ ἀπὸ τῶν Σειρήνων [34] ἐπισχόμενος τὰ ὦτα οἴχομαι φεύγων, ἵνα μὴ αὐτοῦ καθήμενος παρὰ τούτῳ [35] καταγηράσω. Πέπονθα δὲ πρὸς τοῦτον μόνον ἀνθρώπων, ὃ οὐκ ἄν τις [36] οἴοιτο ἐν ἐμοὶ ἐνεῖναι, τὸ αἰσχύνεσθαι ὁντινοῦν· ἐγὼ δὲ τοῦτον μόνον [37] αἰσχύνομαι. Σύνοιδα γὰρ ἐμαυτῷ ἀντιλέγειν μὲν οὐ δυναμένῳ ὡς οὐ δεῖ [38] ποιεῖν ἃ οὗτος κελεύει, ἐπειδὰν δὲ ἀπέλθω, ἡττημένῳ τῆς τιμῆς τῆς ὑπὸ [39] τῶν πολλῶν. Δραπετεύω οὖν αὐτὸν καὶ φεύγω, καὶ ὅταν ἴδω, αἰσχύνομαι τὰ [40] ὡμολογημένα.

Aantekeningen
ὁ σιληνός: silenenbeeldje (regel 4)
τὸ ἑρμογλυφεῖον: beeldhouwatelier
διχάδε: naar twee kanten (regel 5)
διοίγω: openen
ὁ σάτυρος: sater (regel 7)
αὐλέω: fluit spelen (regel 12)
αὐλέω: fluit spelen (regel 13)
ἡ αὐλητρίς: fluitspeelster (regel 14)
κορυβαντιάω: corybantische dansen uitvoeren (regel 24)
ἀνδραποδώδης: slaafs (regel 28)
καταγηράω: oud worden (regel 35)
δραπετεύω + accusativus: weglopen van (regel 39)

Plato, Symposium 215a4-216b6

Vraag 11 2 punten

Regel 1 Σωκράτη ἐπαινεῖν. Het onderwerp van de lofrede van Alcibiades wijkt af van het onderwerp waarover de vorige sprekers een lofrede hebben gehouden.
a) Noteer het onderwerp van de lofredes van de vorige sprekers. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
b) Leg uit dat Alcibiades in het vervolg van zijn lofrede (niet in dit examen afgedrukt) inhoudelijk wel aansluit bij het onderwerp van de lofredes van de vorige sprekers. Gebruik in je antwoord bij voorkeur niet meer dan 10 woorden.

Bekijk het antwoord
  • a: Noemt Eros of de liefde. (1p)
  • b: Noemt dat Alcibiades vertelt over zijn liefde(sgevoelens) voor Socrates, of dat hij verliefd was (geweest) op Socrates. (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 12 2 punten

Regel 1 δι᾿ εἰκόνων. Verdedig de stelling dat het woord εἰκόνων hier zowel letterlijk als figuurlijk opgevat kan worden. Ga in je antwoord in op het vervolg (t/m regel 7 Μαρσύᾳ).

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat het letterlijk opgevat kan worden als (verwijzend naar de) silenenbeeldjes die in regel 4 genoemd worden. (1p)
  • Noemt dat het figuurlijk opgevat kan worden als (beelden van) een vergelijking, zoals ook ἡ εἰκὼν in regel 2 bedoeld is, of met de silenenbeeldjes en Marsyas. (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 13 1 punt

Regel 1-3 Σωκράτη t/m γελοίου. In dit tekstgedeelte gebruikt Alcibiades een asyndeton om een tegenstelling te benadrukken. Noteer in eigen woorden de twee delen van deze tegenstelling.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de tegenstelling: (ter wille van de) waarheid of werkelijkheid tegenover (ter wille van) lachwekkendheid of grappigheid. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn.

Vraag 14 2 punten

Regel 7-10 Ὅτι t/m ἐκείνου. Alcibiades noemt in dit tekstgedeelte drie concrete punten van overeenkomst. Citeer de drie desbetreffende Griekse woorden.

Bekijk het antwoord
  • Citeert de Griekse woorden die de drie concrete punten van overeenkomst aangeven: εἶδος (regel 7), Ὑβριστὴς (regel 9) en αὐλητής (regel 10). Het aantal juiste citaten bepaalt de score, zie de AI-context van de vraag. (2p)

Indien drie antwoorden juist: 2 punten. Indien twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten. De drie woorden zijn: εἶδος (regel 7), Ὑβριστὴς (regel 9), αὐλητής (regel 10). Niet fout rekenen wanneer in plaats van 'εἶδος (regel 7)' is geantwoord 'τό εἶδος (regel 7)'.

Vraag 15 1 punt

Regel 13-14 ἐάντε ἀγαθὸς αὐλητὴς αὐλῇ ἐάντε φαύλη αὐλητρίς. Beschrijf in eigen woorden wat Alcibiades met deze toevoeging wil zeggen over het effect van de muziek van Marsyas.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat het effect niet afhankelijk is van de kwaliteit van de uitvoerder of van degene die fluit, of dat het niet uitmaakt of de muziek door een man of een vrouw gespeeld wordt, of dat de muziek van Marsyas een heel sterk effect heeft (waardoor het niet uitmaakt wie speelt). (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 16 1 punt

Regel 15-16 Σὺ t/m ποιεῖς. Noteer in eigen woorden het verschil dat Alcibiades concreet bedoelt met τοσοῦτον μόνον (regel 15). Baseer je antwoord op het tekstgedeelte Σὺ t/m ποιεῖς (regel 15-16).

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat Socrates geen muziekinstrument nodig heeft om zijn publiek te betoveren, of dat Socrates alleen woorden gebruikt om mensen te betoveren. (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 17 1 punt

Regel 19 τῶν t/m λέγοντος. Verdedig de stelling dat Plato met deze woorden naar zichzelf verwijst. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat Plato in zijn werken de woorden van Socrates opschrijft, of dat hij in zijn (vroege) werken het gedachtegoed van Socrates vertolkt, of dat hij in zijn dialogen Socrates aan het woord laat als gespreksleider of hoofdpersoon. (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 18 2 punten

Regel 21-23 Ἐγὼ t/m νυνί. Dit tekstgedeelte wordt door G. Koolschijn als volgt vertaald: 'Ikzelf zou in elk geval, heren, als het niet de indruk zou wekken dat ik volslagen dronken was, onder ede voor jullie hebben verklaard wat voor uitwerking de woorden van die man wel niet op mijzelf hebben gehad, en ook nu nog hebben.' In de vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks niet geheel overgenomen.
a) Leg dit uit met betrekking tot ὑπὸ τῶν τούτου λόγων (regel 22). Ga in je antwoord in op zowel het Grieks als de weergave van ὑπὸ τῶν τούτου λόγων in de vertaling.
b) Noteer het grammaticale gegeven waarop in de vertaling 'zou' is gebaseerd in 'Ikzelf zou … hebben verklaard'.

Bekijk het antwoord
  • a: Noemt dat in het Grieks ὑπὸ τῶν τούτου λόγων een (bijwoordelijke) bepaling is, en dat in de vertaling 'de woorden van die man' het onderwerp is. (1p)
  • b: Noemt indicativus van een verleden tijd + ἂν, ofwel (indicativus) irrealis. (1p)

a: het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn. Niet fout rekenen: '(ὑπὸ τῶν τούτου) λόγων is een (bepaling met een / in de) genitivus; het is vertaald als (of het) nominativus (is).' Niet fout rekenen: 'ὑπὸ τῶν τούτου λόγων is een woordgroep met een voorzetsel; in de vertaling is 'de woorden van die man' / is het het onderwerp.' Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 19 1 punt

Regel 28 Μαρσύου. Leg uit dat deze naam hier anders is gebruikt dan in regel 7 (Μαρσύᾳ). Laat het verschil in naamval buiten beschouwing.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat de naam hier figuurlijk gebruikt wordt om Socrates mee aan te duiden, en dat in regel 7 Marsyas zelf bedoeld wordt. (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 20 2 punten

Regel 1-29 Σωκράτη t/m ἔχω. Alcibiades spreekt in dit tekstgedeelte afwisselend tot Socrates en tot de andere aanwezigen. Citeer het eerste Griekse woord en het laatste Griekse woord van dat deel van het tekstgedeelte Σωκράτη t/m ἔχω (regel 1-29) waarin Alcibiades rechtstreeks tot Socrates spreekt.

Bekijk het antwoord
  • Citeert het eerste Griekse woord van dat deel: Ὅτι (regel 7). (1p)
  • Citeert het laatste Griekse woord van dat deel: κατεχόμεθα (regel 21). (1p)

Afbeelding 2 Alcibiades en Socrates.

Alcibiades en Socrates.
Afbeelding 2 Ets van A. Devéria, ca. 1850

Ets in grijstinten. Links staat een jonge man in een mantel, met een hand tegen zijn hoofd. Rechts zit een oudere bebaarde man op een stoel en gebaart met een arm. Op de achtergrond een kamer met een lamp.

Vraag 21 1 punt

Regel 35-39 Πέπονθα t/m πολλῶν en afbeelding 2. Citeer uit dit tekstgedeelte de Griekse persoonsvorm die past bij de houding van Socrates op afbeelding 2.

Bekijk het antwoord
  • Citeert κελεύει (regel 38). (1p)

Vraag 22 1 punt

Regel 38-39 τῆς τιμῆς τῆς ὑπὸ τῶν πολλῶν. Citeer uit het tekstgedeelte Ἀναγκάζει t/m καταγηράσω (regel 32-35) het Griekse tekstelement waarmee Alcibiades de tijdsbesteding beschrijft die volgens hem leidt tot τῆς τιμῆς τῆς ὑπὸ τῶν πολλῶν (regel 38-39).

Bekijk het antwoord
  • Citeert τὰ (δ᾿) Ἀθηναίων πράττω (regel 33). (1p)

Vraag 23 2 punten

Regel 30-40 Καὶ ἔτι t/m ὡμολογημένα. Uit dit tekstgedeelte is op te maken dat Socrates Alcibiades herhaaldelijk heeft aangeraden naar zijn levensveranderende adviezen te luisteren.
a) Noteer in eigen woorden een van deze adviezen. Baseer je antwoord op het tekstgedeelte Καὶ ἔτι t/m ὡμολογημένα (regel 30-40).
b) Socrates geeft niet alleen adviezen, maar hij is volgens Alcibiades ook een voorbeeldfiguur door zijn daden. In het vervolg van Alcibiades' lofrede (niet in dit examen afgedrukt) prijst hij Socrates bovenmatig om zijn gedrag als soldaat. Noteer een geval van dit prijzenswaardige gedrag.

Bekijk het antwoord
  • a: Noemt een van de volgende adviezen: verwaarloos jezelf niet; houd je niet bezig met de zaken van de Atheners of met politiek; laat je niet (ver)leiden door de eerbewijzen van de massa. (1p)
  • b: Noemt een van de volgende gevallen: hij kon het goed zonder eten stellen; hij kon goed tegen kou; hij beschikte over een enorm uithoudingsvermogen; hij redde medesoldaten of Alcibiades; hij straalde zelfverzekerdheid of strijdvaardigheid uit (waardoor vijanden hem en de soldaten om hem heen met rust lieten). (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Tekst 3

Tekst 3

Socrates vertelt dat hij na een militaire expeditie naar Potidaea (ἡ Ποτείδαια) weer in Athene terugkwam. Hij vertelt dat hij een gebouw binnenging, waar hij veel vrienden aantrof, onder wie Chaerephon (ὁ Χαιρεφῶν) en Critias. Socrates vertelt als volgt verder:

[1] Καί με ὡς εἶδον εἰσιόντα ἐξ ἀπροσδοκήτου, εὐθὺς πόρρωθεν [2] ἠσπάζοντο ἄλλος ἄλλοθεν· Χαιρεφῶν δέ, ἅτε καὶ μανικὸς ὤν, [3] ἀναπηδήσας ἐκ μέσων ἔθει πρός με, καί μου λαβόμενος τῆς [4] χειρός “ ῏Ω Σώκρατες,” ἦ δ᾿ ὅς, “πῶς ἐσώθης ἐκ τῆς μάχης;” [5] ᾿Ολίγον δὲ πρὶν ἡμᾶς ἀπιέναι, μάχη ἐγεγόνει ἐν τῇ Ποτειδαίᾳ, [6] ἣν ἄρτι ἦσαν οἱ τῇδε πεπυσμένοι. [7] Καὶ ἐγὼ πρὸς αὐτὸν ἀποκρινόμενος “Οὑτωσί,” ἔφην, “ὡς σὺ ὁρᾷς.” [8] “Καὶ μὴν ἤγγελταί γε δεῦρο”, ἔφη, “ ἥ τε μάχη πάνυ ἰσχυρὰ γεγονέναι [9] καὶ ἐν αὐτῇ πολλοὺς τῶν γνωρίμων τεθνάναι.” [10] “Καὶ ἐπιεικῶς”, ἦν δ᾿ ἐγώ, “ ἀληθῆ ἀπήγγελται.” [11] “Παρεγένου μέν”, ἦ δ᾿ ὅς, “τῇ μάχῃ;” [12] “Παρεγενόμην.” [13] “Δεῦρο δή”, ἔφη, “καθεζόμενος ἡμῖν διήγησαι· οὐ γάρ τί πω πάντα [14] σαφῶς πεπύσμεθα.” Καὶ ἅμα με καθίζει ἄγων παρὰ Κριτίαν τὸν [15] Καλλαίσχρου. Παρακαθεζόμενος οὖν ἠσπαζόμην τόν τε Κριτίαν καὶ [16] τοὺς ἄλλους, καὶ διηγούμην αὐτοῖς τὰ ἀπὸ στρατοπέδου, ὅ τι μέ τις [17] ἀνέροιτο.

Aantekeningen
με ὡς εἶδον = ὡς με εἶδον (regel 1)
εἶδον: Onderwerp: ze (= de vrienden van Socrates)
ἐξ ἀπροσδοκήτου: onverwachts
πόρρωθεν: uit de verte
ἄλλος ἄλλοθεν: van alle kanten (regel 2)
καί: onvertaald laten.
μανικός: impulsief
regel 3: ἀναπηδάω: opspringen
ἐκ μέσων: uit hun midden
regel 4: ἦ δ᾿ ὅς: zei hij
᾿Ολίγον t/m ἀπιέναι: kort voordat wij weer naar Athene vertrokken waren (regel 5)
ἣν t/m πεπυσμένοι: waarover ze in Athene pas net een bericht ontvangen hadden (regel 6)
Οὑτωσί, ὡς σὺ ὁρᾷς: dit antwoord van Socrates is plagend bedoeld en niet serieus (regel 7)
ἤγγελταί: er is bericht (regel 8)
ἥ τε μάχη πάνυ ἰσχυρὰ γεγονέναι: dat de strijd zeer hevig is geweest
ἐν αὐτῇ t/m τεθνάναι: deze a.c.i.-constructie hangt af van de persoonsvorm ἤγγελται (regel 8) (regel 9)
ἐπιεικῶς: wel zo ongeveer (regel 10)
ἦν δ᾿ ἐγώ: zei ik
ἦ δ᾿ ὅς: zei hij (regel 11)
τί: onvertaald laten. (regel 13)
πέπυσμαι: perfectum van πυνθάνομαι (regel 14)
ἄγων: onvertaald laten.
Κριτίας ὁ Καλλαίσχρου: Critias de zoon van Callaeschrus (regel 14-15)
παρακαθέζομαι: erbij gaan zitten (regel 15)
τὰ ἀπὸ στρατοπέδου: de gebeurtenissen tijdens de expeditie (regel 16)
ὅ τι: alles wat (regel 16)
ἀνερωτάω, aoristus ἀνηρόμην + accusativus: vragen aan (regel 17)

Plato, Charmides 153a6-d1

Vraag 24 37 punten

Tekst 3. Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij tekst 3. Vertaal de regels 1 t/m 17 in het Nederlands.

Bekijk het antwoord
  • Kolon 24 (regel 1): Καί με ὡς εἶδον εἰσιόντα ἐξ ἀπροσδοκήτου. Verwacht: 'En toen ze/die me onverwachts zagen / hadden zien binnenkomen'. ὡς als 'toen' (bijwoord): 1 punt. ὡς als 'zoals/als/hoe': 0. εἶδον als 'ik zag': 0. Niet fout rekenen: με εἰσιόντα als 'dat ik binnenkwam / naar binnen ging', ὡς als 'omdat', εἴσειμι als 'naar binnen gaan'. (2p)
  • Kolon 25 (regel 1-2): εὐθὺς πόρρωθεν ἠσπάζοντο ἄλλος ἄλλοθεν. Verwacht: '(be)groetten ze (me) uit de verte direct van alle kanten'. ἀσπάζομαι als 'omhelzen/kussen': 0. (1p)
  • Kolon 26 (regel 2-3): Χαιρεφῶν δέ, ἔθει πρός με. Verwacht: '(Maar/En) Chaerephon rende naar mij (toe)'. (1p)
  • Kolon 27 (regel 3): ἀναπηδήσας ἐκ μέσων. Verwacht: '(nadat/toen hij) opgesprongen (was) uit hun midden'. Mag ook samen met kolon 26 vertaald zijn als '(Maar/En) Chaerephon sprong uit hun midden op en rende naar mij (toe)'. Niet fout rekenen: ἀναπηδήσας als 'nadat hij opsprong'. ἀναπηδήσας als 'opspringend / terwijl/toen hij opsprong': 0. (1p)
  • Kolon 28 (regel 2): ἅτε καὶ μανικὸς ὤν. Verwacht: 'omdat hij impulsief is/was'. Niet fout rekenen: καὶ als 'ook'. (2p)
  • Kolon 29 (regel 3-4): καί μου λαβόμενος τῆς χειρός. Verwacht: 'en nadat hij mij bij de hand/arm gegrepen had / nadat hij mijn hand/arm (vast)gepakt had'. Niet fout rekenen: λαβόμενος als 'nadat hij greep', en als 'grijpend / terwijl hij greep'. (2p)
  • Kolon 30 (regel 4): “ ῏Ω Σώκρατες,” ἦ δ᾿ ὅς, “πῶς ἐσώθης ἐκ τῆς μάχης;”. Verwacht: 'zei hij: “(O) Socrates, hoe werd/ben jij gered uit/van de strijd / van het slagveld?”'. Niet fout rekenen: '(O) Socrates,' zei hij. Σώκρατες niet vertaald als vocativus: 0. Voorvertaald: ᾿Ολίγον t/m ἀπιέναι = 'Kort voordat wij weer naar Athene vertrokken waren'. (2p)
  • Kolon 31 (regel 5): μάχη ἐγεγόνει ἐν τῇ Ποτειδαίᾳ. Verwacht: 'was er een gevecht (geweest/ontstaan) bij/in Potidaea'. Niet fout rekenen: μάχη als 'slagveld'. Wordt μάχη hier op dezelfde manier onjuist vertaald als in kolon 30, dan opnieuw aanrekenen tot een maximum van 2 punten. Voorvertaald: ἣν t/m πεπυσμένοι = 'waarover ze in Athene pas net een bericht ontvangen hadden'. (2p)
  • Kolon 32 (regel 7): Καὶ ἐγὼ πρὸς αὐτὸν (kolon 33) (kolon 34) ἔφην, (kolon 34). Verwacht: 'En ik zei tegen hem'. Niet fout rekenen wanneer πρὸς αὐτὸν bij kolon 33 is vertaald. πρὸς αὐτὸν als 'naar hem': 0. (1p)
  • Kolon 33 (regel 7): ἀποκρινόμενος. Verwacht: 'antwoordend / als antwoord'. Mag ook samen met kolon 32 vertaald zijn als 'En ik antwoordde (aan) hem'. (1p)
  • Kolon 34 (regel 7): “Οὑτωσί,” ἔφην, “ὡς σὺ ὁρᾷς.”. Verwacht: '(Precies) zo, zoals/hoe jij/je (me) ziet'. Οὑτωσί als 'die': 0. ὡς met elke andere betekenis dan zoals/hoe of een synoniem daarvan: 0. (2p)
  • Kolon 35 (regel 8): “Καὶ μὴν ἤγγελταί γε δεῦρο”, ἔφη. Verwacht: '“(En) zeker is hier (tenminste) bericht”, zei hij'. Voorvertaald: ἥ τε μάχη πάνυ ἰσχυρὰ γεγονέναι = 'dat de strijd zeer hevig is geweest'. (1p)
  • Kolon 36 (regel 9): καὶ ἐν αὐτῇ πολλοὺς τῶν γνωρίμων τεθνάναι.”. Verwacht: 'en (er is bericht) dat veel van de of onze bekenden/vrienden erin gesneuveld/gedood/gestorven zijn'. Het deel 'veel van de/onze bekenden/vrienden zijn erin gesneuveld/gedood/gestorven' levert 1 punt op; τεθνάναι als 'dat … dood zijn/waren' levert 1 punt op. Niet fout rekenen: ἐν αὐτῇ als 'in haar/hem / in de strijd', πολλοὺς τῶν γνωρίμων als 'veel bekenden/vrienden', τεθνάναι als 'dat … gedood werden / sneuvelden/stierven'. (2p)
  • Kolon 37 (regel 10): “Καὶ ἐπιεικῶς”, ἦν δ᾿ ἐγώ, “ ἀληθῆ ἀπήγγελται.”. Verwacht: '“(En) het is”, zei ik, “wel zo ongeveer naar waarheid bericht” / “(En) er zijn”, zei ik, “wel zo ongeveer ware zaken bericht” / “(En) er is”, zei ik, “wel zo ongeveer (de) waarheid bericht”'. ἐπιεικῶς ἀληθῆ ἀπήγγελται als 'het bericht is wel zo ongeveer waar' of 'het is een wel zo ongeveer waar bericht': 1 punt. (2p)
  • Kolon 38 (regel 11): “Παρεγένου μέν”, ἦ δ᾿ ὅς, “τῇ μάχῃ;”. Verwacht: '“Was jij (aanwezig)”, zei hij, “bij/in de strijd?”'. Niet fout rekenen: μέν als 'wel'. παραγίγνομαι als 'erbij komen / verschijnen': 1 punt. Wordt μάχη hier op dezelfde manier onjuist vertaald als in kolon 30 en/of 31, dan opnieuw aanrekenen tot een maximum van 2 punten. (2p)
  • Kolon 39 (regel 12): “Παρεγενόμην.”. Verwacht: '(Ja,) ik was aanwezig/erbij / Ja'. παραγίγνομαι als 'erbij komen / verschijnen': 0. Wordt παραγίγνομαι hier op dezelfde manier onjuist vertaald als in kolon 38, dan niet opnieuw aanrekenen. (1p)
  • Kolon 40 (regel 13): “Δεῦρο δή”, ἔφη, “καθεζόμενος ἡμῖν διήγησαι·. Verwacht (voorbeelden): '“Vertel (het) ons (dan/dus),” zei hij, “nadat je hier bent gaan zitten / terwijl je hier gaat zitten / (rustig) zit”'; of '“Ga hier (dan/dus) zitten,” zei hij, “en vertel (het) ons”'; of '“Komaan,” zei hij, “ga (dan/dus) zitten en vertel (het) ons”'. διήγησαι niet vertaald als gebiedende wijs: 0. Wordt ἔφη hier op dezelfde manier onjuist vertaald als ἔφην in kolon 32 en/of als ἔφη in kolon 35, dan opnieuw aanrekenen tot een maximum van 2 punten. (2p)
  • Kolon 41 (regel 13-14): οὐ γάρ τί πω πάντα σαφῶς πεπύσμεθα.”. Verwacht: 'want wij hebben nog niet alles / het nog niet helemaal / niet alles ooit / het nooit helemaal duidelijk vernomen / want wij zijn nog niet van alles duidelijk op de hoogte'. Niet fout rekenen: οὐ πω als 'nog nooit / volstrekt niet / geenszins', en πάντα als 'het geheel'. πάντα als 'allen': 0. πυνθάνομαι als 'informeren/vragen': 1 punt. (2p)
  • Kolon 42 (regel 14-15): Καὶ ἅμα με καθίζει ἄγων παρὰ Κριτίαν τὸν Καλλαίσχρου. Verwacht: 'En (te)gelijk(ertijd) zet(te) hij me neer / deed/doet hij mij plaatsnemen naast/bij Critias de zoon van Callaeschrus'. Per juist onderdeel 1 punt: ἅμα als '(te)gelijk(ertijd)' of een synoniem; με καθίζει παρὰ als 'zet(te) hij me neer / deed/doet hij mij plaatsnemen naast/bij'; Κριτίαν als 'Critian'; Καλλαίσχρου als 'Callaeschrou'. Het kolon is maximaal 2 punten. Zijn beide namen onjuist weergegeven, dan die onjuistheid maar één keer aanrekenen. (2p)
  • Kolon 43 (regel 15): Παρακαθεζόμενος οὖν. Verwacht: 'Terwijl ik dus erbij ging zitten'. Niet fout rekenen: 'Nadat ik dus erbij was gaan zitten' / 'Toen ik er dus bij zat'. Niet fout rekenen wanneer οὖν bij kolon 44 is vertaald. (1p)
  • Kolon 44 (regel 15-16): ἠσπαζόμην τόν τε Κριτίαν καὶ τοὺς ἄλλους. Verwacht: '(be)groette ik Critias en de anderen'. Niet fout rekenen: ἀσπάζομαι als 'omhelzen/kussen'. ἀσπάζομαι als 'ontvangen/verwelkomen': 1 punt. ἠσπαζόμην als 'werd ik begroet': 0. τόν Κριτίαν vertaald als (deel van het) onderwerp: 0. Κριτίαν als 'Critian': 1 punt. Komt een dergelijke naamfout ook in kolon 42 voor, dan hier niet opnieuw aanrekenen. (2p)
  • Kolon 45 (regel 16): καὶ διηγούμην αὐτοῖς τὰ ἀπὸ στρατοπέδου. Verwacht: 'en vertelde (ik) / en ik vertelde hun (over) de gebeurtenissen tijdens de expeditie'. Is διηγούμην met dezelfde onjuiste betekenis van διηγέομαι vertaald als διήγησαι in kolon 40, dan hier niet opnieuw aanrekenen. (1p)
  • Kolon 46 (regel 16-17): ὅ τι μέ τις ἀνέροιτο. Verwacht: 'alles wat iemand/men (aan) mij (ook maar) vroeg'. Niet fout rekenen: 'alles wat wie ook maar (aan) mij vroeg'. 'alles wat wie mij vroeg': 0. 'alles wat ze (aan) mij (ook maar) vroegen': 1 punt. ἀνέροιτο als 'zou/kon vragen': 1 punt. (2p)

Vakspecifieke regels vertaling: een kolon krijgt 0 punten bij een ernstige fout, en die score kan niet worden gecompenseerd door de juiste weergave van de rest van het kolon. Is een aantekening genegeerd en leidt dat tot een onjuiste weergave van het tekstelement, dan 1 of meer punten aftrek, afhankelijk van de zwaarte van de fout en het maximum van het kolon. Is een Grieks woord niet vertaald en is dat woord niet van essentieel belang voor de betekenis van het kolon, dan 1 punt aftrek, tenzij het model anders vermeldt. Voorvertaalde woorden (zie de kolommen in de subcriteria) tellen niet mee. Een fout mag per kolon maar een keer worden aangerekend.

Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vwo Griekse taal en cultuur 2024, tijdvak 2. Figuren en de exacte opmaak staan in het originele examen.

Onderwerpen in dit examen

Onderwerp per vraag in het centraal examen Griekse taal en cultuur vwo 2024, tijdvak 2. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
OnderwerpVragenAantal
Tekstbegrip1-3, 5-7, 14-16, 20, 22-2312
Stijlfiguren4, 12-13, 194
Mythologie8-92
Vertalen10, 242
Cultuur en geschiedenis11, 172
Syntaxis181
Werkwoordsvormen211

Vergeleken met andere jaren

Vergeleken met de andere 17 examens Griekse taal en cultuur vwo sinds 2018: dit examen vroeg meer over tekstbegrip (50% van de vragen, gemiddeld 41%) en stijlfiguren (17% van de vragen, gemiddeld 8%). Minder over lezen (0% van de vragen, gemiddeld 9%).

Opgaven en correctievoorschrift

De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.

Oefenen als leerling

Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen Griekse taal en cultuur vwo 2024, tijdvak 2 hier online, het hele examen of één opgave. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift, en je docent keurt het resultaat goed. Daarna krijg je per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen met dit examen

Nakijken als docent

  1. Start gratis vanaf deze pagina

    Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen Griekse taal en cultuur vwo 2024, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Andere examens Griekse taal en cultuur vwo

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op Grieks oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoeveel vragen heeft het eindexamen Griekse taal en cultuur vwo 2024, tijdvak 2?

Het centraal examen Griekse taal en cultuur vwo 2024, tijdvak 2 telt 24 vragen. De meeste vragen gaan over tekstbegrip (12), stijlfiguren (4) en mythologie (2).

Wat zijn de antwoorden van het examen Griekse taal en cultuur vwo 2024, tijdvak 2?

Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.

Waar vind ik het correctievoorschrift van Griekse taal en cultuur vwo 2024, tijdvak 2?

Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2024/vwo/documenten/cse-2/vw-1111-a-24-2-c).

Hoe oefen ik met het examen Griekse taal en cultuur vwo 2024, tijdvak 2 en krijg ik feedback?

Maak het examen online op deze pagina, helemaal of één opgave. Je vult je naam, je e-mailadres en dat van je docent in, zonder account. Het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.