Examenvragen statistiek wiskunde C vwo

47 vragen over statistiek uit 15 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Statistiek komt in 15 van de 18 examens wiskunde C vwo voor, met 47 vragen (12% van alle examenvragen). Het meest in 2024, tijdvak 2 (6 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over statistiek

Per examen de vragen over statistiek, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Medailles in Tokio

Opgavetekst

In de zomer van 2021 werden in Tokio de Olympische Spelen gehouden. Voor een Nederlandse olympiër leverde elke medaille een bonus op. De basis-bonusbedragen hiervoor staan in tabel 1.

tabel 1

medaillekleurbasis-bonusbedrag
goud€ 30 000
zilver€ 22 500
brons€ 15 000

In totaal behaalde TeamNL (alle Nederlandse olympiërs) 10 gouden, 12 zilveren en 14 bronzen medailles. Op basis van tabel 1 zou hiervoor € 780 000 aan bonusbedragen aan TeamNL uitgereikt moeten zijn.

Voor het begin van de Olympische Spelen van 2021 voorspelden Fabian ten Kate en Elmer Sterken van de Rijksuniversiteit Groningen in totaal geen 36, maar 34 medailles voor TeamNL. Stel dat TeamNL evenveel gouden als zilveren medailles zou hebben behaald, dan zou het ook met een totaal van 34 (gouden, zilveren en bronzen) medailles mogelijk zijn geweest om op een totaal van € 780 000 aan bonusbedragen uit te komen.

Vraag 1 3 punten

Bereken hoeveel gouden medailles TeamNL dan behaald zou hebben.

Bekijk het antwoord
  • (Een aanpak door middel van gericht zoeken:) 12 gouden, 12 zilveren en 10 bronzen medailles zijn in totaal 34 medailles (1)
  • Bij deze verdeling is het totaal aan bonusbedragen $30\,000 \cdot 12 + 22\,500 \cdot 12 + 15\,000 \cdot 10 = 780\,000$ (1)
  • Dus 12 gouden medailles (1)

of

  • (Een gouden medaille levert twee keer zoveel op als een bronzen medaille, dus) bij twee gouden medailles meer en vier bronzen medailles minder (ten opzichte van de werkelijk behaalde aantallen) blijft het bonusbedrag gelijk (1)
  • Bovendien kom je dan op totaal $(36 + 2 - 4 =)\ 34$ medailles (1)
  • Bij twee gouden medailles meer (ten opzichte van het werkelijk behaalde aantal) zijn er 12 gouden medailles (1)

of

  • $g + z + b = 34$ en $z = g$ geeft $g + g + b = 34$ en dit geeft $b = 34 - 2g$ (1)
  • Beschrijven hoe de vergelijking $30\,000g + 22\,500g + 15\,000(34 - 2g) = 780\,000$ kan worden opgelost (1)
  • Dit geeft $g = 12$, dus 12 gouden medailles (1)

Vraag 1 in het hele examen

De tweede regel die werd gehanteerd, gaat over het behalen van meerdere medailles door dezelfde olympiër.

Regel 2

De bonusbedragen die horen bij de medailles van een olympiër die meerdere medailles heeft gewonnen, worden eerst van hoog naar laag gerangschikt. Vervolgens krijgt de olympiër voor de medaille met het hoogste bonusbedrag het volledige bonusbedrag. Voor de tweede medaille en de derde medaille krijgt de olympiër respectievelijk $\frac{2}{3}$ en $\frac{1}{3}$ van het bonusbedrag.

De Nederlandse hardloopster Sifan Hassan won op de Olympische Spelen in Tokio twee gouden en één bronzen medaille. Daarmee verdiende ze het hoogste totale bonusbedrag. De Nederlandse baanwielrenner Harrie Lavreysen behaalde op de Olympische Spelen in Tokio ook twee gouden en één bronzen medaille.

In tabel 2 staan voor Hassan en Lavreysen de behaalde prestaties opgesomd.

tabel 2

naammedailleonderdeelaantal teamleden
Hassangoudatletiek-5000 metern.v.t.
Hassangoudatletiek-10 000 metern.v.t.
Hassanbronsatletiek-1500 metern.v.t.
Lavreysengoudbaanwielrennen-sprintn.v.t.
Lavreysengoudbaanwielrennen-teamsprint4
Lavreysenbronsbaanwielrennen-keirinn.v.t.

Zoals in tabel 2 te zien is, won Lavreysen één van zijn gouden medailles in een team. Door Regel 1 en Regel 2 was zijn totale bonusbedrag lager dan dat van Hassan.

Vraag 3 3 punten

Bereken hoeveel bonusgeld Hassan meer verdiende dan Lavreysen.

Bekijk het antwoord
  • Het totale bonusbedrag van Hassan is $30\,000 + \frac{2}{3} \cdot 30\,000 + \frac{1}{3} \cdot 15\,000 = 55\,000$ (euro) (1)
  • Lavreysen verdient als teamlid $30\,000 \cdot 4^{-0{,}5} = 15\,000$ (euro) voor zijn gouden (teamlid-)medaille (1)
  • Het totale bonusbedrag van Lavreysen is $30\,000 + \frac{2}{3} \cdot 15\,000 + \frac{1}{3} \cdot 15\,000 = 45\,000$ (euro), dus het verschil is $(55\,000 - 45\,000 =)\ 10\,000$ (euro) (1)

of

  • (Het verschil zit in de gouden teamlid-medaille;) Lavreysen verdient als teamlid $30\,000 \cdot 4^{-0{,}5} = 15\,000$ (euro) voor zijn gouden (teamlid-)medaille (1)
  • Hiervoor ontvangt hij $\frac{2}{3} \cdot 15\,000 = 10\,000$ (euro) (1)
  • Hassan verdient voor haar tweede gouden medaille $\frac{2}{3} \cdot 30\,000 = 20\,000$ (euro), dus het verschil is $(20\,000 - 10\,000 =)\ 10\,000$ (euro) (1)

Vraag 3 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Otters in Nederland

Opgavetekst
Zwart-witfoto van de kop van een otter in het gras.

Vanaf 2002 groeit de populatie otters in Nederland. Dit wordt onderzocht door Nederland op te delen in zogeheten kilometerhokken (km-hokken). Dat zijn vierkante gebieden van 1 bij 1 km.

In de winter van 2013/2014 vond men in 290 km-hokken sporen van otters. Een jaar later waren dat er minder, maar de jaren daarna nam het aantal km-hokken waarin sporen van otters werden waargenomen flink toe. Zie de tabel.

tabel

aantal km-hokken waarin sporen van otters worden waargenomen

winter vanprocentuele verandering ten opzichte van de winter ervoor
2013/2014
2014/2015−7%
2015/201620%
2016/201723%
2017/20184%
2018/201912%

In de tabel staat hoe het aantal km-hokken waarin sporen van otters zijn waargenomen zich heeft ontwikkeld vanaf de winter van 2013/2014 tot en met de winter van 2018/2019.

Vraag 5 3 punten

Bereken met hoeveel procent het aantal km-hokken waarin sporen van otters zijn waargenomen is toegenomen in deze periode. Geef je antwoord als een geheel getal.

Bekijk het antwoord
  • De (groei)factoren 0,93; 1,2; 1,23; 1,04; 1,12 (1)
  • De groeifactor voor de hele periode is $0{,}93 \cdot 1{,}2 \cdot 1{,}23 \cdot 1{,}04 \cdot 1{,}12$ (1)
  • Het antwoord: ($0{,}93 \cdot 1{,}2 \cdot 1{,}23 \cdot 1{,}04 \cdot 1{,}12 = 1{,}5988...$, dus) 60 (%) (1)

Opmerkingen:

  • Als een kandidaat rekent met een zelfgekozen getallenvoorbeeld, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.
  • Als een kandidaat in een (zelfgekozen) getallenvoorbeeld elke stap apart uitrekent en in elke stap het aantal km-hokken afrondt op helen, met als eindantwoord 61%, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.

Vraag 5 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Maakt geld gelukkig?

Opgavetekst

Figuur Maakt geld gelukkig?

Maakt geld gelukkig?
Figuur

Puntenwolk van de 132 landen: elke cirkel is een land. Horizontale as: gemiddeld inkomen per inwoner in dollars (0 tot 40 000). Verticale as: gemiddeld levensvoldoeningscijfer (met streepjes van 3 tot 7). Een gebogen grijze trendlijn stijgt van linksonder naar rechtsboven. Labels: Denemarken (boven, bij ongeveer 28 000 dollar), Verenigde Staten (rechtsboven), Hongkong (rechts, bij ongeveer 28 000 dollar), India, China en Rusland.

Vraag 8 3 punten

Een groep onderzoekers vroeg respondenten uit 132 landen een identieke vragenlijst in te vullen, met onder meer een levensvoldoeningscijfer op een schaal van 0 tot 10. In de figuur is van de 132 landen het gemiddelde levensvoldoeningscijfer uitgezet tegen het gemiddelde inkomen per inwoner in dollars van dat land. In de figuur is ook een trendlijn getekend. Deze trendlijn volgt zo goed mogelijk de landencirkels. Een formule van deze trendlijn is: $L = 0{,}6 \cdot \log_2(I) - 1{,}973$ Hierin is $L$ het gemiddelde levensvoldoeningscijfer (met voor $L$ een waarde vanaf 0 tot en met 10) en $I$ het gemiddelde inkomen per inwoner in dollars. Omdat de levensvoldoening alleen maar met een cijfer vanaf 0 tot en met 10 beoordeeld kan worden, is de formule van de trendlijn enkel tussen bepaalde inkomensgrenzen geldig. Bereken deze grenzen. Geef je antwoord in gehele dollars.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de vergelijkingen op: $0{,}6 \cdot \log_2(I) - 1{,}973 = 0$ en $0{,}6 \cdot \log_2(I) - 1{,}973 = 10$ (1p)
  • Beschrijft hoe deze vergelijkingen opgelost kunnen worden (1p)
  • Antwoord: de grenzen zijn 10 dollar en 1 016 374 dollar (1p)

Aanvulling op het correctievoorschrift: als een kandidaat één van de twee vergelijkingen correct opstelt én correct oplost, voor deze vraag maximaal 1 scorepunt toekennen.

Vraag 8 in het hele examen

Figuur uitwerkbijlage (grafiek) Maakt geld gelukkig?

Maakt geld gelukkig?
Figuur uitwerkbijlage (grafiek)

Vergrote versie van de figuur uit de opgave: gemiddeld levensvoldoeningscijfer tegen gemiddeld inkomen per inwoner in dollars, met de gebogen trendlijn en de labels Denemarken, Verenigde Staten, Hongkong, India, China en Rusland.

Vraag 9 3 punten

In de figuur is te zien dat over het algemeen geldt dat hoe hoger het gemiddelde inkomen is, hoe hoger de levensvoldoening is. Dit is niet overal het geval. Zo geldt voor Denemarken en Hongkong dat het gemiddelde inkomen per inwoner bijna even hoog is, namelijk 28 000 dollar. De levensvoldoening is in Denemarken echter aanzienlijk hoger dan in Hongkong. Bij beide landen wijkt het levensvoldoeningscijfer behoorlijk af van wat je op basis van de formule van de trendlijn zou verwachten. De figuur staat vergroot op de uitwerkbijlage. Bereken met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage en de formule van de trendlijn $L = 0{,}6 \cdot \log_2(I) - 1{,}973$ bij welk van deze twee landen de afwijking het grootst is.

Bekijk het antwoord
  • Leest af dat het levensvoldoeningscijfer van Denemarken 8,0 is en van Hongkong 5,5 (1p)
  • Berekent het cijfer volgens de trendlijn bij een inkomen van 28 000 dollar: $0{,}6 \cdot \log_2(28000) - 1{,}973 \approx 6{,}89$ (1p)
  • Berekent de afwijkingen (ongeveer 1,10 voor Denemarken en 1,39 voor Hongkong) en concludeert dat Hongkong het meest afwijkt (1p)

Toegestane afleesmarge van het levensvoldoeningscijfer is 0,1.

Vraag 9 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Zonnebloemen

Opgavetekst

Figuur 1 en foto 1 Zonnebloemen

Zonnebloemen
Figuur 1 en foto 1

Links figuur 1: een tekening van spiralen die linksom en rechtsom draaien, als netwerk van lijnen. Rechts foto 1: een zonnebloem met 21 linksom draaiende en 34 rechtsom draaiende spiralen. Het spiralenpaar van foto 1 is (21 , 34).

Foto's A tot en met D Zonnebloemen

Zonnebloemen
Foto's A tot en met D A (55 , 89) B (34 , 57) C (42 , 68) D (89 , 144)

Vier foto's van zonnebloemen naast elkaar, van links naar rechts A, B, C en D. Onder elke foto staat het bijbehorende spiralenpaar.

Foto E Zonnebloemen

Zonnebloemen
Foto E E (57 , 89)

Foto van een zonnebloem, aangeduid met E, met het bijbehorende spiralenpaar (57 , 89).

Vraag 23 3 punten

In 2012 werd er door het Manchester Museum of Science and Industry een onderzoek gestart naar de aanwezigheid van fibonacci-spiralenparen in zonnebloemen. Voor het onderzoek waren veel zonnebloemen nodig en daarom konden geïnteresseerde mensen zelf zonnebloemen kweken, het aantal spiralen tellen en de gegevens insturen. De onderzoekers leverden gegevens van 768 zonnebloemen aan en het publiek van 1281 zonnebloemen. Hiervan bleek afgerond respectievelijk 74% en 64% van de zonnebloemen een fibonacci-spiralenpaar te hebben. Bereken hoeveel procent van het totaal aantal onderzochte zonnebloemen een fibonacci-spiralenpaar had. Geef je antwoord in gehelen.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het totaal aantal onderzochte zonnebloemen: 768 + 1281 = 2049 (1p)
  • Berekent het aantal zonnebloemen met een fibonacci-spiralenpaar bij de onderzoekers (0,74 · 768 ≈ 568) en bij het publiek (0,64 · 1281 ≈ 820) (1p)
  • Antwoord: (568 + 820) / 2049 · 100% ≈ 68% (1p)

Vraag 23 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Goals in de Eredivisie

Vraag 4 2 punten

De Eredivisie is de hoogste voetbalafdeling in Nederland in de betaalde mannencompetitie. Aan het einde van seizoen 2021/22 stond op een voetbalwebsite de volgende uitspraak: 'Zorgelijke trend: steeds minder goals in de Eredivisie.' Het gemiddelde aantal goals per wedstrijd lag in het seizoen 2021/22 op 2,8595. De competitie telde toen 306 wedstrijden. In het seizoen 1965/66 werden er 779 goals gescoord. Er werden toen 240 wedstrijden gespeeld. Op basis van deze gegevens is er een argument te geven waarbij je het eens bent met de uitspraak op de website en is er ook een argument te geven waarbij je het oneens bent met de uitspraak. Geef bij beide argumenten een berekening die het argument ondersteunt.

Bekijk het antwoord
  • Eens: het gemiddelde aantal goals per wedstrijd in 1965/66 (779 / 240 ≈ 3,2...) is meer dan dat in 2021/22 (2,8595), met de berekening (1p)
  • Oneens: het aantal goals in 2021/22 (306 · 2,8595 ≈ 875) is meer dan het aantal goals in 1965/66 (779), met de berekening (1p)

Vraag 4 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Veldleeuweriken

Vraag 4 2 punten

De laatste tientallen jaren is het in Nederland voor veel weidevogels lastiger geworden om geschikte broedplaatsen te vinden. Dit komt doordat landbouwgrond steeds intensiever en gevarieerder wordt gebruikt, en doordat steden voortdurend verder uitbreiden.

Grasland is het voornaamste broedgebied voor weidevogels. Uit een onderzoek van Sovon Vogelonderzoek Nederland blijkt dat in de jaren vanaf 1990 tot en met 2014 ruim 150 000 hectare grasland verloren is gegaan. Dat is een daling van 14 procent.

Bereken hoeveel hectare grasland er nog was in Nederland in 2014. Geef je antwoord in duizenden hectares.

Bekijk het antwoord
  • Het antwoord is 921 000 hectare (921 duizend hectare). Route 1: 150 000 : 0,14 = 1 071 428 (het aantal in 1990), en daarvan 150 000 afgetrokken is 921 428. Route 2: 86% van het aantal in 1990, dus 150 000 : 14 × 86 = 921 428. (2p)

Opmerking uit het correctievoorschrift: voor het tweede antwoordalternatief mag bij een niet volledig juist antwoord 1 scorepunt worden toegekend.

Vraag 4 in het hele examen

figuur 1 jaarlijkse afname aantal veldleeuweriken in %

jaarlijkse afname aantal veldleeuweriken in %
figuur 1

Liggend staafdiagram met de jaarlijkse procentuele afname van het aantal veldleeuweriken voor drie gebieden: duingebieden, heidegebieden en agrarische gebieden. Horizontale as: van -10 tot 0 procent, met de getallen -10, -5 en 0. Per gebied twee staven: donkergrijs voor 2001 tot en met 2005 en lichtgrijs voor 1990 tot en met 2000, volgens de legenda linksonder. Afleesbaar voor duingebieden: 1990 tot en met 2000 ongeveer -9,6%, 2001 tot en met 2005 -7,8%.

Vraag 5 4 punten

Een van de weidevogelsoorten die het meest in aantal is afgenomen, is de veldleeuwerik. In de jaren vanaf 1990 tot en met 2000 bleef de procentuele afname per jaar ten opzichte van het jaar ervoor nagenoeg gelijk. Dit gold ook voor de jaren vanaf 2001 tot en met 2005. In figuur 1 zijn deze jaarlijkse procentuele afnames voor deze twee periodes weergegeven voor drie verschillende soorten gebieden: duingebieden, heidegebieden en agrarische gebieden.

In de figuur is bijvoorbeeld te zien dat in de jaren vanaf 2001 tot en met 2005 het aantal veldleeuweriken in duingebieden jaarlijks met 7,8% afnam.

Bereken met behulp van figuur 1 hoeveel procent minder veldleeuweriken er in duingebieden waren in 2005 ten opzichte van het aantal in 1989. Geef je antwoord in gehele procenten.

Bekijk het antwoord
  • Het aflezen van de percentages -9,6% in de periode 1990 tot en met 2000 en -7,8% in de periode 2001 tot en met 2005 (1p)
  • De groeifactoren 0,904 in de periode 1990 tot en met 2000 en 0,922 in de periode 2001 tot en met 2005 (1p)
  • Over de periode 1990 tot en met 2005 is de groeifactor $0{,}904^{11} \cdot 0{,}922^{5}$ (1p)
  • Het antwoord: $0{,}904^{11} \cdot 0{,}922^{5} \approx 0{,}219$, dus 78% (1p)

Opmerking uit het correctievoorschrift: voor het aflezen van de percentages mag een afleesmarge van 0,2% gehanteerd worden.

Vraag 5 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Meerlingen

Vraag 22 3 punten

Bij de opkomst van de zogeheten IVF-techniek eind jaren tachtig van de vorige eeuw werden vaak meerdere bevruchte eicellen teruggeplaatst om de slagingskans van IVF te vergroten. Hierdoor nam in verhouding het aantal drie(-plus)lingen (een meerling van drie of meer kinderen) ook toe.

In 1980 waren er in Nederland 180 517 geboorten, waarvan slechts 25 van een drie(-plus)ling. In 1991 waren er in Nederland van de 196 698 geboorten 124 drie(-plus)linggeboorten.

Bereken met hoeveel procent het percentage drie(-plus)lingen in 1991 is toegenomen ten opzichte van het percentage drie(-plus)lingen in 1980. Geef je antwoord in gehele procenten.

noot 1 Bij de IVF-techniek worden eicellen in het laboratorium bevrucht en vervolgens in de baarmoeder teruggeplaatst.

Bekijk het antwoord
  • In 1980 was het percentage drie(-plus)lingen $\frac{25}{180517} \cdot 100 \approx 0{,}01385$ %, en in 1991 was dat $\frac{124}{196698} \cdot 100 \approx 0{,}06304$ % (1p)
  • De gevraagde toename is $\frac{0{,}06304 - 0{,}01385}{0{,}01385} \cdot 100$ % (1p)
  • Het antwoord: 355% (1p)

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 3 punten

De Duitse onderzoeker Hellin voorspelde al in 1895 het volgende voor meerlingen bij natuurlijke zwangerschappen:

  • gemiddeld 1 op de 89 geboorten is de geboorte van een tweeling;
  • gemiddeld 1 op de $89^2$ geboorten is de geboorte van een drieling;
  • gemiddeld 1 op de $89^3$ geboorten is de geboorte van een vierling;
  • gemiddeld 1 op de $89^4$ geboorten is de geboorte van een vijfling;

Dit werd later door andere wetenschappers de wet van Hellin genoemd. In 2002 waren in Nederland 199 205 geboorten, waarvan 3707 tweelinggeboorten. Dat waren de meeste tweelinggeboorten ooit in Nederland in een jaar. Van deze tweelingen was (afgerond) 22 procent door middel van IVF (of een verwante techniek) verwekt. In 2002 waren er in totaal 3270 geboorten na IVF (of een verwante techniek). Uit deze gegevens volgt dat er in 2002 in Nederland meer tweelingen na een natuurlijke zwangerschap zijn geboren dan de wet van Hellin voorspelt.

Bereken hoeveel meer.

Bekijk het antwoord
  • $0{,}78 \cdot 3707 = 2891{,}46$, dus het aantal tweelingen na een natuurlijke zwangerschap was 2891 (1p)
  • $\frac{199205 - 3270}{89} = 2201{,}5\ldots$, dus volgens de wet van Hellin zouden er 2202 (of 2201) tweelingen zijn (1p)
  • Het antwoord: $2891 - 2202 = 689$ (of $2891 - 2201 = 690$) (1p)

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 3 punten

De wet van Hellin: gemiddeld 1 op de 89 geboorten is een tweeling, 1 op de $89^2$ geboorten een drieling, 1 op de $89^3$ geboorten een vierling en 1 op de $89^4$ geboorten een vijfling.

Zoals eerder vermeld waren er in het jaar 1991 van de 196 698 geboorten 124 drie(-plus)linggeboorten. Neem aan dat de drie(-plus)lingen in 1991 hooguit uit vijf kinderen bestonden.

Het percentage drie(-plus)linggeboorten ten opzichte van het totale aantal geboorten was in dat jaar vele malen groter dan volgens de wet van Hellin, waarbij we uitgaan van 196 698 natuurlijke zwangerschappen.

Bereken op basis van bovenstaande informatie hoeveel keer zo groot. Geef je antwoord als een geheel getal.

Bekijk het antwoord
  • Het percentage drie(-plus)lingen volgens de wet van Hellin is $\left(\frac{1}{89^2} + \frac{1}{89^3} + \frac{1}{89^4}\right) \cdot 100\% \approx 0{,}0127\ldots\%$ (1p)
  • Het percentage drie(-plus)lingen in 1991 was $\frac{124}{196698} \cdot 100\% \approx 0{,}0630\ldots\%$ (1p)
  • Het antwoord: $\frac{0{,}0630}{0{,}0127} \approx 4{,}9$, dus 5 keer zo groot. Of: volgens de wet van Hellin zouden er ongeveer 25,1 drie(-plus)lingen zijn, en $124 : 25{,}1 \approx 4{,}9$, dus 5 keer zo groot (1p)

Vraag 24 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Meer werklozen?

Opgavetekst

Venndiagram

Venndiagram
Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2023

Venndiagram met drie cirkels die elkaar overlappen. Cirkel B staat bovenaan, cirkel Z linksonder en cirkel S rechtsonder. De letters B, Z en S staan bij de cirkels. Het diagram is leeg; de leerling arceert hierin.

Vraag 5 3 punten

In oktober 2021 is het aantal werklozen zowel met de oude als met de nieuwe methode bepaald. Hierbij bleek dat de nieuwe methode een hoger aantal werklozen opleverde. In oktober 2021 had Nederland volgens de oude methode 277 duizend werklozen. Dit kwam neer op 2,9% van de beroepsbevolking. Met de nieuwe methode was het 4,02%. Bereken hoeveel werklozen er met de nieuwe methode meer werden bepaald dan met de oude methode. Geef je antwoord in duizendtallen.

Bekijk het antwoord
  • In oktober 2021 bestond de beroepsbevolking uit $\frac{277}{0{,}029} \approx 9551{,}7$ duizend personen. (1p)
  • Volgens de nieuwe methode was het aantal werklozen $9551{,}7 \cdot 0{,}0402 \approx 383{,}9$ duizend. (1p)
  • Het antwoord: $383{,}9 - 277 \approx 106{,}9$, dus 107 duizend (of 107 000) werklozen meer. (1p)

Vraag 5 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Wonen in New York

Opgavetekst

figuur 1 Huurprijs per maand tegen reistijd, 1- en 3-kamerappartementen in New York (2016)

Huurprijs per maand tegen reistijd, 1- en 3-kamerappartementen in New York (2016)
figuur 1 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2023

Spreidingsdiagram. Horizontale as: reistijd tot 42nd Street met openbaar vervoer (min.), van 0 tot 65. Verticale as: huurprijs per maand (dollar), van 0 tot 10000. Legenda: ○ 3-kamerappartement, • 1-kamerappartement. Elk punt is de gemiddelde huurprijs van alle appartementen met dezelfde reistijd. Afgelezen bij een reistijd van 25 minuten: 1-kamerappartement ongeveer 2250 dollar, 3-kamerappartement ongeveer 3400 dollar.

Vraag 6 3 punten

Wonen in het centrum van een grote stad is in het algemeen duurder dan wonen buiten het centrum. In figuur 1 staan de huurprijzen per maand in 2016 van 1- en 3-kamerappartementen in New York, uitgezet tegen de reistijd met het openbaar vervoer tot 42nd Street, een van de belangrijkste straten in het commerciële centrum. Figuur 1 staat ook vergroot op de uitwerkbijlage. Een punt in figuur 1 stelt niet de huurprijs van één appartement voor, maar de gemiddelde huurprijs van alle appartementen met dezelfde reistijd. Verhuurders van appartementen gebruiken soms de volgende vuistregel: voor elke kamer meer in een appartement stijgt de huurprijs met ongeveer 25%. We bekijken appartementen met een reistijd van 25 minuten. Onderzoek met behulp van figuur 1 op de uitwerkbijlage of de gemiddelde huurprijs van deze appartementen aan bovenstaande vuistregel voldoet.

Bekijk het antwoord
  • Aflezen van de huurprijzen bij een reistijd van 25 minuten: 1-kamerappartement 2250 dollar en 3-kamerappartement 3400 dollar. (1p)
  • Berekening: $2250 \cdot 1{,}25^2 \approx 3516$ (of $3400 : 1{,}25^2 \approx 2176$), of de toename per kamer: $\sqrt{3400 / 2250} \approx 1{,}229$, dus ongeveer 22,9% per kamer. (1p)
  • Een passende conclusie over of de gemiddelde huurprijs aan de vuistregel (ongeveer 25% per kamer) voldoet, op basis van de berekening. (1p)

Marge bij het aflezen van de huurprijzen: 100 dollar. Als er niet exponentieel gerekend is, maximaal 1 scorepunt aan deze vraag toekennen.

Vraag 6 in het hele examen

figuur 2 Spreidingsdiagram met twee trendlijnen

Spreidingsdiagram met twee trendlijnen
figuur 2 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2023

Het spreidingsdiagram van figuur 1 met twee getekende trendlijnen: een bovenste lijn voor de 3-kamerappartementen en een onderste lijn voor de 1-kamerappartementen. Beide lijnen dalen naarmate de reistijd toeneemt. Horizontale as: reistijd tot 42nd Street met openbaar vervoer (min.), van 0 tot 65. Verticale as: huurprijs per maand (dollar), van 0 tot 10000. Legenda: ○ 3-kamerappartement, • 1-kamerappartement.

Vraag 7 3 punten

In figuur 2 op de uitwerkbijlage zijn aan figuur 1 twee trendlijnen toegevoegd. In het vervolg van deze opgave gaan we uit van deze trendlijnen en niet meer van de individuele datapunten. We bekijken een 1-kamerappartement met een reistijd van 15 minuten tot 42nd Street. Voor de huurprijs van dit appartement kun je ook een 3-kamerappartement huren. De reistijd tot 42nd Street vanaf dat 3-kamerappartement is wel langer dan de reistijd vanaf het 1-kamerappartement. Bepaal met behulp van figuur 2 op de uitwerkbijlage hoeveel langer de reistijd vanaf dat 3-kamerappartement is. Licht je antwoord toe en geef je antwoord in hele minuten.

Bekijk het antwoord
  • Het tekenen van een horizontale lijn door het punt op de trendlijn van de 1-kamerappartementen bij een reistijd van 15 minuten. (1p)
  • Die horizontale lijn snijdt de trendlijn van de 3-kamerappartementen bij een reistijd van 33 minuten. (1p)
  • Het antwoord: 33 - 15 = 18 minuten. (1p)

Marge bij het bepalen van de reistijd voor het 3-kamerappartement: 2 minuten.

Vraag 7 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Babynamen

Voornaam Axel, jongens in Nederland

20002005
aantal jongens dat de naam Axel kreeg6261
percentage ten opzichte van het totaal aantal jongens dat in hetzelfde jaar geboren is0,0598%0,0654%

Vraag 16 3 punten

In de Nederlandse Voornamenbank is vanaf het jaar 1880 bijgehouden hoe vaak een voornaam per jaar in Nederland gegeven wordt. In de tabel staan voor de voornaam Axel van jongens in Nederland een aantal gegevens voor het jaar 2000 en voor het jaar 2005. Beredeneer, zonder een berekening te maken, of er in het jaar 2005 in totaal meer of minder jongens geboren werden dan in het jaar 2000.

Bekijk het antwoord
  • In 2005 werden er minder (of bijna evenveel) jongens met de voornaam Axel geboren dan in 2000, terwijl in 2005 het percentage jongens met de voornaam Axel (juist) groter was dan in 2000. (2p)
  • Dus er werden in 2005 in totaal minder jongens geboren dan in 2000. (1p)

Aan het eerste antwoordelement mogen uitsluitend 0 of 2 scorepunten worden toegekend.

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 17 4 punten

De voornaam Kevin kwam tot 1970 nauwelijks voor in Nederland, maar tussen 1970 en 1992 groeide het aantal baby's met deze voornaam explosief. Na 1992 nam de populariteit van de voornaam Kevin weer af. Het totaal aantal Kevins dat ooit in Nederland geboren is, kan vanaf 1950 worden benaderd met de formule $N = \frac{23162}{1 + 10301 \cdot 0{,}8025^{t}}$. Hierin is N het totaal aantal Kevins dat ooit in Nederland geboren is en t de tijd in jaren, met t = 0 het einde van het jaar 1950. Volgens de formule groeide in de jaren 1971 tot en met 1974 het aantal geboren Kevins per jaar bij benadering exponentieel. Toon dit met behulp van een berekening aan.

Bekijk het antwoord
  • De (afgeronde) aantallen N(20) tot en met N(24) zijn 182, 226, 281, 349 en 434. (1p)
  • Het aantal geboren Kevins per jaar in 1971 tot en met 1974 is achtereenvolgens 44, 55, 68 en 85. (1p)
  • De groeifactoren zijn $\frac{55}{44} = 1{,}25$, $\frac{68}{55} \approx 1{,}236$ en $\frac{85}{68} = 1{,}25$. (1p)
  • De groeifactoren zijn (nagenoeg) gelijk, dus het aantal geboren Kevins per jaar nam in de periode 1971-1974 bij benadering exponentieel toe. (1p)

Vraag 17 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Zevenheuvelenloop

Vraag 20 4 punten

De Zevenheuvelenloop is een jaarlijks terugkerend hardloopevenement in Nijmegen. Deelnemers kunnen kiezen tussen de korte afstand van 7 km en de lange afstand van 15 km. In 2019 waren er voor de korte afstand 8000 deelnemers en voor de lange afstand 24 000. Bij de korte afstand waren de vrouwen met 57% in de meerderheid. Bij de lange afstand waren de mannen met 69% in de meerderheid. Bereken het percentage vrouwen dat in 2019 deelnam aan de Zevenheuvelenloop. Geef je antwoord in één decimaal.

Bekijk het antwoord
  • Het aantal vrouwen op de korte afstand is 0,57 · 8000 = 4560. (1p)
  • Het aantal vrouwen op de lange afstand is 0,31 · 24 000 = 7440. (1p)
  • Het gevraagde percentage is $\frac{4560 + 7440}{8000 + 24000} \cdot 100\%$. (1p)
  • Het antwoord: 37,5%. (1p)

Vraag 20 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Vlinders in Nederland

Vraag 5 2 punten

Van een van de vlindersoorten, het bruin zandoogje, blijkt het aantal al jaren min of meer stabiel te zijn. Op de vastgestelde route wordt in een vijf meter brede strook het aantal vlinders geteld. Een telling op een route van één kilometer leverde 200 bruin zandoogjes op. Bereken in dat geval het gemiddeld aantal bruin zandoogjes per 100 $m^2$.

Bekijk het antwoord
  • De oppervlakte van de strook is $1000\cdot 5 = 5000$ (m$^2$) (1p)
  • Het gevraagde aantal bruin zandoogjes is $\frac{200}{50} = 4$ (of $\frac{200}{5000}\cdot 100 = 4$) (per 100 m$^2$) (1p)

Vraag 5 in het hele examen

Figuur 1 Heivlinders

Heivlinders
Figuur 1

Lijngrafiek van de populatie-index van de heivlinder, met de jaren 1990 tot en met 2017 op de horizontale as (jaar). De verticale as is logaritmisch: 1, 10, 100 en 1000, met 2 cm tussen twee opeenvolgende tientallen. Het eerste punt (1990) ligt boven 10 en het laatste punt (2017) ligt tussen 1 en 10.

Vraag 7 3 punten

In figuur 1 is op de verticale as een logaritmische schaalverdeling gebruikt. Op deze as is niet het aantal heivlinders maar de populatie-index weergegeven. Deze index geeft het percentage heivlinders aan ten opzichte van het totaal aantal heivlinders in 1992. De populatie-index van het jaar 1992 is dus 100. In 1995 is de populatie-index weer (ongeveer) 100. Met andere woorden: in 1995 waren er (ongeveer) evenveel heivlinders als in 1992. Nadat het aantal heivlinders vanaf 2003 stabiel leek en zich in de periode 2011–2013 zelfs wat leek te herstellen, was 2017 weer een rampjaar voor de heivlinder. Bereken met behulp van de figuur het percentage heivlinders in 2017 ten opzichte van het aantal heivlinders in 1992. Geef je antwoord in één decimaal.

Bekijk het antwoord
  • Meten in figuur 1 bij 2017 geeft 1,6 cm (bij een schaalverdeling van 2 cm) (1p)
  • De populatie-index in 2017 is $10^{\frac{1{,}6}{2}}$ (1p)
  • Het antwoord: 6,3 (%) (1p)

Bij het meten is een marge van 0,1 cm toegestaan.

Vraag 7 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Cementproductie

Opgavetekst

Figuur 1 Cementproductie

Cementproductie
Figuur 1

Lijngrafiek van de wereldwijde cementproductie in miljoenen tonnen per jaar. Verticale as: labels van 500 tot 4500, per 500. Horizontale as: de jaren 1970 tot en met 2010, met een raster per 4 jaar. De lijn begint bij ongeveer 575 in 1970 en eindigt bij ongeveer 3800 in 2010.

Figuur op de uitwerkbijlage

Figuur op de uitwerkbijlage
Figuur op de uitwerkbijlage

Vergroting van figuur 2 op de uitwerkbijlage, 90 graden gedraaid afgedrukt. De jaren 2010 tot en met 2017 staan verticaal, 2010 onderaan en 2017 bovenaan. De cementproductie in miljoenen tonnen per jaar staat horizontaal, met 0 rechts en 5000 links. Legenda: China (gearceerd) en Europa (lichter gearceerd).

Vraag 18 4 punten

Voor de productie van cement is veel energie nodig en bovendien komt er bij het proces behoorlijk wat CO$_2$ vrij. Volgens het artikel van de BBC wordt 8% van de wereldwijde CO$_2$-uitstoot veroorzaakt door de productie van cement. In Europa gelden strenge regels voor de productie van cement. Geschat wordt dat in Europa gemiddeld per ton geproduceerd cement 750 kg aan CO$_2$ uitgestoten wordt. In China, veruit de grootste producent van cement ter wereld, is deze uitstoot 220 kg per ton geproduceerd cement méér dan in Europa. Het aandeel van China en dat van Europa in de cementproductie zijn in figuur 2 weergegeven. De grafiek staat ook, vergroot, op de uitwerkbijlage. Bereken met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage voor het jaar 2017 hoeveel keer zo groot de CO$_2$-uitstoot als gevolg van cementproductie in China was ten opzichte van die in Europa. Geef je antwoord in één decimaal. Noot: 1 ton = 1000 kg.

Bekijk het antwoord
  • De cementproductie in Europa is ongeveer 150 miljoen ton per jaar en die in China ongeveer 2300 miljoen ton per jaar (1p)
  • De CO$_2$-uitstoot in China is (750+220=) 970 kg per ton geproduceerd cement (1p)
  • De totale CO$_2$-uitstoot in Europa is 112,5 miljard kg per jaar en in China 2231 miljard kg per jaar (1p)
  • De uitstoot in China is dus 19,8 keer zo groot (1p)

Ook goed, met dezelfde punten, een andere aanpak: de cementproductie in Europa is ongeveer 150 en in China ongeveer 2300 miljoen ton per jaar (1); de CO$_2$-uitstoot in Europa is 0,75 ton en in China 0,97 ton per ton geproduceerd cement (1); de totale CO$_2$-uitstoot in Europa is 112,5 miljoen ton per jaar en in China 2231 miljoen ton per jaar (1); de uitstoot in China is dus 19,8 keer zo groot (1). Bij het aflezen mag een marge van 50 miljoen ton per jaar gehanteerd worden.

Vraag 18 in het hele examen

2023, tijdvak 1: New York Pizza

Vraag 20 3 punten

New York Pizza is een Nederlandse pizzaketen, die in 1993 in Amsterdam is opgericht. New York Pizza is een zogenaamde franchise. Dat wil zeggen dat iedereen die dat wil een New York Pizza-filiaal kan openen. Een ondernemer moet dan elk jaar 6,5% van zijn omzet betalen aan het hoofdkantoor van New York Pizza. Door het betalen van deze zogenaamde franchise fee krijgt de ondernemer het recht om het concept van New York Pizza te gebruiken en profiteert hij bovendien van de naamsbekendheid. In 2017 was de totale omzet van New York Pizza € 99,7 miljoen. Hiervan werd € 23 miljoen gerealiseerd door de groothandel die bij het bedrijf hoort en de rest door de 143 filialen. Bereken hoeveel er gemiddeld per maand per filiaal aan franchise fee betaald werd in 2017. Geef je antwoord in hele euro's.

Bekijk het antwoord
  • De omzet per filiaal was $\frac{99{,}7-23}{143}$ (= 0,536…) miljoen (euro) (1p)
  • Franchise fee per filiaal per jaar: $0{,}065\cdot 0{,}536\ldots$ miljoen (= 34 863,6… euro) (1p)
  • Het antwoord: $\frac{1}{12}\cdot 34\,863{,}6\ldots=2905{,}3\ldots$, dus 2905 (euro) (1p)

Vraag 20 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Unieke woorden

Vraag 15 2 punten

Teksten bestaan uit woorden (en leestekens, maar die laten we in deze opgave buiten beschouwing). Deze woorden zijn niet allemaal verschillend. Dat wil zeggen dat ze niet allemaal uniek zijn. Hoe meer unieke woorden je naar verhouding tegenkomt, hoe moeilijker de tekst is. In deze opgave kijken we naar het percentage unieke woorden in een tekst. Dit percentage wordt bepaald aan de hand van twee grootheden: U: het aantal unieke woorden in een stuk tekst; T: het totaal aantal woorden in dat stuk tekst. We bekijken de eerste twee zinnen van deze opgave: Teksten bestaan uit woorden (en leestekens, maar die laten we in deze opgave buiten beschouwing). Deze woorden zijn niet allemaal verschillend. Bepaal het percentage unieke woorden in de eerste twee zinnen van deze opgave samen. Geef je antwoord als geheel getal.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt het totaal aantal woorden T = 21 en het aantal unieke woorden U = 19 (‘woorden’ en ‘deze’ komen twee keer voor) (1p)
  • Geeft het percentage: $\frac{19}{21} \cdot 100 \approx 90{,}4$, dus 90 (%) (1p)

Aanvulling op het correctievoorschrift: als een kandidaat uitgaat van U = 17 en daardoor in het eindantwoord uitkomt op het percentage 81, worden hiervoor geen scorepunten in mindering gebracht.

Vraag 15 in het hele examen

Figuur 1 Unieke woorden

Unieke woorden
Figuur 1 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2023

Grafiek met logaritmische schalen op beide assen. Horizontale as T, van 10 tot 100 000. Verticale as U, van 10 tot 10 000. De punten liggen dicht bij een gestippelde rechte lijn die van linksonder naar rechtsboven loopt. De grafiek gaat over het boek On The Origin of Species van Charles Darwin.

Figuur 1 Uitwerkbijlage: figuur 1 vergroot

Uitwerkbijlage: figuur 1 vergroot
Figuur 1 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2023

Dezelfde grafiek als figuur 1, maar op de uitwerkbijlage gedraaid weergegeven. De as van T staat rechts en loopt van 10 onderaan tot 100 000 bovenaan. De as van U staat onderaan en loopt van 10 rechts tot 10 000 links. De punten liggen dicht bij een gestippelde rechte lijn.

Vraag 16 5 punten

Van het boek On The Origin of Species van Charles Darwin is het verband tussen U en T bepaald. In figuur 1 is op beide assen een logaritmische schaal gebruikt. De gestippelde lijn geeft een benadering van het verband tussen U en T. Figuur 1 staat ook vergroot op de uitwerkbijlage. On The Origin of Species bevat in totaal 191 740 woorden en er komen 8842 unieke woorden in voor. Naarmate je verder leest, kom je steeds minder nieuwe unieke woorden tegen. Als je een kwart van dit boek hebt gelezen, ben je al meer dan de helft van het totaal aantal unieke woorden tegengekomen. Bereken met behulp van de gestippelde lijn in de figuur op de uitwerkbijlage hoeveel procent van het totaal aantal unieke woorden je dan al bent tegengekomen. Geef je antwoord als geheel getal.

Bekijk het antwoord
  • Berekent een kwart van het boek: $191\,740 : 4 = 47\,935$ woorden, en $\log(47\,935) \approx 4{,}68$ (1p)
  • Bepaalt de plaats van 47 935 op de horizontale as: ongeveer 2,7 cm rechts van 10 000 (1p)
  • Leest met behulp van de gestippelde lijn de bijbehorende waarde van U af op de verticale as (1p)
  • Berekent deze waarde van U als $10^{3{,}75} \approx 5623$ (1p)
  • Geeft het percentage: $\frac{5623}{8842} \cdot 100 \approx 63{,}5$, dus 64 (%) (1p)

Bij het aflezen is een marge van 1 mm toegestaan. Als de kandidaat de logaritmische schaal op (een van) de assen niet gebruikt, voor deze vraag maximaal 2 scorepunten toekennen.

Vraag 16 in het hele examen

Figuur 2 Unieke woorden

Unieke woorden
Figuur 2 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2023

Grafiek met log(T) op de horizontale as, van 0 tot 8, en log(U) op de verticale as, van 0 tot 5. Een doorgetrokken lijn geeft het werkelijke verband in RCV1: die begint bij log(T) ongeveer 2 en log(U) ongeveer 2 en loopt, iets afgevlakt, naar rechtsboven tot ongeveer log(T) = 8 en log(U) ongeveer 5. Een gestippelde rechte lijn geeft de benadering volgens de wet van Herdan-Heap: die begint bij log(T) = 0 op log(U) ongeveer 1,6 en loopt door tot rechtsboven.

Vraag 17 2 punten

De internationale nieuwsdienst Reuters heeft een database, de zogeheten RCV1, beschikbaar gesteld ten behoeve van taalonderzoek. Zie figuur 2, waarin log(U) tegen log(T) is uitgezet. De grafiek in figuur 2 geeft het werkelijke verband tussen U en T in RCV1 en de gestippelde lijn geeft een benadering volgens de wet van Herdan-Heap. Iemand leest een tekst die bestaat uit de eerste 7432 woorden uit RCV1. Ga met behulp van figuur 2 na of deze tekst voldoet aan de wet van Herdan-Heap.

Bekijk het antwoord
  • Stelt vast dat $7432 < 10\,000$ (of $\log(7432) \approx 3{,}8$), dus de kandidaat moet links van $\log(T) = 4$ kijken (1p)
  • Ziet dat de grafiek en de gestippelde lijn daar uit elkaar liggen, dus de tekst voldoet niet aan de wet van Herdan-Heap (1p)

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 19 4 punten

De formule $\log(U) = 0{,}49\log(T) + 1{,}64$ kan geschreven worden als $U = 43{,}65 \cdot T^{0{,}49}$. Stel nu dat je RCV1 in zijn geheel gaat lezen. Als je dan drie keer zo ver bent gekomen, wil dat niet zeggen dat je ook drie keer zo veel unieke woorden bent tegengekomen. Met behulp van de formule $U = 43{,}65 \cdot T^{0{,}49}$ kun je berekenen hoeveel procent meer unieke woorden je dan wel bent tegengekomen. Bereken dit percentage. Geef je antwoord als geheel getal.

Bekijk het antwoord
  • Kiest een passend getallenvoorbeeld, bijvoorbeeld $T = 100\,000$ en $T = 300\,000$ (1p)
  • Berekent bij $T = 100\,000$ dat $U \approx 12\,302$ en bij $T = 300\,000$ dat $U \approx 21\,075$ (1p)
  • Berekent de verhouding $\frac{21\,075}{12\,302} \approx 1{,}713$ (1p)
  • Geeft het gevraagde percentage: 71 (1p)

Vraag 19 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Examenzitting

Opgavetekst

Gang van zaken tijdens zittingen van het centraal examen

Om ervoor te zorgen dat tijdens een zitting van een centraal examen alles eerlijk en in heel Nederland zo gelijk mogelijk verloopt, zijn er strikte regels. Hieronder zie je een voorbeeld van een aantal regels die in het examenreglement van een school in Nederland opgenomen zijn.

Gang van zaken tijdens zittingen van het centraal examen

  • 1. Het bevoegd gezag draagt er zorg voor dat het nodige toezicht bij het centraal examen wordt uitgeoefend.

…

  • 7. Een kandidaat die te laat komt, mag tot uiterlijk een half uur na de aanvang van de zitting worden toegelaten. (Hij/zij levert zijn werk in op het tijdstip dat voor de andere kandidaten geldt.)
  • 8. Het eerste uur van de zitting mag de kandidaat geen werk inleveren of het examenlokaal verlaten.
  • 9. Gedurende het laatste kwartier mag de kandidaat geen werk inleveren en het examenlokaal niet verlaten.

Vraag 20 2 punten

De zitting van het centraal examen vwo wiskunde C duurt 180 minuten. In deze opgave laten we het recht op tijdverlenging buiten beschouwing en gaan we ervan uit dat alle kandidaten op tijd komen. Bereken hoeveel procent van de tijd kandidaten het examenlokaal mogen verlaten. Geef je antwoord in hele procenten.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de tijd waarin niemand het examenlokaal mag verlaten: $60 + 15 = 75$ minuten (het eerste uur en het laatste kwartier) (1p)
  • Berekent het percentage: $\frac{180 - 75}{180} \cdot 100 \approx 58{,}3$, dus 58 (%) (1p)

Vraag 20 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Supermaan

Opgavetekst

Figuur 1 Supermaan

Supermaan
Figuur 1

Tekening van de baan van de maan om de aarde. De baan is een ronde lijn rond de aarde in het midden. Het punt waar de maan het dichtst bij de aarde staat heet perigeum; dat staat links op de baan. Het punt waar de afstand het grootst is heet apogeum; dat staat rechts op de baan.

Figuur 2

Figuur 2
Figuur 2

Tekening van de aarde in het midden, met diameter = 12 700 km. Links de maan bij het perigeum, met diameter = 3500 km; rechts de maan bij het apogeum. Tussen de aarde en de maan links staat minimale afstand (aardoppervlak tot maanoppervlak); tussen de aarde en de maan rechts staat maximale afstand (aardoppervlak tot maanoppervlak). Onderaan staan de maten 363 000 km (links, perigeum) en 406 000 km (rechts, apogeum).

Aantal dagen na een supermaan

PeriodeVolle maanPerigeum
129,5327,55
259,0655,10
388,5982,65
4118,12110,20
5147,65137,75
6177,18165,30
7206,71192,85
8236,24220,40
9265,77247,95
10295,30275,50
11……

Vraag 6 4 punten

Gemiddeld één keer per 29,53 dagen is de verlichte maan helemaal zichtbaar. We noemen dat volle maan.
Er is een supermaan als het volle maan is op dezelfde dag dat de maan in het perigeum staat. Doordat de maan in gemiddeld 27,55 dagen om de aarde draait, komt dit niet vaak voor.
Je kunt berekenen hoeveel dagen er steeds tussen twee supermanen zitten door de periode van zowel de volle maan als van het perigeum te bekijken. In de tabel is daar een begin mee gemaakt. In de tweede en derde kolom zie je het aantal dagen na een supermaan.
De eerste drie volle manen vallen op de 30e, 59e en 89e dag, terwijl de maan op de 28e, 55e en 83e dag in het perigeum staat. Gedurende de eerste 89 dagen na een supermaan vallen de twee verschijnselen dus nooit op dezelfde dag en is er dus ook geen supermaan.
Door de tabel uit te breiden en verder in te vullen kun je onderzoeken hoeveel dagen het duurt voordat er weer een supermaan is.
Voer dit onderzoek uit.

Bekijk het antwoord
  • Het inzicht dat in de tabel gezocht moet worden naar twee dezelfde afgeronde waarden in beide kolommen (1p)
  • Het verder invullen van de tabel (1p)
  • Berekent $14 \cdot 29{,}53 = 413{,}42$ en $15 \cdot 27{,}55 = 413{,}25$, dus beide zijn afgerond gelijk aan 413 (1p)
  • Het antwoord: (na) 413 dagen (1p)

Vraag 6 in het hele examen

Figuur 3 Afstand middelpunt maan - middelpunt aarde in 2016 (in km)

Afstand middelpunt maan - middelpunt aarde in 2016 (in km)
Figuur 3

Lijngrafiek van de afstand in km tussen het middelpunt van de maan en het middelpunt van de aarde in 2016. Horizontale as: de maanden jan tot en met dec. Verticale as: van 350 000 tot 410 000 km, met rasterlijnen. De lijn golft: ongeveer één keer per maand een top (ongeveer 400 000 tot 410 000 km) en een dal (ongeveer 355 000 tot 370 000 km). De eerste drie volle manen van 2016 zijn met een zwarte stip aangegeven. De figuur is niet nauwkeurig genoeg om de dagen af te lezen.

Vraag 7 4 punten

In de praktijk wordt er een ruimere definitie voor een supermaan gebruikt:
Een supermaan doet zich voor als het volle maan is en als de maan dicht bij de aarde staat. Dat is zo, als de afstand van het middelpunt van de maan tot het middelpunt van de aarde minder dan 360 000 kilometer is.
Deze ruimere definitie van een supermaan leidt ertoe dat er soms meerdere supermanen in een jaar kunnen voorkomen. In 2016 waren er zelfs drie!
De minimale afstand van het middelpunt van de aarde tot het middelpunt van de maan is in werkelijkheid erg variabel. De in figuur 2 vermelde afstand van 363 000 km is de gemiddelde afstand in het perigeum. In figuur 3 zie je in de grafiek de werkelijke afstand in km van het middelpunt van de maan tot het middelpunt van de aarde in het jaar 2016.
De eerste drie volle manen van 2016 zijn in de grafiek aangegeven met een zwarte stip. We gaan er weer van uit dat er eens in de 29,53 dagen een volle maan is.
Zoals eerder vermeld waren er in 2016 precies drie supermanen. Figuur 3 is niet nauwkeurig genoeg om de data af te lezen waarop de supermanen voorkwamen. Maar met behulp van deze figuur en de ruimere definitie voor een supermaan kan wel worden beredeneerd in welke maanden van 2016 de drie supermanen zijn voorgekomen.
Beredeneer met behulp van figuur 3 in welke drie maanden er een supermaan moet zijn voorgekomen in 2016.

Bekijk het antwoord
  • De mogelijke maanden voor een supermaan zijn (maart,) april, mei, oktober, november en december; maart kan niet, want volgens de figuur was er al een volle maan halverwege maart (1p)
  • April kan niet: er was geen volle maan in het begin van april, daar waar de afstand tot de maan volgens figuur 3 kleiner dan 360 000 km was (1p)
  • Mei kan niet: er was geen volle maan in het begin van mei, daar waar de afstand tot de maan volgens figuur 3 kleiner dan 360 000 km was (1p)
  • De drie supermanen moeten dus zijn voorgekomen in de maanden oktober, november en december (1p)

Vraag 7 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Museumkaart

Vraag 10 4 punten

Sinds 1981 bestaat in Nederland de Museumkaart. In 2013 kostte een Museumkaart voor minderjarigen € 25. Voor volwassenen was de prijs € 50. Er werden dat jaar 1 miljoen Museumkaarten verkocht. Dit bracht 40,3 miljoen euro op.

Bereken hoeveel Museumkaarten in 2013 aan minderjarigen werden verkocht.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de opbrengst als alleen volwassenen een kaart hadden gekocht: 1 miljoen keer € 50 is 50 miljoen euro (1p)
  • Berekent dat dit 9,7 miljoen euro meer is dan het bedrag dat daadwerkelijk binnenkwam (50 − 40,3 = 9,7) (1p)
  • Berekent dat er bij de kopers $\frac{9{,}7 \cdot 10^6}{25}$ minderjarigen waren (1p)
  • Het antwoord: 388 000 (1p)

Ook de andere aanpak uit het correctievoorschrift is goed: alleen minderjarigen (25 miljoen euro, 15,3 miljoen minder dan daadwerkelijk binnenkwam, 612 000 volwassenen, dus 1 000 000 − 612 000 = 388 000) of een vergelijking met x minderjarigen: $25x + 50(1\,000\,000 - x) = 40\,300\,000$.

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 11 3 punten

In 2013 kostte een Museumkaart voor minderjarigen € 25. Voor volwassenen was de prijs € 50. Er werden dat jaar 1 miljoen Museumkaarten verkocht. Dit bracht 40,3 miljoen euro op. De 1 miljoen Museumkaarthouders bezochten in 2013 in totaal 6,4 miljoen keer een museum met hun kaart. Zonder Museumkaart zou de gemiddelde toegangsprijs van deze bezoeken € 10,26 geweest zijn. In 2013 keerde de Stichting Museumkaart de bezochte musea 60% van de toegangsprijs uit, betaald uit de opbrengst van de Museumkaart. Het resterende bedrag van de opbrengst van de Museumkaart werd besteed aan bureaukosten.

Bereken de bureaukosten van deze stichting in 2013. Geef je antwoord in honderdduizenden euro's nauwkeurig.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de toegangsprijs zonder Museumkaart: $6{,}4 \cdot 10^6 \cdot 10{,}26 \approx 65{,}6$ miljoen euro (1p)
  • Berekent wat er uitgekeerd werd: $0{,}6 \cdot 65{,}6\ldots \approx 39{,}3\ldots$ miljoen euro (1p)
  • Het antwoord: $40{,}3 - 39{,}3\ldots \approx 0{,}9$ miljoen euro (of 900 000 euro) (1p)

Vraag 11 in het hele examen

A en B

In het jaarverslag over 2013 van de stichting staat:

A: De ruim 6,4 miljoen bezoeken door Museumkaarthouders in 2013 is ruim 20% meer dan in 2012. Het gemiddeld gebruik per Museumkaart steeg hiermee ten opzichte van het jaar ervoor met ongeveer een half bezoek. Dit is te danken aan het aantrekkelijke aanbod van de musea.

Ook staat in dit verslag:

B: Het aantal kaarthouders is ten opzichte van 2012 toegenomen met 18%.
Zoals eerder vermeld, bezochten de 1 miljoen kaarthouders in 2013 in totaal 6,4 miljoen keer een museum.

Vraag 12 5 punten

De 1 miljoen Museumkaarthouders bezochten in 2013 in totaal 6,4 miljoen keer een museum met hun kaart. In het jaarverslag over 2013 van de stichting staan de gegevens A en B.

Toon met berekeningen aan dat deze gegevens A en B met elkaar in tegenspraak zijn.

Bekijk het antwoord
  • In 2013 was het gemiddeld aantal museumbezoeken 6,4 per kaart (1p)
  • In 2012 was het gemiddeld aantal museumbezoeken volgens A $6{,}4 - 0{,}5 = 5{,}9$ (1p)
  • In 2012 waren er volgens A $\frac{6{,}4 \cdot 10^6}{1{,}2} \approx 5{,}3\ldots$ miljoen bezoeken (1p)
  • In 2012 waren er volgens A dus $\frac{5{,}3\ldots \cdot 10^6}{5{,}9} \approx 0{,}9$ miljoen kaarthouders (1p)
  • In 2012 zouden er volgens B $\frac{1 \cdot 10^6}{1{,}18} \approx 0{,}8$ miljoen kaarthouders geweest zijn, dus de gegevens A en B zijn met elkaar in tegenspraak (1p)

Het correctievoorschrift geeft ook een tweede aanpak: het gemiddeld aantal museumbezoeken per kaart in 2012 volgens A, en volgens A en B samen (ongeveer 6,2 tegenover 5,9 volgens A). Die aanpak telt even zwaar; de punten per stap volgen dan die aanpak.

Vraag 12 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Huurprijzen in New York

Vraag 7 3 punten

In 1970 bedroeg de gemiddelde huur van een woning in New York $ 125 per maand. In 2013 was dat gestegen tot $ 917 per maand. Dat is een toename van ruim 600%. Zo'n vergelijking is echter niet helemaal eerlijk, want de waarde van geld verandert ook. Dat heet inflatie. Sinds 1970 bedroeg de gemiddelde inflatie per jaar 3,95%. We gaan ervan uit dat sinds 1970 de huurprijzen, onafhankelijk van andere factoren, jaarlijks door de inflatie 3,95% gestegen zijn. Door de $ 125 uit 1970 om te rekenen naar dollars uit 2013 kan je de reële gemiddelde huurstijging berekenen. De reële gemiddelde huurstijging is de procentuele stijging van de gemiddelde huurprijzen boven op de stijging als gevolg van de inflatie. Bereken de reële gemiddelde huurstijging. Geef je antwoord in één decimaal.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de groeifactor van de inflatie sinds 1970: $1{,}0395^{43}$. (1p)
  • Rekent de $125 uit 1970 om naar 2013-dollars: $125 \cdot 1{,}0395^{43} \approx 661$ dollar. (1p)
  • Berekent de reële stijging: $\frac{917 - 661}{661} \cdot 100 \approx 38{,}7$ (%), dus het antwoord is 38,7%. (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 3 punten

Een belangrijke maatstaf om de betaalbaarheid van huurwoningen te onderzoeken is het percentage van het inkomen dat besteed wordt aan het betalen van de huur: de huurlast. In het vervolg van deze opgave zijn alle genoemde bedragen, getallen en percentages berekend met de naar 2013-dollars omgerekende bedragen. Je hoeft dus zelf geen rekening te houden met inflatie. Verder spreken we in het vervolg over inkomen, huurprijs en huurlast, terwijl daar gemiddeld inkomen, gemiddelde huurprijs en gemiddelde huurlast bedoeld wordt. In 1960 bedroeg de huurprijs in New York $ 561 en was de huurlast 15%. In de periode tussen 1960 en 2013 stegen de huurprijzen met 63,5%, terwijl het maandinkomen in dezelfde periode met slechts 17% steeg. Uit deze gegevens volgt dat de huurlast in 2013 ongeveer gelijk was aan 21%. Laat een berekening zien waaruit dit blijkt.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het inkomen in 1960: $561 : 0{,}15 = 3740$ dollar, of gebruikt de groeifactoren 1,635 (huur) en 1,17 (inkomen). (1p)
  • Berekent het inkomen in 2013: $3740 \cdot 1{,}17 \approx 4375$ dollar, of berekent $\frac{1{,}635}{1{,}17} \approx 1{,}39$. (1p)
  • Berekent de huurlast in 2013: $\frac{917}{4375} \approx 0{,}209$, dus 21%, of $1{,}39 \cdot 15 \approx 20{,}9$, dus 21%. (1p)

Aanvulling op het correctievoorschrift (2021-1): de huur in 2013 hoeft de leerling niet te berekenen, want 917 staat in de opgave. De berekening $561 \cdot 1{,}635 \approx 917$ is dus niet nodig.

Vraag 8 in het hele examen

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1

Lijngrafiek van het werkelijke verloop van de huurprijs en het inkomen in New York, als percentage van de bedragen in 1960 (1960 = 100), tegen de jaren 1960 tot en met 2010. Verticale as: procenten van 100 tot 170. Huurprijs: stippellijn, met ongeveer 163 in 2010. Inkomen: streepstippellijn, met ongeveer 128 in 2000 en ongeveer 119 in 2010.

Vraag 10 4 punten

In figuur 1 is het werkelijke verloop van de huurprijs in New York en van het inkomen van zijn inwoners als percentage van de bedragen in 1960 uitgezet tegen de tijd. Hieronder staan twee uitspraken die gaan over de gegevens in figuur 1: 1 In de periode 1960–1980 steeg de huurprijs sneller dan in de periode 1980–2000. 2 In de periode 1990–2000 daalde de huurlast. Leg voor elk van deze uitspraken uit of deze waar is of niet.

Bekijk het antwoord
  • Uitspraak 1: niet waar, met de redenering dat de punten bij 1960, 1980 en 2000 op één lijn liggen, dus dat de huren in absolute zin in beide periodes even snel stegen. Of: waar, met de berekening dat de procentuele stijging van 1960 tot 1980 groter is dan die van 1980 tot 2000. (2p)
  • Uitspraak 2: waar, want tussen 1990 en 2000 stijgen de huren nauwelijks, terwijl het inkomen flink toeneemt; de huurlast neemt dan af. (2p)

Per onderdeel mag bij een niet volledig juist antwoord 1 punt worden toegekend. Bij geen of een onjuiste redenering krijgt dat onderdeel 0 punten. Het eerste onderdeel is ook met de procentuele redenering te beoordelen (zie de tweede aanvulling op het correctievoorschrift).

Vraag 10 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Aankoop en verkoop van woningen

Opgavetekst

Figuur

Figuur
Figuur

Lijngrafiek van de gemiddelde prijs van koopwoningen in Nederland, per maand van januari 2008 tot en met juli 2014. Verticale as: prijs in euro's, van 180 000 tot 260 000, met lijnen per 20 000. Horizontale as: maanden, met als labels januari 2008, juli 2008, januari 2009 en zo verder tot juli 2014. In de grafiek staan twee aanduidingen: hoogtepunt: € 261 948 in augustus 2008, en dieptepunt: € 206 114 in juni 2013.

Vraag 1 2 punten

In de zomer van 2007 ontstond de wereldwijde kredietcrisis. Ten gevolge van de kredietcrisis is de gemiddelde huizenprijs van koopwoningen in Nederland in de periode 2008-2013 flink gedaald. Zie de figuur. In de figuur kun je zien dat het hoogtepunt van de huizenprijzen in augustus 2008 was en dat het dieptepunt in juni 2013 was. Bereken met hoeveel procent de gemiddelde huizenprijs in deze periode is gedaald. Geef je antwoord in één decimaal.

Bekijk het antwoord
  • Het verschil berekenen: (206 114 - 261 948) / 261 948 · 100 (%) (1p)
  • Het antwoord: -21,3 (%) (1p)

Als in het eerste antwoordelement is gedeeld door 206 114, voor deze vraag geen scorepunten toekennen.

Vraag 1 in het hele examen

Figuur (uitwerkbijlage)

Figuur (uitwerkbijlage)
Figuur (uitwerkbijlage)

Lijngrafiek van de procentuele verandering van de gemiddelde prijs van woningen in Nederland ten opzichte van het jaar ervoor, van 1-1-2012 tot en met 1-1-2017. Verticale as: procentuele verandering (%), van -8 tot 8, met lijnen per 2. Horizontale as: data, met als labels 1-1-2012, 1-1-2013, 1-1-2014, 1-1-2015, 1-1-2016 en 1-1-2017. Afleesbare waarden op de jaarmarkeringen (%): 1-1-2013: -6; 1-1-2014: -0,8; 1-1-2015: 2,8; 1-1-2016: 3,6; 1-1-2017: 5,6.

Vraag 2 4 punten

Op de uitwerkbijlage zie je de procentuele verandering van de gemiddelde prijs van woningen in Nederland ten opzichte van het jaar ervoor. Bijvoorbeeld -6% op 1-1-2013 betekent dat tussen 1-1-2012 en 1-1-2013 de gemiddelde prijs van een woning in Nederland met 6% is gedaald. Bereken met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage met hoeveel procent de gemiddelde prijs van woningen in Nederland tussen 1-1-2012 en 1-1-2017 is toegenomen. Geef je antwoord in hele procenten.

Bekijk het antwoord
  • De percentages van 1-1-2013 tot en met 1-1-2017 aflezen: -6 (dit staat al in de opgave), -0,8; 2,8; 3,6; 5,6 (%) (1p)
  • De groeifactoren 0,94; 0,992; 1,028; 1,036; 1,056 (1p)
  • De berekening 0,94 · 0,992 · 1,028 · 1,036 · 1,056 ≈ 1,0487... (1p)
  • Het antwoord: 5 (%) (1p)

Bij het aflezen van de percentages is een marge van 0,2% toegestaan.

Vraag 2 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Insectenafname

Opgavetekst

Figuur 1 (uitwerkbijlage)

Figuur 1 (uitwerkbijlage)
Figuur 1 (uitwerkbijlage)

Vergrote lijngrafiek van het gemiddelde gewicht G in gram per val per dag, tegen de tijd t in jaren, met t = 0 in 1989 en t = 27 in 2016. De verticale as is logaritmisch: onderaan 1, bovenaan 10 (gram). Horizontale as: t (jaar), van 0 tot en met 27, met een streepje per jaar. Bij t = 0 ligt G op 8,4 gram. Bij t = 27 ligt het punt ongeveer 3 cm boven de waarde 1; het correctievoorschrift leest dat af, en daarbij hoort een afstand van 10 cm per decade.

Vraag 6 4 punten

In deze opgave is het gemiddeld gewicht G steeds het gemiddeld gewicht per val per dag in gram. In figuur 1 zijn de resultaten van het onderzoek weergegeven. Figuur 1 staat vergroot op de uitwerkbijlage. In figuur 1 is G uitgezet tegen de tijd t in jaren, met t = 0 in 1989. De schaalverdeling op de verticale as is logaritmisch. Je kunt in de figuur op de uitwerkbijlage bijvoorbeeld aflezen dat in 1989 het gemiddeld gewicht G gelijk was aan 8,4 gram. In een krant stond dat de hoeveelheid insecten in de Duitse natuurgebieden in 27 jaar met ruim 75% afgenomen is. Onderzoek met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage of een afname van ruim 75% in de periode 1989-2016 te verdedigen is.

Bekijk het antwoord
  • Bij t = 27 (2016) de hoogte in de figuur op de uitwerkbijlage opmeten: 3 cm (1p)
  • Uit die hoogte het gemiddeld gewicht in 2016 bepalen: G = 10^0,3 ≈ 1,99 (gram) (1p)
  • De afname berekenen: (1,99 - 8,4) / 8,4 · 100 ≈ -76,2 (%) (1p)
  • Concluderen dat een afname van ruim 75% in de periode 1989-2016 te verdedigen is (1p)

De toegestane afleesmarge in de figuur op de uitwerkbijlage is 0,1 cm. Zelfde punten ook via de andere route: 25% van 8,4 is 2,1 gram; log(2,1) = 0,32... en 0,32... · 10 = 3,22... (cm); bij t = 27 is de hoogte 3 cm, dus minder dan 3,22 cm, en de afname is ruim 75%. Deelt de leerling in de berekening van de afname door 1,9... in plaats van door 8,4, dan maximaal 2 scorepunten.

Vraag 6 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Wie is de Mol?

Opgavetekst

Bron 1

Figuur uit het examen

Lijndiagram met de kijkcijfers van de tien afleveringen van Wie is de Mol? in 2016, aflevering 1 tot en met 10 op de horizontale as, kijkcijfers (van 1 500 000 tot 3 500 000) op de verticale as. Twee lijnen: inclusief uitgesteld kijken (doorgetrokken) en exclusief uitgesteld kijken (gestippeld). Bij de inclusief-lijn staan de waarden: aflevering 5 = 2 620 000; aflevering 6 = 2 769 000; aflevering 7 = 2 485 000; aflevering 8 = 2 618 000.

Vraag 1 3 punten

'Wie is de Mol?' is een tv-programma waarin tien bekende Nederlanders opdrachten uitvoeren. Een van hen is de Mol, die het spel probeert te saboteren. Het tv-programma wordt goed bekeken. De kijkcijfers van de afleveringen van 2016 zijn in de figuur weergegeven. Als het uitgesteld kijken ook meegeteld wordt, zie je zowel van aflevering 5 naar 6 als van aflevering 7 naar 8 een toename van de kijkcijfers. Bereken of de procentuele toename van de kijkcijfers van aflevering 5 naar 6 groter is dan de procentuele toename van aflevering 7 naar 8.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de procentuele toename van aflevering 5 naar 6 met 2 620 000 en 2 769 000 (ongeveer 5,6%) (1p)
  • Berekent de procentuele toename van aflevering 7 naar 8 met 2 485 000 en 2 618 000 (ongeveer 5,3%) (1p)
  • Concludeert dat de procentuele toename van aflevering 5 naar 6 groter is dan die van aflevering 7 naar 8 (1p)

Kijkcijfers inclusief uitgesteld kijken, zoals in de figuur: aflevering 5 = 2 620 000, aflevering 6 = 2 769 000, aflevering 7 = 2 485 000, aflevering 8 = 2 618 000. Toename 5 naar 6 is (2 769 000 - 2 620 000) / 2 620 000 * 100, ongeveer 5,6%. Toename 7 naar 8 is (2 618 000 - 2 485 000) / 2 485 000 * 100, ongeveer 5,3%. Conclusie: de eerste toename is groter.

Vraag 1 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Groningse aardbevingen

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1

Lijngrafiek over de jaren 1989 tot en met 2011 met twee reeksen. Ononderbroken lijn: jaarlijks aantal aardbevingen (linker verticale as, 0 tot 60). Gestippelde lijn: jaarlijkse gasproductie in miljarden m3 per jaar (rechter verticale as, 0 tot 60). Legenda onder de grafiek. Uit de tekst: in 1993 zeven aardbevingen en 42 miljard m3 gas. Afleesbaar: in 2000 ongeveer 3 aardbevingen en 22 miljard m3 gas; in 2011 ongeveer 31 aardbevingen en 47 miljard m3 gas.

Vraag 7 5 punten

In de provincie Groningen vinden, als gevolg van gasproductie, regelmatig aardbevingen plaats. Enkele resultaten daarvan staan in figuur 1. Hier zie je bijvoorbeeld dat er in 1993 zeven aardbevingen zijn geweest en er in datzelfde jaar 42 miljard kubieke meter gas is geproduceerd. We bekijken de volgende drie beweringen: 1 De gasproductie en het aantal aardbevingen zijn over de gehele periode 2000-2011 procentueel evenveel gestegen. 2 Als na 2000 de gasproductie daalt, dan heeft dat altijd een jaar later ook een daling van het aantal aardbevingen tot gevolg. 3 In de periode 2005-2011 is de gemiddelde stijging per jaar van het aantal aardbevingen groter dan in de periode 1998-2004. Geef van elke bewering aan of deze waar is of niet. Gebruik in je toelichting gegevens uit figuur 1 en gebruik daarbij eventueel de figuur op de uitwerkbijlage.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de procentuele stijging van de gasproductie van 2000 tot 2011: (47 − 22)/22 × 100% ≈ 114% (1p)
  • Berekent de procentuele stijging van het aantal aardbevingen van 2000 tot 2011: (31 − 3)/3 × 100% ≈ 933%, dus bewering 1 is niet waar (1p)
  • Na 2000 daalt de gasproductie in 2003, maar het aantal aardbevingen stijgt in 2004, dus bewering 2 is niet waar (1p)
  • Het aantal aardbevingen in de periode 2005-2011 is gemiddeld per jaar met 2 (of nauwkeuriger) gestegen (1p)
  • Het aantal aardbevingen in de periode 1998-2004 is gemiddeld per jaar met 1 (of nauwkeuriger) gestegen, dus bewering 3 is waar (1p)

Gebruikt de kandidaat bij bewering 3 de helling van twee lijnstukjes in de figuur als toelichting, dan hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.

Vraag 7 in het hele examen

Figuur 2

Figuur 2
Figuur 2

Logaritmische grafiek. Verticaal: totaal aantal aardbevingen ≥ magnitude, van 1 tot 1000 (logaritmische schaal). Horizontaal: tijd in maanden. Vijf reeksen stippen met bij benadering een rechte lijn erdoor; van boven naar beneden: ≥ 1,5, ≥ 2,0, ≥ 2,5, ≥ 3,0 en ≥ 3,5. Onder de grafiek de tijdstippen: n = 0 (april 1994), n = 51 (juli 1998), n = 117 (januari 2004), n = 183 (juli 2009) en n = 220 (augustus 2012). Afleesbaar bij n = 220 (augustus 2012): ≥ 1,5 ongeveer 200, ≥ 2,0 ongeveer 66, ≥ 2,5 ongeveer 22, ≥ 3,0 ongeveer 7 en ≥ 3,5 ongeveer 2.

Vraag 8 3 punten

Elke stip in figuur 2 stelt een aardbeving van een zekere magnitude voor. Figuur 2 toont het totaal aantal aardbevingen vanaf 1994 met een magnitude van ten minste 1,5, 2,0, 2,5, 3,0 en 3,5, per maand n. In het onderzoek werden alleen aardbevingen bekeken die schade zouden kunnen veroorzaken. Bereken voor augustus 2012 hoeveel procent van het aantal aardbevingen van magnitude ≥ 2,0 een magnitude van 2,5 of hoger heeft. Geef je antwoord in gehele procenten.

Bekijk het antwoord
  • Het aantal aardbevingen van magnitude ≥ 2,0 in augustus 2012 is 66 (of een ander geheel getal in het interval [63,69]) (1p)
  • Het aantal aardbevingen van magnitude ≥ 2,5 in augustus 2012 is 22 (of een ander geheel getal in het interval [21,24]) (1p)
  • Het antwoord: 33 (%) (1p)

Aanvulling op het correctievoorschrift: bij de eerste deelscore geldt het interval [63,69] (in plaats van [64,68]).

Vraag 8 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Bodemdaling

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Lijngrafiek van de hoogte (m) van de GPS-antenne tegen de datum. Verticale as: hoogte in meter, van 47,079 tot 47,093, met roosterlijnen. Horizontale as: datum, van 01-01-15 tot 18-05-17, met een label om de vier weken (28 dagen). De metingen vormen een zigzaglijn die van ongeveer 47,092 m op 01-01-15 naar beneden loopt. De trendlijn is een rechte lijn die door de metingen heen loopt. De eenheid op de horizontale as is vier weken.

Vraag 17 2 punten

Bodemdaling kan ontstaan door natuurlijke processen maar ook door menselijk handelen. Bij de gaswinning uit het Groningen-gasveld is er sprake van bodemdaling veroorzaakt door menselijk handelen. In deze opgave gaan we uit van de gegevens zoals die tot en met 2017 bekend waren.

Metingen van deze bodemdaling worden onder andere gedaan door zogeheten GPS-monitoring-stations, die zeer nauwkeurig posities bepalen. Een van deze stations staat boven op een gebouw bij het Eemskanaal. Elk uur wordt de hoogte van de GPS-antenne (ten opzichte van zeeniveau) van dit station gemeten.

In figuur 1 zijn alle metingen vanaf 1 januari 2015 om 0:00 uur tot en met 31 mei 2017 om 23:00 uur weergegeven.

Het jaar 2016 was een schrikkeljaar.

Bereken om hoeveel metingen het in figuur 1 gaat.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het aantal dagen waarop is gemeten: 365 + 366 + 31 + 28 + 31 + 30 + 31 = 882. (1p)
  • Geeft het aantal metingen als 882 · 24 = 21168. (1p)

Vraag 17 in het hele examen

tabel aardbevingen in 1993 (chronologisch)

aardbevingen in 1993 (chronologisch)
tabel
aantal dagen sinds de vorige beving6321714409440131727121835929

Vraag 21 4 punten

Als gevolg van de bodemdaling vinden er in Groningen en omgeving aardbevingen plaats. In de tabel zie je hoe snel de aardbevingen elkaar in het jaar 1993 opvolgden.

Voorbeeld: de 0 in de tabel geeft aan dat de 7e en 8e aardbeving in 1993 op dezelfde dag plaatsvonden.

Op basis van de tabel en de afzonderlijke lengtes van de kalendermaanden kunnen de volgende conclusies worden getrokken:

  • De tweede en vierde aardbeving in 1993 kunnen in één kalendermaand plaatsgevonden hebben.
  • De eerste aardbeving in 1993 werd voorafgegaan door minstens één aardbevingsvrije kalendermaand.

Geef voor beide conclusies een sluitende redenering.

Bekijk het antwoord
  • Berekent dat er tussen de tweede en vierde aardbeving 7 + 14 = 21 dagen zitten. (1p)
  • Concludeert dat de tweede en vierde aardbeving in één kalendermaand kunnen vallen, want elke kalendermaand heeft ten minste 28 dagen. (1p)
  • Berekent dat twee aansluitende kalendermaanden samen hoogstens 62 dagen hebben (november en december 61, december en januari 62, januari en februari 59 of 60). (1p)
  • Concludeert dat de eerste aardbeving pas twee kalendermaanden later kan zijn dan de voorgaande beving: 63 dagen is meer dan twee aansluitende maanden, ook als de voorgaande beving op de eerste dag van een maand plaatsvond. (1p)

Vraag 21 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Rijksmuseum

Opgavetekst

Rijksmuseum

Op 13 april 2013 heropende het Amsterdamse Rijksmuseum (zie de foto), na een verbouwing van tien jaar. Het museum doet er sindsdien veel aan om publiciteit te genereren: er zijn grote exposities in de tuinen en er worden grote aanwinsten verworven.

Ook online timmert het museum aan de weg. Zo is het gedeelte van de website van het museum waar je je eigen collectie kunt samenstellen ongekend populair.

Het aantal bezoeken aan de website nam van 2 861 948 in 2012 toe tot 6 091 312 in 2013. Daarnaast nam het gemiddelde aantal pagina’s dat per bezoek opgevraagd werd toe van 5,62 tot 7,35.

Het aantal bezoeken aan de website nam dus toe van 2 861 948 in 2012 tot 6 091 312 in 2013. De totale verblijfsduur in 2012 van al die bezoeken samen was 15 025 248 minuten. De totale verblijfsduur in 2013 was 3,75 keer zo groot als de totale verblijfsduur in 2012.

Enige tijd later bracht het Rijksmuseum een publicatie uit over de economische waarde van het Rijksmuseum. Daarin werd beschreven wat (direct of indirect) de bijdrage van een Rijksmuseumbezoeker aan het Nederlandse bruto binnenlands product (BBP) is. Er werd toen nog uitgegaan van 1,5 miljoen bezoekers aan het museum in 2013.

Als er meer dan 1,5 miljoen Rijksmuseumbezoekers zijn, dan levert elke Rijksmuseumbezoeker boven die 1,5 miljoen, direct of indirect, een bijdrage van € 110 aan het BBP. In formulevorm: $B = 110 \cdot (x - 1,5)$, met B de bijdrage aan het BBP in miljoenen euro’s en x het aantal bezoekers van het museum in miljoenen (met x > 1,5).

foto

foto
foto

Zwart-witfoto van de voorgevel van het Rijksmuseum in Amsterdam, met de twee torens en de grote boog van de ingang.

Vraag 1 3 punten

Het aantal bezoeken aan de website van het Rijksmuseum nam toe van 2 861 948 in 2012 tot 6 091 312 in 2013. Het gemiddelde aantal pagina’s dat per bezoek opgevraagd werd, nam toe van 5,62 tot 7,35. Bereken met hoeveel procent het totale aantal opgevraagde pagina’s in 2013 is toegenomen ten opzichte van 2012. Rond je antwoord af op gehele procenten.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het totaal aantal opgevraagde pagina’s in 2012 (2 861 948 × 5,62 ≈ 16 084 148) en in 2013 (6 091 312 × 7,35 ≈ 44 771 143) (1p)
  • Berekent de procentuele toename: (44 771 143 − 16 084 148) : 16 084 148 × 100% (1p)
  • Antwoord: 178 (%) (1p)

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 3 punten

Het aantal bezoeken aan de website van het Rijksmuseum was 2 861 948 in 2012 en 6 091 312 in 2013. De totale verblijfsduur in 2012 van al die bezoeken samen was 15 025 248 minuten. De totale verblijfsduur in 2013 was 3,75 keer zo groot als de totale verblijfsduur in 2012. Bereken hoeveel de gemiddelde verblijfsduur per bezoek in 2013 langer was dan in 2012. Rond je antwoord af op gehele minuten.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de gemiddelde verblijfsduur per bezoek in 2012: 15 025 248 : 2 861 948 ≈ 5,25 minuten (1p)
  • Berekent de gemiddelde verblijfsduur per bezoek in 2013: 3,75 × 15 025 248 : 6 091 312 ≈ 9,25 minuten (1p)
  • Antwoord: 4 minuten (9,25 − 5,25) (1p)

Vraag 2 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Daling nieuwe eerstejaars pabo’s

Opgavetekst

Daling nieuwe eerstejaars pabo’s

De onderstaande tekst is gebaseerd op een artikel van februari 2016 uit het Onderwijsblad van de Algemene Onderwijsbond.

De pabo’s krijgen gemiddeld een derde minder nieuwe eerstejaars binnen. Schrijnend is de situatie bij de Haagse Hogeschool waar, volgens de cijfers van Vereniging Hogescholen, de instroom keldert met 58%. Het Onderwijsblad voorspelde al een flinke duikeling bij de pabo’s door de vele toelatingstoetsen. Uiteindelijk noteren de pabo’s 1820 nieuwe eerstejaars minder, een daling van 32 procent.

Minister Jet Bussemaker is niet verrast. Zij wijt de daling aan de afschaffing van de studiebeurs en de strengere eisen op de pabo’s.

Het artikel spreekt van een daling van 32% nieuwe eerstejaars in 2015 ten opzichte van het jaar ervoor.

Bij sommige pabo’s krijgen studenten aan het begin van hun eerste jaar een rekentoets. Bij een onvoldoende worden ze in de loop van het eerste jaar bijgespijkerd en krijgen ze voor de zomer een nieuwe rekentoets. Als ze hier niet voor slagen, mogen ze niet door naar het tweede jaar.

Vraag 10 3 punten

Uiteindelijk noteren de pabo’s 1820 nieuwe eerstejaars minder, een daling van 32 procent. Het artikel spreekt van een daling van 32% nieuwe eerstejaars in 2015 ten opzichte van het jaar ervoor. Bereken het aantal nieuwe eerstejaars in 2014. Rond je antwoord af op tientallen.

Bekijk het antwoord
  • Begrijpt dat 1820 een afname van 32% is, dus 32% van het aantal in 2014 is 1820 (0,32 × aantal in 2014 = 1820) (1p)
  • Berekent het aantal in 2014: 1820 : 0,32 = 5687,5 (1p)
  • Antwoord: 5690 nieuwe eerstejaars in 2014 (1p)

Vraag 10 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Schildpadden

foto 1

foto 1
foto 1

Schildpad van boven gezien, met de kop ingetrokken. Een schuifmaat ligt langs het schild om de lengte recht te meten.

foto 2

foto 2
foto 2

Een hand legt een meetlint over het gebogen schild van de schildpad, van de kop naar de staart.

Vraag 21 3 punten

De Jackson Ratio is $R = \frac{G}{L^3}$, met G het gewicht in gram en L de lengte van het schild in cm. De lengte van het schild moet recht gemeten worden, bijvoorbeeld door de schildpad met ingetrokken kop tussen een schuifmaat te zetten (zie foto 1). Veronderstel dat iemand toch de lengte over het schild heen meet (zie foto 2). Beredeneer of een schildpad door op die manier te meten een grotere of een kleinere Jackson Ratio krijgt dan hij in werkelijkheid heeft.

Bekijk het antwoord
  • Stelt vast dat de gemeten lengte groter wordt dan bij een correcte meting (1p)
  • Stelt vast dat het gewicht niet verandert, dus de teller G blijft gelijk en de noemer L³ wordt groter (1p)
  • Concludeert dat de schildpad een kleinere Jackson Ratio krijgt dan hij in werkelijkheid heeft (1p)

Vraag 21 in het hele examen

Hoe vaak statistiek in het examen komt

Vragen over statistiek per centraal examen wiskunde C vwo. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 11, 3, 5313%
2025, tijdvak 18-9, 23313%
2025, tijdvak 2415%
2024, tijdvak 14-5, 22-24521%
2024, tijdvak 25-7, 16-17, 20625%
2023, tijdvak 15, 7, 18, 20418%
2023, tijdvak 215-17, 19-20524%
2022, tijdvak 26-729%
2022, tijdvak 310-12314%
2021, tijdvak 17-8, 10313%
2021, tijdvak 21-2, 6313%
2021, tijdvak 3114%
2019, tijdvak 17-8210%
2019, tijdvak 217, 21210%
2018, tijdvak 21-2, 10, 21418%

In 15 van de 18 ingedeelde examens wiskunde C vwo staat een vraag over statistiek, samen 47 vragen (12% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2024, tijdvak 2: 6 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 13% van de vragen over statistiek, daarvoor 11%. Dat aandeel is dus stabiel.

Oefenen met statistiek

Maak de 15 nieuwste examenvragen over statistiek online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over statistiek

Andere onderwerpen wiskunde C vwo

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen wiskunde C vwo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker wiskunde C per vraagtype nakijkt, lees je op wiskunde C toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op wiskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt statistiek voor in het eindexamen wiskunde C vwo?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 47 vragen over statistiek, 12% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 15 van die examens.

In welk examen wiskunde C vwo stonden de meeste vragen over statistiek?

In het examen van 2024, tijdvak 2, met 6 vragen: 5-7, 16-17, 20.

Hoe oefen ik examenvragen over statistiek?

Op deze pagina staan alle vragen over statistiek met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.