Eindexamen Griekse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1: vragen en antwoorden

Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Tekst 1, Tekst 2, Tekst 3, Tekst 4, Algemeen, Tekst 5.

Kort antwoord

Het centraal examen Griekse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1 telt 25 vragen. De meeste vragen gaan over tekstbegrip (16), vertalen (3) en werkwoordsvormen (2). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.

Vragen en antwoorden

Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen Griekse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf, of maak het examen online en laat het nakijken.

Tekst 1

Tekst 1 Ontmoeting tussen Odysseus en Nausicaa

[139] Οἴη δ᾽ Ἀλκινόου θυγάτηρ μένε· τῇ γὰρ Ἀθήνη
[140] θάρσος ἐνὶ φρεσὶ θῆκε καὶ ἐκ δέος εἵλετο γυίων.
[141] Στῆ δ᾽ ἄντα σχομένη· ὁ δὲ μερμήριξεν Ὀδυσσεύς,
[142] ἢ γούνων λίσσοιτο λαβὼν εὐώπιδα κούρην,
[143] ἦ αὔτως ἐπέεσσιν ἀποσταδὰ μειλιχίοισι
[144] λίσσοιτ᾽, εἰ δείξειε πόλιν καὶ εἵματα δοίη.
[145] Ὣς ἄρα οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι,
[146] λίσσεσθαι ἐπέεσσιν ἀποσταδὰ μειλιχίοισι,
[147] μή οἱ γοῦνα λαβόντι χολώσαιτο φρένα κούρη.
[148] Αὐτίκα μειλίχιον καὶ κερδαλέον φάτο μῦθον·
[149] “Γουνοῦμαί σε, ἄνασσα· θεός νύ τις ἦ βροτός ἐσσι;
[150] Εἰ μέν τις θεός ἐσσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν,
[151] Ἀρτέμιδί σε ἐγώ γε, Διὸς κούρῃ μεγάλοιο,
[152] εἶδός τε μέγεθός τε φυήν τ᾽ ἄγχιστα ἐΐσκω·
[153] εἰ δέ τίς ἐσσι βροτῶν, τοὶ ἐπὶ χθονὶ ναιετάουσι,
[154] τρισμάκαρες μὲν σοί γε πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ,
[155] τρισμάκαρες δὲ κασίγνητοι· μάλα πού σφισι θυμὸς
[156] αἰὲν ἐϋφροσύνῃσιν ἰαίνεται εἵνεκα σεῖο,
[157] λευσσόντων τοιόνδε θάλος χορὸν εἰσοιχνεῦσαν.
[158] Κεῖνος δ᾽ αὖ περὶ κῆρι μακάρτατος ἔξοχον ἄλλων,
[159] ὅς κέ σ᾽ ἐέδνοισι βρίσας οἶκόνδ᾽ ἀγάγηται.
[160] Οὐ γάρ πω τοιοῦτον ἐγὼ ἴδον ὀφθαλμοῖσιν,
[161] οὔτ᾽ ἄνδρ᾽ οὔτε γυναῖκα· σέβας μ᾽ ἔχει εἰσορόωντα.
[162] Δήλῳ δή ποτε τοῖον Ἀπόλλωνος παρὰ βωμῷ
[163] φοίνικος νέον ἔρνος ἀνερχόμενον ἐνόησα·
[164] ἦλθον γὰρ καὶ κεῖσε, πολὺς δέ μοι ἕσπετο λαὸς
[165] τὴν ὁδὸν ᾗ δὴ μέλλεν ἐμοὶ κακὰ κήδε᾽ ἔσεσθαι.
[166] Ὣς δ᾽ αὔτως καὶ κεῖνο ἰδὼν ἐτεθήπεα θυμῷ
[167] δήν, ἐπεὶ οὔ πω τοῖον ἀνήλυθεν ἐκ δόρυ γαίης,
[168] ὡς σέ, γύναι, ἄγαμαί τε τέθηπά τε δείδιά τ᾽ αἰνῶς
[169] γούνων ἅψασθαι· χαλεπὸν δέ με πένθος ἱκάνει.
[170] Χθιζὸς ἐεικοστῷ φύγον ἤματι οἴνοπα πόντον·
[171] τόφρα δέ μ᾽ αἰεὶ κῦμ᾽ ἐφόρει κραιπναί τε θύελλαι
[172] νήσου ἀπ᾽ Ὠγυγίης· νῦν δ᾽ ἐνθάδε κάββαλε δαίμων,
[173] ὄφρα τί που καὶ τῇδε πάθω κακόν· οὐ γὰρ ὀΐω
[174] παύσεσθ᾽, ἀλλ᾽ ἔτι πολλὰ θεοὶ τελέουσι πάροιθεν.
[175] Ἀλλά, ἄνασσ᾽, ἐλέαιρε· σὲ γὰρ κακὰ πολλὰ μογήσας
[176] ἐς πρώτην ἱκόμην, τῶν δ᾽ ἄλλων οὔ τινα οἶδα
[177] ἀνθρώπων, οἳ τήνδε πόλιν καὶ γαῖαν ἔχουσιν.
[178] Ἄστυ δέ μοι δεῖξον, δὸς δὲ ῥάκος ἀμφιβαλέσθαι,
[179] εἴ τί που εἴλυμα σπείρων ἔχες ἐνθάδ᾽ ἰοῦσα.
[180] Σοὶ δὲ θεοὶ τόσα δοῖεν ὅσα φρεσὶ σῇσι μενοινᾷς,
[181] ἄνδρα τε καὶ οἶκον καὶ ὁμοφροσύνην ὀπάσειαν
[182] ἐσθλήν· οὐ μὲν γὰρ τοῦ γε κρεῖσσον καὶ ἄρειον,
[183] ἢ ὅθ᾽ ὁμοφρονέοντε νοήμασιν οἶκον ἔχητον
[184] ἀνὴρ ἠδὲ γυνή· πόλλ᾽ ἄλγεα δυσμενέεσσι,
[185] χάρματα δ᾽ εὐμενέτῃσι· μάλιστα δέ τ᾽ ἔκλυον αὐτοί.”
[186] Τὸν δ᾽ αὖ Ναυσικάα λευκώλενος ἀντίον ηὔδα·
[187] “Ξεῖν᾽, ἐπεὶ οὔτε κακῷ οὔτ᾽ ἄφρονι φωτὶ ἔοικας,
[188] Ζεὺς δ᾽ αὐτὸς νέμει ὄλβον Ὀλύμπιος ἀνθρώποισιν,
[189] ἐσθλοῖς ἠδὲ κακοῖσιν, ὅπως ἐθέλῃσιν, ἑκάστῳ·
[190] καί που σοὶ τάδ᾽ ἔδωκε, σὲ δὲ χρὴ τετλάμεν ἔμπης.”

Aantekeningen
γούνων genitivus meervoud van τὸ γόνυ regel 142
εὐῶπις met mooi gezicht
regel 143 en 146 ἀποσταδά op een afstand
γοῦνα accusativus meervoud van τὸ γόνυ regel 147
regel 154 en 155 τρίσμακαρ driewerf gelukkig
regel 156 ἡ ἐϋφροσύνη vreugde
τὸ θάλος loot regel 157
εἰσοιχνέω binnengaan
γούνων genitivus meervoud van τὸ γόνυ regel 169
τὸ εἴλυμα omhulsel regel 179
τὸ σπεῖρον doek regel 179
ἡ ὁμοφροσύνη eensgezindheid regel 181
εὐμενέτης welgezind regel 185

Homerus, Odyssee 6.139-190

Tekst 2

Onderstaande tekst is afkomstig uit ‘De Odyssee’ van Drs. P.
[1] Na enig rondzwalken
[2] Weer een belevenis
[3] O. krijgt dan ergens
[4] Opnieuw vaste voet
[5] Daar treedt een meisje, de
[6] Strandlevenlievende
[7] Mooie Nausikaä
[8] Hem tegemoet
[9] Zij is een koningskind
[10] (Vader: Alkinoös
[11] Moeder: Arete)
[12] En heeft een idee
[13] Bij de Phaiakes, een
[14] Allergemoedelijkst
[15] Volkje, mag alles
[16] Dus neemt ze hem mee
[17] ‘Welkom, o vreemdeling!’
[18] O. is erkentelijk
[19] Zonder een kans
[20] Op beheksing of dood
[21] Wordt onze vriend door het
[22] Gastvrijheidslievende
[23] Echtpaar gulhartig
[24] Aan tafel genood
[25] Een cordon-bleumenu
[26] Smakelijk eten dus
[27] En wie de hartslag
[28] Aanzienlijk versnelt
[29] Dat is de gast, die zijn
[30] Adembenemende
[31] Reisavonturen
[32] Zeer kleurrijk vertelt

uit: De Odyssee van Drs. P

Tekst 3 Odysseus en Penelope

[153] Αὐτὰρ Ὀδυσσῆα μεγαλήτορα ᾧ ἐνὶ οἴκῳ
[154] Εὐρυνόμη ταμίη λοῦσεν καὶ χρῖσεν ἐλαίῳ,
[155] ἀμφὶ δέ μιν φᾶρος καλὸν βάλεν ἠδὲ χιτῶνα·
[156] αὐτὰρ κὰκ κεφαλῆς χεῦεν πολὺ κάλλος Ἀθήνη
[157] μείζονά τ᾽ εἰσιδέειν καὶ πάσσονα· κὰδ δὲ κάρητος
[158] οὔλας ἧκε κόμας, ὑακινθίνῳ ἄνθει ὁμοίας.
[159] Ὡς δ᾽ ὅτε τις χρυσὸν περιχεύεται ἀργύρῳ ἀνὴρ
[160] ἴδρις, ὃν Ἥφαιστος δέδαεν καὶ Παλλὰς Ἀθήνη
[161] τέχνην παντοίην, χαρίεντα δὲ ἔργα τελείει,
[162] ὣς μὲν τῷ περίχευε χάριν κεφαλῇ τε καὶ ὤμοις.
[163] Ἐκ δ᾽ ἀσαμίνθου βῆ δέμας ἀθανάτοισιν ὁμοῖος·
[164] ἂψ δ᾽ αὖτις κατ᾽ ἄρ᾽ ἕζετ᾽ ἐπὶ θρόνου ἔνθεν ἀνέστη,
[165] ἀντίον ἧς ἀλόχου, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·
[166] “Δαιμονίη, περὶ σοί γε γυναικῶν θηλυτεράων
[167] κῆρ ἀτέραμνον ἔθηκαν Ὀλύμπια δώματ᾽ ἔχοντες·
[168] οὐ μέν κ᾽ ἄλλη γ᾽ ὧδε γυνὴ τετληότι θυμῷ
[169] ἀνδρὸς ἀφεσταίη, ὅς οἱ κακὰ πολλὰ μογήσας
[170] ἔλθοι ἐεικοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.
[171] Ἀλλ᾽ ἄγε μοι, μαῖα, στόρεσον λέχος, ὄφρα καὶ αὐτὸς
[172] λέξομαι· ἦ γὰρ τῇ γε σιδήρεον ἐν φρεσὶν ἦτορ.”
[173] Τὸν δ᾽ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
[174] “Δαιμόνι᾽, οὔτ᾽ ἄρ τι μεγαλίζομαι οὔτ᾽ ἀθερίζω
[175] οὔτε λίην ἄγαμαι, μάλα δ᾽ εὖ οἶδ᾽ οἷος ἔησθα
[176] ἐξ Ἰθάκης ἐπὶ νηὸς ἰὼν δολιχηρέτμοιο.
[177] Ἀλλ᾽ ἄγε οἱ στόρεσον πυκινὸν λέχος, Εὐρύκλεια,
[178] ἐκτὸς ἐϋσταθέος θαλάμου, τόν ῥ᾽ αὐτὸς ἐποίει·
[179] ἔνθα οἱ ἐκθεῖσαι πυκινὸν λέχος ἐμβάλετ᾽ εὐνήν,
[180] κώεα καὶ χλαίνας καὶ ῥήγεα σιγαλόεντα.”
[181] Ὣς ἄρ᾽ ἔφη πόσιος πειρωμένη· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
[182] ὀχθήσας ἄλοχον προσεφώνεε κεδνὰ ἰδυῖαν·
[183] “Ὦ γύναι, ἦ μάλα τοῦτο ἔπος θυμαλγὲς ἔειπες.
[184] Τίς δέ μοι ἄλλοσε θῆκε λέχος; Χαλεπὸν δέ κεν εἴη
[185] καὶ μάλ᾽ ἐπισταμένῳ, ὅτε μὴ θεὸς αὐτὸς ἐπελθὼν
[186] ῥηϊδίως ἐθέλων θείη ἄλλῃ ἐνὶ χώρῃ.”

Aantekeningen
ὑακίνθινος hyacint- regel 158
ἴδρις kundig regel 160
περί + genitivus het meest van regel 166
ἀτέραμνος hard regel 167
μεγαλίζομαι zich groot wanen regel 174
ἀθερίζω minachten
δολιχήρετμος met lange riemen regel 176
ἐϋσταθής stevig gebouwd regel 178

Homerus, Odyssee 23.153-186

Tekst 4

De volgende passage is afkomstig uit het boek ‘Odysseus’ van de auteur Charivarius (1870-1946).
[1] Zij gaat, en zet zich weiflend bij Odysseus neer;
[2] Al heeft hij thans zijn vroegren vorm en kleeding weer,
[3] Hij tracht vergeefs haar wankle geest tot zich te richten.
[4] Telemachus dringt aan. Ten slotte moet zij zwichten.
[5] “Maar”, zegt zij, “Eurycleia, zorg dat ’s heren bed
[6] Vanavond in een andre kamer wordt gezet.”
[7] Odysseus kan zijn vreugde nauwlijks onderdrukken,
[8] En zegt: “Probeer het niet. Het zou je niet gelukken;
[9] Het voetstuk van het bed blijft staan zoals het stond,
[10] Onwrikbaar vastgehecht, geworteld in den grond.”

uit: Charivarius, Odysseus

Tekst 5

Odysseus heeft de Phaeaken verteld dat hij van de godin Circe aanwijzingen had gekregen om de onderwereld binnen te kunnen gaan en dat hij na zijn bezoek aan de onderwereld was teruggekeerd naar Circe. In onderstaande passage vertelt hij hoe Circe hem en zijn makkers na hun terugkeer vriendelijk onthaalde.
[20] Ἡ δ᾽ ἐν μέσσῳ στᾶσα μετηύδα δῖα θεάων·
[21] “Σχέτλιοι, οἳ ζώοντες ὑπήλθετε δῶμ᾽ Ἀΐδαο,
[22] δισθανέες, ὅτε τ᾽ ἄλλοι ἅπαξ θνῄσκουσ᾽ ἄνθρωποι.
[23] Ἀλλ᾽ ἄγετ᾽, ἐσθίετε βρώμην καὶ πίνετε οἶνον
[24] αὖθι πανημέριοι· ἅμα δ᾽ ἠοῖ φαινομένηφι
[25] πλεύσεσθ᾽· αὐτὰρ ἐγὼ δείξω ὁδὸν ἠδὲ ἕκαστα
[26] σημανέω, ἵνα μή τι κακορραφίῃ ἀλεγεινῇ
[27] ἢ ἁλὸς ἢ ἐπὶ γῆς ἀλγήσετε πῆμα παθόντες.”
[28] Ὣς ἔφαθ᾽, ἡμῖν δ᾽ αὖτ᾽ ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ.
[29] Ὣς τότε μὲν πρόπαν ἦμαρ ἐς ἠέλιον καταδύντα
[30] ἥμεθα δαινύμενοι κρέα τ᾽ ἄσπετα καὶ μέθυ ἡδύ.
[31] Ἦμος δ᾽ ἠέλιος κατέδυ καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθεν,
[32] οἱ μὲν κοιμήσαντο παρὰ πρυμνήσια νηός,
[33] ἡ δ᾽ ἐμὲ χειρὸς ἑλοῦσα φίλων ἀπονόσφιν ἑταίρων
[34] εἷσέ τε καὶ προσέλεκτο καὶ ἐξερέεινεν ἕκαστα·
[35] αὐτὰρ ἐγὼ τῇ πάντα κατὰ μοῖραν κατέλεξα.

Aantekeningen
Ἡ Hiermee wordt Circe bedoeld regel 20
μεταυδάω spreken
σχέτλιος dapper regel 21
ὑπέρχομαι binnengaan
δισθανέες (meervoud) tweemaal stervend regel 22
ὅτε τ᾽ terwijl
ἡ βρώμη voedsel regel 23
φαινομένηφι = φαινομένῃ regel 24
ἡ κακορραφίη overmoed regel 26
ἁλὸς Lees: ἐπὶ ἁλὸς regel 27
ἀλγήσετε coniunctivus aoristus
regel 28 ἡμῖν δ᾽ αὖτ᾽ ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ en ons moedige hart liet zich overhalen
ἐπὶ κνέφας ἦλθεν Lees: κνέφας ἐπῆλθεν regel 31
χειρὸς bij de hand regel 33
ἀπονόσφιν + genitivus ver weg van
εἷσέ Vul aan: με regel 34
προσέλεκτο (zij) ging naast mij liggen

Homerus, Odyssee 12.20-35

Vraag 1 2 punten

Noteer de naam van de laatste persoon die Odysseus te land gezien heeft voordat hij aanspoelde op het eiland van de Phaeaken. Ga ook in op de rol die deze persoon met betrekking tot Odysseus gespeeld heeft. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen hebt gelezen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt Calypso als naam van de laatste persoon. (1p)
  • Beschrijft dat Calypso wilde met Odysseus trouwen, of dat zij Odysseus jarenlang op haar eiland vasthield. (1p)

Vraag 2 1 punt

Regel 142 ἢ γούνων λίσσοιτο λαβὼν ἐυώπιδα κούρην
Deze woorden worden door B. Bijnsdorp als volgt vertaald: “of hij smekend het mooie meisje bij de knieën zou vatten”.
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks niet geheel overgenomen.
Leg dit uit met betrekking tot λίσσοιτο. Ga in je antwoord in op zowel het Grieks als de vertaling.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat λίσσοιτο een persoonsvorm is, maar in de vertaling is weergegeven als een (tegenwoordig/onvoltooid) deelwoord, als ‘smekend’. (1p)

Alleen een scorepunt toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn: de uitleg bij het Grieks én de weergave in de vertaling.

Vraag 3 1 punt

Regel 158-159 Κεῖνος t/m ἀγάγηται
Zonder het te weten verwijst Odysseus met deze woorden naar een gebeurtenis uit het voorafgaande (niet in dit examen afgedrukt).
Beschrijf deze gebeurtenis in eigen woorden en geef aan in welk opzicht de woorden van Odysseus hiernaar verwijzen. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen hebt gelezen.

Bekijk het antwoord
  • Beschrijft dat de godin Athene in een droom tot Nausicaa heeft gesproken over haar aanstaande huwelijk, of dat Nausicaa over haar aanstaande huwelijk heeft gedroomd. (1p)

Alleen een scorepunt toekennen wanneer zowel het element ‘droom’ als het element ‘huwelijk’ in het antwoord voorkomt.

Vraag 4 1 punt

Regel 164 πολὺς δέ μοι ἕσπετο λαὸς
Hoe laat de boodschap die Odysseus met deze woorden aan Nausicaa wil overbrengen zich het best omschrijven?

  1. A Ik ben een voornaam iemand.
  2. B Ik heb veel ellende meegemaakt.
  3. C Ik heb veel mensen bij me.
  4. D Ik werd door veel mensen achtervolgd.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 5 2 punten

Regel 165 κήδε᾽
Citeer uit het vervolg (t/m πάροιθεν regel 174) de twee niet direct opeenvolgende Griekse woorden waarmee diegenen worden aangeduid die volgens Odysseus verantwoordelijk zijn voor zijn ellende.

Bekijk het antwoord
  • Citeert δαίμων (regel 172). (1p)
  • Citeert θεοὶ (regel 174). (1p)

Geen scorepunt voor ‘κῦμ᾽ (regel 171)’ of voor ‘θύελλαι (regel 171)’.

Vraag 6 1 punt

Regel 168 ἄγαμαί τε τέθηπά τε δείδιά τ᾽
Citeer uit het voorafgaande (vanaf Κεῖνος regel 158) het Griekse woord dat een element van de betekenis van alle drie de werkwoorden ἄγαμαί, τέθηπά en δείδιά in zich verenigt.

Bekijk het antwoord
  • Citeert σέβας (regel 161). (1p)

Geen scorepunt wanneer als antwoord ‘ἐτεθήπεα (regel 166)’ is gegeven.

Vraag 7 3 punten

Regel 149-185 Γουνοῦμαί t/m αὐτοί
Deze toespraak is in zijn geheel in vier delen in te delen. In het eerste deel (Γουνοῦμαί t/m ἱκάνει regel 149-169) probeert Odysseus Nausicaa gunstig te stemmen.
Vat elk van de daarop volgende drie delen in eigen woorden samen.

Bekijk het antwoord
  • Deel 2: Odysseus beschrijft zijn eigen situatie of ellende, of probeert medelijden te wekken. (1p)
  • Deel 3: Odysseus vraagt Nausicaa om hulp. (1p)
  • Deel 4: Odysseus wenst Nausicaa het allerbeste toe. (1p)

Vraag 8 1 punt

Regel 187 Ξεῖν᾽, ἐπεὶ οὔτε κακῷ οὔτ᾽ ἄφρονι φωτὶ ἔοικας
De manier waarop Nausicaa Odysseus benadert in regel 187 komt overeen met de manier waarop Odysseus Nausicaa benadert in de regels 149-161 (Γουνοῦμαί t/m εἰσορόωντα).
Leg dat uit.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat beiden de ander beginnen met complimenten, of dat beiden de ander met respect toespreken, of dat beiden hun indruk van de ander uitspreken. (1p)

Vraag 9 2 punten

Aristoteles merkt over de homerische gedichten op dat Homerus in de Odyssee het karakter van de personages centraal stelt.
Noteer in het Nederlands zowel van Nausicaa als van Odysseus een kenmerkende karaktertrek zoals die in Tekst 1 voorkomt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een kenmerkende karaktertrek van Nausicaa, bijvoorbeeld onbevreesd, hulpvaardig, zelfbewust, voorzichtig of gereserveerd. (1p)
  • Noemt een kenmerkende karaktertrek van Odysseus, bijvoorbeeld charmant, slim of welbespraakt. (1p)

Tekst 2

Vraag 10 1 punt

Tekst 2, regel 1: Na enig rondzwalken
Leg uit dat Tekst 1 op dit punt preciezer is. Baseer je antwoord op een gegeven uit Tekst 1, regel 166-174 (Ὣς t/m πάροιθεν).

Bekijk het antwoord
  • Noemt het gegeven dat Odysseus twintig dagen op zee is geweest. (1p)

Geen scorepunt wanneer alleen als antwoord is gegeven dat Odysseus niet rondgezwalkt heeft, maar rechtstreeks door golven en wind vanaf Ogygia hierheen gevoerd is.

Vraag 11 2 punten

Tekst 2, regel 13: Bij de Phaiakes
Odysseus’ ontmoeting met de Phaeaken speelt in twee opzichten een belangrijke rol in de Odyssee van Homerus.
Leg dit uit. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen hebt gelezen. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 40 woorden.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee van de volgende antwoorden, elk juist: Odysseus vertelt de Phaeaken over al zijn avonturen; de Phaeaken zorgen ervoor dat Odysseus Ithaca bereikt; bij de Phaeaken vindt een omslag plaats, vanaf zijn verblijf daar gaat het langzamerhand beter met Odysseus, of: als Odysseus bij de Phaeaken aankomt, is hij er het allerergst aan toe. (2p)

Vraag 12 1 punt

Tekst 2, regel 16: Dus neemt ze hem mee
Dit is niet helemaal in overeenstemming met het verhaal in de Odyssee van Homerus.
Noteer de reden die Nausicaa in de Odyssee van Homerus geeft om Odysseus niet persoonlijk naar het paleis te brengen. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat Nausicaa bang is voor roddels. (1p)

Vraag 13 1 punt

Tekst 2, regel 19-20: Zonder t/m dood
Met de woorden ‘beheksing of dood’ (regel 20) zinspeelt Drs. P op een aantal personages die wél een rol spelen in beheksing of dood.
Noteer de naam van een personage uit de Odyssee dat een rol speelt in ‘beheksing’ en de naam van een personage uit de Odyssee dat een rol speelt in ‘dood’. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt Circe als personage dat een rol speelt in beheksing, en Polyphemus als personage dat een rol speelt in dood. (1p)

Niet fout rekenen: ‘de Sirenen/Lotuseters’ in plaats van ‘Circe’, en ‘de Laestrygonen/Sirenen’ of ‘de Cycloop’ in plaats van ‘Polyphemus’. Alleen een scorepunt toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn.

Tekst 3

Vraag 14 2 punten

Regel 159-162 Ὡς t/m ὤμοις
In de homerische vergelijking in deze regels heeft een van de genoemde personages een rol in zowel het beeld als in het afgebeelde.
Noteer de naam van het desbetreffende personage en beschrijf zowel de rol in het beeld als de rol in het afgebeelde in eigen woorden.

Bekijk het antwoord
  • Athene is (in het beeld) de leermeester van een ambachtsman. (1p)
  • Athene zorgt er (in het afgebeelde) voor dat Odysseus er mooi uitziet. (1p)

Niet fout rekenen wanneer de antwoorden in omgekeerde volgorde zijn genoteerd. Wanneer ‘het afgebeelde’ en ‘het beeld’ expliciet zijn verwisseld, één scorepunt in mindering brengen. Wanneer als personage Hephaestus is gegeven in plaats van Athene, geen scorepunten toekennen.

Vraag 15 1 punt

Regel 162 χάριν
Citeer uit de regels 153-158 (Αὐτὰρ t/m ὁμοίας) het Griekse zelfstandig naamwoord dat inhoudelijk vergelijkbaar is met χάριν.

Bekijk het antwoord
  • Citeert κάλλος (regel 156). (1p)

Vraag 16 1 punt

Regel 165 πρὸς
De manier waarop πρὸς gebruikt is, is kenmerkend voor het homerisch taalgebruik.
Leg dat uit.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat er sprake is van tmesis, of dat πρὸς achter het woord staat waar het bij hoort. (1p)

Vraag 17 1 punt

Regel 167 κῆρ ἀτέραμνον
Citeer uit de regels 166-172 (Δαιμονίη t/m ἦτορ) het Griekse woord dat inhoudelijk overeenkomt met ἀτέραμνον. Laat τετληότι (regel 168) buiten beschouwing.

Bekijk het antwoord
  • Citeert σιδήρεον (regel 172). (1p)

Vraag 18 2 punten

Regel 163-167 Ἐκ t/m ἔχοντες
Bestudeer de volgende weergave van deze regels:
Hij kwam uit ’t badvertrek, mooi als een god,
En zette zich weer in de lege zetel
En sprak als volgt tegen Penelope:
“Wat ben je toch een raadselachtig wezen;
De goden gaven je een hart van steen!”
a. Citeer het Griekse tekstelement uit de regels 163-167 (Ἐκ t/m ἔχοντες) dat is weergegeven met ‘lege’.
b. Citeer het Griekse tekstelement uit de regels 163-167 (Ἐκ t/m ἔχοντες) dat is weergegeven met ‘goden’.

Bekijk het antwoord
  • a. Citeert ἔνθεν ἀνέστη (regel 164) als tekstelement dat is weergegeven met ‘lege’. (1p)
  • b. Citeert Ὀλύμπια δώματ’ ἔχοντες (regel 167) als tekstelement dat is weergegeven met ‘goden’. (1p)

Wanneer bij b. als antwoord ‘ἀθανάτοισιν (regel 163)’ is gegeven, geen scorepunt toekennen.

Vraag 19 1 punt

Regel 169 οἱ
Citeer uit het voorafgaande (vanaf Δαιμονίη regel 166) het Griekse tekstelement waarnaar οἱ verwijst.

Bekijk het antwoord
  • Citeert (ἄλλη γ᾽) γυνὴ (regel 168). (1p)

Wanneer ‘ὧδε’ aan het citaat is toegevoegd, geen scorepunt toekennen. Wanneer als antwoord ‘Δαιμονίη/σοί (regel 166)’ is gegeven, geen scorepunt toekennen.

Vraag 20 1 punt

Regel 173-186 Τὸν t/m χώρῃ
Verdedig de stelling dat het veelzeggend is dat in regel 173 het bijvoeglijk naamwoord περίφρων bij Penelope is gebruikt, terwijl in regel 181 bij Odysseus niet een bijvoeglijk naamwoord met een vergelijkbare betekenis is gebruikt. Ga in je antwoord in op zowel Penelope als Odysseus.

Bekijk het antwoord
  • Verdedigt de stelling met een verklaring die zowel op Penelope als op Odysseus ingaat, bijvoorbeeld dat Penelope een list bedenkt en Odysseus dat niet doorheeft. (1p)

Alleen een scorepunt toekennen wanneer zowel op Odysseus als op Penelope is ingegaan. Een juist antwoord is bijvoorbeeld: Penelope bedenkt een list en Odysseus heeft dat niet door, of Penelope overtreft Odysseus hier in slimheid, omdat zij een list bedenkt en daarin slaagt.

Vraag 21 2 punten

Regel 177 Εὐρύκλεια
a. Citeer de twee Griekse werkwoordsvormen uit het vervolg (t/m regel 180 σιγαλόεντα) waaruit blijkt dat Penelope niet meer alleen tegen Eurycleia spreekt.
b. Beschrijf de gebeurtenis waarbij Eurycleia Odysseus herkend heeft na zijn terugkeer uit Troje. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Bekijk het antwoord
  • a. Citeert de twee werkwoordsvormen ἐκθεῖσαι (regel 179) en ἐμβάλετ᾽ (regel 179). (1p)
  • b. Beschrijft dat Eurycleia Odysseus herkende toen zij zijn voeten of benen waste, aan het litteken dat hij in zijn jonge jaren had opgelopen bij de zwijnenjacht. (1p)

Bij a. alleen een scorepunt toekennen wanneer beide werkwoordsvormen juist zijn.

Vraag 22 2 punten

Regel 182 ὀχθήσας ἄλοχον προσεφώνεε κεδνὰ ἰδυῖαν
a. Schrijf regel 182 over en scandeer de regel.
προσέειπε (regel 173) betekent hetzelfde als προσεφώνεε in regel 182.
b. Zou de vorm προσέειπε metrisch passen op de plaats van προσεφώνεε in regel 182? Licht je antwoord toe.

Bekijk het antwoord
  • a. Schrijft regel 182 correct over en scandeert hem als: ˉ ˉ | ˉ ˘ ˘ | ˉ ˘ ˘ | ˉ ˘ ˘ | ˉ ˘ ˘ | ˉ ˉ || (1p)
  • b. Antwoordt nee, met de toelichting dat er dan een opeenvolging van een lange, een korte en een lange lettergreep zou ontstaan, wat niet kan in een dactylische hexameter; of dat de twee korte laatste lettergrepen van προσεφώνεε niet door één korte (de laatste lettergreep van προσέειπε) vervangen kunnen worden; of dat er dan een korte lettergreep te weinig is. (1p)

Tekst 4

Vraag 23 3 punten

Regel 7 Odysseus kan zijn vreugde nauwlijks onderdrukken
a. Citeer uit Tekst 3, regel 181-186 (Ὣς t/m χώρῃ) de twee niet direct opeenvolgende Griekse woorden die hiermee strijdig zijn.
Regel 8 Het zou je niet gelukken
Deze weergave is stelliger dan het Griekse origineel.
b. Leg dat uit en baseer je antwoord op Tekst 3, regel 181-186 (Ὣς t/m χώρῃ).

Bekijk het antwoord
  • a. Citeert ὀχθήσας (regel 182). (1p)
  • a. Citeert θυμαλγὲς (regel 183). (1p)
  • b. Legt uit dat in het Grieks staat dat het bed verplaatsen moeilijk of lastig is, zonder de hulp van een god. (1p)

Algemeen

Vraag 24 3 punten

Algemeen
Goethe heeft het volgende geschreven over Homerus:
“In de poëzie is de vernietigende kritiek niet zo schadelijk. Wolf heeft Homerus vernietigd, maar het gedicht heeft hij geen kwaad kunnen doen, want dit gedicht heeft een wonderkracht als de helden van het Walhalla die elkaar ’s ochtends in stukken hakken en ’s middags weer met ongeschonden ledematen aan tafel zitten.”
a. Noteer de benaming van de wetenschappelijke controverse waaraan hier gerefereerd wordt. Baseer je antwoord op de achtergronden van de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
b. Noteer de namen van de stromingen die in de onder a. bedoelde controverse tegenover elkaar stonden en beschrijf hun standpunten. Baseer je antwoord op de achtergronden van de teksten die je voor dit examen gelezen hebt. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 50 woorden.

Bekijk het antwoord
  • a. Noemt de benaming: de homerische kwestie. (1p)
  • b. Beschrijft het standpunt van de Analytici: de Ilias en de Odyssee zijn een mengsel van kortere gedichten die door verschillende dichters zijn gecomponeerd. (1p)
  • b. Beschrijft het standpunt van de Unitariërs: één briljante dichter heeft zowel de complete Ilias als de Odyssee gemaakt. (1p)

Tekst 5

Vraag 25 38 punten

Tekst 5
Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij Tekst 5.
Vertaal de regels 20 t/m 35 in het Nederlands.

Bekijk het antwoord
  • Kolon 25 (Ἡ δ᾽ … μετηύδα δῖα θεάων·), 1 punt: “(En/Maar) zij, de stralende onder/van de godinnen sprak (tot ons)”. Ἡ vertalen als ‘Circe’ is niet fout. (1p)
  • Kolon 26 (ἐν μέσσῳ στᾶσα), 1 punt: “nadat ze tussen ons (in) / in het/ons midden was gaan staan”. στᾶσα als ‘staande’ is niet fout. (1p)
  • Kolon 27 (Σχέτλιοι, οἳ ζώοντες ὑπήλθετε δῶμ᾽ Ἀΐδαο, δισθανέες), 2 punten: “Dapperen, (jullie) die levend het huis van Hades zijn binnengegaan, tweemaal stervend(en)”. Alleen ‘de levenden zijn binnengegaan’ voor οἳ ζώοντες ὑπήλθετε krijgt 0. (2p)
  • Kolon 28 (ὅτε τ᾽ ἄλλοι ἅπαξ θνῄσκουσ᾽ ἄνθρωποι.), 2 punten: “terwijl (de) andere mensen eenmaal sterven”. ‘Alle andere mensen’ is niet fout. ‘Alle mensen’ krijgt 1 punt. ἅπαξ als ‘ineens/opeens’ of niet vertaald krijgt 0. (2p)
  • Kolon 29 (Ἀλλ᾽ ἄγετ᾽), 1 punt: “(Maar) kom/vooruit” of een synoniem. Elke andere betekenis krijgt 0. (1p)
  • Kolon 30 (ἐσθίετε βρώμην), 1 punt: “eet voedsel”. ‘Jullie eten voedsel’ krijgt 0. (1p)
  • Kolon 31 (καὶ πίνετε οἶνον), 1 punt: “en drink wijn”. ‘En jullie drinken wijn’ krijgt 0. Is in kolon 30 ‘jullie eten’ gegeven, dan wordt ‘jullie drinken wijn’ hier niet opnieuw aangerekend. (1p)
  • Kolon 32 (αὖθι πανημέριοι·), 1 punt: “hier de hele dag”. αὖθι als ‘terstond’ is niet fout. πανημέριοι als ‘hele dagen’ krijgt 0. (1p)
  • Kolon 33 (ἅμα δ᾽ ἠοῖ φαινομένηφι), 1 punt: “(maar/en) samen/tegelijk met het opkomen/verschijnen / bij het aanbreken van de dageraad”. ‘Samen/tegelijk met de verschijnende dageraad’ is niet fout. (1p)
  • Kolon 34 (πλεύσεσθ᾽·), 1 punt: “zullen jullie varen”. ‘Varen jullie’ of ‘moeten jullie varen’ is niet fout. (1p)
  • Kolon 35 (αὐτὰρ ἐγὼ δείξω ὁδὸν), 1 punt: “maar/en ik zal (jullie) de weg wijzen/tonen”. δείξω als ‘ik wijs/toon’ is niet fout. (1p)
  • Kolon 36 (ἠδὲ ἕκαστα σημανέω,), 2 punten: “en (ik) zal alles duidelijk maken / meedelen”. σημανέω als ‘ik maak duidelijk / deel mee’ en σημαίνω als ‘voorspellen’ zijn niet fout. ἕκαστα niet als onzijdig vertaald krijgt 0. (2p)
  • Kolon 37 (ἵνα μή τι κακορραφίῃ ἀλεγεινῇ, met ἀλγήσετε uit kolon 37 t/m 39): “opdat jullie niet door smartelijke/pijnlijke overmoed iets (zullen) lijden / in enig opzicht (zullen) lijden / opdat jullie in het geheel niet door smartelijke/pijnlijke overmoed (zullen) lijden”, 2 punten. ἵνα als ‘zodat’ is niet fout. τι verbonden met πῆμα of niet vertaald is niet fout. τι als ‘wat?’ of ‘waarom?’ krijgt 0. (2p)
  • Kolon 38 (ἢ ἁλὸς ἢ ἐπὶ γῆς), 1 punt: “(of) op zee of op land”. (1p)
  • Kolon 39 (πῆμα παθόντες.”), 2 punten: “door leed te doorstaan / terwijl jullie leed doorstaan”. πῆμα als lijdend voorwerp bij ἀλγήσετε is niet fout. παθόντες als ‘nadat jullie hebben doorstaan’ is niet fout. πάσχω met elke andere betekenis dan ‘doorstaan’ of een synoniem krijgt 0. (2p)
  • Kolon 40 (Ὣς ἔφαθ᾽), 1 punt: “Zo sprak zij”. ‘Zo sprak hij’ of ‘Toen zij sprak / Toen sprak zij’ krijgt 0. De woorden ἡμῖν δ᾽ αὖτ᾽ ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ zijn voorvertaald. (1p)
  • Kolon 41 (Ὣς τότε μὲν πρόπαν ἦμαρ), 2 punten: “Zo zaten wij toen de hele dag (door)”. Ὣς met elke andere betekenis dan ‘zo’ of een synoniem krijgt 0. (2p)
  • Kolon 42 (ἐς ἠέλιον καταδύντα), 1 punt: “tot zonsondergang / tot de zon was ondergegaan / onderging”. (1p)
  • Kolon 43 (δαινύμενοι κρέα τ᾽ ἄσπετα καὶ μέθυ ἡδύ.), 2 punten: “ons te goed doend aan ontzaglijk veel (stukken) vlees en zoete/lekkere wijn”. (2p)
  • Kolon 44 (Ἦμος δ᾽ ἠέλιος κατέδυ), 2 punten: “(Maar/En) toen/zodra de zon was ondergegaan / onderging”. Ἦμος als bijwoord (‘Toen ging de zon onder’) krijgt 1 punt. Ἦμος met elke andere betekenis dan ‘toen/zodra’ of een synoniem krijgt 0. (2p)
  • Kolon 45 (καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθεν,), 1 punt: “en de duisternis was aangekomen / naderde / aankwam”. (1p)
  • Kolon 46 (οἱ μὲν κοιμήσαντο παρὰ πρυμνήσια νηός,), 2 punten: “gingen zij / de anderen slapen / sliepen zij bij de kabels van het schip”. νηός niet vertaald als vorm van ναῦς krijgt 0. (2p)
  • Kolon 47 (ἡ δ᾽ ἐμὲ χειρὸς ἑλοῦσα), 2 punten: “(maar/en) zij, nadat zij mij bij de/mijn hand had gepakt / zij pakte me bij de/mijn hand en”. ‘Zij, nadat zij mijn hand had gepakt’ is niet fout. (2p)
  • Kolon 48 (φίλων ἀπονόσφιν ἑταίρων εἷσέ τε καὶ προσέλεκτο), 2 punten: “deed (ze) me plaatsnemen ver weg van de/mijn geliefde / mijn (eigen) makkers/vrienden en ging naast mij liggen”. ‘Ver weg van (mijn) vrienden en makkers’ krijgt 1 punt. φίλων niet vertaald als vorm van φίλος krijgt 0. (2p)
  • Kolon 49 (καὶ ἐξερέεινεν ἕκαστα·), 1 punt: “en vroeg / deed navraag naar alles”. (1p)
  • Kolon 50 (αὐτὰρ ἐγὼ τῇ πάντα κατὰ μοῖραν κατέλεξα.), 2 punten: “en ik vertelde haar alles naar behoren / geordend”. αὐτὰρ als ‘maar’ en τῇ als ‘daar’ zijn niet fout. τῇ met elke andere betekenis dan ‘(aan) haar / daar’ krijgt 0. πάντα niet vertaald als lijdend voorwerp bij κατέλεξα krijgt 0. (2p)

Vakspecifieke regels voor de vertaling: (a) Is in een kolon een zeer ernstige fout gemaakt, dan krijgt die kolon 0 punten; dat wordt niet gecompenseerd door de juiste weergave van de rest van de kolon. (b) Is een aantekening genegeerd en leidt dat tot een onjuiste weergave van het tekstelement, dan één of meerdere punten aftrekken, afhankelijk van de zwaarte van de fout en het maximum van de kolon. (c) Is een Grieks woord in een kolon niet vertaald en is het niet van essentieel belang voor de betekenis van die kolon, dan één punt aftrekken, tenzij het beoordelingsmodel anders vermeldt. Een vertaling die ‘niet fout rekenen’ vermeldt, krijgt daar geen aftrek voor.

Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vwo Griekse taal en cultuur 2018, tijdvak 1. Figuren en de exacte opmaak staan in het originele examen.

Onderwerpen in dit examen

Onderwerp per vraag in het centraal examen Griekse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
OnderwerpVragenAantal
Tekstbegrip1, 3-12, 15, 17, 19-2116
Vertalen18, 23, 253
Werkwoordsvormen2, 222
Mythologie131
Stijlfiguren141
Syntaxis161
Cultuur en geschiedenis241

Vergeleken met andere jaren

Vergeleken met de andere 17 examens Griekse taal en cultuur vwo sinds 2018: dit examen vroeg meer over tekstbegrip (64% van de vragen, gemiddeld 40%). Minder over lezen (0% van de vragen, gemiddeld 9%).

Opgaven en correctievoorschrift

De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.

Oefenen als leerling

Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen Griekse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1 hier online, het hele examen of één opgave. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift, en je docent keurt het resultaat goed. Daarna krijg je per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen met dit examen

Nakijken als docent

  1. Start gratis vanaf deze pagina

    Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen Griekse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Andere examens Griekse taal en cultuur vwo

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op Grieks oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoeveel vragen heeft het eindexamen Griekse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1?

Het centraal examen Griekse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1 telt 25 vragen. De meeste vragen gaan over tekstbegrip (16), vertalen (3) en werkwoordsvormen (2).

Wat zijn de antwoorden van het examen Griekse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1?

Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.

Waar vind ik het correctievoorschrift van Griekse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1?

Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2018/vwo/documenten/cse-1/vw-1111-a-18-1-c).

Hoe oefen ik met het examen Griekse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1 en krijg ik feedback?

Maak het examen online op deze pagina, helemaal of één opgave. Je vult je naam, je e-mailadres en dat van je docent in, zonder account. Het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.