Eindexamen Griekse taal en cultuur vwo 2021, tijdvak 1: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Tekst 1, Tekst 2, Tekst 3, Algemeen, Tekst 4.
Het centraal examen Griekse taal en cultuur vwo 2021, tijdvak 1 telt 25 vragen. De meeste vragen gaan over tekstbegrip (13), stijlfiguren (4) en vertalen (3). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen Griekse taal en cultuur vwo 2021, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf, of maak het examen online en laat het nakijken.
Tekst 1
Tekst 1 Uit de Hymne aan Demeter. Er is ontdekt wat Demeter ’s nachts doet.
[251] Zij, de mooi bekranste Demeter, in woede ontstoken,
[252] nam Metaneira’s zoontje, dat in het paleis zo verrassend
[253] laat nog door haar was gebaard, uit het vuur en legde het ver
[254] van zich vandaan op de grond. Tegelijk, ten zeerste verbolgen,
[255] sprak ze tot Metaneira, vrouw met sierlijke gordel:
[256] “Mensen zijn dwaas en onwetend en zonder enig besef van
[257] al wat het lot hun aan goede en kwade dingen zal zenden.
[258] Ook jij beging onberaden een onherstelbare dwaling.
[259] Bij de hardvochtige stroom van de Styx — de eed van de goden —
[260] zweer ik je dat ik je kind de eeuwige jeugd had geschonken
[261] en de onsterflijkheid en een roem die nooit zou verbleken;
[262] nu zal hij echter zijn lot en de dood niet kunnen ontlopen.
[263] Wel zal hem nog in dit opzicht eeuwige roem vergezellen,
[264] dat hij bij mij op schoot zat en in mijn armen mocht slapen.”
Homerische Hymne aan Demeter 251-264
Vraag 1 1 punt
Regel 253 het vuur. Beschrijf het doel waarvoor Demeter het vuur gebruikt had. Baseer je antwoord op het vervolg (t/m regel 264 slapen).
Bekijk het antwoord
- Noemt dat Demeter het vuur gebruikte om het kind de eeuwige jeugd en onsterfelijkheid (en eeuwige roem) te schenken, of om een kind goddelijk te maken. (1p)
Of woorden van overeenkomstige strekking.
Vraag 2 1 punt
Regel 256-258 Mensen t/m dwaling. Aristoteles schrijft in de Poëtica dat zo'n dwaling uit onwetendheid ook in een tragedie kan voorkomen. Noteer de Griekse term die Aristoteles voor zo'n dwaling gebruikt. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
Bekijk het antwoord
- Noemt ἁμαρτία (of hamartia). (1p)
Tekst 2
Tekst 2 Dionysus maakt zichzelf bekend.
[1] Ἥκω Διὸς παῖς τήνδε Θηβαίαν χθόνα
[2] Διόνυσος, ὃν τίκτει ποθ᾿ ἡ Κάδμου κόρη
[3] Σεμέλη λοχευθεῖσ᾿ ἀστραπηφόρῳ πυρί·
[4] μορφὴν δ᾿ ἀμείψας ἐκ θεοῦ βροτησίαν
[5] πάρειμι Δίρκης νάμαθ᾿ Ἱσμηνοῦ θ᾿ ὕδωρ.
[6] Ὁρῶ δὲ μητρὸς μνῆμα τῆς κεραυνίας
[7] τόδ᾿ ἐγγὺς οἴκων καὶ δόμων ἐρείπια
[8] τυφόμενα Δίου πυρὸς ἔτι ζῶσαν φλόγα,
[9] ἀθάνατον Ἥρας μητέρ᾿ εἰς ἐμὴν ὕβριν.
[10] Αἰνῶ δὲ Κάδμον, ἄβατον ὃς πέδον τόδε
[11] τίθησι, θυγατρὸς σηκόν· ἀμπέλου δέ νιν
[12] πέριξ ἐγὼ ᾿κάλυψα βοτρυώδει χλόῃ.
[13] Λιπὼν δὲ Λυδῶν τοὺς πολυχρύσους γύας
[14] Φρυγῶν τε, Περσῶν ἡλιοβλήτους πλάκας
[15] Βάκτριά τε τείχη τήν τε δύσχιμον χθόνα
[16] Μήδων ἐπελθὼν Ἀραβίαν τ᾿ εὐδαίμονα
[17] Ἀσίαν τε πᾶσαν ἣ παρ᾿ ἁλμυρὰν ἅλα
[18] κεῖται μιγάσιν Ἕλλησι βαρβάροις θ᾿ ὁμοῦ
[19] πλήρεις ἔχουσα καλλιπυργώτους πόλεις,
[20] ἐς τήνδε πρώτην ἦλθον Ἑλλήνων πόλιν,
[21] τἀκεῖ χορεύσας καὶ καταστήσας ἐμὰς
[22] τελετάς, ἵν᾿ εἴην ἐμφανὴς δαίμων βροτοῖς.
[23] Πρώτας δὲ Θήβας τάσδε γῆς Ἑλληνίδος
[24] ἀνωλόλυξα, νεβρίδ᾿ ἐξάψας χροὸς
[25] θύρσον τε δοὺς ἐς χεῖρα, κίσσινον βέλος·
[26] ἐπεί μ᾿ ἀδελφαὶ μητρός, ἃς ἥκιστ᾿ ἐχρῆν,
[27] Διόνυσον οὐκ ἔφασκον ἐκφῦναι Διός,
[28] Σεμέλην δὲ νυμφευθεῖσαν ἐκ θνητοῦ τινος
[29] ἐς Ζῆν᾿ ἀναφέρειν τὴν ἁμαρτίαν λέχους,
[30] Κάδμου σοφίσμαθ᾿, ὧν νιν οὕνεκα κτανεῖν
[31] Ζῆν᾿ ἐξεκαυχῶνθ᾿, ὅτι γάμους ἐψεύσατο.
[32] Τοιγάρ νιν αὐτὰς ἐκ δόμων ᾤστρησ᾿ ἐγὼ
[33] μανίαις, ὄρος δ᾿ οἰκοῦσι παράκοποι φρενῶν,
[34] σκευήν τ᾿ ἔχειν ἠνάγκασ᾿ ὀργίων ἐμῶν.
[35] Καὶ πᾶν τὸ θῆλυ σπέρμα Καδμείων, ὅσαι
[36] γυναῖκες ἦσαν, ἐξέμηνα δωμάτων·
[37] ὁμοῦ δὲ Κάδμου παισὶν ἀναμεμειγμέναι
[38] χλωραῖς ὑπ᾿ ἐλάταις ἀνορόφους ἧνται πέτρας.
[39] Δεῖ γὰρ πόλιν τήνδ᾿ ἐκμαθεῖν, κεἰ μὴ θέλει,
[40] ἀτέλεστον οὖσαν τῶν ἐμῶν βακχευμάτων,
[41] Σεμέλης τε μητρὸς ἀπολογήσασθαί μ᾿ ὕπερ
[42] φανέντα θνητοῖς δαίμον᾿ ὃν τίκτει Διί.
Aantekeningen
regel 3 λοχεύω bij de geboorte helpen
ἀστραπηφόρος bliksemdragend
regel 4 βροτήσιος sterfelijk
regel 7 τὸ ἐρείπιον ruïne
regel 8 τύφομαι roken
regel 10 ἄβατος ontoegankelijk
regel 11 ὁ σηκός heiligdom
regel 12 βοτρυώδης vol druiven
regel 13 πολύχρυσος rijk aan goud
regel 14 ἡλιόβλητος door de zon getroffen
regel 15 δύσχιμος winters
regel 17 ἁλμυρός zout
μιγάς gemengd regel 18
regel 19 καλλιπύργωτος met mooie torens
regel 24 ἀνολολύζω door kreten opschrikken
regel 25 κίσσινος met klimop
regel 31 ἐκκαυχάομαι beweren
regel 32 οἰστράω opjagen
regel 33 παράκοπος waanzinnig
regel 36 ἐκμαίνω in razernij naar buiten jagen
regel 37 ἀναμείγνυμι vermengen
regel 38 ἀνόροφος zonder dak
regel 40 ἀτέλεστος niet ingewijd
Euripides, Bacchae 1-42
Vraag 3 1 punt
Regel 3 λοχευθεῖσ᾿ ἀστραπηφόρῳ πυρί. Verdedig de stelling dat deze woorden het stilistisch middel eufemisme vormen.
Bekijk het antwoord
- Verdedigt het eufemisme met beide onderdelen: (1) Semele werd door het bliksemvuur bij de geboorte geholpen, maar dat ze daarbij om het leven kwam, wordt niet vermeld; (2) er staat geholpen worden bij de geboorte, een erg verzachtende formulering voor levend gecremeerd worden (terwijl de baby ternauwernood gered wordt). (1p)
Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn. Of woorden van overeenkomstige strekking.
Bron 6
In de tweede eeuw na Christus schreef de Griekse auteur Pausanias in zijn Rondleiding door Griekenland:
De Thebanen zeggen dat op de plek op de akropolis waar in onze tijd de agora ligt, oorspronkelijk de woning van Kadmos lag. Van de kamers tonen ze de resten van die van Harmonia en die volgens hen van Semele is geweest; deze mag tot in mijn tijd niet door mensen worden betreden. (...) Ook zijn er de resten van het huis van Lykos en een graf voor Semele.
Pausanias, 9.12.3 en 9.16.7, vertaling J. Abbenes, Soest 2012
Vraag 4 2 punten
Dit komt op drie punten inhoudelijk overeen met wat Dionysus zegt in de regels 6-12 (Ὁρῶ t/m χλόῃ). Noteer in eigen woorden deze drie inhoudelijke overeenkomsten.
Bekijk het antwoord
- Noemt drie van de volgende overeenkomsten: er zijn nog resten van het paleis van Cadmus/Semele over; men mag de plek niet betreden; het graf van Semele is nog te zien. (2p)
Puntentabel: indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0. Of woorden van overeenkomstige strekking.
Vraag 5 1 punt
Regel 26 ἀδελφαὶ. Een van deze personen komt in het vervolg van de Bacchae als personage op het toneel. Beschrijf de ἀναγνώρισις die dit personage ervaart in de Bacchae.
Bekijk het antwoord
- Beschrijft dat Agaue (met hulp van Cadmus) ontdekt dat zij (niet een leeuw, maar) haar zoon Pentheus heeft gedood, doordat zij het hoofd van haar zoon Pentheus herkent. (1p)
Of woorden van overeenkomstige strekking.
Vraag 6 1 punt
Regel 30 νιν. Naar welk tekstelement wordt verwezen met νιν (regel 30)?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 7 2 punten
Regel 34 ὀργίων. a Citeer uit de regels 13-22 (Λιπὼν t/m βροτοῖς) het Griekse woord dat inhoudelijk overeenkomt met ὀργίων. b Citeer uit de regels 35-42 (Καὶ t/m Διί) het Griekse woord dat inhoudelijk overeenkomt met ὀργίων.
Bekijk het antwoord
- a: citeert τελετάς (regel 22). (1p)
- b: citeert βακχευμάτων (regel 40). (1p)
Vraag 8 1 punt
Regel 39-42 Δεῖ t/m Διί. De twee zaken die moeten gebeuren, worden in deze regels door Dionysus beschreven in de vorm van het stilistisch middel chiasme. Neem het volgende schema over en citeer op de plaats van de puntjes de vier Griekse tekstelementen die het chiasme vormen: … (a), … (b), … (b), … (a).
Bekijk het antwoord
- Citeert de vier tekstelementen van het chiasme op de juiste plaats: πόλιν (τήνδ᾿) (a), ἐκμαθεῖν (b) (regel 39), ἀπολογήσασθαί (b), μ᾿ (a) (regel 41). (1p)
Aanvulling op het correctievoorschrift (2021-1): bij deze vraag moet altijd 1 scorepunt worden toegekend, ongeacht of er wel of geen antwoord is gegeven en ongeacht het gegeven antwoord.
Afbeelding 1

Zwart-wit tekening in jugendstil. Bovenaan een figuur met donker haar die een staf met een bolvormig uiteinde vasthoudt, binnen een ovale ornamentlijst van bolletjes. Rechts onderaan een tweede, kleinere figuur in een wit, golvend gewaad, naast een dier met een grote kop.
Vraag 9 2 punten
Afbeelding 1. Op afbeelding 1 zijn enkele dionysische attributen te zien. a Citeer uit de regels 23-31 van tekst 2 (Πρώτας t/m ἐψεύσατο) een Grieks tekstelement waarmee een dionysisch attribuut wordt aangeduid dat op de afbeelding te zien is. De hoorns van Dionysus op de afbeelding doen denken aan enkele scènes uit de Bacchae (niet in dit examen afgedrukt). b Beschrijf een van deze scènes.
Bekijk het antwoord
- a: citeert θύρσον (of κίσσινον βέλος) (regel 25). (1p)
- b: beschrijft een van deze scènes, bijvoorbeeld: Pentheus ziet een stier voor Dionysus aan wanneer hij hem gevangen heeft; de Thebaanse vrouwen slachten in het gebergte met hun blote handen een kudde runderen af; als Pentheus met Dionysus op pad gaat om de vrouwen te bekijken, vindt hij dat Dionysus op een stier lijkt; het koor roept Dionysus (in regel 1018) op als stier te verschijnen. (1p)
Of woorden van overeenkomstige strekking.
Tekst 3
Tekst 3 Tweede confrontatie Dionysus - Pentheus.
[787] Δι. Πείθῃ μὲν οὐδέν, τῶν ἐμῶν λόγων κλύων,
[788] Πενθεῦ· κακῶς δὲ πρὸς σέθεν πάσχων ὅμως
[789] οὔ φημι χρῆναί σ᾿ ὅπλ᾿ ἐπαίρεσθαι θεῷ,
[790] ἀλλ᾿ ἡσυχάζειν· Βρόμιος οὐκ ἀνέξεται
[791] κινοῦντα βάκχας σ᾿ εὐίων ὀρῶν ἄπο.
[792] Πε. Οὐ μὴ φρενώσεις μ᾿, ἀλλὰ δέσμιος φυγὼν
[793] σώσῃ τόδ᾿; Ἤ σοι πάλιν ἀναστρέψω δίκην.
[794] Δι. Θύοιμ᾿ ἂν αὐτῷ μᾶλλον ἢ θυμούμενος
[795] πρὸς κέντρα λακτίζοιμι θνητὸς ὢν θεῷ.
[796] Πε. Θύσω, φόνον γε θῆλυν, ὥσπερ ἄξιαι,
[797] πολὺν ταράξας ἐν Κιθαιρῶνος πτυχαῖς.
[798] Δι. Φεύξεσθε πάντες· καὶ τόδ᾿ αἰσχρόν, ἀσπίδας
[799] θύρσοισι βάκχας ἐκτρέπειν χαλκηλάτους.
[800] Πε. Ἀπόρῳ γε τῷδε συμπεπλέγμεθα ξένῳ,
[801] ὃς οὔτε πάσχων οὔτε δρῶν σιγήσεται.
[802] Δι. Ὦ τᾶν, ἔτ᾿ ἔστιν εὖ καταστῆσαι τάδε.
[803] Πε. Τί δρῶντα; Δουλεύοντα δουλείαις ἐμαῖς;
[804] Δι. Ἐγὼ γυναῖκας δεῦρ᾿ ὅπλων ἄξω δίχα.
[805] Πε. Οἴμοι· τόδ᾿ ἤδη δόλιον ἐς ἐμὲ μηχανᾷ.
[806] Δι. Ποῖόν τι, σῶσαί σ᾿ εἰ θέλω τέχναις ἐμαῖς;
[807] Πε. Ξυνέθεσθε κοινῇ τάδ᾿, ἵνα βακχεύητ᾿ ἀεί.
[808] Δι. Καὶ μὴν ξυνεθέμην τοῦτό γ᾿, ἴσθι, τῷ θεῷ.
[809] Πε. Ἐκφέρετέ μοι δεῦρ᾿ ὅπλα, σὺ δὲ παῦσαι λέγων.
[810] Δι. Ԡ·
[811] βούλῃ σφ᾿ ἐν ὄρεσι συγκαθημένας ἰδεῖν;
[812] Πε. Μάλιστα, μυρίον γε δοὺς χρυσοῦ σταθμόν.
[813] Δι. Τί δ᾿ εἰς ἔρωτα τοῦδε πέπτωκας μέγαν;
[814] Πε. Λυπρῶς νιν εἰσίδοιμ᾿ ἂν ἐξῳνωμένας.
[815] Δι. Ὅμως δ᾿ ἴδοις ἂν ἡδέως ἅ σοι πικρά;
[816] Πε. Σάφ᾿ ἴσθι, σιγῇ γ᾿ ὑπ᾿ ἐλάταις καθήμενος.
[817] Δι. Ἀλλ᾿ ἐξιχνεύσουσίν σε, κἂν ἔλθῃς λάθρᾳ.
[818] Πε. Ἀλλ᾿ ἐμφανῶς· καλῶς γὰρ ἐξεῖπας τάδε.
[819] Δι. Ἄγωμεν οὖν σε κἀπιχειρήσεις ὁδῷ;
[820] Πε. Ἄγ᾿ ὡς τάχιστα· τοῦ χρόνου δέ σοι φθονῶ.
[821] Δι. Στεῖλαί νυν ἀμφὶ χρωτὶ βυσσίνους πέπλους.
[822] Πε. Τί δὴ τόδ᾿; Ἐς γυναῖκας ἐξ ἀνδρὸς τελῶ;
[823] Δι. Μή σε κτάνωσιν, ἢν ἀνὴρ ὀφθῇς ἐκεῖ.
[824] Πε. Εὖ γ᾿ εἶπας αὖ τόδ᾿· ὥς τις εἶ πάλαι σοφός.
[825] Δι. Διόνυσος ἡμᾶς ἐξεμούσωσεν τάδε.
[826] Πε. Πῶς οὖν γένοιτ᾿ ἂν ἃ σύ με νουθετεῖς καλῶς;
[827] Δι. Ἐγὼ στελῶ σε δωμάτων ἔσω μολών.
Aantekeningen
regel 792 φρενόω vermanen
regel 795 λακτίζω trappen
regel 799 ἐκτρέπω afweren
χαλκήλατος bronzen
regel 800 συμπλέκω in een discussie verwikkelen
regel 802 τᾶν vriend
regel 811 συγκάθημαι bij elkaar zitten
regel 814 ἐξοινόομαι dronken worden
regel 817 ἐξιχνεύω opsporen
regel 821 βύσσινος linnen
regel 825 ἐκμουσόω grondig onderrichten
Euripides, Bacchae 787-827
Vraag 10 2 punten
Regel 787 Δι. In sommige vertalingen wordt dit personage niet Dionysus genoemd, maar 'de vreemdeling'. Leg uit dat dit te maken heeft met het perspectief van waaruit naar dit personage wordt gekeken. Ga in je antwoord in op de twee mogelijke perspectieven en betrek in je antwoord een gegeven uit de regels 1-5 van tekst 2 (Ἥκω t/m ὕδωρ).
Bekijk het antwoord
- Vanuit het perspectief van het publiek is het personage Dionysus; vanuit het perspectief van Pentheus (of van een van de andere personages) is het personage een vreemdeling. (1p)
- Verwijst naar de proloog (tekst 2, regels 1-5): Dionysus heeft daar aan het publiek verteld dat hij in de gedaante van een mens, een vreemdeling, aanwezig is, terwijl Pentheus en de andere personages afwezig zijn. (1p)
Bij het eerste deel (perspectief van het publiek en van Pentheus) het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van dat deelantwoord juist zijn. Of woorden van overeenkomstige strekking.
Vraag 11 2 punten
Regel 788 κακῶς δὲ πρὸς σέθεν πάσχων. a Beschrijf in eigen woorden naar welke gebeurtenis hiermee wordt verwezen. Baseer je antwoord op de inhoud van de Bacchae. b Citeer uit het vervolg (t/m regel 797 πτυχαῖς) het Griekse woord waarmee Pentheus naar deze gebeurtenis verwijst.
Bekijk het antwoord
- a: beschrijft dat Pentheus Dionysus (de vreemdeling) als zijn gevangene behandelt, doordat hij hem had laten gevangennemen en opsluiten (in zijn paleis of de gevangenis). (1p)
- b: citeert δέσμιος (regel 792). (1p)
Of woorden van overeenkomstige strekking.
Vraag 12 1 punt
Regel 792-793 Οὐ μὴ t/m τόδ᾿. Noteer in eigen woorden wat in deze context concreet bedoeld wordt met τόδ᾿ (regel 793).
Bekijk het antwoord
- Noemt dat met τόδ᾿ het vrij zijn wordt bedoeld. (1p)
Of woorden van overeenkomstige strekking.
Bron 7
De apostel Paulus vertelt daar dat hij vroeger Saul heette en actief was als vervolger van aanhangers van Jezus. Toen hij eens onderweg was om aanhangers van Jezus te arresteren, werd hij plotseling verblind door een felle lichtstraal. Hij viel op de grond en hoorde een stem tegen hem zeggen: “Saul, Saul, waarom vervolg je mij? Je kwelt jezelf door tegen de prikkels te trappen!” Hij vroeg: “Wie bent u, Heer?” De Heer antwoordde: “Ik ben Jezus, die jij vervolgt.”
Bijbel, Handelingen van de Apostelen 26:13-14
Vraag 13 2 punten
Regel 795 πρὸς κέντρα λακτίζοιμι. a Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 788 κακῶς) het Griekse tekstelement waarvoor πρὸς κέντρα λακτίζοιμι een metafoor is. Deze metafoor komt ook in de Bijbel voor, zie de Bijbeltekst. b Beschrijf in eigen woorden de overeenkomst tussen beide situaties, zowel wat betreft degene die deze metafoor gebruikt, als wat betreft degene tot wie de metafoor is gericht.
Bekijk het antwoord
- a: citeert (σ᾿) ὅπλ᾿ ἐπαίρεσθαι (θεῷ) (regel 789). (1p)
- b: noemt dat de spreker in beide situaties een religieus leider (met aanhangers), een goddelijk persoon of (een zoon van) een god is, en dat de aangesprokene in beide situaties iemand is die zich verzet tegen de spreker, of die de aanhangers van de spreker vervolgt. (1p)
Bij b het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn. Of woorden van overeenkomstige strekking.
Vraag 14 1 punt
Regel 796 Θύσω, ὥσπερ ἄξιαι. Deze woorden worden door W. Courteaux en B. Claes als volgt vertaald: Ik zal hem het offer brengen dat hij heeft verdiend. Leg uit dat W. Courteaux en B. Claes de Griekse tekst in hun vertaling inhoudelijk hebben veranderd met betrekking tot het woord ἄξιαι. Ga in je antwoord in op zowel het Grieks als de vertaling.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat ἄξιαι in het Grieks betrekking heeft op de bacchanten (de vrouwen), terwijl in de vertaling 'hij heeft verdiend' betrekking heeft op Dionysus. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn. Of woorden van overeenkomstige strekking.
Vraag 15 1 punt
Regel 800-801 Ἀπόρῳ t/m σιγήσεται. Deze regels worden door G. Koolschijn als volgt vertaald: Ik kan geen vat krijgen op deze vreemdeling die, wat je hem ook aandoet, nooit zal zwijgen. Citeer uit regel 801 (ὃς t/m σιγήσεται) het Griekse tekstelement dat in de vertaling niet is weergegeven.
Bekijk het antwoord
- Citeert δρῶν (eventueel met οὔτε ervoor). (1p)
Vraag 16 2 punten
Regel 807 Ξυνέθεσθε en regel 809 Ἐκφέρετέ. Zijn deze woorden tot dezelfde personen gericht? Verklaar je antwoord en ga in je antwoord in op beide woorden.
Bekijk het antwoord
- Geeft aan dat in regel 807 Pentheus spreekt tegen de vreemdeling en diens aanhangers (Dionysus en diens aanhangers). (1p)
- Geeft aan dat in regel 809 Pentheus een bevel geeft aan zijn eigen dienaren. (1p)
Niet fout rekenen wanneer de ontkenning in het antwoord impliciet is gelaten. Wanneer bevestigend is geantwoord en de aangesprokenen van regel 807 of van regel 809 correct zijn beschreven, 1 scorepunt toekennen. Of woorden van overeenkomstige strekking.
Vraag 17 2 punten
Regel 810 Ԡ. Deze uitroep markeert een omslag in de houding van beide gesprekspartners. a Beschrijf de omslag in de houding van Dionysus. Ga in je antwoord in op zijn houding vóór deze regel en op zijn houding ná deze regel. b Beschrijf de omslag in de houding van Pentheus. Ga in je antwoord in op zijn houding vóór deze regel en op zijn houding ná deze regel.
Bekijk het antwoord
- a: Dionysus probeert Pentheus over te halen, te overreden of te adviseren (zich niet tegen Dionysus te verzetten); hierna misleidt hij hem, of doet hij alsof hij hem wil helpen (maar leidt hij hem naar zijn ondergang). (1p)
- b: Pentheus is eerst dreigend of agressief en hierna onderdanig aan Dionysus; of hij wil eerst de vrouwen (bacchanten) bestrijden en hierna wil hij ze gaan bekijken of hun activiteiten leren kennen. (1p)
Zowel bij a als bij b het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn. Of woorden van overeenkomstige strekking.
Vraag 18 1 punt
Regel 814 ἐξῳνωμένας. Pentheus negeert blijkbaar de informatie die hij eerder over dit onderwerp heeft gekregen. Wat was de inhoud van die informatie en van wie had Pentheus die informatie gekregen? Baseer je antwoord op de inhoud van de Bacchae.
Bekijk het antwoord
- Noemt dat de vrouwen juist niet dronken zijn (ze drinken helemaal geen wijn) en dat een bode of herder hem dat heeft verteld. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn. Of woorden van overeenkomstige strekking.
Vraag 19 2 punten
Regel 817 ἐξιχνεύσουσίν. Citeer uit de regels 811-816 (βούλῃ t/m καθήμενος) de twee persoonlijke voornaamwoorden die verwijzen naar het onderwerp van ἐξιχνεύσουσίν.
Bekijk het antwoord
- Citeert σφ᾿ (regel 811). (1p)
- Citeert νιν (regel 814). (1p)
Y. Sjoukes schrijft in een column:
Hokjesdenken is makkelijk. Zo kunnen we de samenleving een beetje aan. Je zou het dapper kunnen noemen van de 17-jarige Stijn uit Breda dat hij in een hokje bij de Zara vrouwenkleren paste. En dat hij publiekelijk protesteerde toen hij vond dat hij niet respectvol werd behandeld door het personeel.
Y. Sjoukes, 21 september 2017
Vraag 20 3 punten
Regel 819-823 Ἄγωμεν t/m ἐκεῖ. Y. Sjoukes schrijft in een column (zie de bron). a Citeer uit de regels 819-823 (Ἄγωμεν t/m ἐκεῖ) het Griekse tekstelement dat inhoudelijk vergelijkbaar is met 'vrouwenkleren'. b Leg uit dat Pentheus in regel 822 en Stijn in de bovenstaande passage om verschillende redenen protesteren. c Beschrijf de fundamentele overeenkomst tussen Stijns beweegreden voor zijn protest tegen het personeel en de beweegreden van Dionysus voor zijn optreden in de Bacchae. Baseer je antwoord op de inhoud van de Bacchae.
Bekijk het antwoord
- a: citeert (βυσσίνους) πέπλους (regel 821). (1p)
- b: legt uit dat Pentheus protesteert omdat hij er zelf moeite mee heeft dat een man vrouwenkleren draagt, en dat Stijn protesteert omdat anderen er moeite mee hebben dat een man vrouwenkleren aantrekt. Of: Pentheus protesteert omdat hij geen vrouwenkleren wil aantrekken, en Stijn protesteert omdat hij wel vrouwenkleren wil aantrekken. (1p)
- c: noemt de fundamentele overeenkomst: ze willen allebei respectvol behandeld worden, of geaccepteerd worden als wie ze zijn. (1p)
Bij b het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn. Of woorden van overeenkomstige strekking.
Vraag 21 1 punt
Regel 808 Καὶ t/m θεῷ en regel 825 Διόνυσος t/m τάδε. In elk van deze beide regels is het narratologisch middel dramatische ironie gebruikt. Leg uit dat de dramatische ironie in beide regels op dezelfde manier tot stand komt.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat in beide regels de vreemdeling tegenover Pentheus doet alsof hij en de god Dionysus twee verschillende personen zijn, terwijl het publiek weet dat de vreemdeling zelf Dionysus is. (1p)
Of woorden van overeenkomstige strekking.
Euripides, Bacchae, regel 862-870, uit het derde stasimon:
[862] Zal ik nu eindelijk
[863] op blote voeten hele nachten kunnen dansen
[864] met Bacchus’ trouwe volgelingen
[865] en mijn haren laten wuiven
[866] in de bedauwde ochtendlucht
[867] zoals een hinde
[868] die in de groene weiden dartelt,
[869] ontsnapt aan de gevreesde jager
[870] en de strak gespannen netten?
Euripides, Bacchae 862-870, vertaling W. Courteaux en B. Claes, Amsterdam 2003
Vraag 22 3 punten
Euripides, Bacchae, regel 862-870, uit het derde stasimon (zie de bron). a Wie wordt bedoeld met 'ik' in regel 862? b Leg uit dat de bovenstaande passage uit het derde stasimon inhoudelijk aansluit bij de gebeurtenissen in het derde epeisodion, waarvan tekst 3 een onderdeel is. Ga in je antwoord in op de bovenstaande passage en op de desbetreffende gebeurtenissen in het derde epeisodion. c Noteer de naam van de plek in het theater waar de bovenstaande passage is uitgesproken. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
Bekijk het antwoord
- a: noemt (een lid van) het koor, de koorleider of de bacchanten. (1p)
- b: legt uit dat het koor of de bacchanten zich opgejaagd voelden door Pentheus, maar dat die dreiging in het derde epeisodion door Dionysus is afgewend. (1p)
- c: noemt de orchestra (ὀρχήστρα). (1p)
Bij b het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn. Of woorden van overeenkomstige strekking.
Algemeen
Vraag 23 2 punten
Een verandering in Euripides' levensomstandigheden was voor hem wellicht de aanleiding om de Bacchae te schrijven. a Beschrijf deze verandering in de levensomstandigheden van Euripides. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt. b Leg uit wat het verband is tussen Euripides' nieuwe levensomstandigheden en de Dionysuscultus. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
Bekijk het antwoord
- a: noemt dat Euripides (van Athene) verhuisde naar (het hof van koning Archelaus van) Macedonië. (1p)
- b: noemt dat in Macedonië (in Euripides' nieuwe woonplaats) de Dionysuscultus een heftiger karakter had dan in Athene. (1p)
Of woorden van overeenkomstige strekking.
Vraag 24 1 punt
Euripides is in de loop van de tijd niet alleen als vrouwenhater beschouwd, maar ook als emancipator. In de Bacchae zijn voor beide opvattingen argumenten te vinden. Noteer je eigen oordeel: is Euripides een vrouwenhater of een emancipator? Beargumenteer je oordeel met behulp van een gegeven uit de Bacchae.
Bekijk het antwoord
- Kiest een oordeel (vrouwenhater of emancipator) en beargumenteert dat met een gegeven uit de Bacchae. Voorbeelden van een juist antwoord: Euripides is een vrouwenhater; hij beschrijft vrouwen als waanzinnige wezens, die door hun waanzin tot de meest extreme daden komen. Of: Euripides is een emancipator; hij schrijft dat vrouwen als eersten door Dionysus ingewijd worden in zijn riten. (1p)
Niet fout rekenen wanneer als antwoord is gegeven: 'Euripides is een emancipator; hij beschrijft vrouwen als verstandige wezens, die direct de goddelijkheid van Bacchus doorhebben.'
Tekst 4
Tekst 4
De tovenares Medea is met haar man Jason en hun twee kinderen naar Corinthe gevlucht. Daar heeft haar man haar in de steek gelaten om te trouwen met de dochter van Creon, de koning van Corinthe. In de onderstaande tekst komt koning Creon Medea vertellen dat ze verbannen wordt met haar kinderen.
[269] Koor Ὁρῶ δὲ καὶ Κρέοντα, τῆσδ᾿ ἄνακτα γῆς,
[270] στείχοντα, καινῶν ἄγγελον βουλευμάτων.
[271] Creon Σέ, τὴν σκυθρωπὸν καὶ πόσει θυμουμένην,
[272] Μήδει᾿, ἀνεῖπον τῆσδε γῆς ἔξω περᾶν
[273] φυγάδα, λαβοῦσαν δισσὰ σὺν σαυτῇ τέκνα,
[274] καὶ μή τι μέλλειν· ὡς ἐγὼ βραβεὺς λόγου
[275] τοῦδ᾿ εἰμί, κοὐκ ἄπειμι πρὸς δόμους πάλιν
[276] πρὶν ἄν σε γαίας τερμόνων ἔξω βάλω.
[277] Medea Αἰαῖ· πανώλης ἡ τάλαιν᾿ ἀπόλλυμαι·
[278] ἐχθροὶ γὰρ ἐξιᾶσι πάντα δὴ κάλων,
[279] κοὐκ ἔστιν ἄτης εὐπρόσοιστος ἔκβασις.
[280] Ἐρήσομαι δὲ καὶ κακῶς πάσχουσ᾿ ὅμως·
[281] τίνος μ᾿ ἕκατι γῆς ἀποστέλλεις, Κρέον;
[282] Creon Δέδοικά σ᾿ – οὐδὲν δεῖ παραμπίσχειν λόγους –
[283] μή μοί τι δράσῃς παῖδ᾿ ἀνήκεστον κακόν.
[284] Συμβάλλεται δὲ πολλὰ τοῦδε δείματος·
[285] σοφὴ πέφυκας καὶ κακῶν πολλῶν ἴδρις,
[286] λυπῇ δὲ λέκτρων ἀνδρὸς ἐστερημένη.
Aantekeningen
δὲ καὶ Οnvertaald laten. regel 269
Σέ ἀνεῖπον Ik beveel jou regel 271-272
τὴν Οnvertaald laten. regel 271
θυμόομαι + dativus boos zijn op
περάω gaan regel 272
φυγάδα Predicatief vertalen. regel 273
μέλλω treuzelen regel 274
ὡς want
βραβεὺς + genitivus verantwoordelijk voor
κοὐκ = καὶ οὐκ regel 275
γαίας = γῆς regel 276
πανώλης helemaal verloren regel 277
ἐξίημι πάντα κάλων vol in de aanval gaan regel 278
κοὐκ = καὶ οὐκ regel 279
εὐπρόσοιστος gemakkelijk
ἡ ἔκβασις ontsnapping
καὶ = καίπερ regel 280
πάσχουσ᾿ = πάσχουσα
τίνος onzijdig regel 281
ἕκατι = ἕκητι
γῆς = ἐκ γῆς
παραμπίσχω λόγους de waarheid verzwijgen regel 282
μή Verbinden met Δέδοικα (regel 282). regel 283
δράω + 2 accusativi iemand iets aandoen
παῖδ᾿ Hiermee bedoelt Creon zijn dochter.
ἀνήκεστος onherstelbaar
συμβάλλομαι + genitivus aanleiding geven tot regel 284
ἴδρις + genitivus kundig in regel 285
λυπέομαι zich gekwetst voelen regel 286
Euripides, Medea 269-286
Vraag 25 38 punten
Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij tekst 4. Vertaal de regels 269 t/m 286 in het Nederlands.
Bekijk het antwoord
- Kolon 25 (regel 269-270), Ὁρῶ δὲ καὶ Κρέοντα, … στείχοντα: vertaalt als ik zie Creon komen/gaan, of dat Creon komt/gaat. (2p)
- Kolon 26 (regel 269), τῆσδ᾿ ἄνακτα γῆς: vertaalt als (de) heerser/koning van dit land/gebied of van deze stad. (1p)
- Kolon 27 (regel 270), καινῶν ἄγγελον βουλευμάτων.: vertaalt als (de/een/als) bode van nieuwe besluiten/plannen, of van een nieuw besluit/plan. (2p)
- Kolon 28 (regel 271-273), Σέ, … ἀνεῖπον τῆσδε γῆς ἔξω περᾶν φυγάδα: vertaalt als ik beveel jou als balling uit/buiten dit land of deze stad te gaan. (2p)
- Kolon 29 (regel 271), τὴν σκυθρωπὸν καὶ πόσει θυμουμένην: vertaalt als somber/knorrig en boos (zijnde) op je echtgenoot. (2p)
- Kolon 30 (regel 272), Μήδει᾿: vertaalt als Medea/Medeia. (1p)
- Kolon 31 (regel 273), λαβοῦσαν δισσὰ σὺν σαυτῇ τέκνα: vertaalt als nadat je de twee kinderen bij je (mee)genomen of (mee)gekregen hebt. (2p)
- Kolon 32 (regel 274), καὶ μή τι μέλλειν·: vertaalt als en (ik beveel jou) helemaal niet te treuzelen. (1p)
- Kolon 33 (regel 274-275), ὡς ἐγὼ βραβεὺς λόγου τοῦδ᾿ εἰμί,: vertaalt als want ik ben verantwoordelijk voor dit bericht/woord/bevel/besluit. (1p)
- Kolon 34 (regel 275), κοὐκ ἄπειμι πρὸς δόμους πάλιν: vertaalt als en ik zal niet weer terug naar het paleis/huis gaan (of naar mijn familie). (2p)
- Kolon 35 (regel 276), πρὶν ἄν σε γαίας τερμόνων ἔξω βάλω.: vertaalt als voordat ik jou buiten de grenzen van het land geworpen heb of zal werpen. (2p)
- Kolon 36 (regel 277), Αἰαῖ· πανώλης ἡ τάλαιν᾿ ἀπόλλυμαι·: vertaalt als helaas/ach; helemaal verloren verdwijn ik, de ongelukkige. (2p)
- Kolon 37 (regel 278), ἐχθροὶ γὰρ ἐξιᾶσι πάντα δὴ κάλων,: vertaalt als want mijn/de vijanden gaan (nu/dus/werkelijk) vol in de aanval. (1p)
- Kolon 38 (regel 279), κοὐκ ἔστιν ἄτης εὐπρόσοιστος ἔκβασις.: vertaalt als en er is geen gemakkelijke ontsnapping aan het onheil. (2p)
- Kolon 39 (regel 280), Ἐρήσομαι δὲ καὶ κακῶς πάσχουσ᾿ ὅμως·: vertaalt als (en/maar) hoewel ik slecht behandeld word, zal ik toch vragen. (2p)
- Kolon 40 (regel 281), τίνος μ᾿ ἕκατι γῆς ἀποστέλλεις, Κρέον;: vertaalt als waarom verban je mij uit het land, Creon. (2p)
- Kolon 41 (regel 282), Δέδοικά σ᾿: vertaalt als ik ben bang voor jou. (1p)
- Kolon 42 (regel 282), οὐδὲν δεῖ παραμπίσχειν λόγους: vertaalt als het is helemaal niet nodig de waarheid te verzwijgen. (1p)
- Kolon 43 (regel 283), μή μοί τι δράσῃς παῖδ᾿ ἀνήκεστον κακόν.: vertaalt als dat jij mijn kind/dochter een (of ander) onherstelbaar kwaad aandoet (of zult aandoen). (2p)
- Kolon 44 (regel 284), Συμβάλλεται δὲ πολλὰ τοῦδε δείματος·: vertaalt als (en) veel zaken geven aanleiding tot deze angst. (2p)
- Kolon 45 (regel 285), σοφὴ πέφυκας: vertaalt als jij bent (van nature) slim/wijs/handig/sluw. (1p)
- Kolon 46 (regel 285), καὶ κακῶν πολλῶν ἴδρις,: vertaalt als en kundig in vele rampen/ziektes (of veel verderfelijks). (1p)
- Kolon 47 (regel 286), λυπῇ δὲ: vertaalt als en je voelt je gekwetst. (1p)
- Kolon 48 (regel 286), λέκτρων ἀνδρὸς ἐστερημένη.: vertaalt als doordat/omdat je beroofd bent van het huwelijk met je man. (2p)
Vakspecifieke regels voor de vertaling: (1) Een ernstige fout in een kolon levert voor dat kolon 0 punten op; dit wordt niet gecompenseerd door de juiste weergave van de rest van het kolon. (2) Een genegeerde aantekening die tot een onjuiste weergave van het tekstelement leidt: één of meer punten aftrek, naar de zwaarte van de fout en het maximum van het kolon. (3) Een Grieks woord dat niet is vertaald en niet van essentieel belang is voor de betekenis van het kolon: 1 punt aftrek, tenzij anders vermeld. Per kolon: Kolon 25 (2p): 'Ik zie Creon komen/gaan' of 'dat Creon komt/gaat'. Niet fout rekenen: δὲ καὶ (En) ook; 'Ik zie Creon, die / terwijl hij komt/gaat / komend/gaand'. Kolon 26 (1p): '(de) heerser/koning van dit land/gebied / van deze stad'. Niet fout rekenen: γῆ grond. γῆ bodem/aarde: 0. Kolon 27 (2p): '(de/een/als) bode van nieuwe besluiten/plannen / van een nieuw besluit/plan'. Niet fout rekenen wanneer kolon 26 en 27 direct na elkaar staan en verbonden zijn door 'en'. Ondubbelzinnig geen betrekking op Creon: 0. '(degene) die nieuwe besluiten/plannen / een nieuw besluit/plan aankondigt': 1. 'om nieuwe besluiten/plannen / een nieuw besluit/plan aan te kondigen': 1. καινῶν als 'die/deze/dat/dit': 1. Kolon 28 (2p): 'Ik beveel jou als balling uit/buiten dit land/gebied / deze stad te gaan / dit land/gebied / deze stad uit te gaan'. Σέ en φυγάδα als 'jou' en '(een) balling': 1. γῆ als bodem/aarde: 1 (niet meer aanrekenen als al in kolon 26). ἔξω als behalve/zonder: 0. περάω met een andere betekenis dan 'gaan' of een synoniem: 0. περᾶν vertaald als πέραν: 0. φυγάδα ondubbelzinnig met 'ik' verbonden: 0. Niet fout rekenen: γῆ grond. Kolon 29 (2p): 'somber/knorrig en boos (zijnde) op je echtgenoot'. Niet fout rekenen: τὴν σκυθρωπὸν als 'de sombere/knorrige'; een toevoeging die duidelijk maakt dat kolon 29 op Medea betrekking heeft (bijvoorbeeld: somber enz. als je bent). Kolon 30 (1p): 'Medea/Medeia'. Medei/Medei': 0. Kolon 31 (2p): 'nadat je je/de twee kinderen met je(zelf) / bij je(zelf) (mee)genomen/(mee)gekregen hebt / met je/de twee kinderen in gezelschap van jezelf / bij je(zelf)'. Niet fout rekenen: 'terwijl je je/de twee kinderen met je(zelf) meeneemt'. λαβοῦσαν verbonden met 'balling' (nadat je als balling …): 1. δισσός als dubbel/tweemaal: 0. Kolon 32 (1p): 'en (ik beveel jou) helemaal/beslist niet te treuzelen / niet enigszins/iets te treuzelen'. Kolon 33 (1p): 'want ik ben verantwoordelijk voor dit bericht/woord/bevel/besluit'. Kolon 34 (2p): 'en ik zal niet weer weggaan / (weer) teruggaan / en ik ga niet weer weg / (weer) terug naar mijn/het paleis/huis / mijn familie'. ἄπειμι als 'ik ben weg/terug': 0. δόμους met meervoud vertaald: 1. δόμος als vertrek/kamer: 1. Wanneer δόμους is vertaald met 'vertrekken/kamers': hiervoor slechts 1 scorepunt in mindering brengen. Kolon 35 (2p): 'voor(dat) ik jou buiten de grenzen van het/mijn/dit land/gebied / de/mijn/deze stad geworpen zal hebben / heb / zal werpen / werp'. Niet fout rekenen: πρὶν als tot(dat), γαῖα als grond, βάλλω als drijven/plaatsen/brengen. γαῖα als bodem/aarde: 1 (niet meer aanrekenen wanneer γῆ in kolon 26 en/of 28 al is aangerekend). Kolon 36 (2p): 'Helaas/Ach/Aiai; helemaal verloren verdwijn ik, (de) ongelukkige / ik, (de) ongelukkige, ga helemaal verloren'. ἡ als of: 0. ἀπόλλυμαι niet met eerste persoon enkelvoud vertaald: 0. Kolon 37 (1p): 'want mijn/de vijanden gaan (nu/dus/werkelijk) vol in de aanval'. Niet fout rekenen: ἐχθροὶ ἐξιᾶσι vertaald met enkelvoud. Kolon 38 (2p): 'en er is geen gemakkelijke ontsnapping aan/uit/van het onheil / de misdaad / en (de) ontsnapping aan/uit/van het onheil / de misdaad is niet gemakkelijk'. Niet fout rekenen: 'het is gemakkelijk te ontsnappen'; ἄτη als verblinding. Kolon 39 (2p): '(En/Maar) hoewel ik slecht behandeld word / er slecht aan toe ben, zal ik toch vragen'. Niet fout rekenen: Ἐρήσομαι als 'ik vraag'; καὶ κακῶς πάσχουσ᾿ als 'hoewel ik slecht behandeld ben'; καὶ κακῶς πάσχουσ᾿ ὅμως als 'hoewel ik toch slecht behandeld word / er toch slecht aan toe ben'; πάσχω als lijden / gestraft worden. καὶ κακῶς πάσχουσ᾿ als 'hoewel ik slecht behandeld werd/was / er slecht aan toe was': 1. Kolon 40 (2p): 'waarom / wegens wat verban je mij / stuur je mij weg uit het/je land/gebied/stad, Creon'. τίνος μ᾿ ἕκατι als 'wegens wat van mij': 0. τίνος ἕκατι als 'wegens wie': 1. τίνος verbonden met γῆς: 0. ἕκατι verbonden met γῆς: 0. γῆ als bodem/aarde: 1. Niet fout rekenen: γῆ grond. Wanneer γῆ in kolon 26 en/of 28 en/of γαῖα in kolon 35 al is aangerekend, hier niet meer aanrekenen. Kolon 41 (1p): 'Ik ben bang voor jou'. Wanneer in kolon 43 μή δράσῃς is vertaald met 'dat jij/je aandoet / zult aandoen', mag σ᾿ in kolon 41 onvertaald blijven. Kolon 42 (1p): 'het is helemaal niet nodig de waarheid te verzwijgen / ik hoef de waarheid helemaal niet te verzwijgen'. Kolon 43 (2p): 'dat jij/je (mij) mijn kind/dochter een (of ander) onherstelbaar kwaad aandoet / zult aandoen'. Niet fout rekenen: τι als 'in enig opzicht / enigszins'; τι ἀνήκεστον κακόν als 'iets, een onherstelbaar kwaad / iets onherstelbaar(s) slechts'. μή als 'dat niet': 0. μή δράσῃς als 'jij moet niet aandoen / doe niet aan / laat jij niet aandoen': 1. Kolon 44 (2p): 'en veel zaken geven aanleiding tot / veel geeft aanleiding tot deze/die angst'. Niet fout rekenen: τοῦδε δείματος als 'tot (de) angst hiervoor/daarvoor'. πολλὰ als 'het meeste': 1. πολλὰ als 'vaak/hevig': 0. τοῦδε δείματος als 'tot (de) angst voor deze/hem/haar': 0. Kolon 45 (1p): 'jij bent (van nature) slim/wijs/handig/sluw'. Niet fout rekenen: 'jij bent slim/wijs/handig/sluw geboren'. Kolon 46 (1p): 'en kundig in vele rampen/ziektes / veel verderfelijks/slechtheid'. Kolon 47 (1p): 'en je voelt je gekwetst'. Kolon 48 (2p): 'doordat/omdat je beroofd bent / beroofd (als je bent) van het huwelijk met je man / van de man van je bed/huwelijk'. Niet fout rekenen: λέκτρων ἀνδρὸς als '(van) het bed van je man'. λέκτρων met meervoud vertaald: 1.
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vwo Griekse taal en cultuur 2021, tijdvak 1. Figuren en de exacte opmaak staan in het originele examen.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Tekstbegrip | 1, 4-7, 10-12, 16-17, 20, 22, 24 | 13 |
| Stijlfiguren | 3, 8, 13, 21 | 4 |
| Vertalen | 14-15, 25 | 3 |
| Cultuur en geschiedenis | 2, 23 | 2 |
| Mythologie | 9, 18 | 2 |
| Syntaxis | 19 | 1 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 17 examens Griekse taal en cultuur vwo sinds 2018: dit examen vroeg meer over tekstbegrip (52% van de vragen, gemiddeld 41%) en stijlfiguren (16% van de vragen, gemiddeld 8%). Minder over lezen (0% van de vragen, gemiddeld 9%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen Griekse taal en cultuur vwo 2021, tijdvak 1 hier online, het hele examen of één opgave. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift, en je docent keurt het resultaat goed. Daarna krijg je per vraag je punten en feedback in je mail.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen Griekse taal en cultuur vwo 2021, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Andere examens Griekse taal en cultuur vwo
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op Grieks oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen Griekse taal en cultuur vwo 2021, tijdvak 1?
Het centraal examen Griekse taal en cultuur vwo 2021, tijdvak 1 telt 25 vragen. De meeste vragen gaan over tekstbegrip (13), stijlfiguren (4) en vertalen (3).
Wat zijn de antwoorden van het examen Griekse taal en cultuur vwo 2021, tijdvak 1?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van Griekse taal en cultuur vwo 2021, tijdvak 1?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2021/vwo/documenten/cse-1/vw-1111-a-21-1-c). Bij dit examen hoort ook een aanvulling op het correctievoorschrift.
Hoe oefen ik met het examen Griekse taal en cultuur vwo 2021, tijdvak 1 en krijg ik feedback?
Maak het examen online op deze pagina, helemaal of één opgave. Je vult je naam, je e-mailadres en dat van je docent in, zonder account. Het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.