Examenvragen logisch redeneren wiskunde C vwo

62 vragen over logisch redeneren uit 18 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Logisch redeneren komt in 18 van de 18 examens wiskunde C vwo voor, met 62 vragen (15% van alle examenvragen). Het meest in 2023, tijdvak 1 (5 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over logisch redeneren

Per examen de vragen over logisch redeneren, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Bruggen bouwen

Opgavetekst

Hiernaast staat een voorbeeld van de logische puzzel bruggen bouwen. Zo’n puzzel bestaat uit een aantal eilanden die worden weergegeven door een cirkel met daarin een getal. Dit kunnen de getallen 1 tot en met 8 zijn.

353211234233222621454
figuur 1

Het doel van de puzzel is om bruggen te bouwen tussen de eilanden. Een brug wordt aangegeven met een lijn tussen twee eilanden. Hierbij moet aan de volgende voorwaarden worden voldaan:

  • Elke brug verbindt twee eilanden horizontaal of verticaal met elkaar, dus niet diagonaal.
  • Bruggen mogen elkaar niet snijden.
  • Het aantal bruggen dat vanuit een eiland gebouwd wordt, moet gelijk zijn aan het getal van het eiland.
  • Tussen twee eilanden mogen niet meer dan twee bruggen worden gebouwd.
  • Ieder eiland moet via de bruggen vanuit ieder ander eiland bereikbaar zijn, dat wil zeggen dat alle eilanden één groep vormen.

Op de uitwerkbijlage staat de puzzel van figuur 1 nog vier keer afgebeeld. De letters die zijn toegevoegd horen niet bij de puzzel, maar zijn alleen om aan te geven welke eilanden in deze opgave worden bedoeld.

Vanuit eiland A in figuur 2 op de uitwerkbijlage moet in ieder geval een brug naar eiland B en een brug naar eiland C worden gebouwd.

353211234233222621454ABC
figuur 2

Vraag 20 2 punten

Beredeneer waarom deze twee bruggen zeker vanuit eiland A gebouwd moeten worden.

Bekijk het antwoord
  • Vanuit eiland A kan maar in twee richtingen een brug worden gebouwd (1)
  • Als vanuit eiland A twee bruggen naar eiland B worden gebouwd, moet de derde brug naar eiland C worden gebouwd (of als vanuit eiland A twee bruggen naar eiland C worden gebouwd, moet de derde brug naar eiland B worden gebouwd) (1)

of

  • Vanuit eiland A moeten drie bruggen worden gebouwd en per richting kunnen er maximaal twee bruggen worden gebouwd (1)
  • Dus moet in (minimaal) twee richtingen een brug worden gebouwd, in dit geval naar de eilanden B en C (1)

Vraag 20 in het hele examen

Tussen de eilanden D en E in figuur 3 op de uitwerkbijlage zijn twee bruggen gebouwd.

353211234233222621454DE
figuur 3

Vraag 21 2 punten

Leg uit waarom dit niet juist kan zijn.

Bekijk het antwoord
  • Vanuit de eilanden D en E kunnen nu geen bruggen meer gebouwd worden naar andere eilanden (1)
  • Hierdoor kunnen alle eilanden niet één groep vormen (of hierdoor zijn eilanden D en E niet meer bereikbaar vanuit de andere eilanden) (1)

of

  • De eilanden D en E vormen nu een aparte groep (1)
  • Het maximale aantal bruggen vanuit eilanden D en E is al gebouwd (1)

Vraag 21 in het hele examen

Voor het oplossen van de puzzel is het handig om te weten in hoeveel richtingen bruggen vanuit een eiland kunnen worden gebouwd.

Vanuit eiland F in figuur 4 op de uitwerkbijlage moeten zes bruggen gebouwd worden. Doordat Eiland F aan de zijkant van de puzzel staat, kunnen vanuit dit eiland in drie richtingen bruggen worden gebouwd. Om aan zes bruggen te komen is eiland F met elk van de eilanden G, H en I verbonden met twee bruggen.

353211234233222621454GHFI
figuur 4

Vanuit een eiland met het getal 6 dat niet aan de rand van een puzzel staat, kunnen in vier richtingen bruggen worden gebouwd. In de tabel is met een ✓ aangegeven dat vanuit een eiland met het getal 6 in drie of vier richtingen bruggen kunnen worden gebouwd. Deze tabel staat ook op de uitwerkbijlage.

tabel

het aantal richtingen waarin bruggen kunnen worden gebouwd vanuit het eiland / getal van het eiland12345678
een
twee
drie✓
vier✓

In de tabel kan voor elk eilandgetal op deze manier worden aangegeven in hoeveel richtingen vanuit het betreffende eiland bruggen kunnen worden gebouwd.

Vraag 22 4 punten

Vul de tabel op de uitwerkbijlage verder in.

Bekijk het antwoord
  • Een juist ingevulde tabel (4)
het aantal richtingen waarin bruggen kunnen worden gebouwd vanuit het eiland / getal van het eiland12345678
een✓✓
twee✓✓✓
drie✓✓✓✓
vier✓✓✓✓✓

Opmerking: Per juist ingevulde rij in de tabel 1 scorepunt toekennen.

Vraag 22 in het hele examen

In figuur 5 op de uitwerkbijlage is de puzzel gedeeltelijk opgelost. De eilanden van waaruit al het maximale aantal bruggen is gebouwd, zijn grijs gekleurd.

De puzzel gedeeltelijk opgelost: een deel van de bruggen is getekend en de tien eilanden van waaruit al het maximale aantal bruggen is gebouwd, zijn grijs.
figuur 5

Vraag 23 3 punten

Los de puzzel in deze figuur helemaal op.

Bekijk het antwoord
  • Een figuur met de juist getekende bruggen (3)
De volledig opgeloste puzzel met alle bruggen getekend; elk eiland heeft evenveel bruggen als zijn getal en alle eilanden vormen één groep.

Opmerking: Per ontbrekende of onjuist getekende brug 1 scorepunt in mindering brengen tot een maximum van 3 scorepunten.

Vraag 23 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Rugby

Opgavetekst

Rugby¹⁾ is een balsport die onder andere in Engeland wordt beoefend. Tijdens een wedstrijd kunnen er op drie manieren punten worden gescoord, zie de figuur.

figuur

tryconversiekick
5 punten2 punten3 punten
de bal op de grond drukken in het gebied achter het doel van de tegenstanderalleen als het team net een try heeft gemaakt, kan het team direct hierna een conversie scoren door de bal tussen de palen en boven de lat van het doel te schoppenhet team scoort een kick door op een willekeurig moment de bal tussen de palen en boven de lat van het doel te schoppen

We voeren de volgende notaties in:

E_T Engeland scoort een try.

E_C Engeland scoort de conversie die bij de try hoort. E_K Engeland scoort een kick.

E_n Engeland scoort n punten.

De manier waarop Engeland bij rugbywedstrijden punten kan scoren, kan worden weergegeven in een boomdiagram. Op de uitwerkbijlage staan hiervoor drie mogelijke boomdiagrammen.

Gegeven is de zin:

Als Engeland een try scoort maar de bijbehorende conversie mist, dan scoort Engeland geen zeven punten.

Vraag 6 2 punten

Vertaal bovenstaande zin in logische symbolen, maak daarbij gebruik van de eerder genoemde notaties.

Bekijk het antwoord
  • Wel een try scoren maar niet de bijbehorende conversie vertalen naar E_T ∧¬ E_c (1)
  • Het antwoord: ( E_T ∧¬ E _c) ⇒¬ E₇ (1)

Opmerking

Als in het antwoord geen haakjes gebruikt zijn, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.

Vraag 6 in het hele examen

noot 1 In deze opgave kijken we naar de puntentelling en spelregels van de Rugby Union

Het aantal punten dat een rugbyteam in een (hele) rugbywedstrijd haalt noemen we het puntentotaal van dat team. Uit de gegevens in de figuur volgt dat niet alle puntentotalen mogelijk zijn.

Een wedstrijdcommentator doet hierover twee uitspraken:

I De puntentotalen 1, 2 en 4 zijn niet mogelijk.

II Elk puntentotaal vanaf 5 is mogelijk.

Vraag 7 4 punten

Beredeneer dat elke uitspraak juist is.

Bekijk het antwoord

Uitspraak I, een uitleg als:

  • Puntentotaal van 1 is niet mogelijk, want je kunt niet één los punt halen en een puntentotaal van 2 is niet mogelijk want je kunt niet een conversie los scoren (je moet hiervoor eerst een try (5 punten) scoren) (1)
  • Puntentotaal van 4 kan niet, want je kunt niet in één keer 4 punten halen en je kunt niet 1 of 2 punten halen (1)

Uitspraak II, een uitleg als:

  • Puntentotaal van 5 (try), puntentotaal van 6 (twee kicks) en van puntentotaal 7 (try met conversie) kunnen (1)
  • Door bij het drietal 5-6-7 (de score van) een kick op te tellen, krijg je 8- 9-10. En vervolgens 11-12-13, enzovoorts, zodat elk mogelijk puntenaantal vanaf 5 te behalen is (1)

Vraag 7 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Lootjes trekken

Vraag 11 2 punten

Veel groepen en families trekken voor Sinterklaas of Kerstmis lootjes om te bepalen wie aan wie een cadeautje geeft. Het trekken van lootjes gaat als volgt: elke deelnemer schrijft de eigen naam op een papiertje; de lootjes worden in een zak gestopt; daarna trekt iedereen willekeurig blind één lootje uit de zak. Als iemand het eigen lootje trekt, moeten alle lootjes weer worden ingeleverd en worden de lootjes opnieuw getrokken. We noemen het trekken van lootjes anoniem als iedereen alleen de naam weet op het lootje dat hij/zij getrokken heeft en van geen enkel ander lootje kan beredeneren door wie het getrokken is. De verdeling van de lootjes noemen we goed als niemand het eigen lootje heeft en als het lootjes trekken anoniem is. We voeren de volgende notaties in: $Z$: minstens één persoon heeft het eigen lootje getrokken. $A$: het lootjes trekken is anoniem. $G$: de verdeling van de lootjes is een goede verdeling. Gegeven is de zin: Als niemand het eigen lootje getrokken heeft en het lootjes trekken is anoniem, dan is de verdeling van de lootjes een goede verdeling. Vertaal de gegeven zin in logische symbolen, gebruikmakend van bovenstaande notatie.

Bekijk het antwoord
  • Vertaalt ‘niemand heeft het eigen lootje getrokken en het lootjes trekken is anoniem’ naar $\neg Z \wedge A$ (1p)
  • Antwoord: $(\neg Z \wedge A) \Rightarrow G$ (1p)

Opmerking: als in het antwoord geen haakjes zijn gebruikt, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 4 punten

We noemen het trekken van lootjes anoniem als iedereen alleen de naam weet op het lootje dat hij/zij getrokken heeft en van geen enkel ander lootje kan beredeneren door wie het getrokken is. De verdeling van de lootjes noemen we goed als niemand het eigen lootje heeft en als het lootjes trekken anoniem is. Met twee personen is er geen goede verdeling van lootjes mogelijk. Ook voor drie personen is het niet mogelijk om een goede verdeling te krijgen. Sem, Finn en Rik gaan lootjes trekken. Beredeneer dat er bij deze drie personen geen goede verdeling van de lootjes mogelijk is.

Bekijk het antwoord
  • Beredeneert dat er bij drie personen geen goede verdeling van de lootjes mogelijk is, volgens een van de aanpakken uit de aiContext (4p)

Een volledige uitwerking levert 4 punten; de onderdelen hieronder zijn elk 1 punt. Aanpak A: (1) de zes mogelijke verdelingen van Sem (S), Finn (F) en Rik (R) opsommen; (2) aanwijzen dat in vier verdelingen iemand het eigen lootje trekt (1, 2, 4 en 6); (3) laten zien dat bij verdeling 3 (Sem heeft het lootje van Finn) de trekking niet anoniem is; (4) laten zien dat bij verdeling 5 (Sem heeft het lootje van Rik) de trekking niet anoniem is. Aanpak B: (1) als Sem zijn eigen lootje heeft, is de verdeling niet goed; (2) als Sem het lootje van Finn heeft, moeten Sem en Rik de lootjes van Finn en Rik verdelen; (3) Rik mag zijn eigen lootje niet hebben, dus Rik heeft het lootje van Sem en de trekking is niet anoniem; (4) als Sem het lootje van Rik heeft, moet Finn het lootje van Sem hebben en is de trekking niet anoniem. Een van beide aanpakken volstaat.

Vraag 12 in het hele examen

Tabel Lootjes trekken

persoonPQRSTU
heeft het lootje getrokken vanRPQTUS

Vraag 13 4 punten

Een groep van zes personen gaat lootjes trekken. Bij zes personen is lootjes trekken altijd anoniem, zolang mensen niet vertellen welk lootje zij getrokken hebben. In het vervolg van deze opgave hoef je dus geen rekening meer te houden met de anonimiteit. Een mogelijke verdeling van de lootjes is in de tabel weergegeven (zie de bron Tabel). Zonder het van elkaar te weten, vormen P, Q en R een subgroep binnen de groep van zes personen. De drie personen trekken in een soort kringetje elkaars lootje. Dit noemen we een kringetje van lengte 3. Ook S, T en U vormen een kringetje van lengte 3. Omdat niemand het eigen lootje heeft, is er sprake van een goede verdeling. Met de notatie $K_n$ wordt bedoeld dat er ten minste één kringetje van lengte $n$ aanwezig is in de verdeling van de lootjes. De volgende twee beweringen worden gedaan over het lootjes trekken met zes personen: $K_5 \Rightarrow G$ en $(K_4 \wedge G) \Rightarrow K_2$. Vertaal elk van de twee beweringen naar een zin en geef van elke zin aan of de bewering waar is of niet. Licht je antwoord toe.

Bekijk het antwoord
  • Vertaalt bewering 1 juist naar een zin: als de verdeling een kringetje van lengte 5 bevat, dan is de verdeling goed (1p)
  • Oordeelt dat bewering 1 niet waar is, omdat bij een kringetje van vijf personen de persoon die buiten het kringetje valt het eigen lootje heeft getrokken (1p)
  • Vertaalt bewering 2 juist naar een zin: als de verdeling een kringetje van lengte 4 bevat en de verdeling goed is, dan bevat de verdeling een kringetje van lengte 2 (1p)
  • Oordeelt dat bewering 2 waar is, omdat de twee personen buiten het kringetje van lengte 4 elkaars lootje getrokken moeten hebben en zo een kringetje van lengte 2 vormen (1p)

Vraag 13 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Dr. Nim

Vraag 13 2 punten

The Amazing Dr. Nim is een bordspel uit de jaren 60 van de vorige eeuw. Het is een spel voor één speler, waarbij het spel zelf (Dr. Nim) de tegenstander is. De spelregels zijn eenvoudig: het spel begint met 12 knikkers. De speler is altijd eerst aan de beurt en mag in zijn beurt 1, 2 of 3 knikkers pakken. Daarna mag Dr. Nim op zijn beurt 1, 2 of 3 knikkers pakken. Dit gaat zo door tot er geen knikkers meer over zijn. Degene die de laatste knikker pakt, wint. Als je het spel met slechts 4 knikkers zou spelen in plaats van 12, kan Dr. Nim altijd winnen. Licht dat toe.

Bekijk het antwoord
  • Met 4 knikkers pakt de speler minstens 1 en hoogstens 3 knikkers, dus niet alle vier (1p)
  • Daarna zijn er maximaal 3 knikkers over, zodat Dr. Nim altijd de laatste knikker kan pakken (1p)

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 4 punten

The Amazing Dr. Nim: het spel begint met 12 knikkers, de speler pakt 1, 2 of 3 knikkers en Dr. Nim daarna ook 1, 2 of 3. Voor het vervolg van de opgave voeren we de volgende notaties in: $S_n$ betekent 'de speler pakt n knikkers', $D_n$ betekent 'Dr. Nim pakt n knikkers' en $W$ betekent 'de speler kan winnen'. Bij dit spel met 12 knikkers is de strategie van Dr. Nim als volgt: als de speler 1 knikker pakt, dan pakt Dr. Nim 3 knikkers; als de speler 2 knikkers pakt, dan pakt Dr. Nim 2 knikkers; als de speler 3 knikkers pakt, dan pakt Dr. Nim 1 knikker. Vertaal elk van de drie stappen van deze strategie, gebruikmakend van de bovenstaande notaties, in logische symbolen en leg uit waarom deze strategie altijd tot winst voor Dr. Nim zal leiden.

Bekijk het antwoord
  • Vertaalt de stappen als $S_1 \Rightarrow D_3$, $S_2 \Rightarrow D_2$ en $S_3 \Rightarrow D_1$ (1p)
  • Ziet dat er na de eerste beurt van Dr. Nim 8 knikkers over blijven (1p)
  • Ziet dat er na een volgende beurt van beide spelers nog 4 knikkers over blijven (1p)
  • Concludeert dat Dr. Nim dan altijd wint (volgens vraag 13) (1p)

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 4 punten

The Amazing Dr. Nim, de variant waarin Dr. Nim alleen in zijn eerste beurt een foutje maakt. Voor deze variant voeren we de notaties $E_n$ (de speler pakt in de eerste beurt n knikkers) en $T_n$ (de speler pakt in de tweede beurt n knikkers) in. Hieronder staan twee logische beweringen die gaan over de variant waarin Dr. Nim in zijn eerste beurt een foutje maakt: 1. $(E_2 \wedge D_3 \wedge \neg T_3) \Rightarrow \neg W$; 2. $(E_3 \wedge (D_2 \vee D_3)) \Rightarrow W$. Vertaal deze beweringen in een gewone Nederlandse zin en leg van elke bewering uit of deze juist is.

Bekijk het antwoord
  • Vertaling van de eerste bewering: als de speler in de eerste beurt 2 knikkers pakt, Dr. Nim 3 knikkers pakt en de speler in de tweede beurt niet 3 knikkers pakt, dan kan de speler niet winnen (1p)
  • De eerste bewering is juist: als de speler niet 3 knikkers pakt, blijven er 5 of 6 knikkers over, en Dr. Nim kan dit aantal tot 4 knikkers terugbrengen, dus verliest de speler (1p)
  • Vertaling van de tweede bewering: als de speler in de eerste beurt 3 knikkers pakt en Dr. Nim pakt 2 of 3 knikkers, dan kan de speler winnen (1p)
  • De tweede bewering is juist: na 3 knikkers van de speler en 2 of 3 van Dr. Nim komt het aantal op 6 of 7; de speler kan dit terugbrengen tot 4 knikkers, dus verliest Dr. Nim (1p)

Vraag 15 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Rechtspraak

Opgavetekst

figuur

figuur
figuur

Venndiagram met drie lagen: een grote ovaal met de tekst 'eerlijke mensen', daarbinnen een middelgrote ovaal met de tekst 'rechters', en daarbinnen een kleine ovaal met de tekst 'Maarten' en een stip voor Maarten.

Vraag 9 3 punten

We kijken naar de volgende redenering:

  • Rechters zijn eerlijk.
  • Maarten is rechter.
  • Dus Maarten is eerlijk.

Om na te gaan of deze redenering correct is, kan een venndiagram zoals in de figuur gebruikt worden.

Nu bekijken we de volgende redenering:

  • Rechters zijn eerlijk.
  • Docenten zijn eerlijk.
  • Dus alle docenten zijn rechter.

Leg uit met behulp van een venndiagram of deze redenering correct is.

Bekijk het antwoord
  • Een passend venndiagram (2p)
  • De redenering is niet correct (1p)

Opmerking uit het correctievoorschrift: voor het eerste antwoordelement mag bij een niet volledig juist antwoord 1 scorepunt worden toegekend.

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 10 2 punten

We voeren de volgende logische symbolen in:

  • R: je bent rechter
  • E: je bent eerlijk

Nu bekijken we de volgende uitspraak: 'Als je rechter bent, dan ben je eerlijk.'
We kunnen deze uitspraak met behulp van logische symbolen als volgt weergeven: $R \Rightarrow E$
Volgens de logica kan hieruit nu de volgende uitspraak volgen: 'Als je niet eerlijk bent, dan …'

Maak de zin hierboven volgens de logica af en schrijf de uitspraak in logische symbolen.

Bekijk het antwoord
  • Als je niet eerlijk bent, dan ben je geen rechter (1p)
  • In logische symbolen: $\neg E \Rightarrow \neg R$ (1p)

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 11 2 punten

We voeren de volgende logische symbolen in: R: je bent rechter. E: je bent eerlijk.

Gegeven zijn de volgende twee beweringen:
I $E \Rightarrow R$
II $E \Rightarrow \neg R$

Beschrijf deze beide beweringen in gewoon Nederlands en geef bij elke bewering aan of deze volgt uit de bewering $R \Rightarrow E$.

Bekijk het antwoord
  • Bewering I: als je eerlijk bent, dan ben je rechter; bewering II: als je eerlijk bent, dan ben je geen rechter (1p)
  • Beide beweringen volgen niet uit $R \Rightarrow E$ (1p)

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 4 punten

In een rechtszaak zijn drie zussen de verdachten: Alicia, Bahija en Cecile. Uit DNA-onderzoek is gebleken dat slechts een van de drie zussen op de plaats van de misdaad is geweest. Het enige wat ze zeggen is het volgende:

  • Alicia: Ik was daar niet aanwezig.
  • Bahija: Ik was daar niet aanwezig.
  • Cecile: Slechts een van ons drieën spreekt de waarheid.

Hieruit is te concluderen wie op de plaats van de misdaad is geweest.

Leg uit wie er op de plaats van de misdaad is geweest.

Bekijk het antwoord
  • Als Alicia aanwezig is geweest, liegt Alicia en spreekt dus Bahija de waarheid. Of: stel dat Cecile de waarheid spreekt, dan moet Cecile de enige zijn die de waarheid spreekt, dus spreekt Alicia niet de waarheid en was zij aanwezig op de plaats van de misdaad (1p)
  • Als Bahija aanwezig is geweest, liegt Bahija en spreekt dus Alicia de waarheid. Of: dan spreekt ook Bahija niet de waarheid en was zij aanwezig op de plaats van de misdaad (1p)
  • In beide gevallen spreekt dus óf Alicia óf Bahija de waarheid; als Cecile dan ook de waarheid spreekt, spreken er twee de waarheid, in tegenspraak met de uitspraak van Cecile. Of: dat is in tegenspraak met het feit dat er maar een van de drie zussen aanwezig was op de plaats van de misdaad (1p)
  • Dan spreken dus Alicia en Bahija de waarheid en was Cecile dus aanwezig op de plaats van de misdaad. Of: dan spreekt Cecile niet de waarheid en was zij aanwezig op de plaats van de misdaad (1p)

Vraag 12 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Meer werklozen?

Opgavetekst

Venndiagram

Venndiagram
Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2023

Venndiagram met drie cirkels die elkaar overlappen. Cirkel B staat bovenaan, cirkel Z linksonder en cirkel S rechtsonder. De letters B, Z en S staan bij de cirkels. Het diagram is leeg; de leerling arceert hierin.

Vraag 1 2 punten

Volgens de overheid is iemand werkloos als die persoon aan drie criteria voldoet: I de persoon heeft geen betaald werk; II de persoon heeft in de afgelopen vier weken naar betaald werk gezocht; III de persoon kan binnen twee weken starten met werken. Notaties: B = een persoon heeft betaald werk; Z = een persoon heeft in de afgelopen vier weken naar betaald werk gezocht; S = een persoon kan binnen twee weken starten met werken; W = een persoon is volgens de overheid werkloos. In de figuur hieronder is een Venndiagram weergegeven. Dit Venndiagram staat ook vergroot op de uitwerkbijlage. Arceer in het Venndiagram op de uitwerkbijlage het gebied waarin zich een persoon bevindt die volgens de drie criteria van de overheid werkloos is.

Bekijk het antwoord
  • Het juiste gebied is gearceerd: het gebied binnen Z en binnen S, buiten B. (2p)

Het gebied dat binnen Z en binnen S ligt en buiten B: het deel van de overlap van de cirkels Z en S dat niet binnen de cirkel B valt.

Uitsluitend 0 of 2 scorepunten toekennen.

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 2 punten

Volgens de overheid is iemand werkloos als die persoon aan drie criteria voldoet: I de persoon heeft geen betaald werk; II de persoon heeft in de afgelopen vier weken naar betaald werk gezocht; III de persoon kan binnen twee weken starten met werken. Notaties: B = een persoon heeft betaald werk; Z = een persoon heeft in de afgelopen vier weken naar betaald werk gezocht; S = een persoon kan binnen twee weken starten met werken; W = een persoon is volgens de overheid werkloos. Leg uit of S een voldoende voorwaarde is voor W en leg uit of S een nodige voorwaarde is voor W.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat S geen voldoende voorwaarde voor W is, want een persoon moet aan drie voorwaarden tegelijk voldoen om (volgens de criteria van de overheid) werkloos te zijn. (1p)
  • Legt uit dat S wel een nodige voorwaarde voor W is: als een persoon niet binnen twee weken kan starten met werken, is die persoon volgens de criteria niet werkloos. (1p)

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 3 3 punten

Volgens de overheid is iemand werkloos als die persoon aan drie criteria voldoet: I de persoon heeft geen betaald werk; II de persoon heeft in de afgelopen vier weken naar betaald werk gezocht; III de persoon kan binnen twee weken starten met werken. Notaties: B = een persoon heeft betaald werk; Z = een persoon heeft in de afgelopen vier weken naar betaald werk gezocht; S = een persoon kan binnen twee weken starten met werken; W = een persoon is volgens de overheid werkloos. Gegeven is de bewering $(S \land \neg Z) \Rightarrow \neg W$. Vertaal deze bewering in een gewone zin en bepaal of de bewering in overeenstemming is met de drie criteria van de overheid.

Bekijk het antwoord
  • Vertaling van het deel tussen haakjes: een persoon kan binnen twee weken starten met werken en heeft de afgelopen vier weken niet naar betaald werk gezocht. (1p)
  • De volledige vertaling: als een persoon binnen twee weken kan starten met werken en de afgelopen vier weken niet naar betaald werk heeft gezocht, dan is die persoon volgens de criteria van de overheid niet werkloos. (1p)
  • Conclusie dat de bewering in overeenstemming is met de drie criteria van de overheid, omdat deze persoon niet aan criterium II voldoet en dus niet werkloos is. (1p)

Vraag 3 in het hele examen

Vragenlijst die tot en met 2021 werd gebruikt

Bij de drie vragen is met ● aangegeven wat een bepaalde persoon heeft geantwoord.

  • 1) Heeft u op dit moment betaald werk?

○ ja
● nee

  • 2) Heeft u de afgelopen 4 weken naar betaald werk gezocht?

● ja
○ nee

  • 3) Op welke termijn kunt u beginnen met werken?

○ Binnen 2 weken
● 2 weken tot 3 maanden
○ 3 maanden tot 6 maanden
○ 6 maanden of langer

Vraag 4 2 punten

Volgens de overheid is iemand werkloos als die persoon aan drie criteria voldoet: I de persoon heeft geen betaald werk; II de persoon heeft in de afgelopen vier weken naar betaald werk gezocht; III de persoon kan binnen twee weken starten met werken. Notaties: B = een persoon heeft betaald werk; Z = een persoon heeft in de afgelopen vier weken naar betaald werk gezocht; S = een persoon kan binnen twee weken starten met werken; W = een persoon is volgens de overheid werkloos. In de vragenlijst die tot en met 2021 werd gebruikt, zijn de antwoorden van deze persoon met ● aangegeven. Geef met een redenering in logische symbolen weer, of deze persoon wel of niet volgens de drie criteria van de overheid tot de werklozen wordt gerekend. Gebruik in je antwoord alle vier de symbolen B, Z, S en W.

Bekijk het antwoord
  • Vertaling van de gegeven antwoorden: $\neg B \land Z \land \neg S$. (1p)
  • De volledige redenering: $(\neg B \land Z \land \neg S) \Rightarrow \neg W$. (1p)

Ontbreken de haakjes in het tweede antwoordelement, dan hiervoor geen scorepunt in mindering brengen.

Vraag 4 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Toetsrooster

Opgavetekst

Figuur

Figuur
Figuur

Diagram met vier ovalen, elk voor een vak: Economie (Ec) linksboven, Geschiedenis (Gs) rechtsboven, Natuurkunde (Na) linksonder en Duits (Du) rechtsonder. In de gebieden staan een letter en het aantal leerlingen: A 0, B 4, C 0, D 1, E 0, F 0, G 5, H 3, P 0, Q 2, R 5, S 0, T 0.

Vraag 1 2 punten

Op die dinsdag worden alleen toetsen gegeven voor de volgende vakken: economie (Ec), geschiedenis (Gs), natuurkunde (Na) en Duits (Du). In het diagram zijn de gegevens weergegeven voor de 20 leerlingen uit 5 vwo voor deze vier vakken. Zo kun je bijvoorbeeld aflezen dat er 5 leerlingen zijn die van deze vier vakken alleen natuurkunde en Duits hebben: gebied R in het diagram. Niemand van de 20 leerlingen uit 5 vwo hoeft op dinsdag vier toetsen te maken. Leg uit hoe je dit in het diagram kunt zien.

Bekijk het antwoord
  • Het inzicht dat een leerling alleen vier toetsen hoeft te maken als hij alle vier de vakken heeft, en dat hierbij gebied F hoort (1p)
  • In gebied F staat een 0, dus niemand van deze leerlingen hoeft op dinsdag vier toetsen te maken (1p)

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 2 punten

Op die dinsdag worden alleen toetsen gegeven voor economie (Ec), geschiedenis (Gs), natuurkunde (Na) en Duits (Du). Voor een roostermaker kan het handig zijn om meer toetsen tegelijkertijd in te roosteren. Onderzoek met behulp van het diagram welke toetsen tegelijkertijd ingeroosterd kunnen worden.

Bekijk het antwoord
  • In het diagram is te zien dat alleen Na en Gs geen gemeenschappelijke leerlingen hebben, en dat elk van de andere tweetallen van het viertal Na, Ec, Gs en Du ten minste één leerling bevat (1p)
  • Het antwoord: (alleen) de toetsen voor Na en Gs kunnen tegelijkertijd ingeroosterd worden (1p)

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 3 4 punten

We voeren voor Julia, een leerling uit deze 5 vwo-groep, de volgende notaties in: Ec betekent: Julia heeft economie in haar pakket; Na betekent: Julia heeft natuurkunde in haar pakket; Gs betekent: Julia heeft geschiedenis in haar pakket; Du betekent: Julia heeft Duits in haar pakket. Roostermaker Hansen, die het vakkenpakket van Julia niet kent, beweert het volgende: $Du \Rightarrow (Na \lor Gs)$ Vertaal deze bewering in een gewone zin en licht met behulp van het diagram toe dat deze bewering juist is.

Bekijk het antwoord
  • Als Julia Duits in haar pakket heeft, dan heeft Julia natuurkunde of geschiedenis in haar pakket (1p)
  • Als Julia Duits in haar pakket heeft, dan bevindt Julia zich in een van de gebieden G, H, Q of R (1p)
  • De gebieden G en H in het diagram vallen binnen geschiedenis (Gs) (1p)
  • De gebieden Q en R in het diagram vallen binnen natuurkunde (Na), dus de bewering is juist (1p)

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 4 punten

Er zijn echter meer combinaties mogelijk met twee of meer van de vier vakken economie, geschiedenis, natuurkunde en Duits dan in dit diagram weergegeven zijn. Een leerling met zo'n vakkencombinatie zou dus niet passen in dit diagram. (Gelukkig kwamen deze vakkencombinaties niet voor bij deze 20 leerlingen.) Geef alle theoretisch mogelijke combinaties van twee of meer van deze vier vakken en onderzoek voor elke combinatie of deze door middel van een bijbehorend gebied in het diagram weergegeven is.

Bekijk het antwoord
  • Er is één combinatie van vier vakken: Ec-Gs-Na-Du (1p)
  • Er zijn vier combinaties van drie vakken: Ec-Gs-Na, Ec-Gs-Du, Ec-Na-Du en Gs-Na-Du (1p)
  • Er zijn zes combinaties van twee vakken: Ec-Gs, Ec-Na, Ec-Du, Gs-Na, Gs-Du en Na-Du (1p)
  • De combinaties Ec-Du en Gs-Na hebben geen bijbehorend gebied in het diagram (de andere negen wel) (1p)

Vraag 4 in het hele examen

2023, tijdvak 1: New York Pizza

Vraag 22 5 punten

In 2018 was een van de meest verkochte bodems de 25 cm New York Style. Volgens de website van New York Pizza is deze pizza goed voor één persoon. De grootste pizzabodem, de 35 cm New York Style, is volgens de website goed voor één à twee personen. Als je met drie personen pizza gaat eten, dan kun je bijvoorbeeld kiezen uit óf twee pizza's met een diameter van 35 cm óf drie pizza's met een diameter van 25 cm. Een pizza met een diameter van 25 cm kostte € 8,99 in 2018 en een pizza met een diameter van 35 cm kostte toen € 15,49. Arie deed in 2018 twee uitspraken: A: De totale hoeveelheid pizza bij de keuze voor twee grote pizza's is groter dan bij de keuze voor drie kleine pizza's. B: De prijs per cm$^2$ is bij de keuze voor twee grote pizza's hoger dan bij de keuze voor drie kleine pizza's. Onderzoek van elk van beide uitspraken of deze waar is.

Bekijk het antwoord
  • De straal van de grote pizza is 17,5 cm en de straal van de kleine pizza is 12,5 cm (1p)
  • De oppervlakte van de grote pizza is $\pi\cdot 17{,}5^2=962{,}1\ldots$ cm$^2$ en die van de kleine pizza is $\pi\cdot 12{,}5^2=490{,}8\ldots$ cm$^2$ (1p)
  • De totale pizza-oppervlakte bij de keuze voor 2 grote pizza's is 1924,2… cm$^2$ en bij de keuze voor 3 kleine pizza's is 1472,6… cm$^2$ (1p)
  • De prijs per cm$^2$ bij de keuze voor de grote pizza is 0,016… euro/cm$^2$ en bij de keuze voor de kleine pizza's is 0,018… euro/cm$^2$ (1p)
  • Het antwoord: uitspraak A is waar en uitspraak B is niet waar (1p)

Vraag 22 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Examenzitting

Opgavetekst

Gang van zaken tijdens zittingen van het centraal examen

Om ervoor te zorgen dat tijdens een zitting van een centraal examen alles eerlijk en in heel Nederland zo gelijk mogelijk verloopt, zijn er strikte regels. Hieronder zie je een voorbeeld van een aantal regels die in het examenreglement van een school in Nederland opgenomen zijn.

Gang van zaken tijdens zittingen van het centraal examen

  • 1. Het bevoegd gezag draagt er zorg voor dat het nodige toezicht bij het centraal examen wordt uitgeoefend.

…

  • 7. Een kandidaat die te laat komt, mag tot uiterlijk een half uur na de aanvang van de zitting worden toegelaten. (Hij/zij levert zijn werk in op het tijdstip dat voor de andere kandidaten geldt.)
  • 8. Het eerste uur van de zitting mag de kandidaat geen werk inleveren of het examenlokaal verlaten.
  • 9. Gedurende het laatste kwartier mag de kandidaat geen werk inleveren en het examenlokaal niet verlaten.

Uitwerkbijlage: Venn-diagram

Uitwerkbijlage: Venn-diagram
Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2023

Een rechthoek die de hele examenzitting voorstelt, met daarin een cirkel met de letter U (het eerste uur). De gebieden voor H en K ontbreken nog en moeten op de uitwerkbijlage worden getekend.

Vraag 21 2 punten

Op de uitwerkbijlage is een begin gemaakt van een Venn-diagram van een examenzitting. De rechthoek stelt de hele examenzitting voor en het gebied voor U is hierin al getekend. We voeren de volgende notaties in: H: het eerste halfuur van de examenzitting is bezig; U: het eerste uur van de examenzitting is bezig; K: het laatste kwartier van de examenzitting is bezig. Vul het Venn-diagram op de uitwerkbijlage op de juiste wijze aan met de gebieden voor H en K.

Bekijk het antwoord
  • Tekent en benoemt een gebied voor H dat volledig binnen het gebied voor U ligt (1p)
  • Tekent en benoemt een gebied voor K dat volledig buiten het gebied voor U en volledig binnen de rechthoek ligt (1p)

Een gebied H (het eerste halfuur) dat volledig binnen het gebied U (het eerste uur) ligt, en een gebied K (het laatste kwartier) dat volledig buiten het gebied U maar wel binnen de rechthoek ligt. Beide gebieden zijn getekend en benoemd met H en K.

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 3 punten

We voeren de volgende notaties in: U: het eerste uur van de examenzitting is bezig; V: de kandidaat mag de zaal verlaten; I: de kandidaat mag zijn/haar werk inleveren. Johan vertaalt regel 8 met de volgende formule: $U \Rightarrow (\neg I \lor V)$. Dit is echter niet de bedoeling van regel 8, want de bedoeling van regel 8 is dat de kandidaat het eerste uur van de examenzitting geen werk mag inleveren en het examenlokaal niet mag verlaten. Als de formule van Johan juist zou zijn, kunnen er twee situaties optreden die niet de bedoeling zijn van regel 8. Geef de vertaling van de formule van Johan en geef vervolgens de twee situaties die volgens deze formule kunnen optreden, maar niet de bedoeling zijn van regel 8.

Bekijk het antwoord
  • Geeft de vertaling van de formule van Johan: als het eerste uur van de examenzitting bezig is, dan mag de kandidaat zijn werk niet inleveren of (de kandidaat mag) de zaal verlaten (1p)
  • Situatie 1: het eerste uur is bezig, de kandidaat levert zijn werk niet in en verlaat het examenlokaal (1p)
  • Situatie 2: het eerste uur is bezig, de kandidaat levert zijn werk in en verlaat het examenlokaal (1p)

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 3 punten

We voeren de volgende notaties in: U: het eerste uur van de examenzitting is bezig; K: het laatste kwartier van de examenzitting is bezig; V: de kandidaat mag de zaal verlaten; I: de kandidaat mag zijn/haar werk inleveren. Voor het laatste onderdeel gaan we ervan uit dat regel 8 luidt: 'Het eerste uur van de zitting mag de kandidaat geen werk inleveren én het examenlokaal niet verlaten.' Volgens regels 8 en 9 geldt voor het eerste uur en het laatste kwartier precies hetzelfde. Door middel van één logische bewering over U, K, V en I kunnen regels 8 en 9 tegelijkertijd beschreven worden. Noteer deze bewering met behulp van logische symbolen.

Bekijk het antwoord
  • Geeft de samenvoeging van het eerste uur en het laatste kwartier: $U \lor K$ (1p)
  • Geeft voor zowel het eerste uur als het laatste kwartier de uitdrukking $\neg I \land \neg V$ (1p)
  • Geeft de volledige bewering: $(U \lor K) \Rightarrow (\neg I \land \neg V)$ (1p)

Als de kandidaat in het laatste antwoordelement geen haakjes zet, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.

Vraag 23 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Safari Hide & Seek

Opgavetekst

foto 1: bord

foto 1: bord
foto 1: bord

Foto van het speelbord: vier velden in een vierkant, met op veel vakjes een dier.

foto 2: de vier speelstukken

foto 2: de vier speelstukken
foto 2: de vier speelstukken

Foto van de vier speelstukken naast elkaar, elk met een andere vorm. Op de stukken staan planten en water.

Vraag 20 4 punten

Spelopdracht 19 uit het boekje is het plaatsen van de speelstukken zodanig dat er vijf zebra's en twee olifanten zichtbaar zijn en verder geen enkel ander dier. Daaruit volgt dat speelstuk 3 op veld A moet liggen: $A_3$.

Op veld C staat de zebra in een hoek, dus speelstuk 4 kan daar niet liggen. De volgende stappen in de redenering zijn (zoals de aanvulling op het correctievoorschrift ze verbetert):

(((A_3 \land \neg C_4) \Rightarrow (C_1 \lor C_2)) \land \neg C_1) \Rightarrow C_2

Vertaal deze logische redenering in gewone Nederlandse zinnen en leg uit hoe $\neg C_1$ uit spelopdracht 19 volgt.

Bekijk het antwoord
  • Vertaalt stap 1: als speelstuk 3 op veld A wordt geplaatst en speelstuk 4 niet op veld C, dan moet op veld C speelstuk 1 of speelstuk 2 worden geplaatst. (1p)
  • Vertaalt stap 2: als speelstuk 1 niet op veld C wordt geplaatst, dan moet op veld C speelstuk 2 worden geplaatst. (1p)
  • Noemt dat uit spelopdracht 19 blijkt dat er behalve olifanten en zebra's geen andere dieren zichtbaar mogen zijn. (1p)
  • Noemt dat als speelstuk 1 op veld C zou worden geplaatst, zó dat de zebra zichtbaar blijft, er dan ook een leeuw en een antilope zichtbaar zouden zijn, en dat mag niet volgens spelopdracht 19. (1p)

Volgens de aanvulling op het correctievoorschrift (pagina 13, vraag 20) moeten voor antwoordelementen 3 en 4 altijd alle scorepunten worden toegekend, ongeacht of er wel of geen antwoord gegeven is, en ongeacht het gegeven antwoord. De tweede stap uit de oorspronkelijke tekst was onjuist geformuleerd, daardoor was het tweede deel niet juist te beantwoorden. Element 3 en 4 krijgen dus altijd 1 punt. Elementen 1 en 2 beoordeel je op de vertaling van de stappen: stap 1 is: als speelstuk 3 op veld A wordt geplaatst en speelstuk 4 niet op veld C, dan moet op veld C speelstuk 1 of speelstuk 2 worden geplaatst; stap 2 is: als speelstuk 1 niet op veld C wordt geplaatst, dan moet op veld C speelstuk 2 worden geplaatst.

Vraag 20 in het hele examen

foto 5

foto 5
foto 5

Foto van het speelbord met de velden A tot en met D. Veld A, linksboven, is grijs gearceerd: zo ligt speelstuk 3 op veld A. Op de andere velden staan dieren.

Vraag 21 6 punten

Spelopdracht 19 uit het boekje is het plaatsen van de speelstukken zodanig dat er vijf zebra's en twee olifanten zichtbaar zijn en verder geen enkel ander dier.

Op de uitwerkbijlage is in foto 5 al gearceerd hoe speelstuk 3 op veld A moet liggen voor de juiste oplossing van spelopdracht 19.

Beredeneer wat de oplossing van spelopdracht 19 moet zijn en geef op de uitwerkbijlage door middel van arcering aan hoe de andere speelstukken geplaatst moeten worden voor de oplossing van de spelopdracht.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat speelstuk 2 zodanig op veld C moet worden geplaatst dat alleen de zebra zichtbaar is. (1p)
  • Noemt dat speelstuk 1 alleen op veld D kan worden geplaatst, omdat speelstuk 1 op veld B de zebra bedekt. (1p)
  • Noemt dat speelstuk 1 zodanig op veld D moet worden geplaatst dat alleen de zebra en de olifant zichtbaar zijn. (1p)
  • Noemt dat speelstuk 4 nu alleen op veld B kan worden geplaatst, omdat er geen ander veld meer over is. (1p)
  • Noemt dat speelstuk 4 zodanig op veld B moet worden geplaatst dat alleen de zebra en de olifant zichtbaar zijn. (1p)
  • Geeft de oplossing aan met arceringen op de uitwerkbijlage. (1p)

Op de uitwerkbijlage is speelstuk 3 op veld A al gearceerd. De arcering laat zien: speelstuk 2 op veld C, zodat alleen de zebra zichtbaar is; speelstuk 1 op veld D, zodat alleen de zebra en de olifant zichtbaar zijn; en speelstuk 4 op veld B, zodat alleen de zebra en de olifant zichtbaar zijn.

Opmerkingen uit het correctievoorschrift: als de redenering is opgeschreven met de notatie uit de opgave, geen scorepunten in mindering brengen. Als alleen de arceringen zonder redenering zijn gegeven, ten hoogste 3 scorepunten toekennen. Als de redenering begint of na het eerste antwoordelement verdergaat met het plaatsen van speelstuk 4 op veld B, en daarna via een correcte redenering met de juiste oplossing eindigt, geen scorepunten in mindering brengen.

Vraag 21 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Hotelschakeling

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1 lamp aan

Illustratie van een trap met een lamp boven aan de trap en een persoon onderaan. Rechts een schakelschema met de lamp bovenaan, schakelaar B (boven) en schakelaar A (onder), elk met stand 1 en stand 2. Schakelaars A en B staan beide in stand 1 en de lamp is aan.

Figuur 2

Figuur 2
Figuur 2 lamp uit

Zelfde situatie als figuur 1, maar schakelaar A staat in stand 2. Schakelaar B staat in stand 1. De verbinding is onderbroken en de lamp is uit.

Vraag 21 2 punten

De lamp bij een trap kan vaak met twee verschillende schakelaars aan- en uitgedaan worden. In dat geval spreekt men van een hotelschakeling. Bij een trap zit de ene schakelaar beneden en de andere boven.
In de figuren 1 en 2 zijn twee mogelijke situaties weergegeven. De twee schakelaars A en B kunnen onafhankelijk van elkaar in twee standen staan: stand 1 en stand 2. De stand van de schakelaars bepaalt of er wel of geen stroom naar de lamp kan lopen en dus of de lamp wel of niet aan is.
In de situatie van figuur 1 staan beide schakelaars in stand 1 en is de lamp aan, omdat de stroom via schakelaar A naar schakelaar B loopt en vanaf daar verder naar de lamp. Als de verbinding is onderbroken, is de lamp uit. Dit zie je in figuur 2, waar schakelaar A is omgezet naar stand 2.
Als schakelaar A in stand 1 staat, noteren we dit als $A_1$. Verder noteren we $L$ voor de situatie dat de lamp aan is.
In de situatie van figuur 1 geldt dan: $(A_1 \land B_1) \Rightarrow L$.
Een andere ware bewering is: $(\neg A_2 \land B_1) \Rightarrow \neg L$.
Vertaal deze laatste bewering in een gewone zin.

Bekijk het antwoord
  • Vertaalt het deel voor de implicatiepijl: ‘Als schakelaar A in stand 2 staat en schakelaar B in stand 1’ (1p)
  • Vertaalt de volledige bewering: ‘Als schakelaar A in stand 2 staat en schakelaar B in stand 1, dan is de lamp uit’ (1p)

Vraag 21 in het hele examen

Figuur 3 Slaapkamerschakeling

Slaapkamerschakeling
Figuur 3 slaapkamerschakeling

Schakelschema van de slaapkamerschakeling. Bovenaan staan lamp 1 en lamp 2. Daaronder staan drie schakelaars: van boven naar beneden schakelaar C, schakelaar B en schakelaar A, elk met stand 1 en stand 2. Schakelaar C is de keuzeschakelaar: stand 1 leidt naar lamp 1 en stand 2 naar lamp 2.

Vraag 22 3 punten

In hotels wordt ook weleens gebruikgemaakt van de zogenaamde slaapkamerschakeling. Deze schakeling is bedoeld om in een hotelkamer de plafondlamp óf de lamp in de badkamer aan te doen. De twee lampen kunnen nooit gelijktijdig aan zijn.
Bij de slaapkamerschakeling wordt gebruikgemaakt van drie schakelaars. De eerste twee schakelaars (A en B) vormen samen een hotelschakeling: één bij de deur en één bij het bed. De derde schakelaar (C) wordt in de badkamer geplaatst. Deze derde schakelaar dient als keuzeschakelaar tussen de plafondlamp (lamp 1) en de lamp in de badkamer (lamp 2). In figuur 3 is dit schematisch weergegeven. We noteren $L_1$ voor de situatie dat lamp 1 aan is en $L_2$ voor de situatie dat lamp 2 aan is.
In de situatie van figuur 3 geldt dan: $(A_1 \land B_1 \land C_1) \Rightarrow L_1$.
Er zijn twee verschillende standen van de drie schakelaars die ervoor zorgen dat lamp 2 aan is.
Noteer die twee manieren in logische symbolen en combineer deze vervolgens tot één formule van de vorm: $\ldots \Rightarrow L_2$.

Bekijk het antwoord
  • Noteert de bewering voor de eerste manier: $(A_1 \land B_1 \land C_2) \Rightarrow L_2$ (1p)
  • Noteert de bewering voor de tweede manier: $(A_2 \land B_2 \land C_2) \Rightarrow L_2$ (1p)
  • Combineert beide tot $((A_1 \land B_1 \land C_2) \lor (A_2 \land B_2 \land C_2)) \Rightarrow L_2$ (1p)

Als in het antwoord om het deel links van de implicatiepijl de buitenste haakjes ontbreken, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 4 punten

In hotels wordt ook weleens gebruikgemaakt van de zogenaamde slaapkamerschakeling, met drie schakelaars A, B en C en de lampen 1 en 2 (zie figuur 3).
We nemen aan dat je aan de buitenkant van een schakelaar niet kan zien of deze in stand 1 of stand 2 staat. Verder nemen we aan dat de schakelaars niet kapot zijn.
We bekijken de volgende situatie van een slaapkamerschakeling waarin ten minste één lamp kapot is. Iemand komt een donkere hotelkamer in en zet schakelaar A om, maar beide lampen blijven uit. In dat geval is er minstens één lamp kapot. Om te achterhalen welke lamp kapot is, of dat zelfs beide lampen kapot zijn, zet zij schakelaar C om. Er zijn dan twee mogelijkheden: er is meteen duidelijk wat er aan de hand is, of er moet nog een andere schakelaar worden omgezet om te achterhalen wat er aan de hand is.
Beredeneer hoe je er na het omzetten van schakelaar C en eventueel nog een andere schakelaar achter kunt komen welke lamp kapot is of welke lampen kapot zijn.

Bekijk het antwoord
  • Gaat er een lamp aan (als schakelaar C wordt omgezet), dan is die lamp heel en is de andere kapot (en is dus meteen duidelijk wat er aan de hand is) (1p)
  • Gaat er geen lamp aan (als schakelaar C wordt omgezet), dan moet schakelaar A (of B) omgezet worden (1p)
  • Gaat er een lamp aan (als schakelaar A (of B) wordt omgezet), dan is die lamp heel en is de andere lamp kapot (1p)
  • Gaat er geen lamp aan (als schakelaar A (of B) wordt omgezet), dan zijn beide lampen kapot (1p)

Vraag 23 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Waarheidssprekers en leugenaars

Vraag 13 2 punten

Op een eiland wonen uitsluitend waarheidssprekers en leugenaars. Waarheidssprekers spreken altijd de waarheid en leugenaars liegen altijd. Desgevraagd zegt een van hen, Louise: “Ik ben een leugenaar of Johan is een waarheidsspreker.”

We gebruiken de volgende afkortingen om de situatie nader te onderzoeken:
A Louise is een leugenaar
B Louise is een waarheidsspreker
C Johan is een leugenaar
D Johan is een waarheidsspreker

Als Louise een leugenaar is, is wat zij zegt onwaar. Dit feit kunnen we met behulp van logische symbolen vertalen in een logische formule: $A \Rightarrow \neg(A \vee D)$

Maar als Louise een waarheidsspreker is, is wat zij zegt wél waar.

Vertaal dit feit op een vergelijkbare manier in een logische formule. Maak daarbij gebruik van bovenstaande afkortingen.

Bekijk het antwoord
  • Geeft de formule $B \Rightarrow (A \vee D)$ of een equivalente formule (2p)

Bij deze vraag uitsluitend 0 of 2 scorepunten toekennen. Een equivalente formule is ook goed.

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 4 punten

Op een eiland wonen uitsluitend waarheidssprekers en leugenaars. Waarheidssprekers spreken altijd de waarheid en leugenaars liegen altijd. Desgevraagd zegt een van hen, Louise: “Ik ben een leugenaar of Johan is een waarheidsspreker.”

We gebruiken de volgende afkortingen om de situatie nader te onderzoeken:
A Louise is een leugenaar
B Louise is een waarheidsspreker
C Johan is een leugenaar
D Johan is een waarheidsspreker

Onderzoek welke twee van de beweringen A, B, C en D juist zijn.

Bekijk het antwoord
  • Als A waar is, dan moet $A \vee D$ onwaar zijn (1p)
  • Dit is onmogelijk, dus B is waar (1p)
  • Daaruit volgt dat $A \vee D$ waar is (1p)
  • (A is onwaar, dus) D is waar (1p)

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 3 punten

Op een eiland wonen uitsluitend waarheidssprekers en leugenaars. Waarheidssprekers spreken altijd de waarheid en leugenaars liegen altijd. Desgevraagd zegt een van hen, Louise: “Ik ben een leugenaar of Johan is een waarheidsspreker.”

We gebruiken de volgende afkortingen om de situatie nader te onderzoeken:
A Louise is een leugenaar
B Louise is een waarheidsspreker
C Johan is een leugenaar
D Johan is een waarheidsspreker

Als Louise alleen gezegd zou hebben: “Ik ben een leugenaar”, dan zou er een bijzondere situatie ontstaan zijn.

Leg uit waarom er een bijzondere situatie zou zijn ontstaan en geef aan welke bijzondere situatie er ontstaan zou zijn.

Bekijk het antwoord
  • Als Louise dan de waarheid zou spreken, dan zou zij volgens haar uitspraak een leugenaar moeten zijn (1p)
  • Maar als zij een leugenaar is, dan is haar uitspraak dus niet waar en zou zij dus een waarheidsspreker moeten zijn (1p)
  • Deze situatie heet een contradictie (1p)

Het woord paradox voor de bijzondere situatie is ook goed.

Vraag 15 in het hele examen

2021, tijdvak 1: De Grand Prix van Monaco

Figuur

Figuur
Figuur

Venndiagram met vier gebieden. A is de grote cirkel links: de coureurs die punten hebben behaald. B is de grote cirkel rechts: de coureurs die zijn uitgevallen. C is een kleine cirkel bovenin, binnen B: de coureurs die zijn uitgevallen door een ongeluk. D is een kleine cirkel eronder, binnen B: de coureurs die zijn uitgevallen door technische problemen. C en D steken deels over A heen. Het gearceerde deel is het gebied waar A en D overlappen.

Tabel

Bij de uitgevallen coureurs staat aangegeven of ze uitvielen door een ongeluk (O), door technische problemen (T) of door een stuurfout (S).

PositieNaamO/T/SPositieNaamO/T/S
1O. Panis--M. BrundleS
2D. Coulthard--G. BergerT
3J. Herbert--P. DinizT
4H. FrentzenT-R. RossetS
5M. SaloO-U. KatayamaS
6M. HäkkinenO-R. BarrichelloS
7E. IrvineO-M. SchumacherO
-J. VilleneuveO-P. LamyO
-J. AlesiO-G. FisichellaO
-L. BadoerO-J. VerstappenO
-D. HillT-A. MonterminiT

Vraag 14 2 punten

De uitslag van de race staat in de tabel. Bij de race in 1996 gold de regel dat de eerste 6 coureurs punten kregen, de overige 16 coureurs niet. Het was dus mogelijk dat een uitgevallen coureur toch punten behaalde. In het diagram in de figuur zijn alle mogelijkheden voor de coureurs schematisch weergegeven. In dit diagram geldt: A zijn de coureurs die punten hebben behaald. B zijn de coureurs die zijn uitgevallen. C zijn de coureurs die zijn uitgevallen door een ongeluk. D zijn de coureurs die zijn uitgevallen door technische problemen. Het ingekleurde deel van het diagram kan maar één coureur bevatten. Leg uit welke coureur dat is.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat het ingekleurde gebied de coureurs zijn die punten hebben behaald (A) en zijn uitgevallen door technische problemen (D). (1p)
  • Het antwoord: H. Frentzen. (1p)

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 16 2 punten

In het diagram geldt: A zijn de coureurs die punten hebben behaald, B zijn de coureurs die zijn uitgevallen, C zijn de coureurs die zijn uitgevallen door een ongeluk, D zijn de coureurs die zijn uitgevallen door technische problemen. We kunnen de positie van een coureur in het diagram ook beschrijven met behulp van logische symbolen. Er geldt: a: 'de coureur' bevindt zich in gebied A; b: 'de coureur' bevindt zich in gebied B; c: 'de coureur' bevindt zich in gebied C; d: 'de coureur' bevindt zich in gebied D. Als bijvoorbeeld 'de coureur' zou verwijzen naar een coureur in het ingekleurde gebied, dan geldt $a \wedge d$. Beredeneer naar welke coureurs 'de coureur' allemaal zou kunnen verwijzen als geldt $b \wedge \neg(c \vee d)$.

Bekijk het antwoord
  • Beredeneert dat het gaat om coureurs die zijn uitgevallen, maar niet door technische problemen of door een ongeluk. (1p)
  • Het zijn de coureurs die zijn uitgevallen door een stuurfout: M. Brundle, R. Rosset, U. Katayama en R. Barrichello. (1p)

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 17 2 punten

In het diagram geldt: A zijn de coureurs die punten hebben behaald, B zijn de coureurs die zijn uitgevallen, C zijn de coureurs die zijn uitgevallen door een ongeluk, D zijn de coureurs die zijn uitgevallen door technische problemen. Er geldt: a: 'de coureur' bevindt zich in gebied A; b: 'de coureur' bevindt zich in gebied B; c: 'de coureur' bevindt zich in gebied C; d: 'de coureur' bevindt zich in gebied D. Geef in logische symbolen de situatie weer dat 'de coureur' verwijst naar M. Schumacher.

Bekijk het antwoord
  • Beredeneert dat Schumacher is uitgevallen na een ongeluk, maar geen punten heeft behaald. (1p)
  • Geeft als antwoord $c \wedge \neg a$ (of $b \wedge c \wedge \neg a$, of $b \wedge c \wedge \neg a \wedge \neg d$). (1p)

Vraag 17 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Volvo Ocean Race

Opgavetekst

Tabel

PlaatsTeamPunten voor de etappesPunten voor de havenraces
1MAPFRE (M)6556
2Team Brunel (B)6541
3Dongfeng Race Team (D)6449
4Team AkzoNobel (A)5339
5Vestas 11th Hour Racing (V)3826
6Team Sun Hung Kai/Scallywag (S)3021
7Turn the Tide on Plastic (T)2917

Vraag 13 3 punten

De Volvo Ocean Race (VOR) is een zeilwedstrijd rond de wereld die om de drie jaar gevaren wordt. Aan de editie van 2017-2018 namen zeven teams deel. De VOR bestaat uit etappes en havenraces. Zowel voor de etappes als voor de havenraces zijn punten te verdienen. De tussenstand na tien etappes en negen havenraces staat in de tabel. Er moeten dan nog één etappe en twee havenraces worden gevaren. Voor de havenraces geldt de volgende puntentelling: de winnaar van een wedstrijd krijgt 7 punten, het tweede team krijgt 6 punten, het derde team 5 punten, enzovoort. Een team dat de finish niet haalt, krijgt 0 punten. Beredeneer of het mogelijk is dat in één van de reeds gevaren havenraces drie of meer teams de finish niet haalden.

Bekijk het antwoord
  • Als in alle negen havenraces alle zeven teams zouden zijn gefinisht, zouden er in totaal 9 · (7 + 6 + 5 + 4 + 3 + 2 + 1) = 252 punten behaald zijn (1p)
  • Er zijn in totaal 56 + 41 + 49 + 39 + 26 + 21 + 17 = 249 punten behaald (1p)
  • Als drie teams in één havenrace niet finishen, worden er (minstens) 1 + 2 + 3 = 6 punten niet behaald, en zijn er 252 - 249 = 3 punten niet verdiend; dus het is niet mogelijk (1p)

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 3 punten

De tussenstand na tien etappes en negen havenraces staat in de tabel. Met nog één etappe en twee havenraces te varen, staat voor de teams de einduitslag nog niet vast. Voor de laatste etappe zijn nog de volgende punten te verdienen: de winnaar van de laatste etappe krijgt 8 punten, het tweede team krijgt 6 punten, het derde team 5 punten, enzovoort (steeds 1 punt minder). Een team dat de finish niet haalt, krijgt 0 punten. Het team dat de snelste totale tijd over alle etappes heeft gevaren, krijgt een bonuspunt bij de totale punten voor de etappes. Op basis van hun prestaties op de eerdere etappes is nu al bekend dat dit punt naar team D gaat. Leg uit dat voor de teams die nu in de top 3 staan, geldt dat de laatste twee havenraces alleen nog van invloed zijn op de einduitslag als ten minste twee van de top 3-teams uitvallen in de laatste etappe.

Bekijk het antwoord
  • Vanwege het bonuspunt van team D hebben de drie beste teams (M, B en D) allemaal 65 punten voor de etappes (1p)
  • Elk team dat in de laatste etappe de finish haalt, krijgt een verschillend aantal punten, dus daarmee ligt de einduitslag vast (1p)
  • De twee havenraces kunnen alleen de einduitslag veranderen als ten minste twee teams op een gelijk aantal punten eindigen; dit kan alleen als ten minste twee teams in de laatste etappe de finish niet halen (1p)

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 2 punten

Notatie: H is ‘de havenraces zijn nodig om de einduitslag te bepalen’. Verder voegen we extra informatie toe, tussen haakjes, over de uitslag in de laatste etappe. Bijvoorbeeld: ‘team V wordt vijfde in de laatste etappe’ is V(5), en ‘team T haalt de finish in de laatste etappe’ is T(F). Er geldt bijvoorbeeld: als in de laatste etappe team S vierde wordt en team T derde, dan zijn de havenraces nodig om de einduitslag te bepalen. Schrijf deze zin met behulp van bovenstaande afkortingen en met logische symbolen.

Bekijk het antwoord
  • Het gebruik van de implicatiepijl (1p)
  • Het antwoord: (S(4) ∧ T(3)) ⇒ H (1p)

Ontbreken de haakjes om S(4) en T(3), breng dan geen scorepunt in mindering.

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 16 3 punten

Notatie: H is ‘de havenraces zijn nodig om de einduitslag te bepalen’; X(n) betekent dat team X in de laatste etappe n-de wordt, en X(F) betekent dat team X de finish haalt in de laatste etappe. Er geldt ook: $(T(2) \land \neg(S(1) \lor S(3))) \Rightarrow \neg H$. Vertaal deze bewering in een gewone zin.

Bekijk het antwoord
  • Het juist vertalen van de implicatiepijl naar een als-dan-bewering (1p)
  • Het juist vertalen van het deel ¬(S(1) ∨ S(3)): team S wordt niet eerste en niet derde in de laatste etappe (1p)
  • Het antwoord: een zin als ‘Als team T tweede wordt en team S wordt niet eerste en niet derde in de laatste etappe, dan zijn de havenraces niet nodig om de einduitslag te bepalen’ (1p)

Elke zin met dezelfde betekenis telt mee.

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 17 3 punten

In de tabel lijkt team V zeker te zijn van een vijfde plaats. Dat is echter niet zo. Er is een uitslag van de laatste etappe mogelijk waarbij de havenraces nodig zijn om de einduitslag te bepalen. Onderzoek welke uitslag van de laatste etappe dat is en beschrijf dit vervolgens met behulp van bovenstaande afkortingen en met logische symbolen. Notatie: H is ‘de havenraces zijn nodig om de einduitslag te bepalen’; X(n) betekent dat team X in de laatste etappe n-de wordt, en X(F) betekent dat team X de finish haalt in de laatste etappe.

Bekijk het antwoord
  • Team S moet dan 8 punten meer halen dan team V (1p)
  • Dat kan alleen als team S de laatste etappe wint en team V uitvalt (1p)
  • Het antwoord: (¬V(F) ∧ S(1)) ⇒ H (1p)

Ontbreken de haakjes om ¬V(F) en S(1), breng dan geen scorepunt in mindering.

Vraag 17 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Wie is de Mol?

Opgavetekst

Bron 1

Figuur uit het examen

Lijndiagram met de kijkcijfers van de tien afleveringen van Wie is de Mol? in 2016, aflevering 1 tot en met 10 op de horizontale as, kijkcijfers (van 1 500 000 tot 3 500 000) op de verticale as. Twee lijnen: inclusief uitgesteld kijken (doorgetrokken) en exclusief uitgesteld kijken (gestippeld). Bij de inclusief-lijn staan de waarden: aflevering 5 = 2 620 000; aflevering 6 = 2 769 000; aflevering 7 = 2 485 000; aflevering 8 = 2 618 000.

Vraag 2 2 punten

'Wie is de Mol?' is een tv-programma waarin tien bekende Nederlanders opdrachten uitvoeren. Bij een diner in een van de afleveringen kunnen de kandidaten kiezen uit kipschotel, paddenstoelenrisotto of maaltijdsalade. De volgende twee uitspraken over de voorkeur van de Mol zijn allebei waar: A: De Mol houdt óf van kipschotel óf van paddenstoelenrisotto. B: De Mol houdt óf van maaltijdsalade óf niet van kipschotel. Stel dat de Mol niet van maaltijdsalade houdt. Beredeneer aan de hand van bovenstaande uitspraken of de Mol dan van paddenstoelenrisotto houdt.

Bekijk het antwoord
  • Redeneert dat als de Mol niet van maaltijdsalade houdt, de Mol volgens uitspraak B niet van kipschotel houdt (1p)
  • Redeneert dat als de Mol niet van kipschotel houdt, de Mol volgens uitspraak A wel van paddenstoelenrisotto houdt, dus dat de Mol van paddenstoelenrisotto houdt (1p)

Het antwoord is: ja, de Mol houdt dan van paddenstoelenrisotto. De punten gaan naar de redenering; een antwoord zonder redenering krijgt geen punten (algemene regel 3.6).

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 3 3 punten

'Wie is de Mol?' is een tv-programma waarin tien bekende Nederlanders opdrachten uitvoeren. Tijdens een opdracht werd de vraag gesteld of hun gezamenlijke huisdier, de hond Evert, mocht blijven of weg moest. Als Evert meer 'weg-stemmen' kreeg dan 'blijf-stemmen', moest hij weg. Vervolgens werden de drie kandidaten die nog in het spel waren ondervraagd: Manu, Harco en Irene. Hieronder zie je de beweringen van deze drie: Harco: 'Irene vindt Evert heel stom en Manu knuffelt heel vaak met Evert.' Manu: 'Ik ben allergisch voor Evert en kan daarom nooit met hem ravotten of knuffelen. En ik vind het wel vervelend dat ik Evert soms moet uitlaten, maar ik heb Evert geen weg-stem gegeven.' Irene: 'Ik heb zowel Harco als Manu samen met Evert zien ravotten en bovendien weet ik zeker dat een van beiden Evert heeft weggestemd.' Slechts een van de drie is de Mol en mag liegen; we nemen aan dat de twee anderen de waarheid spreken. Om uit te zoeken wie de Mol is, bekijken we de volgende twee beweringen: M: Manu spreekt de waarheid. I: Irene spreekt de waarheid. Uit bovenstaande beweringen volgt dat geldt: $M \Rightarrow \neg I$. Toon aan dat $M \Rightarrow \neg I$ inderdaad uit bovenstaande beweringen volgt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat als Manu de waarheid zou spreken, hij nooit met Evert knuffelt of ravot (1p)
  • Noemt dat als Irene de waarheid zou spreken, Manu wel met Evert ravot (1p)
  • Concludeert dat als Manu de waarheid spreekt, Irene de waarheid niet kan spreken, dus $M \Rightarrow \neg I$ (1p)

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 3 punten

'Wie is de Mol?' is een tv-programma waarin tien bekende Nederlanders opdrachten uitvoeren. Tijdens een opdracht werd de vraag gesteld of hun gezamenlijke huisdier, de hond Evert, mocht blijven of weg moest. Als Evert meer 'weg-stemmen' kreeg dan 'blijf-stemmen', moest hij weg. Vervolgens werden de drie kandidaten die nog in het spel waren ondervraagd: Manu, Harco en Irene. Harco: 'Irene vindt Evert heel stom en Manu knuffelt heel vaak met Evert.' Manu: 'Ik ben allergisch voor Evert en kan daarom nooit met hem ravotten of knuffelen. En ik vind het wel vervelend dat ik Evert soms moet uitlaten, maar ik heb Evert geen weg-stem gegeven.' Irene: 'Ik heb zowel Harco als Manu samen met Evert zien ravotten en bovendien weet ik zeker dat een van beiden Evert heeft weggestemd.' Slechts een van de drie is de Mol en mag liegen; we nemen aan dat de twee anderen de waarheid spreken. Uit de beweringen volgt $M \Rightarrow \neg I$ (zie vraag 3). Leg uit wie de Mol is.

Bekijk het antwoord
  • Concludeert uit $M \Rightarrow \neg I$ dat Harco de waarheid spreekt (1p)
  • Leidt af dat Manu Evert knuffelt (1p)
  • Concludeert dat Manu liegt en de Mol is (1p)

Het antwoord is: Manu is de Mol. Aanpak 1 (de drie stappen hierboven): uit $M \Rightarrow \neg I$ volgt dat Harco de waarheid spreekt; hieruit volgt dat Manu Evert knuffelt; dus Manu liegt en is de Mol. Aanpak 2 telt even zwaar en is ook goed: als Manu de waarheid spreekt, liegt Irene (zie vraag 3); als Manu de waarheid spreekt, liegt Harco (zie de bewering van Harco); er mogen niet twee mensen liegen, dus Manu liegt en is de Mol. Beoordeel per stap van de aanpak die de leerling kiest.

Vraag 4 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Mondriaan

Vraag 3 2 punten

De kunstenaar kleurt de vlakken rood (R), blauw (B) en wit (W). Er geldt de notatie: $W_5$ betekent ‘vlak nummer 5 is wit gekleurd’ en $B_{12}$ betekent ‘vlak nummer 12 is blauw gekleurd’. De kunstenaar begint met vlak nummer 1 rood te kleuren. Tegen zijn vriend zegt hij: ‘Vlak nummer 1 is rood, dus vlak nummer 4 is blauw of wit.’ Vertaal de uitspraak van de kunstenaar in logische symbolen, gebruikmakend van bovenstaande notatie.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de implicatiepijl (1p)
  • Het antwoord: $R_1 \Rightarrow (B_4 \vee W_4)$ (1p)

Als bij het antwoord geen haakjes geplaatst zijn om $B_4 \vee W_4$, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 4 punten

De kunstenaar kiest ervoor om vlak nummer 4 wit te kleuren. Het gevolg daarvan voor een deel van de rest van het schilderij kan worden weergegeven met de volgende logische redenering, bestaande uit vier redeneerstappen: $(R_1 \wedge W_4) \Rightarrow B_3$; $B_3 \Rightarrow (\neg B_5 \wedge \neg B_2)$; $(R_1 \wedge \neg B_2) \Rightarrow W_2$; $(W_2 \wedge B_3) \Rightarrow R_6$. Geef de vier stappen van deze redenering in gewone zinnen.

Bekijk het antwoord
  • Stap 1: vlak nummer 1 is rood en vlak nummer 4 is wit, dus vlak nummer 3 is blauw (1p)
  • Stap 2: vlak nummer 3 is blauw, dus vlak nummer 5 is niet blauw en vlak nummer 2 is niet blauw (1p)
  • Stap 3: vlak nummer 1 is rood en vlak nummer 2 is niet blauw, dus vlak nummer 2 is wit (1p)
  • Stap 4: vlak nummer 2 is wit en vlak nummer 3 is blauw, dus vlak nummer 6 is rood (1p)

Vraag 4 in het hele examen

Figuur

Figuur
Figuur

Vlakkenverdeling van het schilderij met 17 vlakken, genummerd 1 tot en met 17. Bovenaan staan de vlakken 1, 4, 7, 11 en 15. Onderaan staan de vlakken 2, 3, 5 en 9. De overige vlakken (6, 8, 10, 12, 13, 14, 16 en 17) liggen ertussen en eronder, zoals in de afbeelding.

Vraag 5 3 punten

Voor de rest van de opgave gaan we ervan uit dat de kunstenaar blijft bij de keuze dat vlak nummer 4 wit is. Er geldt de notatie: $W_5$ betekent ‘vlak nummer 5 is wit gekleurd’ en $B_{12}$ betekent ‘vlak nummer 12 is blauw gekleurd’. Geef een redenering, weergegeven met de hierboven beschreven notatie en logische symbolen, bestaande uit een aantal redeneerstappen, voor vlak nummer 5 en leg daarmee uit waarom de kunstenaar er niet in zal slagen vlak nummer 5 een kleur te geven.

Bekijk het antwoord
  • Geeft een redenering in de afgesproken notatie en logische symbolen die uitlegt dat vlak nummer 5 geen kleur kan krijgen, met een van deze aanpakken: (a) $(B_3 \wedge W_4) \Rightarrow R_5$, $R_6 \Rightarrow \neg R_5$, en dit is een tegenspraak, dus er is geen kleur mogelijk voor vlak nummer 5; (b) $B_3 \Rightarrow \neg B_5$, $W_4 \Rightarrow \neg W_5$ en $R_6 \Rightarrow \neg R_5$, zodat vlak nummer 5 niet blauw, niet wit en niet rood kan zijn, dus er is geen kleur mogelijk voor vlak nummer 5. (3p)

Als geen gebruik gemaakt is van de afgesproken notatie en/of logische symbolen, geen scorepunten voor deze vraag toekennen. Bij de tweede uitwerking mag voor het eerste onderdeel bij een niet volledig juist antwoord 1 scorepunt worden toegekend.

Vraag 5 in het hele examen

Bron 2

Figuur uit het examen

Grote versie van dezelfde vlakkenverdeling met de vlakken 1 tot en met 17, om op de uitwerkbijlage in te kleuren.

Vraag 6 4 punten

De kunstenaar begint met vlak nummer 1 rood te kleuren en kiest ervoor om vlak nummer 4 wit te kleuren. Hij kiest ervoor om vlak nummer 5 geel te kleuren. Het is mogelijk om de rest van het kunstwerk in te kleuren zonder een tweede keer de kleur geel in te hoeven zetten. Twee aan elkaar grenzende vlakken mogen niet dezelfde kleur hebben. Geef op de uitwerkbijlage aan hoe het kunstwerk ingekleurd moet worden, uitgaande van het bovenstaande.

Bekijk het antwoord
  • De juiste kleuren van de vlakken 1 tot en met 6 (1p)
  • Het voltooien van de kleuring: de vlakken 7 tot en met 17 zijn juist gekleurd, zoals in het voorbeeld (3p)

Vlak 1 rood, vlak 2 wit, vlak 3 blauw, vlak 4 wit, vlak 5 geel, vlak 6 rood, vlak 7 rood, vlak 8 blauw, vlak 9 wit, vlak 10 blauw, vlak 11 wit, vlak 12 rood, vlak 13 blauw, vlak 14 rood, vlak 15 blauw, vlak 16 wit en vlak 17 blauw. Geel komt alleen bij vlak 5 voor. Geen twee aan elkaar grenzende vlakken hebben dezelfde kleur.

Vraag 6 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Welke van de tien?

Opgavetekst

Bron 11

Figuur uit het examen
maanddagdagdag
september202124
oktober2223
november1921
december192022

Vraag 13 2 punten

Amir en Bob hebben net Carina leren kennen en ze willen graag weten wanneer ze jarig is. Carina geeft ze een lijst met 10 mogelijke data: september 20, 21, 24; oktober 22, 23; november 19, 21; december 19, 20, 22.

Daarna vertelt ze aan Amir in welke maand ze jarig is en aan Bob op welke dag van de maand ze jarig is.

Deze lastige puzzel is op te lossen met behulp van logisch redeneren. We spreken daarvoor de volgende notaties af: A(oktober) betekent 'Carina heeft tegen Amir gezegd dat ze in de maand oktober jarig is'. B(22) betekent 'Carina heeft tegen Bob gezegd dat ze op de 22e jarig is'. C(20 december) betekent 'Carina is jarig op 20 december'. Voor andere dagen en maanden gelden vergelijkbare notaties.

In deze notatie kun je bijvoorbeeld schrijven: C(20 september) ⇒ (A(september) ∧ B(20)).

Vertaal bovenstaande logische uitdrukking in een gewone zin.

Bekijk het antwoord
  • Geeft een zin als: 'Als Carina op 20 september jarig is, dan zegt ze tegen Amir dat ze in september jarig is en tegen Bob dat ze op de 20e jarig is.' (2p)

Uitsluitend 0 of 2 punten toekennen.

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 3 punten

Amir en Bob hebben net Carina leren kennen en ze willen graag weten wanneer ze jarig is. Carina geeft ze een lijst met 10 mogelijke data: september 20, 21, 24; oktober 22, 23; november 19, 21; december 19, 20, 22. Daarna vertelt ze aan Amir in welke maand ze jarig is en aan Bob op welke dag van de maand ze jarig is.

Amir zegt vervolgens: 'Ik weet niet wanneer Carina jarig is, maar ik weet zeker dat Bob het op dit moment ook niet weet.' Bob reageert hierop: 'Eerst wist ik inderdaad niet wanneer Carina jarig is, maar dankzij Amirs opmerking weet ik het nu wel', waarop Amir concludeert: 'Oh, maar dan weet ik het nu ook!'

Hieruit kun je concluderen dat Carina in november of december jarig is.

Leg uit hoe je tot deze conclusie komt.

Bekijk het antwoord
  • Redeneert dat Bob bij de dag 23 of 24 direct zou weten wanneer Carina jarig is. (Of: als Carina september of oktober tegen Amir had gezegd, was de mogelijkheid ontstaan dat ze tegen Bob 23 of 24 had gezegd, en dan had Bob direct geweten in welke maand ze jarig is.) (1p)
  • Redeneert dat Amir, die zeker weet dat Bob het niet weet, daaruit afleidt dat Carina niet 23 of 24 tegen Bob heeft gezegd, en dus niet 'september' of 'oktober' tegen Amir heeft gezegd. (1p)
  • Concludeert dat Carina in november of december jarig is. (1p)

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 4 punten

Voor elk van de dagen 19, 20, 21 en 22 kan, uitgaande van wat Carina tegen Bob gezegd kan hebben, een logische uitdrukking gemaakt worden. Eén van die logische uitdrukkingen is: B(20) ⇒ C(20 december).

Carina is in november of december jarig. Het lijstje met data ziet er nu dus als volgt uit: november 19, 21; december 19, 20, 22 (zie de lijst bij vraag 13).

Schrijf voor de andere drie dagen die voorkomen in de maanden november en december ook zo'n logische uitdrukking op en leg uit hoe je aan de conclusie komt dat Carina niet op de 19e jarig is.

Bekijk het antwoord
  • Geeft voor de dagen 19, 21 en 22 een juiste logische uitdrukking: B(19) ⇒ C(19 november) ∨ C(19 december), B(21) ⇒ C(21 november) en B(22) ⇒ C(22 december). (2p)
  • Constateert dat alleen bij B(19) meer dan één mogelijkheid is. (1p)
  • Concludeert dat Carina niet op de 19e jarig is: uitgaande van B(19) zou Bob niet kunnen weten wanneer Carina jarig is, maar hij weet het wel. (1p)

Voor het eerste antwoordelement (de uitdrukkingen voor 19, 21 en 22) mag bij een niet volledig juist antwoord 1 punt worden toegekend.

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 16 3 punten

Amir en Bob hebben net Carina leren kennen en ze weten nu twee dingen:
1 Carina is in november of in december jarig.
2 Carina is niet op de 19e jarig.

Blijkbaar is dit genoeg informatie voor Amir om erachter te komen wanneer Carina jarig is. De mogelijke data zijn: november 19, 21; december 19, 20, 22 (zie de lijst bij vraag 13).

Wanneer is Carina jarig? Licht je antwoord toe met een redenering.

Bekijk het antwoord
  • Redeneert dat Amir bij december nog niet zou weten wanneer Carina jarig is (dan blijven 20 en 22 over), dus heeft Carina november aan Amir verteld. (1p)
  • Stelt vast dat 19 november afvalt. (1p)
  • Geeft als antwoord: Carina is jarig op 21 november. (1p)

Vraag 16 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Vermenigvuldigen op de handen

Opgavetekst

8 x 9

8 x 9

Twee handen die het voorbeeld 8 x 9 uit de tekst laten zien: aan elke hand zijn enkele vingers omgebogen en de rest is opgestoken.

Vraag 9 3 punten

In Rusland en Polen gebruikten boeren vroeger soms hun handen om twee getallen tussen 5 en 10 met elkaar te vermenigvuldigen. Je wilt bijvoorbeeld 8 maal 9 uitrekenen. Steek aan beide handen vijf vingers op. Voor 8 buig je aan de ene hand drie vingers om (8 - 5 = 3). Voor 9 buig je aan de andere hand vier vingers om (9 - 5 = 4). Tel de omgebogen vingers op en vermenigvuldig het antwoord met 10: (3 + 4) · 10 = 70. Vermenigvuldig de opgestoken vingers, 2 op de ene hand en 1 op de andere hand: 2 · 1 = 2. Tel de antwoorden van de vorige twee stappen bij elkaar op: 70 + 2 = 72. Bij deze methode hoef je alleen maar de tafels van vermenigvuldiging van de getallen van 1 tot en met 5 en van 10 uit het hoofd te kennen. Ga na of deze methode ook het goede antwoord oplevert bij de vermenigvuldiging 5 maal 5.

Bekijk het antwoord
  • Stelt vast dat er aan beide handen 0 vingers omgebogen worden, en dat de som van de omgebogen vingers maal 10 gelijk is aan 0 · 10 = 0 (1p)
  • Stelt vast dat er 5 opgestoken vingers aan de ene hand en 5 aan de andere zijn, dus 5 · 5 = 25 (1p)
  • Komt op 0 + 25 = 25 en stelt vast dat de methode het goede antwoord levert (1p)

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 10 3 punten

De getallen die we met elkaar willen vermenigvuldigen zijn x en y (beide gehele getallen tussen 5 en 10). Het aantal omgebogen vingers op de linkerhand is x - 5. In het voorbeeld van de figuur: 8 - 5 = 3 is het aantal omgebogen vingers, en omdat het aantal omgebogen en opgestoken vingers op één hand samen 5 is, zijn er 5 - 3 = 2 opgestoken vingers op de linkerhand. Leg, zonder getallenvoorbeelden te gebruiken, uit waarom als er x vingers aan de linkerhand omgebogen zijn, het aantal opgestoken vingers op deze hand gelijk is aan 10 - x. Op dezelfde manier is het aantal opgestoken vingers op de rechterhand gelijk aan 10 - y.

Bekijk het antwoord
  • Redeneert dat het aantal opgestoken vingers 5 minus het aantal omgebogen vingers is (1p)
  • Redeneert dat het aantal omgebogen vingers x - 5 is, dus het aantal opgestoken vingers 5 - (x - 5) is (1p)
  • Herleidt dit tot 5 - (x - 5) = 5 - x + 5 = 10 - x (1p)

Ook goed: de redenering via het aantal omgebogen vingers x - 5 en het aantal opgestoken vingers 5 - (x - 5) = 10 - x, of de redenering dat de omgebogen en opgestoken vingers samen 5 zijn, waaruit 10 - x volgt.

Vraag 10 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Het Cyrillische alfabet

Opgavetekst

Bron 9

Figuur uit het examen

Venn-diagram met drie cirkels: links boven het Griekse alfabet, rechts boven het Latijnse alfabet en onder het Russische alfabet. Elke letter staat in het gebied van de alfabetten waarin hij voorkomt.

Vraag 17 2 punten

Met behulp van logische symbolen kunnen we beschrijven in welke alfabetten de letters voorkomen. We gebruiken daarvoor de volgende afkortingen: G: de letter komt voor in het Griekse alfabet. R: de letter komt voor in het Russische alfabet. L: de letter komt voor in het Latijnse alfabet. A: de letter komt voor in alle drie de alfabetten. De letter Π behoort tot de letters waarvoor geldt: R ∧ G ∧ ¬A. Voor een aantal letters geldt: G ∧ L ∧ ¬A. Geef aan voor welke letters dit geldt. Licht je antwoord toe.

Bekijk het antwoord
  • Stelt vast dat het gaat om de letters die in het Griekse én het Latijnse alfabet voorkomen, maar niet in alle drie de alfabetten (1p)
  • Geeft de letters N, Z en I (1p)

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 3 punten

Iemand schrijft de volgende bewering op: (R ∧ G ∧ ¬A) ⇒ L. Hierin is R: de letter komt voor in het Russische alfabet, G: in het Griekse alfabet, L: in het Latijnse alfabet en A: in alle drie de alfabetten. Vertaal deze logische symbolen naar een Nederlandse zin en onderzoek of de bewering waar is.

Bekijk het antwoord
  • Vertaalt de implicatiepijl naar een als-dan-redenering (1p)
  • Geeft een Nederlandse zin, bijvoorbeeld: 'Als een letter in het Russische en het Griekse alfabet voorkomt, en niet in alle alfabetten voorkomt, dan komt die letter voor in het Latijnse alfabet' (1p)
  • Toelicht, bijvoorbeeld met een tegenvoorbeeld, dat deze bewering niet waar is (1p)

Een tegenvoorbeeld (een letter die in het Russische en het Griekse alfabet voorkomt, niet in alle drie, en ook niet in het Latijnse alfabet) maakt de bewering onwaar.

Vraag 18 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Daling nieuwe eerstejaars pabo’s

Opgavetekst

Daling nieuwe eerstejaars pabo’s

De onderstaande tekst is gebaseerd op een artikel van februari 2016 uit het Onderwijsblad van de Algemene Onderwijsbond.

De pabo’s krijgen gemiddeld een derde minder nieuwe eerstejaars binnen. Schrijnend is de situatie bij de Haagse Hogeschool waar, volgens de cijfers van Vereniging Hogescholen, de instroom keldert met 58%. Het Onderwijsblad voorspelde al een flinke duikeling bij de pabo’s door de vele toelatingstoetsen. Uiteindelijk noteren de pabo’s 1820 nieuwe eerstejaars minder, een daling van 32 procent.

Minister Jet Bussemaker is niet verrast. Zij wijt de daling aan de afschaffing van de studiebeurs en de strengere eisen op de pabo’s.

Het artikel spreekt van een daling van 32% nieuwe eerstejaars in 2015 ten opzichte van het jaar ervoor.

Bij sommige pabo’s krijgen studenten aan het begin van hun eerste jaar een rekentoets. Bij een onvoldoende worden ze in de loop van het eerste jaar bijgespijkerd en krijgen ze voor de zomer een nieuwe rekentoets. Als ze hier niet voor slagen, mogen ze niet door naar het tweede jaar.

Vraag 11 2 punten

Minister Bussemaker zegt dat de daling van het aantal nieuwe eerstejaars het gevolg is van de afschaffing van de studiebeurs en de strengere eisen op de pabo’s. Afkortingen: D: daling van het aantal nieuwe eerstejaars; A: afschaffing van de studiebeurs; S: strengere eisen op de pabo’s. Stel dat minister Bussemaker met het woordje ‘en’ bedoelt dat de afschaffing van de studiebeurs in combinatie met de strengere eisen op de pabo’s zorgt voor een daling van het aantal nieuwe eerstejaars. Schrijf dan de uitspraak van minister Bussemaker met behulp van logische symbolen en bovenstaande afkortingen.

Bekijk het antwoord
  • Antwoord: $(A \land S) \Rightarrow D$ (2p)

Uitsluitend 0 of 2 punten toekennen. Ontbreken de haakjes in het antwoord, dan geen aftrek.

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 2 punten

Afkortingen: A: afschaffing van de studiebeurs; S: strengere eisen op de pabo’s; D: daling van het aantal nieuwe eerstejaars; V: het collegegeld wordt verlaagd. Naar aanleiding van de uitspraak van minister Bussemaker vermoedde men op sommige pabo’s dat het volgende zou gaan gelden: $(A \Rightarrow D) \Rightarrow V$. Vertaal de bewering $(A \Rightarrow D) \Rightarrow V$ in een gewone zin.

Bekijk het antwoord
  • Vertaalt $A \Rightarrow D$ in een zin, bijvoorbeeld: de afschaffing van de studiebeurs zorgt voor een daling van het aantal nieuwe eerstejaars (1p)
  • Vertaalt $(A \Rightarrow D) \Rightarrow V$ in een zin, bijvoorbeeld: als de afschaffing van de studiebeurs zorgt voor een daling van het aantal nieuwe eerstejaars, dan wordt het collegegeld verlaagd (1p)

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 3 punten

Bij sommige pabo’s krijgen studenten aan het begin van hun eerste jaar een rekentoets. Bij een onvoldoende worden ze in de loop van het eerste jaar bijgespijkerd en krijgen ze voor de zomer een nieuwe rekentoets. Als ze hier niet voor slagen, mogen ze niet door naar het tweede jaar. Afkortingen: R: slagen voor de rekentoets; O: overgaan naar het tweede jaar. Onderzoek of $R \Rightarrow O$ volgt uit de tekst hierboven.

Bekijk het antwoord
  • Motiveert dat slagen voor de rekentoets nog niet betekent dat de student ook naar het tweede jaar mag (2p)
  • Concludeert dat $R \Rightarrow O$ niet volgt uit de tekst (1p)

Vraag 13 in het hele examen

Hoe vaak logisch redeneren in het examen komt

Vragen over logisch redeneren per centraal examen wiskunde C vwo. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 120-23417%
2026, tijdvak 26-728%
2025, tijdvak 111-13313%
2025, tijdvak 213-15314%
2024, tijdvak 19-12417%
2024, tijdvak 21-4417%
2023, tijdvak 11-4, 22523%
2023, tijdvak 221-23314%
2022, tijdvak 120-21210%
2022, tijdvak 221-23313%
2022, tijdvak 313-15314%
2021, tijdvak 114, 16-17313%
2021, tijdvak 213-17521%
2021, tijdvak 32-4313%
2019, tijdvak 13-6420%
2019, tijdvak 213-16419%
2018, tijdvak 19-10, 17-18420%
2018, tijdvak 211-13314%

In 18 van de 18 ingedeelde examens wiskunde C vwo staat een vraag over logisch redeneren, samen 62 vragen (15% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2023, tijdvak 1: 5 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 14% van de vragen over logisch redeneren, daarvoor 16%. Dat aandeel is dus stabiel.

Oefenen met logisch redeneren

Maak de 15 nieuwste examenvragen over logisch redeneren online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over logisch redeneren

Andere onderwerpen wiskunde C vwo

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen wiskunde C vwo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker wiskunde C per vraagtype nakijkt, lees je op wiskunde C toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op wiskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt logisch redeneren voor in het eindexamen wiskunde C vwo?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 62 vragen over logisch redeneren, 15% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 18 van die examens.

In welk examen wiskunde C vwo stonden de meeste vragen over logisch redeneren?

In het examen van 2023, tijdvak 1, met 5 vragen: 1-4, 22.

Hoe oefen ik examenvragen over logisch redeneren?

Op deze pagina staan alle vragen over logisch redeneren met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.