Examenvragen ruimtemeetkunde wiskunde C vwo
66 vragen over ruimtemeetkunde uit 18 centrale examens van 2018 tot en met 2026.
Ruimtemeetkunde komt in 18 van de 18 examens wiskunde C vwo voor, met 66 vragen (16% van alle examenvragen). Het meest in 2026, tijdvak 2 (7 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over ruimtemeetkunde
Per examen de vragen over ruimtemeetkunde, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2026, tijdvak 1: Gerard Walraeven
Opgavetekst
Gerard Walraeven (1942-2010) heeft de kunstwerken op foto 1 en foto 2 gemaakt. Beide kunstwerken hebben een glanzende, roestvrijstalen binnenkant met daaromheen een laag zogeheten cortenstaal dat zich als het ware openvouwt.


De roestvrijstalen binnenkant van het kunstwerk op foto 1 is een piramide. Deze piramide heeft een vierkant grondvlak met zijden van 100 cm en een top op 72 cm hoogte boven het midden van het grondvlak.
De roestvrijstalen binnenkant van het kunstwerk op foto 2 is een kubus met zijden van 100 cm.
De inhoud van de kubus is ongeveer vier keer zo groot als de inhoud van de piramide.
Vraag 9 3 punten
Toon dit aan.
Bekijk het antwoord
- De inhoud van de kubus is $100^3\ (= 1\,000\,000)$ (cm$^3$) (1)
- De inhoud van de piramide is $\frac{1}{3} \cdot 100^2 \cdot 72\ (= 240\,000)$ (cm$^3$) (1)
- Het antwoord: $\frac{1\,000\,000}{240\,000} = 4{,}16...$ (dus ongeveer 4 keer zo groot) (1)
of
- De inhoud van de kubus is $100 \cdot 100 \cdot 100\ (= 1\,000\,000)$ (cm$^3$) (1)
- De inhoud van de piramide is $\frac{1}{3} \cdot 100 \cdot 100 \cdot 72 = 24 \cdot 100 \cdot 100\ (= 240\,000)$ (cm$^3$) (1)
- Het antwoord: $100 \cdot 100 \cdot 100$ is ongeveer $4 \cdot 24 \cdot 100 \cdot 100\ (= 96 \cdot 100 \cdot 100)$ (of $1\,000\,000$ is ongeveer $4 \cdot 240\,000$) (dus ongeveer 4 keer zo groot) (1)
Stel dat de laag cortenstaal bij beide kunstwerken dichtgevouwen zou kunnen worden, dan zou deze laag de piramide respectievelijk de kubus precies bedekken. We verwaarlozen de dikte van het cortenstaal en gaan er vanuit dat er geen cortenstaal op de bodem van de kunstwerken is aangebracht.
Vraag 10 4 punten
Onderzoek of de oppervlakte van het cortenstaal bij de kubus ongeveer vier keer zo groot is als de oppervlakte van het cortenstaal bij de piramide.
Bekijk het antwoord
- De oppervlakte van de kubus zonder grondvlak is $5 \cdot 100^2\ (= 50\,000)$ (cm$^2$) (1)
- De hoogte van de (driehoekige) zijvlakken van de piramide is $\sqrt{72^2 + 50^2}\ (= 87{,}6...)$ (cm) (1)
- Dus de oppervlakte van de piramide zonder grondvlak is $4 \cdot 0{,}5 \cdot 100 \cdot 87{,}6...\ (= 17\,531{,}...)$ (cm$^3$) (1)
- $\frac{50\,000}{17\,531{,}...} = 2{,}8...$ (of: $4 \cdot 17\,531{,}... = 70\,126{,}...$), dus de oppervlakte van het cortenstaal is bij de kubus niet ongeveer vier keer zo groot als bij de piramide (1)
Op de uitwerkbijlage is het grondvlak van de piramide in perspectief getekend. Hierbij zijn de voor- en achterzijde evenwijdig aan de horizon en is de voorzijde op schaal 1:10 getekend.
Vraag 11 5 punten
Maak op de uitwerkbijlage de perspectieftekening van de piramide af.

Bekijk het antwoord
- Het verlengen van de zijden en het tekenen van het verdwijnpunt (1)
- Het tekenen van het midden van het grondvlak (1)
- Het aangeven van de hoogte van 7,2 cm midden voor (1)
- Het tekenen van de top van de piramide (1)
- Het afmaken van de tekening (1)

Opmerkingen:
- Als een kandidaat de hoogte 7,2 cm boven het midden van het grondvlak neemt, maximaal 3 scorepunten aan deze vraag toekennen.
- De niet zichtbare opstaande ribbe hoeft niet (gestippeld) getekend te worden.
2026, tijdvak 2: Diagonaal inpakken
Opgavetekst
Er bestaan verschillende manieren om een tekening cadeau in te pakken. Een van deze manieren is het zogenaamde diagonaal inpakken. Hierbij wordt het cadeau diagonaal midden op het vel inpakpapier geplaatst en worden de hoekpunten naar binnen gevouwen. Zie de tekening hiernaast.

We kijken in deze opgave alleen naar het diagonaal inpakken van balkvormige cadeaus met een vierkant stuk inpakpapier.
In figuur 1 is aangegeven hoe groot het stuk inpakpapier minimaal moet zijn voor een cadeau met lengte l, breedte b en hoogte h. De stippellijnen in deze figuur vormen de vouwlijnen van het inpakpapier.

Vraag 10 4 punten
Onderzoek met behulp van een tekening met vouwlijnen, zoals weergegeven in figuur 1, of een stuk inpakpapier van 50 bij 50 cm groot genoeg is om het cadeau uit figuur 2 in te pakken. Maak deze tekening op schaal 1 : 4.
Bekijk het antwoord
- Het tekenen van de gedeeltelijke uitslag van het cadeau op schaal 1:4 (1)

- Het tekenen van de zijden van het inpakpapier langs de buitenste hoekpunten (1)

- De lengte van een zijde van het inpakpapier is in de tekening (ongeveer) 12 cm (1)
- In werkelijkheid zal het inpakpapier (ongeveer) 4 ⋅ 12 = 48 cm lang (en 48 cm breed) moeten zijn, dus het stuk inpakpapier is groot genoeg (1)
of
- Het tekenen van het inpakpapier op schaal van 1:4, een vierkant met zijde van 12,5 cm, de diagonalen en strook in het midden van 5 cm breed (1)

- Het tekenen van een strook van 2 cm breed aan beide zijden van de eerder getekende strook (1)

- De lengte van het cadeau op de tekening is 8,7 cm (1)
- Voor de lengte van het cadeau van 32 cm is er op de tekening³²₄ = 8 cm nodig. Het stuk inpakpapier is dus groot genoeg (1)
Opmerking
De gedeeltelijke uitslag mag zowel met stippellijnen als met doorgetrokken lijnen getekend worden.
Na het inpakken zal het inpakpapier op de bovenkant van het cadeau meestal gedeeltelijk overlappen.
Voor een cadeau met een lengte van 19,5 cm, een breedte van 12,2 cm en een hoogte van 4,9 cm is in figuur 3a het benodigde stuk inpakpapier weergegeven.


De lichtgrijs- en donkergrijs gekleurde driehoeken in figuur 3a zijn de gedeeltes van het inpakpapier die bovenop het cadeau terecht komen. Deze driehoeken zijn gelijkbenige rechthoekige driehoeken. Hierbij is de lengte van het cadeau de basis van de donkergrijze driehoek en de breedte van het cadeau de basis voor de lichtgrijze driehoek. In dit geval geldt voor elk van deze driehoeken: hoogte =¹₂ ⋅ basis
In figuur 3b zie je de bovenkant van het cadeau als dit is ingepakt. Het zwarte gedeelte geeft de overlap van het inpakpapier aan. Alleen de donkergrijze gedeeltes van het inpakpapier overlappen elkaar. De lichtgrijze gedeeltes sluiten precies op de donkergrijze gedeeltes aan.
Vraag 11 4 punten
Bereken hoe groot de overlap van het inpakpapier is op de bovenkant van het hierboven beschreven cadeau. Geef je antwoord in gehele mm².
Bekijk het antwoord
- De oppervlakte van een lichtgrijze driehoek is 1 ⋅ 12,2 ⋅ 6,1 = 37,21 cm² 2 De oppervlakte van een donkergrijze driehoek is 1 ⋅ 19,5 ⋅ 9,75 = 95,0625 cm² (1)
2
- De totale oppervlakte van de vier grijze driehoeken is ( 2 ⋅ 37,21 + 2 ⋅ 95,0625 = ) 264,545 cm² (1)
- De oppervlakte van de bovenkant van het cadeau is ( 12,2 ⋅ 19,5 = ) 237,9 cm² (1)
- (26454,5 − 23790 ) = Het antwoord: 2665 (mm²) (1)
De onderstaande figuur toont een methode voor het inpakken van een cadeau met een vierkant grondvlak. Deze methode gebruikt zo min mogelijk inpakpapier en maakt gebruik van diagonaal inpakken.

Volgens deze figuur is voor het inpakken van een cadeau met een vierkant grondvlak een vierkant stuk inpakpapier nodig met een lengte van d + 1,5 h . Hier is d de diagonaal van het grondvlak van het cadeau en
h de hoogte van het cadeau.
Of een stuk inpakpapier van 35 bij 35 cm groot genoeg is om een cadeau met een vierkant grondvlak met een zijde van 20 cm in te kunnen pakken, hangt af van de hoogte van dit cadeau.
Vraag 12 5 punten
Bereken de maximale hoogte, in gehele millimeters, van dit cadeau aan de hand van de bovenstaande gegevens.
Bekijk het antwoord
- Voor het grondvlak geldt: d² = 20² + 20 2 (1)
- Hieruit volgt: d = 800( =28,284...) (1)
- De vergelijking 800 + 1,5 h = 35 moet worden opgelost (1)
- Beschrijven hoe deze vergelijking kan worden opgelost (1)
- Het antwoord: ( h = 4,47... dus maximaal) 44 (mm) (1)
2026, tijdvak 2: Windpark Greenport
Opgavetekst
In 2021 is op het duurzame bedrijventerrein Greenport in Venlo gestart met de bouw van een windmolenpark. Dit windmolenpark zal bestaan uit negen, op een rechte lijn geplaatste, windmolens.
In onderstaande tabel zie je de coördinaten (in meters) van enkele windmolens die gebouwd zijn. De plaats van windmolen 1 is gekozen als oorsprong van een assenstelsel.
tabel
| Windmolen nummer | x-coördinaat | y-coördinaat |
|---|---|---|
| Windmolen 1 | 0 | 0 |
| Windmolen 2 | ... | 261 |
| Windmolen 9 | 3219 | 2460 |
De bouw van Windmolen 2 werd vertraagd. De y-coördinaat van deze windmolen werd uiteindelijk vastgesteld op −261 .
Vraag 17 2 punten
Bereken met behulp van de gegevens in de tabel, de x-coördinaat van Windmolen 2. Geef je antwoord als een geheel getal.
Bekijk het antwoord
- hierbij de coördinaten van Windmolen 9 gebruiken om de verhouding xy te berekenen −3219 2460 =− 1,308... (1)
- − 261 ⋅ − 1,308... = 341,52... dus de (x-)coördinaat van windmolen 2 is 342 (1)
of
- Het gebruiken van de coördinaten van Windmolen 9 om de rc te − bepalen 2460/3219 =− 0,764... geeft y =− 0,764... x (1)
- Invullen y =− 261 geeft het antwoord x = 341,53 dus de (x-)coördinaat van windmolen 2 is 342 (1)
Aan windmolens zitten voor- en nadelen. Eén van de nadelen is dat ze geluid produceren en daardoor geluidsoverlast kunnen veroorzaken.
Geluidsintensiteit is een maat voor het uitdrukken van de hoeveelheid geluid. De geluidsintensiteit hangt af van het vermogen van het geluid en van de afstand van de windmolen tot het meetpunt. Dit wordt beschreven in de volgende formule:
I = P 12,57 ⋅ d² Hierin is
- P het vermogen (in Watt) van het geproduceerde geluid van de windmolen.
- d de afstand (in meters) vanaf de windmolen tot het meetpunt.
- I de geluidsintensiteit (Watt/m²) bij het meetpunt.
Een van de windmolens produceert een geluid met een vermogen van 0,05 Watt. Een eind verderop wordt een geluidsintensiteit van 8,84 ⋅ 10⁻⁷ (Watt/m²) gemeten.
Vraag 18 3 punten
Bereken de afstand tussen deze windmolen en het meetinstrument. Geef deze afstand in hele meters.
Bekijk het antwoord
- De vergelijking 8,84 ⋅ 10⁻ 7 = 0,05 moet worden opgelost (1)
12,57 ⋅ d²
- Beschrijven hoe deze vergelijking kan worden opgelost (1)
- Het antwoord ( d = 67,07...) (dus) 67 (m) (1)
In de praktijk wordt de geluidsintensiteit I meestal omgerekend naar geluidsniveau G in decibel (dB). Het verband tussen I en G wordt gegeven door:
I = 10^0,1G⁻ 12
Het maximale geluidsniveau dat gemeten mag worden bij een woning is 41 dB. Bij het overschrijden van deze waarde wordt gesproken van geluidsoverlast.
Een bewoner klaagt over geluidsoverlast. Zijn woning bevindt zich op een afstand van 350 meter van de dichtstbijzijnde windmolen. Deze windmolen heeft een vermogen van 0,05 Watt.
Vraag 19 3 punten
Onderzoek of deze windmolen geluidsoverlast veroorzaakt bij zijn woning.
Bekijk het antwoord
- De geluidsintensiteit op 350 meter afstand is
I = 0,05 = 3,247...10⁻⁸ (W/m²) (1)
12,57 ⋅ 350²
- Beschrijven hoe de vergelijking 3,249...10⁻ 8 = 10^0,1^ ⋅ −G¹² kan worden opgelost (1)
- Dit geeft G = 45,1...(dB) (en dat is meer dan 41 (dB)) dus er zal sprake zijn van geluidsoverlast (1)
of
- De geluidsintensiteit behorende bij 41 (dB) is I = 10^0,141^ ⋅ ⁻¹² = 1,258... ⋅ 10⁻⁸ (W/m²) (1)
- Beschrijven hoe de vergelijking 1,258... ⋅ 10⁻ 8 = P kan worden 12,57 ⋅ 350² opgelost (1)
- De uitkomst P = 0,0193...(W) en dit is minder dan 0,05 (W), dus er zal sprake zijn van geluidsoverlast (1)
of
- De geluidsintensiteit behorende bij 41 (dB) is I = 10^0,141^ ⋅ ⁻¹² = 1,258... ⋅ 10⁻⁸ (W/m²) (1)
- De geluidsintensiteit op 350 meter afstand berekenen
I = 0,05 = 3,247...10⁻⁸ (W/m²) (1)
12,57 ⋅ 350²
- Dit is groter dan de maximale geluidsintensiteit, dus is er sprake van geluidsoverlast (1)
2026, tijdvak 2: De bergetappe
Opgavetekst

De Mont Ventoux (foto) is een berg in het zuiden van Frankrijk.
De berg is onder andere bekend doordat de beklimming ervan is opgenomen in de Tour de France.
Het gemiddelde hellingspercentage is een maat om de moeilijkheid van een beklimming aan te geven. Het gemiddelde hellingspercentage wordt bepaald door de weglengte en het hoogteverschil tussen begin en eindpunt van de beklimming.
Het gemiddelde hellingspercentage kan worden berekend met de formule:
p = 100 ⋅ h a² − h² Hierbij is
- h het hoogteverschil in meters.
- a de weglengte in meters.
- p het gemiddelde hellingspercentage in procenten.
Als je verschillende beklimmingen met een gelijk hoogteverschil bekijkt, dan geldt: hoe groter de weglengte, hoe kleiner het gemiddelde hellingspercentage.
In de tabel staat het hoogteverschil en de totale weglengte vanuit de drie dorpen naar de top. De weglengte is afgerond op gehele kilometers.
tabel
| plaats | hoogteverschil | weglengte in gehele km |
|---|---|---|
| Bédoin | 1594 meter | 21 |
| Sault | 1204 meter | 24 |
| Malaucène | 1564 meter | 21 |
Doordat de weglengte in de tabel op gehele kilometers is afgerond in plaats van op gehele meters, lijkt het erop dat de beklimming vanuit Bédoin het grootste gemiddelde hellingspercentage heeft.
Als de weglengte niet op gehele kilometers was afgerond, dan is het mogelijk dat het gemiddelde hellingspercentage vanuit één van de andere twee dorpen hoger is dan vanuit Bédoin.
Vraag 22 3 punten
Toon dit met behulp van berekeningen aan.
Bekijk het antwoord
- Het inzicht dat voor de beklimming vanuit Bédoin een grotere weglengte moet worden genomen dan vanuit Malaucène (Sault heeft al de grootste weglengte en het laagste aantal hoogtemeters) (1)
- Een passend getallenvoorbeeld, bijvoorbeeld:
vanuit Bédoin p = 100 ⋅ 1594 = 7,4... (1)
21499² − 1594²
- Vanuit Malaucène p = 100 ⋅ 1564 = 7,6... (en dit is meer dan 20 500² − 1564² 7,4…) (1)
2025, tijdvak 1: Turm
Vraag 5 2 punten
Turm heeft de vorm van een kubus met een ribbe van 10 meter. Op een hoogte van 6 meter zijn diagonaal tegenover elkaar twee kubussen met een ribbe van 4 meter weggelaten. Teken op schaal 1 : 200 het bovenaanzicht van Turm.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt de maten op schaal 1 : 200: een vierkant met zijde 5 cm en twee vierkanten met zijde 2 cm (1p)
- Tekent het bovenaanzicht juist op schaal 1 : 200 (1p)
Bovenaanzicht op schaal 1 : 200: een vierkant met zijde 5 cm (de ribbe van 10 m) en twee vierkanten met zijde 2 cm (de weggelaten kubussen met een ribbe van 4 m).
Foto 1 Turm

Foto van Turm: een gebouw van blokken ruwe steen, met een lager en een hoger deel. In de gevel zijn smalle deuren zichtbaar.
Figuur uitwerkbijlage (kubus) Turm

Lege figuur op de uitwerkbijlage met een gestippelde perspectieftekening van een kubus. Hierin tekent de leerling de perspectieftekening van Turm.
Vraag 6 6 punten
Turm heeft de vorm van een kubus met een ribbe van 10 meter. Op een hoogte van 6 meter zijn diagonaal tegenover elkaar twee kubussen met een ribbe van 4 meter weggelaten. Op foto 1 zie je Turm. Op de uitwerkbijlage staat een gestippelde perspectieftekening van een kubus. Teken in de figuur op de uitwerkbijlage de perspectieftekening van Turm, zonder deuren, vanuit het aanzicht van foto 1.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt de verdwijnpunten door de onderste en bovenste ribben door te trekken (1p)
- Tekent twee verdwijnlijnen vanaf het punt op 3 cm hoogte op de voorste opstaande ribbe naar de verdwijnpunten (1p)
- Tekent de diagonalen vanaf het hoogste punt van de voorste opstaande ribbe (1p)
- Tekent de verticale lijnstukken vanuit de snijpunten van de diagonalen met de verdwijnlijnen tot aan de bovenste ribben (1p)
- Laat vanuit de snijpunten op de bovenste ribben de twee andere verdwijnlijnen elkaar snijden (1p)
- Maakt de tekening af tot een juiste perspectieftekening van Turm zonder deuren (1p)
Perspectieftekening van Turm, zonder deuren, vanuit het aanzicht van foto 1, in de figuur op de uitwerkbijlage. De bovenste en onderste ribben zijn doorgetrokken tot twee verdwijnpunten. Vanuit een punt op 3 cm hoogte op de voorste opstaande ribbe lopen twee verdwijnlijnen naar die verdwijnpunten. Vanuit het hoogste punt van de voorste opstaande ribbe lopen diagonalen. Verticale lijnstukken vanuit de snijpunten van de diagonalen met de verdwijnlijnen reiken tot de bovenste ribben. Vanuit de snijpunten op de bovenste ribben snijden de twee andere verdwijnlijnen elkaar. De weggelaten kubussen zijn op de juiste plek getekend.
Foto 2 Turm

Foto van Turm, genomen op anderhalve meter hoogte vanuit een bijzonder perspectief. Twee hoekpunten van een van de weggelaten kubussen vallen samen.
Figuur Turm

Schematische tekening van de positie van de camera ten opzichte van Turm. Links een verticale lijn met de maat 10 (de hoogte van Turm in meters). Punten D en E liggen op een verticale lijn, met de maat 4 tussen D en E. Punt C ligt op de lijn van D naar punt B. Punt A ligt op de grond met een hoek van 90 graden. Punt B is de camera, met de maat 1,5 erbij.
Vraag 7 3 punten
Op foto 2 is Turm vanuit een bijzonder perspectief gefotografeerd waarbij twee hoekpunten van een van de weggelaten kubussen samenvallen. Foto 2 is op anderhalve meter hoogte genomen, waarbij de camera van de fotograaf precies op het (denkbeeldige) verlengde van een diagonaal van het grondvlak van Turm stond. In de figuur is schematisch de positie van de fotocamera, in punt B, ten opzichte van Turm weergegeven. Uit de gegevens volgt dat EC een diagonaal van een vierkant met zijden van 4 meter is. Bereken, zonder te meten, op welke afstand vanaf Turm foto 2 gemaakt is. Geef je antwoord in meters in één decimaal.
Bekijk het antwoord
- Berekent EC = √(4² + 4²) = √32 ≈ 5,65 meter (1p)
- Stelt vast dat driehoek ABC een vergroting is van driehoek ECD met vergrotingsfactor 4,5 (1p)
- Antwoord: ongeveer 6,4 meter (1p)
2025, tijdvak 2: Trappen
Opgavetekst
Foto 1

Foto van de Wilhelminatrap in Landgraaf: een lange openluchttrap met een leuning langs de rechterkant, die in de verte smaller lijkt te worden.
Bron 5

Drie vereenvoudigde perspectieftekeningen, A, B en C, van de bovenste en onderste trede van een trap, met de 'horizon' aangegeven. Op de pagina staat de afbeelding gedraaid. Bij A, B en C is telkens een verticale lijn links en een verticale lijn rechts getekend; bij de tekening van de Wilhelminatrap ligt het verdwijnpunt lager dan de horizon.
Vraag 8 3 punten
In Landgraaf (Zuid-Limburg) bevindt zich de langste openluchttrap van Nederland: de Wilhelminatrap. Zie foto 1. De 508 treden tellende trap is 248 meter lang. De treden beneden zijn breder dan boven: beneden zijn ze 12 meter breed en boven 2 meter. Op deze manier wordt de illusie gewekt dat de trap oneindig lang is. Op de uitwerkbijlage staan drie vereenvoudigde perspectieftekeningen van de bovenste en onderste trede van een trap. Ook is de 'horizon' aangegeven. Beredeneer met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage welke perspectieftekening (A, B of C) het beste bij de Wilhelminatrap past.
Bekijk het antwoord
- Het verdwijnpunt moet bij de Wilhelminatrap lager liggen dan de getekende 'horizon', omdat de bovenste trede smaller is dan de onderste (1p)
- Het verdwijnpunt is getekend bij B (1p)
- De conclusie dat trap B het beste bij de Wilhelminatrap past (1p)
Figuur 2
Schematische tekening van de Wilhelminatrap in zijaanzicht. Van links naar rechts lopen het 1e deel, het 1e plateau, het 2e deel en het 2e plateau omhoog, tot het 21e plateau en het 22e deel rechts bovenaan. Een stippellijn van linksonder naar rechtsboven is aangegeven met '= 248 meter'. Rechts staat een verticale lijn met '95 m' als hoogte.
Schematisch
Vraag 10 5 punten
De Wilhelminatrap bestaat uit 22 trapdelen, verbonden door 21 horizontale plateaus. Zie foto 2 en (schematisch) figuur 2. De trap is 248 meter lang. In figuur 2 is dit weergegeven met een stippellijn. De trap overbrugt een hoogte van 95 meter. Een architect wil een trap maken die net als de Wilhelminatrap 248 meter lang is en 95 meter hoog. De architect wil alle 22 trapdelen even lang en even steil maken. Ook alle plateaus worden onderling even lang. Bereken wat de maximale lengte van één horizontaal plateau zou moeten zijn, zodat alle trapdelen nog net in de categorie luie trap vallen. Geef je antwoord in gehele cm. Een luie trap heeft een helling kleiner of gelijk aan 0,58.
Bekijk het antwoord
- De horizontale lengte van de trapdelen en plateaus samen is $\sqrt{248^2 - 95^2} \approx 229{,}08...$ m (1p)
- De optrede van één trapdeel is 95 / 22 ≈ 4,31... m (1p)
- Er moet gelden helling = o / a = 0,58, dus de aantrede van één trapdeel mag minimaal 4,31... / 0,58 ≈ 7,44... m zijn (1p)
- Alle 22 aantreden samen zijn dan 22 · 7,44... ≈ 163,79... m (1p)
- Alle 21 horizontale plateaus zijn dan samen 229,08... − 163,79... ≈ 65,28... m, dus één plateau is maximaal 65,28... / 21 ≈ 3,109... m, dus maximaal 310 cm (1p)
Vraag 11 4 punten
Voor trappen binnenshuis geldt meestal een helling van 0,76. Om een trap met zo weinig mogelijk energie te betreden bedacht de Franse architect François Blondel (al in de 17e eeuw) de volgende formule: $2o + a = 63$ (formule 2). Hierin is o de optrede in cm en a de aantrede in cm. Met behulp van formule 1 (h = o / a, dus $h \cdot a = o$) en formule 2 én een helling van 0,76 kunnen de optrede en aantrede van een zo efficiënt mogelijk te betreden trap berekend worden. Bereken de optrede en de aantrede van deze trap.
Bekijk het antwoord
- Uit formule 1 volgt $o = 0{,}76 \cdot a$ (1p)
- Met formule 2 ontstaat de vergelijking $2 \cdot 0{,}76a + a = 63$ (1p)
- Oplossen geeft $a = 25$, dus de aantrede is 25 cm (1p)
- $o = 0{,}76 \cdot 25 = 19$, dus de optrede is 19 cm (1p)
2024, tijdvak 1: Van A tot Z
Opgavetekst
foto

Foto van het kunstwerk Van A tot Z op de Oude Groenmarkt in Haarlem, zwart-wit. Links staat de rechtopstaande letter A. Op de voorgrond ligt de liggende letter Z, die als zitbank dient. Op de achtergrond staat een bakstenen gebouw met ramen en een deur.
figuur

Bovenaanzicht van de letter Z als grijs vlak, met afmetingen in cm. Bovenaan de breedte 100. Rechts de totale hoogte 142. Links bovenaan de hoogte van de bovenarm 40. De maat 50 onder de bovenarm loopt van de linkerrand tot de inham. Links onderaan de hoogte 40. Onderaan de maat 50 van de inham tot de rechterrand.
Vraag 1 4 punten
Op de Oude Groenmarkt in Haarlem staat het beeld Van A tot Z van de Nederlandse beeldhouwer en landschapskunstenaar Marinus Boezem, uit 2007. Het is een monument voor de Haarlemse tekstdichter Lennaert Nijgh (1945–2002). Het kunstwerk bestaat uit twee massief marmeren letters A en Z. Zie de foto. De marmeren letters A en Z symboliseren volgens Boezem de letters die schrijvers en dichters gebruiken om hun creaties te maken. In de A was oorspronkelijk een klein fonteintje aangebracht en de liggende Z dient als zitbank. Hiermee krijgt het werk behalve een esthetisch karakter ook een praktisch nut.
In de figuur staat een bovenaanzicht van de letter Z met daarin ook enkele afmetingen (in cm). De zithoogte is 40 cm.
Bereken hoeveel dm³ marmer er is gebruikt voor de letter Z.
Bekijk het antwoord
- Het inzicht dat de oppervlakte van (de bovenkant van) de Z berekend kan worden door de oppervlakte van twee driehoeken van die van een rechthoek af te halen, of door de Z te splitsen in twee rechthoeken van 40 cm bij 100 cm en twee rechthoekige driehoeken (met rechthoekszijden 50 cm en 62 cm) (1p)
- De oppervlakte is $100 \cdot 142 - 2 \cdot \frac{1}{2} \cdot 50 \cdot (142 - 2 \cdot 40) = 11100$ cm², of $2 \cdot 40 \cdot 100 + 2 \cdot \frac{1}{2} \cdot 50 \cdot 62 = 11100$ cm² (1p)
- Het volume is $11100 \cdot 40 = 444000$ cm³ (1p)
- Het antwoord: 444 dm³ (1p)
Bron 3

Zijaanzicht op de uitwerkbijlage, gezien vanaf links: een smalle, hoge tekenruimte. Onderin is de letter Z al getekend (de grijze vakken met lijnen). De letter A moet er nog bij getekend worden.
Vraag 2 3 punten
Op de uitwerkbijlage is een begin gemaakt van een zijaanzicht van het kunstwerk, gezien vanaf links. De letter Z is al in het zijaanzicht op de uitwerkbijlage getekend. De letters A en Z zijn even dik en ze staan loodrecht ten opzichte van elkaar (zie de foto). De letter A is 120 cm hoog en de afstand tussen de A en de Z is 140 cm.
Teken in het zijaanzicht op de uitwerkbijlage de letter A erbij.
Bekijk het antwoord
- De afstand tussen de A en de Z is 7 cm in de tekening (1p)
- De hoogte van de letter A is 6 cm in de tekening (1p)
- Het afmaken van de tekening met de letter A die 2 cm breed is (1p)
Een letter A in het zijaanzicht op de uitwerkbijlage, naast de al getekende letter Z. In de tekening is de A 6 cm hoog en 2 cm breed, en de afstand tussen de A en de Z is 7 cm. De A staat loodrecht op de Z en is even dik als de Z.
foto

Foto van hetzelfde kunstwerk als bij de opgaven, nu op de uitwerkbijlage, zwart-wit. Links de rechtopstaande letter A, rechtsvoor de liggende letter Z. Op de achtergrond een bakstenen gebouw.
Vraag 3 4 punten
De foto staat ook op de uitwerkbijlage. Zoals eerder vermeld is de zithoogte van de letter Z 40 cm.
Bereken op welke hoogte deze foto genomen is. Geef je antwoord in gehele centimeters.
Bekijk het antwoord
- Het tekenen van een verdwijnpunt (1p)
- Het tekenen van de horizon met behulp van het verdwijnpunt (1p)
- Het meten van de hoogten: de Z 19 mm, het oog 73 mm (1p)
- $\frac{73}{19} \cdot 40 = 153,6\ldots$, dus het antwoord: 154 cm (1p)
Op de foto op de uitwerkbijlage zijn een verdwijnpunt en de horizon getekend. In de tekening is de hoogte van de Z 19 mm en de hoogte van het oog 73 mm. De hoogte van het oog is dan 73/19 × 40 ≈ 153,6 cm, dus 154 cm.
Opmerking uit het correctievoorschrift: als gevolg van onnauwkeurigheden bij het opmeten in de figuur kunnen redelijk grote afwijkingen in de gevonden hoogte voorkomen. Bij correctie dient daarmee rekening gehouden te worden.
2024, tijdvak 2: Krattenbrug
Vraag 11 2 punten
De boog van de krattenbrug heeft de vorm $y = a \cdot x^2 + 5{,}3$ met $a = -0{,}030$, met de grond als x-as en de y-as door het hoogste punt van de boog (zie de figuur en de gegevens van de vorige vraag). De Dommel is 9,0 meter breed. Een persoon met een lengte van 1,90 meter loopt op een afstand van 6 meter van de waterkant onder de brug door. Onderzoek of deze persoon rechtop onder de brug door kan lopen.
Bekijk het antwoord
- De waterkant ligt op 9,0 : 2 = 4,5 meter van het midden, dus 6 meter vanaf de waterkant geldt $x = 4{,}5 + 6 = 10{,}5$ (of $x = -10{,}5$). (1p)
- Invullen van $x = 10{,}5$ geeft $y \approx 1{,}99$ meter, dat is groter dan 1,90 meter, dus deze persoon kan rechtop onder de brug door. (1p)
Als er gewerkt is met de (nauwkeurigere) waarde van a uit de vorige vraag, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.
2024, tijdvak 2: Incomplete open kubussen
Opgavetekst
foto 1 Kunstwerk van Sol LeWitt

Foto van een wit frame van een kubus: een vierkante bovenrand met poten. De voorste poot loopt onderaan naar voren en vormt zo een L. Het frame staat op een donkere ondergrond. Alle frames in de serie zijn 106,7 cm hoog.
Vraag 12 4 punten
Foto 1 toont een kunstwerk van de Amerikaanse kunstenaar Sol LeWitt. Dit kunstwerk is onderdeel van een serie kunstwerken. Elk kunstwerk in de serie is een zogeheten frame. Een frame bestaat uit een aantal ribben van een kubus. Alle frames zijn 106,7 cm hoog. Foto 1 staat ook op de uitwerkbijlage. Bereken op welke hoogte de foto is genomen. Geef je antwoord in een geheel aantal centimeters.
Bekijk het antwoord
- Het tekenen van ten minste een verdwijnpunt en de horizon. (1p)
- De hoogte van de onderkant van het frame tot de horizon is 5,1 cm en de hoogte van het frame is daar 3,3 cm. (1p)
- De foto is genomen op een hoogte van $\frac{5{,}1}{3{,}3} \cdot 106{,}7 \approx 164{,}9$ cm. (1p)
- Het antwoord: 165 cm. (1p)
Als gevolg van onnauwkeurigheden bij het opmeten in de foto kunnen redelijk grote afwijkingen in de gevonden hoogte voorkomen.
figuur 1 Vooraanzicht van een frame met vijf ribben

Vooraanzicht van een frame: een vierkant met daarin een tweede, iets verschoven vierkant. De ribben zijn zichtbaar in twee richtingen.
Vraag 13 2 punten
Op foto 3 is een frame te zien dat bestaat uit vijf ribben. Figuur 1 is het vooraanzicht van dit frame. Er bestaan meerdere frames die ook een vooraanzicht hebben zoals figuur 1. Deze frames hebben niet allemaal vijf ribben. Beredeneer hoeveel ribben een frame met een vooraanzicht als in figuur 1 minimaal heeft.
Bekijk het antwoord
- In figuur 1 zijn ribben zichtbaar in twee richtingen. Om het aanzicht te krijgen zoals in figuur 1 zijn minimaal drie ribben nodig. (1p)
- Het frame moet in drie richtingen een ribbe hebben, dus er moet minimaal één ribbe naar achteren of naar voren worden toegevoegd. Het minimale aantal ribben is vier. (1p)
figuur 2 vooraanzicht

Vooraanzicht van een frame met zes ribben. Het frame heeft in alle drie de richtingen ten minste twee ribben.
figuur 2 bovenaanzicht

Bovenaanzicht van hetzelfde frame met zes ribben als in figuur 2 (vooraanzicht, bovenaanzicht en zijaanzicht).
figuur 2 zijaanzicht

Zijaanzicht van hetzelfde frame met zes ribben als in figuur 2 (vooraanzicht, bovenaanzicht en zijaanzicht).
Frame met de juiste aanzichten dat wél aan alle voorwaarden voldoet

Een kubus getekend met stippellijnen voor de ribben. De leerling tekent het frame: een doorgetrokken lijn betekent dat het frame daar een ribbe heeft, een stippellijn dat het frame daar geen ribbe heeft.
Frame met de juiste aanzichten dat niet aan alle voorwaarden voldoet

Een kubus getekend met stippellijnen voor de ribben. De leerling tekent het frame: een doorgetrokken lijn betekent dat het frame daar een ribbe heeft, een stippellijn dat het frame daar geen ribbe heeft.
Vraag 14 4 punten
Een frame bestaat uit een aantal ribben van een kubus. LeWitt stelde voorwaarden aan de frames in zijn serie: I in elk frame ontbreken één of meerdere van de twaalf ribben die een kubus heeft, waardoor er een incomplete kubus ontstaat; II een frame mag niet uit verschillende delen bestaan; III een frame bevat in elk van de drie richtingen ten minste één ribbe. In figuur 2 staan het vooraanzicht, het bovenaanzicht en het zijaanzicht van frames met zes ribben. Teken op de uitwerkbijlage twee frames, die bestaan uit zes ribben en waarvan de aanzichten zijn zoals in figuur 2, waarbij het eerste frame wél voldoet aan alle voorwaarden van LeWitt en het tweede frame niet.
Bekijk het antwoord
- Een frame met de juiste aanzichten dat aan alle voorwaarden van LeWitt voldoet. (2p)
- Een frame met de juiste aanzichten dat niet aan alle voorwaarden van LeWitt voldoet. (2p)
Twee frames met zes ribben, elk met de aanzichten van figuur 2. Het frame dat wél aan alle voorwaarden voldoet heeft zes doorgetrokken ribben: de linker verticale ribbe, de rechter verticale ribbe, de onderste voorrand, de bovenste achterrand en twee schuine ribben (linksboven en rechtsonder). Alle overige ribben zijn stippellijn. Dit frame heeft in elke richting ten minste één ribbe en bestaat uit één deel. Het tweede frame heeft ook zes ribben met de aanzichten van figuur 2, maar voldoet niet aan alle voorwaarden van LeWitt.
Voor beide antwoordelementen uitsluitend 0 of 2 scorepunten toekennen. Staan de frames in de verkeerde volgorde (eerst een frame dat niet aan alle voorwaarden voldoet, daarna een frame dat wel voldoet), dan maximaal 3 scorepunten voor deze vraag.
2023, tijdvak 1: Tot hier
Opgavetekst
Foto

Zwart-witfoto van het kunstwerk TOT HIER van Jan Kleingeld aan de oever van de Nederrijn bij Rijswijk: stalen letters, elk op een voetstuk. Van links naar rechts staan de letters T, O, T, H, I, E en R. Achter de letters staan bomen, een grasveld en een lucht met wolken.
Foto op de uitwerkbijlage

Dezelfde foto als in de opgave, vergroot op de uitwerkbijlage. De foto staat 90 graden gedraaid afgedrukt: de letters lopen van onder naar boven, van de T onderaan tot de R bovenaan.
Vraag 14 4 punten
Aan de oever van de Nederrijn bij Rijswijk staat een kunstwerk van Jan Kleingeld bestaande uit letters van staal. Zie de foto. Zoals je ziet, staat elke letter op een voetstuk. De foto is ook vergroot afgebeeld op de uitwerkbijlage. De tekst TOT HIER duidt aan dat hier zo'n 2000 jaar geleden de noordgrens van het Romeinse rijk lag. De letters zijn inclusief hun voetstuk 365 cm hoog. Bereken met behulp van de uitwerkbijlage de hoogte waarop de foto genomen is. Geef je antwoord in gehele cm.
Bekijk het antwoord
- Het tekenen van het verdwijnpunt en de horizon (1p)
- De hoogte van de linkerpoot van de R inclusief voetstuk op de foto op de uitwerkbijlage is 74 mm en de hoogte tot aan de horizon is 16 mm (1p)
- De foto is genomen op een hoogte van $\frac{16}{74}\cdot 365=78{,}9\ldots$ cm (1p)
- Het antwoord: 79 (cm) (1p)
Als gevolg van onnauwkeurigheden bij het opmeten in de foto kunnen redelijk grote afwijkingen in de gevonden hoogte voorkomen.
Perspectieftekening HIER

Perspectieftekening van het woord HIER op de uitwerkbijlage, zonder de letter H. De letters zijn liggend getekend: de R staat bovenaan, daaronder de E en onderaan de I. De letter H ontbreekt.
Vraag 15 4 punten
Op de uitwerkbijlage is een begin gemaakt met een perspectieftekening van het woord HIER. De letters hebben een vereenvoudigde vorm en het voetstuk is weggelaten. De letter H ontbreekt nog. De afstand tussen de H en de I is even groot als de afstand tussen de I en de E, en de letter H is ook even breed als deze afstand. De horizontale middenstreep van de letter E zit, net zoals de horizontale middenstreep van de letter H, precies halverwege de totale hoogte van die letter. Teken de letter H op de juiste plaats in de perspectieftekening op de uitwerkbijlage.
Bekijk het antwoord
- Het tekenen van een lijn door de boven- en onderkant van de letters en het tekenen van het verdwijnpunt (1p)
- Het verdubbelen met behulp van de diagonalen van de afstand van I tot E en het tekenen van de rechterpoot van de H (1p)
- Het nogmaals verdubbelen met behulp van de diagonalen van de afstand en het tekenen van de linkerpoot van de H (1p)
- De dwarsbalk van de H tekenen met behulp van het verdwijnpunt (1p)
De letter H staat in de tekening onder de letter I, want de letters staan op de uitwerkbijlage liggend: de R bovenaan, daaronder de E, dan de I en onderaan de H. De H is even breed als de afstand tussen I en E, en staat op dezelfde afstand van de I als de I van de E. De lijnen van de letter lopen naar het verdwijnpunt, en de dwarsbalk van de H ligt precies halverwege de totale hoogte van de letter.
Een aanpak als de genoemde; een andere juiste aanpak die dezelfde tekening oplevert, telt ook.
2023, tijdvak 2: Showroom
Vraag 1 3 punten
Een showroom heeft de vorm van een balk met afmetingen 18 bij 18 bij 2,8 meter met daarbovenop een regelmatige piramide met hetzelfde vierkante grondvlak en hoogte 5,6 meter. Bereken de inhoud van de showroom. Geef je antwoord in een geheel aantal $m^3$.
Bekijk het antwoord
- Berekent de inhoud van de balk: $18 \cdot 18 \cdot 2{,}8 = 907{,}2$ m$^3$ (1p)
- Berekent de inhoud van de piramide: $\frac{1}{3} \cdot 18 \cdot 18 \cdot 5{,}6 = 604{,}8$ m$^3$ (1p)
- Telt de twee inhouden op en geeft als antwoord 1512 m$^3$ (1p)
Showroom

Foto van de showroom van een autobedrijf in Lochem: een laag gebouw met een schuin dak en een grote glazen gevel. Een pijl op de grond geeft de voorkant van de showroom aan.
Uitwerkbijlage: grond

Een horizontale grijze strook met het opschrift 'grond'. Dit is de grond waarop de showroom is gebouwd. Op deze strook wordt het vooraanzicht getekend.
Vraag 2 3 punten
De showroom heeft de vorm van een balk met afmetingen 18 bij 18 bij 2,8 meter met daarbovenop een regelmatige piramide met hetzelfde vierkante grondvlak en hoogte 5,6 meter. Een opvallend aspect in het ontwerp van de showroom is dat de opstaande ribben van het piramidevormige dak tot op de grond verlengd zijn. Dat betekent dat de vier ijzeren balken van de top tot aan de grond doorlopen. Op de uitwerkbijlage is de grond aangegeven waarop de showroom is gebouwd. Teken op de uitwerkbijlage op schaal 1 : 200 het vooraanzicht van de showroom inclusief de ijzeren balken. Laat daarbij ramen, deuren en dergelijke buiten beschouwing.
Bekijk het antwoord
- Tekent op de grond een rechthoek van 9 cm lang en 1,4 cm hoog (schaal 1 : 200) (1p)
- Tekent daarboven een gelijkbenige driehoek met hoogte 2,8 cm (1p)
- Verlengt de gelijke benen van de driehoek tot op de grond (1p)
Het vooraanzicht op schaal 1 : 200: een rechthoek van 9 cm breed en 1,4 cm hoog op de grond (het balkvormige deel is 18 m breed en 2,8 m hoog), daarboven een gelijkbenige driehoek met hoogte 2,8 cm (de piramide, 5,6 m hoog). De gelijke benen van de driehoek zijn verlengd tot op de grond, zodat de ijzeren balken als lijnen tot de grond lopen.
Uitwerkbijlage: perspectief

Het onderste balkvormige deel van de showroom in perspectief, getekend op de uitwerkbijlage. Op de uitwerkbijlage is ook de horizon getekend.
Vraag 3 6 punten
De showroom heeft de vorm van een balk met afmetingen 18 bij 18 bij 2,8 meter met daarbovenop een regelmatige piramide met hetzelfde vierkante grondvlak en hoogte 5,6 meter. Een opvallend aspect in het ontwerp van de showroom is dat de opstaande ribben van het piramidevormige dak tot op de grond verlengd zijn. Dat betekent dat de vier ijzeren balken van de top tot aan de grond doorlopen. Links voor op de foto is van een van deze ijzeren balken het deel dat buiten de showroom zit goed te zien. Op de uitwerkbijlage is het onderste balkvormige deel van de showroom in perspectief getekend. De horizon is ook getekend. Teken in deze tekening de drie ijzeren balken die zichtbaar zijn. Geef hierbij door middel van punten duidelijk de eindpunten aan van de ijzeren balken op de grond.
Bekijk het antwoord
- Tekent en verlengt de diagonalen van het ondervlak van de balk, waarbij de diagonaal uit het hoekpunt linksvoor tot aan de horizon verlengd wordt (1p)
- Verbindt het punt op dubbele hoogte boven het verticale lijnstuk linksvoor met het verdwijnpunt op de horizon van de diagonaal (1p)
- Vindt de top van de piramide door een verticale lijn door het snijpunt van de diagonalen in het ondervlak te laten snijden met de vorige lijn (1p)
- Laat de lijn door de top en het hoekpunt rechtsvoor snijden met de bijbehorende naar voren verlengde diagonaal, voor de ijzeren balk rechtsvoor (1p)
- Tekent op vergelijkbare wijze de ijzeren balken linksvoor en linksachter (1p)
- Geeft de eindpunten van de ijzeren balken op de grond aan (1p)
Het onderste balkvormige deel in perspectief met de drie zichtbare ijzeren balken als lijnen: linksvoor, linksachter en rechtsvoor. Elke balk loopt van de top van de piramide naar het eindpunt op de grond, dat met een punt is aangegeven. De top ligt boven het midden van het grondvlak, op 5,6 meter boven het bovenvlak van de balk.
Ook goed is de andere aanpak uit het correctievoorschrift: de diagonalen van het ondervlak en van het bovenvlak van de balk tekenen, de twee snijpunten verbinden en de top van de piramide tekenen op een hoogte van twee maal de lengte van het lijnstuk tussen de twee snijpunten, gemeten vanaf het bovenvlak van de balk. Daarna de ijzeren balken op dezelfde wijze tekenen als hierboven. Elke stap levert 1 punt op.
2022, tijdvak 1: Wereldrecord kratten stapelen
Opgavetekst
foto

Foto van een grote, trapvormige opbouw van kratten, met lagen die naar boven toe steeds smaller worden.
figuur

Schematische, perspectivische tekening van een piramide van kratten, met lagen die naar boven toe steeds kleiner worden. De bovenste krat ligt op de middens van de kratten eronder.
Uitwerkbijlage bij vraag 13: perspectieftekening van de tweede laag

Perspectieftekening van de tweede laag van de piramide. Op de uitwerkbijlage teken je boven op deze laag de krat van de eerste laag.
Vraag 13 5 punten
Wereldrecord kratten stapelen
Het wereldrecord kratten stapelen stond in 2005 op naam van het dorpje Limmen in Noord-Holland. De inwoners van Limmen stapelden een piramide van 63 365 kratten.
De piramide was als volgt opgebouwd: de bovenste laag noemen we de eerste laag en bevat één krat. De laag daaronder is de tweede laag en bevat twee bij twee, dus vier kratten. De hoekpunten van de bovenste krat liggen steeds op de middens van de kratten eronder. De derde laag heeft drie bij drie, dus negen kratten, enzovoort. Zie de foto en de schematische figuur.
Op de uitwerkbijlage zie je een perspectieftekening van de tweede laag van de piramide.
Teken boven op deze tweede laag op de uitwerkbijlage de krat van de eerste laag.
Bekijk het antwoord
- Tekent het verdwijnpunt. (1p)
- Bepaalt met behulp van diagonalen in het bovenvlak de middens. (1p)
- Bepaalt met behulp van diagonalen in het zijvlak de hoogte van de krat. Ook goed: met behulp van de middens in het voorvlak van de eerste laag de verbindingslijnen met het verdwijnpunt op de juiste hoogte tekenen. (2p)
- Maakt de tekening af. (1p)
Een goede tekening zet de krat van de eerste laag op het bovenvlak van de tweede laag. Het verdwijnpunt is getekend, de middens van het bovenvlak zijn met diagonalen bepaald, en de hoogte van de krat is met diagonalen in het zijvlak bepaald. Verbindingslijnen naar het verdwijnpunt geven de hoeken van de krat van de eerste laag.
Volgens de aanvulling op het correctievoorschrift (pagina 10, vraag 13) moeten altijd alle 5 scorepunten worden toegekend, ongeacht of er wel of geen antwoord gegeven is, en ongeacht het gegeven antwoord. De figuur op de uitwerkbijlage is niet juist in perspectief getekend. Ken dus altijd 5 punten toe.
2022, tijdvak 2: Supermaan
Opgavetekst
Figuur 1 Supermaan

Tekening van de baan van de maan om de aarde. De baan is een ronde lijn rond de aarde in het midden. Het punt waar de maan het dichtst bij de aarde staat heet perigeum; dat staat links op de baan. Het punt waar de afstand het grootst is heet apogeum; dat staat rechts op de baan.
Figuur 2

Tekening van de aarde in het midden, met diameter = 12 700 km. Links de maan bij het perigeum, met diameter = 3500 km; rechts de maan bij het apogeum. Tussen de aarde en de maan links staat minimale afstand (aardoppervlak tot maanoppervlak); tussen de aarde en de maan rechts staat maximale afstand (aardoppervlak tot maanoppervlak). Onderaan staan de maten 363 000 km (links, perigeum) en 406 000 km (rechts, apogeum).
Vraag 5 2 punten
De maan beweegt in een baan om de aarde. Deze baan is niet volmaakt cirkelvormig. Hierdoor staat de maan niet altijd even dicht bij de aarde. Het punt waar de maan het dichtst bij de aarde staat heet perigeum en het punt waar deze afstand het grootst is heet apogeum. Zie figuur 1.
Bereken met behulp van de afmetingen in figuur 2 de minimale afstand en de maximale afstand in km van het aardoppervlak tot het maanoppervlak.
Bekijk het antwoord
- De straal van de aarde is 6350 km en de straal van de maan is 1750 km (1p)
- De minimale afstand is 363 000 − 6350 − 1750 = 354 900 km en de maximale afstand is 406 000 − 6350 − 1750 = 397 900 km (1p)
2022, tijdvak 2: Skûtsjesilen
Opgavetekst
Uitslag en punten
| Uitslag | Punten |
|---|---|
| winnaar | 0,9 |
| 2e plaats | 2 |
| 3e plaats | 3 |
| … | … |
| 14e plaats | 14 |
Vraag 10 4 punten
Hierin is S het maximaal toegestane zeiloppervlak in m², L de lengte van het skûtsje, B de breedte en D de diepgang (L, B en D in meters).
S = 1{,}90 \cdot L \cdot (B + 2D) \qquad \text{(formule Amels)}
S = 2{,}15 \cdot L \cdot (B + 2D) \qquad \text{(formule 2000)}
S = 2{,}15 \cdot L \cdot \left(\frac{2}{3}B + 1{,}25 + 2D\right) \qquad \text{(formule 2016)}
Een van de skûtsjes is 17,13 m lang en 3,57 m breed en mag volgens formule 2000 een maximaal zeiloppervlak van 160,2 m² hebben.
Bereken hoeveel m² zeiloppervlak dit skûtsje volgens formule 2016 meer mag hebben dan volgens formule 2000. Geef je antwoord in één decimaal.
Bekijk het antwoord
- Beschrijft hoe de vergelijking $160{,}2 = 2{,}15 \cdot 17{,}13 \cdot (3{,}57 + 2D)$ kan worden opgelost (1p)
- Geeft als uitkomst D = 0,38… (m) (1p)
- Vult de gegevens in formule 2016 in en vindt S = 162,4… (m²) (1p)
- Het antwoord: (162,4… − 160,2 =) 2,2 m² (1p)
Vraag 11 3 punten
Hierin is S het maximaal toegestane zeiloppervlak in m², L de lengte van het skûtsje, B de breedte en D de diepgang (L, B en D in meters).
S = 1{,}90 \cdot L \cdot (B + 2D) \qquad \text{(formule Amels)}
S = 2{,}15 \cdot L \cdot (B + 2D) \qquad \text{(formule 2000)}
S = 2{,}15 \cdot L \cdot \left(\frac{2}{3}B + 1{,}25 + 2D\right) \qquad \text{(formule 2016)}
Bij de invoering van formule 2016 waren er ook skûtsjes die ten opzichte van formule 2000 minder zeil mochten hebben. Dit heeft te maken met de breedte van de skûtsjes.
Onderzoek bij welke breedte van het skûtsje de invoering van formule 2016 betekent dat dit skûtsje minder zeil mag hebben dan bij formule 2000. Geef je antwoord in meters en in twee decimalen.
Bekijk het antwoord
- Het verschil in de formules ontstaat doordat B is vervangen door $\frac{2}{3}B + 1{,}25$ (1p)
- Beschrijft hoe de vergelijking $\frac{2}{3}B + 1{,}25 = B$ kan worden opgelost (1p)
- Het antwoord: B > 3,75 (m) (1p)
Voor een antwoord als B ≥ 3,75 geen scorepunten in mindering brengen.
Vraag 12 3 punten
Hierin is S het maximaal toegestane zeiloppervlak in m², L de lengte van het skûtsje, B de breedte en D de diepgang (L, B en D in meters).
S = 2{,}15 \cdot L \cdot \left(\frac{2}{3}B + 1{,}25 + 2D\right) \qquad \text{(formule 2016 van de SKS)}
Voor het IFKS-kampioenschap worden andere regels gehanteerd voor het maximaal toegestane zeiloppervlak. Hier wordt gebruikgemaakt van de volgende formule:
S = (3{,}2525 - 0{,}05L) \cdot L \cdot B \qquad \text{(formule IFKS)}
Hierin is S het maximaal toegestane zeiloppervlak in m², L de lengte van het skûtsje en B de breedte (L en B in meters).
Voor een skûtsje met een breedte van 3,52 m en een diepgang van 0,42 m geeft formule 2016 van de SKS een zeiloppervlak dat 25 m² groter is dan het toegestane zeiloppervlak volgens formule IFKS.
Bereken de lengte van dit skûtsje. Geef je antwoord in meters en in twee decimalen.
Bekijk het antwoord
- Stelt de vergelijking $2{,}15 \cdot L \cdot \left(\frac{2}{3} \cdot 3{,}52 + 1{,}25 + 2 \cdot 0{,}42\right) = (3{,}2525 - 0{,}05L) \cdot L \cdot 3{,}52 + 25$ op (1p)
- Beschrijft hoe deze vergelijking kan worden opgelost (1p)
- Het antwoord: L = 18,52 m (1p)
2022, tijdvak 2: Berlijnse stoel
Opgavetekst
Bron 7

Foto van een Berlijnse stoel.
Bouwtekening van de Berlijnse stoel

Bouwtekening van de Berlijnse stoel in vier aanzichten, met alle maten in mm. Rechtsboven: bovenaan 625, onderaan 685, hoogte links 670 en rechts 785. Linksboven: bovenaan 685, onderaan 650, hoogte links 500 en rechts 500. Linksonder: bovenaan 545, onderaan 440, hoogte 670. Rechtsonder: hoogte links 785, hoogte rechts 920, binnenmaat 515, en onderaan de maten 135, 225 en 20.
Vraag 13 4 punten
Gerrit Rietveld (1888-1964) was een belangrijke kunstenaar van de kunststroming De Stijl. In 1923 ontwierp hij de Berlijnse stoel. Zie de foto.
De Berlijnse stoel bestaat uit acht houten planken. De stoel wordt nog steeds door meerdere fabrikanten gemaakt, niet altijd met dezelfde afmetingen.
Op de uitwerkbijlage zie je een bouwtekening, met alle afmetingen in mm.
Geef de minimale (binnen)afmetingen van een doos waarin deze stoel past. Gebruik hierbij de uitwerkbijlage. Geef je antwoorden in hele cm.
Bekijk het antwoord
- (Hoogte =) 920 mm (1p)
- (Diepte =) 545 mm (1p)
- (Breedte =) 685 mm (1p)
- Het antwoord: de afmetingen zijn 92 bij 55 bij 69 cm (1p)
Berlijnse stoel met horizon

Foto van een Berlijnse stoel, schuin van voren gefotografeerd. De stoel is 106 cm hoog. Op de foto is geen horizon ingetekend; de horizon loopt op de foto horizontaal.
Vraag 14 4 punten
Op de uitwerkbijlage staat een foto van een Berlijnse stoel. Deze stoel heeft een hoogte van 106 cm. De horizon loopt op deze foto horizontaal.
Onderzoek met behulp van de foto op de uitwerkbijlage op welke hoogte de foto genomen is. Geef je antwoord in hele cm.
Bekijk het antwoord
- Het tekenen van een verdwijnpunt (1p)
- Het tekenen van de horizon (1p)
- De hoogte van de stoel aan de achterkant rechts op de foto is 5,2 cm, de horizon ligt op hoogte 1,0 cm (1p)
- De hoogte waarop de foto is genomen is $\frac{1{,}0}{5{,}2} \cdot 106 = 20{,}3…$ cm, dus het antwoord is 20 cm (1p)
De gemeten horizonhoogte kan, als gevolg van teken- of afleesafwijkingen, redelijk variëren. Bij correctie dient daarmee coulant te worden omgegaan.
Perspectieftekening van de Berlijnse stoel

Lijntekening in perspectief van de Berlijnse stoel. Zichtbaar zijn onder meer de zitting, de rugleuning, een armpaneel rechts en een voorpoot links.
Vraag 15 4 punten
Op de uitwerkbijlage staat een perspectieftekening van de Berlijnse stoel. In deze tekening zijn er meerdere dingen die niet juist getekend zijn.
Noem twee dingen in de tekening die volgens de regels van het perspectief niet juist getekend zijn. Licht je antwoord toe met behulp van de uitwerkbijlage.
Bekijk het antwoord
- Het tekenen van het verdwijnpunt V van de zitting (1p)
- Het tekenen van het verdwijnpunt van het armpaneel rechts op de tekening; dit verdwijnpunt zou moeten samenvallen met punt V, dus dit armpaneel is onjuist getekend (1p)
- Het tekenen van de verdwijnlijn van de onderkant van de voorpoot links op de tekening (1p)
- Deze lijn zou naar verdwijnpunt V van de zitting moeten lopen, maar dat is niet het geval: de onderkant van de voorpoot links op de tekening is dus onjuist getekend (1p)
Het juiste antwoord noemt twee onderdelen: het armpaneel rechts (het verdwijnpunt valt niet samen met het verdwijnpunt V van de zitting) en de onderkant van de voorpoot links (de verdwijnlijn loopt niet naar V).
2022, tijdvak 3: Matroesjka
Vraag 1 3 punten
Bij een bepaalde serie van zeven matroesjka's is de hoogte van elke volgende pop 20% kleiner dan de vorige. De grootste pop is 28 cm hoog.
Bereken de hoogte van het kleinste poppetje. Geef je antwoord in hele mm.
Bekijk het antwoord
- Gebruikt de groeifactor 0,8 (elke volgende pop is 20% kleiner) (1p)
- Het zevende poppetje is dus $0{,}8^6$ keer zo groot als het grootste poppetje (1p)
- Het antwoord: 7,3 cm (of 73 mm) (1p)
Vraag 2 3 punten
Bij een bepaalde serie van zeven matroesjka's is de hoogte van elke volgende pop 20% kleiner dan de vorige. De grootste pop is 28 cm hoog.
Niet alleen de hoogte van de poppetjes neemt telkens af. Ook de dikte van het hout waarvan elk volgend poppetje gemaakt is, neemt telkens af met dezelfde factor. Omdat het gewicht van een poppetje evenredig is met het volume van het gebruikte hout, worden de poppetjes snel lichter.
We kijken weer naar de bovengenoemde serie van zeven matroesjka's. We nemen aan dat alle afmetingen van een volgende pop telkens 20% kleiner zijn dan die van de voorgaande pop.
Bereken hoeveel procent het gewicht van het kleinste poppetje van bovengenoemde serie is van het gewicht van het grootste poppetje. Geef je antwoord in hele procenten.
Bekijk het antwoord
- Elk opeenvolgend poppetje weegt $0{,}8^3 = 0{,}512$ keer zoveel als het vorige (1p)
- Voor zes achtereenvolgende verkleiningen is dat $0{,}512^6 = 0{,}018\ldots$ (1p)
- Het antwoord: 2% (1p)
Als een kandidaat zowel bij deze als bij de voorgaande vraag met 7 in plaats van 6 stappen gerekend heeft, hiervoor bij deze vraag geen scorepunten in mindering brengen.
Vraag 3 3 punten
De grootste serie matroesjka's is gemaakt in 2003 door de Russische Youlia Bereznitskaia. Die serie bestaat uit 51 poppetjes. De grootste pop is 53,97 cm hoog, de kleinste 0,31 cm. Als de vergrotingsfactor bij elke opeenvolgende pop dezelfde is, moet die ongeveer 0,9 zijn.
Bereken deze vergrotingsfactor. Geef je antwoord in drie decimalen.
Bekijk het antwoord
- De groeifactor voor 50 stappen is $\frac{0{,}31}{53{,}97} = 0{,}0057\ldots$ (1p)
- Per verkleining is de groeifactor $0{,}0057\ldots^{\frac{1}{50}}$ (1p)
- Het antwoord: 0,902 (1p)
2022, tijdvak 3: El Mirador
Vraag 19 2 punten
El Mirador is een bijzonder flatgebouw in Madrid, ontworpen door de architecten van MDRDV uit Rotterdam. Zie de foto. Hoewel op de foto de indruk gewekt wordt dat de benedenverdieping, ook wel begane grond genoemd, hoger is dan de andere verdiepingen, gaan we er in deze opgave van uit dat het gebouw, inclusief de begane grond, 21 even hoge verdiepingen telt. De totale vloeroppervlakte van alle verdiepingen samen is 25 393 m².
Van het gebouw is een maquette gemaakt op schaal 1:50.
Bereken de totale vloeroppervlakte van alle verdiepingen samen in de maquette. Geef je antwoord in hele m².
Bekijk het antwoord
- De vloeroppervlakte van de maquette is $\frac{1}{2500}$ maal die van het echte gebouw (schaal 1:50) (1p)
- Het antwoord: $25\,393 : 2500 \approx 10$ m² (1p)
Vraag 20 3 punten
El Mirador is een flatgebouw in Madrid. Gaan we er in deze opgave van uit dat het gebouw, inclusief de begane grond, 21 even hoge verdiepingen telt, met een totale vloeroppervlakte van alle verdiepingen samen van 25 393 m².
Het meest opvallend aan het gebouw is de vijf verdiepingen hoge open ruimte op het dak van de elfde verdieping, 36,8 meter boven de grond. Met behulp van bovenstaande gegevens kun je een goede schatting maken van de totale inhoud van het gebouw.
Bereken de totale inhoud van het gebouw. Geef je antwoord in hele m³.
Bekijk het antwoord
- De hoogte van een verdieping is $\frac{36{,}8}{12} = 3{,}06\ldots$ m (1p)
- De totale inhoud van het gebouw is $3{,}06\ldots \cdot 25\,393$ m³ (1p)
- Het antwoord: 77 872 m³ (1p)
Bron 6

Begin van de tekening van het gebouw in tweepuntsperspectief op de uitwerkbijlage. Getekend zijn: de bovenkant van het gebouw (een horizontale lijn), de linkerkant (een iets schuine lijn), de onderkant met de pijl 'onderkant gebouw' en twee gestippelde lijnstukken aan de onderkant, en rechtsboven een parallellogram (het gat). De doorgetrokken lijnstukken hebben de juiste lengte, de gestippelde niet.
Bron 7

Zwart-wit foto van het flatgebouw El Mirador in Madrid, vanaf de straat schuin van voren genomen.
Vraag 21 5 punten
Op de uitwerkbijlage is een begin gemaakt van een tekening van het gebouw in tweepuntsperspectief. Niet alle lijnstukken zijn getekend. De doorgetrokken lijnstukken hebben de juiste lengte maar de gestippelde lijnstukken niet. Er is een iets ander gezichtspunt gekozen dan bij de foto.
Maak de tekening van het gebouw (zonder ramen en deuren) op de uitwerkbijlage af.
Bekijk het antwoord
- Tekent het linker verdwijnpunt door het verlengen van de onderkant van het gebouw en een van de (horizontale) zijden van het gat (1p)
- Tekent een lijn die de bovenkant van het gebouw aangeeft met behulp van dit verdwijnpunt (1p)
- Maakt de voorkant van het gebouw af (1p)
- Tekent het rechter verdwijnpunt (1p)
- Maakt de rechter zijkant van het gebouw af (1p)
Tweepuntsperspectief met twee verdwijnpunten V1 en V2. Het linker verdwijnpunt ontstaat door de onderkant van het gebouw en een van de (horizontale) zijden van het gat te verlengen. Met dit verdwijnpunt een lijn tekenen die de bovenkant van het gebouw aangeeft. De voorkant van het gebouw afmaken. Het rechter verdwijnpunt tekenen en daarmee de rechter zijkant van het gebouw afmaken. Zonder ramen en deuren.
Als de horizon op basis van slechts één verdwijnpunt getekend wordt, ten hoogste 4 scorepunten voor deze vraag toekennen.
2021, tijdvak 1: Tweepiramidendak
Opgavetekst
Figuur 1

Model van het dak van het huis: twee piramidevormige dakdelen die aan elkaar vastzitten. De toppen zijn S en T. De overige hoekpunten en punten in de figuur zijn E, H, A, B, C, G, P, Q en R.
Vraag 4 4 punten
In figuur 1 zie je een model van het dak van dit huis. In het vervolg van deze opgave kijken we naar dit model, waarbij de verbinding tussen de toppen van beide dakdelen buiten beschouwing is gelaten. Op de uitwerkbijlage is het begin van een bovenaanzicht van figuur 1 getekend. Maak dit bovenaanzicht op de uitwerkbijlage af.
Bekijk het antwoord
- Tekent de twee elkaar gedeeltelijk overlappende vierkanten. (1p)
- Tekent de diagonalen in deze twee vierkanten. (1p)
- Tekent het lijnstuk PR. (1p)
- Maakt de tekening correct af zonder het vierkant PTRS. (1p)
Het bovenaanzicht van het tweepiramidendak: twee elkaar gedeeltelijk overlappende vierkanten, met de diagonalen in beide vierkanten, het lijnstuk PR, en zonder het vierkant PTRS (dat mag gestippeld zijn).
Opmerkingen uit het correctievoorschrift: als de letters van de (hoek)punten niet of onjuist in de tekening zijn aangegeven, hiervoor geen punten aftrekken. Is het vierkant PTRS gestippeld in de tekening aangegeven, hiervoor ook geen punten aftrekken.
Figuur 2

Het tweepiramidendak met de grondvlakken ABCD (met top T) en EFGH (met top S). Het zijn twee even grote, symmetrische vierzijdige piramiden. Letters in de figuur: A, B, C, D, E, F, G, H, P, Q, R, S en T. Volgens de opgave ligt T precies boven punt F.
Vraag 5 5 punten
Figuur 2 laat zien hoe figuur 1 is ontstaan: ABCD.T en EFGH.S zijn twee even grote symmetrische vierzijdige piramiden. De top T ligt precies boven punt F. Verder is $\angle APE = 90^\circ$. Op de uitwerkbijlage is een perspectieftekening van grondvlak ABCD van de voorste piramide te zien. Teken het grondvlak EFGH van de achterste piramide in deze perspectieftekening op de uitwerkbijlage.
Bekijk het antwoord
- Verlengt AD en BC en tekent het verdwijnpunt V. (1p)
- Tekent punt F als snijpunt van AC en BD. (1p)
- Tekent punt E: met een lijn door F evenwijdig aan AB (zodat AD door EF middendoor wordt gedeeld), of via de horizon door V en het verdwijnpunt W van AC. (1p)
- Tekent punt H als snijpunt van het verlengde van BD met VE. (1p)
- Tekent punt G en maakt de tekening verder af. (1p)
Het grondvlak EFGH van de achterste piramide als parallellogram in de perspectieftekening. Het verdwijnpunt V van AD en BC, F als snijpunt van AC en BD, E op de lijn door F evenwijdig aan AB (zodat AD door EF middendoor wordt gedeeld), H als snijpunt van het verlengde van BD met VE, en G met de tekening verder afgemaakt.
Opmerking uit het correctievoorschrift: als de letters van de (hoek)punten niet of onjuist in de tekening zijn aangegeven, hiervoor geen punten aftrekken.
Vraag 6 4 punten
Om in te schatten hoeveel dakpannen er nodig zijn voor het dak, is het nodig om de totale oppervlakte te berekenen van alle schuine bovenvlakken van het model van het tweepiramidendak (figuur 1). De volgende afmetingen zijn bekend: $AB = 7$ m, $AP = 3{,}5$ m, $AT = 6{,}49$ m en de afstand van $T$ tot $AB$ is (afgerond op twee decimalen) 5,47 m. Bereken de totale oppervlakte van alle schuine bovenvlakken van het model van het tweepiramidendak. Geef je antwoord in een geheel aantal $m^2$.
Bekijk het antwoord
- Berekent de oppervlakte van driehoek ABT: $\frac{1}{2} \cdot 7 \cdot 5{,}47 = 19{,}145$ m². (1p)
- Berekent de oppervlakte van driehoek PFQ: ongeveer 4,78 m². (1p)
- Berekent de oppervlakte van vierhoek EPQS: $19{,}145 - 4{,}78 \approx 14{,}3$ m², of rekent direct met $8 \cdot 19{,}145 - 4 \cdot 4{,}78$ voor de totale oppervlakte. (1p)
- Komt op een totale oppervlakte van 134 m². (1p)
2021, tijdvak 1: De Grand Prix van Monaco
Vraag 15 2 punten
In het diagram geldt: A zijn de coureurs die punten hebben behaald. B zijn de coureurs die zijn uitgevallen. C zijn de coureurs die zijn uitgevallen door een ongeluk. D zijn de coureurs die zijn uitgevallen door technische problemen. Er is ook één gebied in het diagram dat helemaal leeg blijft bij de race in Monaco. Geef op de uitwerkbijlage aan welk gebied dat is.
Bekijk het antwoord
- Geeft het juiste gebied aan: het deel van A en B dat buiten C en buiten D ligt. (2p)
Het gebied van A en B dat niet binnen C en niet binnen D ligt: de coureurs die punten hebben behaald en zijn uitgevallen door een stuurfout. In het diagram is dat het deel van de overlap van A en B, links van C en D.
Voor deze vraag mogen alleen 0 of 2 punten worden toegekend.
2021, tijdvak 1: Padovantafels
Vraag 18 3 punten
Het patroon van het tafelblad van de Fibonaccitafel van de firma NautaBene Design is geïnspireerd op de rij van Fibonacci: 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21,…. Het tafelblad bestaat uit vier vierkanten en een rechthoekig gat. De zijden van de vierkanten verhouden zich als 5 : 8 : 13 : 21. De tafel is 120 cm lang en 74 cm breed. Bereken de afmetingen van het rechthoekige gat. Je mag hierbij de randen om de vierkanten buiten beschouwing laten. Geef je antwoord in een geheel aantal cm.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt de verhouding van het gat: de zijden van het rechthoekige gat verhouden zich als 5 : 3, of de zijden van de grootste drie vierkanten zijn 74, 46 en 28 cm. (1p)
- Berekent de lange zijde van het gat: $\frac{5}{34} \cdot 120 \approx 17{,}6$, dus 18 cm; of $46 - 28 = 18$ cm. (1p)
- Berekent de korte zijde van het gat: $\frac{3}{21} \cdot 74 \approx 10{,}5$, dus 11 cm; of $28 - 18 = 10$ cm. (1p)
Zowel 10 cm als 11 cm voor de korte zijde is goed, want het correctievoorschrift geeft beide rekenwegen.
2021, tijdvak 2: Het Rembrandt Lokaal
Foto 1 (uitwerkbijlage)

Foto van de zaal met het schilderij De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp aan de achterwand. Op de voorgrond staat een trap met meerdere rechthoekige treden, met op elke tree gekleurde torentjes in rijen. De horizontale vlakken van de treden zijn even breed en lijken op elkaar; de bovenkanten van de treden liggen op een lijn.
Vraag 24 2 punten
De horizontale vlakken van de trappen waarop de torentjes staan, zijn rechthoekig en allemaal gelijk. Laat met behulp van de foto op de uitwerkbijlage zien dat de traptreden ook allemaal even hoog zijn.
Bekijk het antwoord
- Het tekenen, op een goed zichtbare plaats, van een lijn door de bovenkanten (of de onderkanten) van de traptreden (1p)
- De traptreden zijn even hoog, want de bovenkanten (of de onderkanten) van de traptreden liggen op één lijn (1p)
Een lijn die op een goed zichtbare plaats door de bovenkanten (of de onderkanten) van de traptreden loopt, en de conclusie dat die bovenkanten op één lijn liggen, zodat de treden even hoog zijn.
2021, tijdvak 3: The Mastaba
Opgavetekst
figuur 2

Voor- of achtervlak van The Mastaba: een trapezium. Onderkant 300 m, bovenkant 126,8 m, hoogte 150 m (stippellijn in het midden). Het vlak is verticaal en symmetrisch.
Vraag 9 3 punten
The Mastaba. De in 2020 overleden Bulgaarse kunstenaar Christo werkte sinds 1977 aan een nooit afgerond project genaamd The Mastaba. Met dit project wilde hij uiteindelijk in Abu Dhabi de grootste sculptuur ter wereld realiseren. The Mastaba moest 150 meter hoog worden met een grondvlak van 300 meter breed en 225 meter lang. Het horizontale bovenvlak is evenwijdig met het grondvlak en moest 126,8 meter breed worden. Het voor- en achtervlak van The Mastaba zijn verticaal en zijn symmetrisch. Zie figuur 2. Teken het bovenaanzicht van The Mastaba op schaal 1:2500.
Bekijk het antwoord
- Het grondvlak is een rechthoek met zijden 12 cm en 9 cm op schaal 1:2500 (1p)
- De lijnen van het bovenvlak liggen ongeveer 3,5 cm van de rand (126,8 m op schaal 1:2500) (1p)
- Het bovenaanzicht is afgemaakt (1p)
Een rechthoek van 12 cm bij 9 cm (grondvlak van 300 m bij 225 m op schaal 1:2500). Het bovenvlak is een kleinere rechthoek, ongeveer 5,1 cm breed in de richting van de 12 cm, midden op het grondvlak. De lijnen van het bovenvlak liggen ongeveer 3,5 cm van de rand, evenwijdig aan de 9 cm-zijden.
Op schaal 1:2500 is het grondvlak 12 cm bij 9 cm. Het bovenvlak is 126,8 m breed, dus ongeveer 5,1 cm, en de lijnen van het bovenvlak liggen ongeveer 3,5 cm van de rand. Voor de maten in de tekening is een marge van 1 mm toegestaan.
figuur 1

Schets uit 1977 van The Mastaba in perspectief: een afgeknotte, trapeziumvormige massa met een horizontaal, rechthoekig bovenvlak. De zijvlakken lopen schuin naar beneden naar het grondvlak.
Bron 7

Leeg perspectiefblad van de uitwerkbijlage bij vraag 10: een schuin getekende horizon (gelabeld 'horizon') loopt van boven naar beneden. Rechts staat een begin van de tekening: een deel van de schuin opstaande ribbe, als vierhoek met een uitstekende lijn. De rest van het blad is leeg.
Vraag 10 4 punten
The Mastaba. Christo heeft vele perspectivische schetsen van The Mastaba gemaakt. In figuur 1 is een van die schetsen te zien. In de figuur op de uitwerkbijlage is een begin gemaakt van een perspectieftekening zoals geschetst in figuur 1. Een deel van de schuin opstaande ribbe rechts is al getekend. De horizon is scheef en deze is ook getekend. Maak de perspectieftekening op de uitwerkbijlage af.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt de verdwijnpunten links en rechts op de horizon (1p)
- Bepaalt het hoekpunt rechtsvoor van het bovenvlak (1p)
- Bepaalt het hoekpunt rechtsachter van het bovenvlak (1p)
- Maakt de tekening op de juiste wijze af (1p)
Een perspectieftekening van The Mastaba zoals in figuur 1. De scheve horizon heeft twee verdwijnpunten, een links en een rechts op de horizon. Vanuit het al getekende deel van de schuin opstaande ribbe rechts zijn het hoekpunt rechtsvoor en het hoekpunt rechtsachter van het bovenvlak getekend. De tekening is daarna op de juiste wijze afgemaakt, met de zichtbare ribben en vlakken.
Als ook niet-zichtbare ribben zijn getekend, geen aftrek. Een tekening waarin de verdwijnpunten links en rechts op de horizon liggen, het hoekpunt rechtsvoor en het hoekpunt rechtsachter van het bovenvlak juist staan en de tekening op de juiste wijze is afgemaakt, krijgt de volle score.
foto 1

Foto van de mastaba van olievaten in Hyde Park in Londen (2018), gezien vanaf het water: een trapeziumvormige constructie van olievaten met een vlak bovenvlak, op het water en met de stad op de achtergrond.
figuur 3

Tekening van de mastaba in Hyde Park: een mastaba met zes zijvlakken van olievaten. Maten in de tekening: breedte 40 m, lengte 30 m, hoogte 20 m (rechts naast de tekening, verticaal). Een detail van een olievat is uitvergroot.
Vraag 11 3 punten
The Mastaba. The Mastaba moest 150 meter hoog worden met een grondvlak van 300 meter breed en 225 meter lang. Christo heeft wel al verschillende, weliswaar kleinere, indrukwekkende varianten van The Mastaba gebouwd. Zo heeft hij in 2018 in Hyde Park in Londen een mastaba van 20 meter hoog met een grondvlak van 40 meter breed en 30 meter lang gerealiseerd. Ook van deze mastaba waren alle zes de zijvlakken uit olievaten opgebouwd. Hiervoor waren 7506 olievaten nodig. Zie foto 1 en figuur 3. De mastaba in Londen is een verkleining van wat uiteindelijk The Mastaba had moeten worden. Geef een schatting van het aantal olievaten dat Christo nodig zou hebben gehad voor The Mastaba. Licht je antwoord toe met een berekening. Geef je antwoord in tienduizenden nauwkeurig.
Bekijk het antwoord
- Een berekening waaruit blijkt dat de vergrotingsfactor 7,5 is (150 : 20) (1p)
- Redenering: het aantal olievaten is evenredig met het oppervlak, dus met de vergrotingsfactor in het kwadraat: 7,5^2 * 7506 (1p)
- Antwoord: 420 000 olievaten (1p)
Vergrotingsfactor: 150 : 20 = 7,5. Het aantal olievaten is evenredig met het oppervlak, dus met de vergrotingsfactor in het kwadraat: 7,5^2 * 7506, ongeveer 422 000. Het antwoord in tienduizenden is 420 000. Een antwoord zonder berekening krijgt geen punten voor het antwoord (algemene regel 3.6).
2021, tijdvak 3: Boundaries of Infinity
Opgavetekst
figuur 1

Rechthoek met lengte x (boven) en hoogte 1 (links). De rechthoek is verdeeld in een vierkant van 1 bij 1 (links, onderkant 1) en een rechthoek van 1 bij x - 1 (rechts, onderkant x - 1).
Vraag 17 4 punten
Boundaries of Infinity. Gegeven is een rechthoek van 1 bij x met de vergelijking $x^2 - x = 1$ (zie vraag 16). De hoogte van het kunstwerk is in werkelijkheid 460 cm. Je kunt de bovengenoemde vergelijking gebruiken om de breedte te berekenen. Bereken de breedte van het kunstwerk. Geef je antwoord in hele centimeters.
Bekijk het antwoord
- Beschrijft hoe de vergelijking x^2 - x - 1 = 0 opgelost kan worden (1p)
- Antwoord: x = 1,618... (1p)
- De breedte is 460 * 1,618... = 744,2... (1p)
- Antwoord: 744 cm (1p)
x = 1,618... (de positieve oplossing), breedte = 460 * 1,618... = 744,2..., dus 744 cm. Als een kandidaat de vergelijking x^2 - x = 460 oplost, hoogstens 1 punt voor deze vraag. Zonder nadere toelichting x = 1,618... gebruiken, geen aftrek.
figuur 2

Vooraanzicht van het kunstwerk als benadering: een gulden rechthoek verdeeld in vierkanten, met in elk vierkant een kwartcirkel. De witte vlakken liggen binnen de bogen, de grijze hoeken liggen buiten de bogen.
Vraag 18 4 punten
Boundaries of Infinity. Figuur 2 is een redelijke benadering van het vooraanzicht van het kunstwerk. Deze figuur bestaat uit zes vierkanten en een rechthoek. Deze rechthoek laten we verder buiten beschouwing. In elk vierkant is een kwart cirkelschijf weggelaten. In de oorspronkelijke rechthoek zijn er dus open ruimten ontstaan. Het kunstwerk bestaat dus voor een deel uit open ruimte. Je kunt met behulp van figuur 2 een schatting maken welk deel van het kunstwerk uit open ruimte bestaat. We gaan er daarbij van uit dat de diepte van het kunstwerk geen rol speelt. Geef met een berekening een schatting welk deel van het kunstwerk uit open ruimte bestaat. Geef je antwoord in hele procenten.
Bekijk het antwoord
- Het inzicht dat het volstaat om één vierkant te bekijken (1p)
- De grootste cirkel, met straal 460 cm, heeft een oppervlakte van pi * 460^2 cm^2 (1p)
- De oppervlakte van het weggehaalde deel van het grootste vierkant is 1/4 * pi * 460^2 (ongeveer 166 190 cm^2) (1p)
- Antwoord: 0,785..., dus 79% (1p)
Het volstaat één vierkant te bekijken. Met zijde 460 cm is de oppervlakte van de grootste cirkel (straal 460 cm) pi * 460^2 = 664 761 cm^2, een kwart daarvan is 166 190 cm^2. Het vierkant is 460^2 = 211 600 cm^2. 166 190 / 211 600 = 0,785, dus 79%. Het antwoord is 79%.
foto 2

Foto van het zijaanzicht van het kunstwerk. Op de zijkant staan getallen in twee kolommen, van boven naar beneden: 1 1 / 2 3 5 / 8 13 / 21 34 / 55 89 / 144 233 / 377 610 / 987 1597 / 2584 4541 / 7125 11666 / 18791 30457 / 49248 79705 / 128953 208658.
Vraag 19 3 punten
Boundaries of Infinity. Hieronder zie je een foto van het zijaanzicht van het kunstwerk. Naast de foto zijn de getallen die op de zijkant van het kunstwerk staan, weergegeven. Op de zijkant van het kunstwerk is de rij van Fibonacci te zien: 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233, 377, ... Elk getal in deze rij is te berekenen door de twee getallen ervoor bij elkaar op te tellen. De kunstenaar heeft echter een fout gemaakt. Hij zegt daarover: 'Het is een kunstwerk over perfectie en oneindigheid. Maar het is door een mens gemaakt, dus kan er een foutje in staan.' Onderzoek welke fout hij heeft gemaakt. Licht je werkwijze toe.
Bekijk het antwoord
- Werkwijze: genereert de getallen van de rij van Fibonacci (elk getal is de som van de twee ervoor) en vergelijkt die met de getallen op het kunstwerk (2p)
- Antwoord: op de 9e regel moet na 2584 het getal 4181 staan in plaats van 4541, want 1597 + 2584 = 4181 en de getallen erna kloppen dan ook niet meer (1p)
De fout: op de 9e regel staat 4541, dit moet 4181 zijn (1597 + 2584 = 4181). Alle getallen erna kloppen dan ook niet meer. Het eerste onderdeel (de werkwijze) telt 2 punten; bij een niet volledig juist antwoord hierop 1 punt.
2019, tijdvak 1: Triangular Lodge
Vraag 20 4 punten
Nabij Rushton in Engeland staat het gebouw Triangular Lodge. Het grondvlak van het gebouw is een gelijkzijdige driehoek waarvan de zijden 33 feet lang zijn. Eén foot is gelijk aan 30,48 cm. De oppervlakte van dat grondvlak is 471,55 square feet. Dat is ongeveer 44 m2. Bereken, uitgaande van een oppervlakte van 471,55 square feet, de oppervlakte in m2. Geef je antwoord in één decimaal.
Bekijk het antwoord
- Gebruikt de factor $30{,}48^2$ om de oppervlakte in cm² te berekenen (2p)
- De oppervlakte is $471{,}55 \cdot 30{,}48^2 = 438\,084...$ cm² (1p)
- Het antwoord: 43,8 m² (1p)
Voor het eerste antwoordelement mogen uitsluitend 0 of 2 scorepunten worden toegekend.
Foto

Zwart-witfoto van het gebouw Triangular Lodge, genomen vanaf de grond, met bomen links en rechts. Het gebouw is een toren met puntige torentjes op de hoeken en een ingang met een trap onderaan.
Vraag 21 4 punten
De hoogte aan de buitenkant van het gebouw tot aan de dakrand is 8,22 meter. Bovenstaande foto staat ook vergroot op de uitwerkbijlage. Bereken met behulp van de foto op de uitwerkbijlage op welke hoogte de fotograaf de foto heeft genomen. Geef je antwoord in gehele cm.
Bekijk het antwoord
- Het tekenen van de horizon (2p)
- De horizon ligt ter hoogte van de ingang; dat is ongeveer 0,22 van de hoogte van het gebouw tot aan de dakrand aan de buitenkant (1p)
- Het antwoord: 180 cm (1p)
Als gevolg van onnauwkeurigheden bij het opmeten in de figuur kunnen redelijk grote afwijkingen in de gevonden hoogte voorkomen. Voor het eerste antwoordelement mag voor een niet volledig juist antwoord 1 scorepunt worden toegekend.
Figuur

Plattegrond van het gebouw: een gelijkzijdige driehoek met dikke zwarte buitenmuren. Binnenin drie dunnere muren die de ruimte verdelen in een regelmatige zeshoek en drie gelijkzijdige driehoeken.
Bron 13

Perspectieftekening van het grondvlak op de uitwerkbijlage. Links een verticale lijn met het opschrift ‘horizon’. Rechts een driehoek in perspectief: de linkerzijde is evenwijdig aan de horizon en de twee andere zijden lopen naar een hoekpunt rechts. De regelmatige zeshoek is nog niet getekend.
Vraag 22 5 punten
Het grondvlak van het gebouw is een gelijkzijdige driehoek. De binnenruimte is een gelijkzijdige driehoek met zijden van 8,22 m. Deze ruimte wordt door drie dunnere muren verdeeld in een regelmatige zeshoek en drie gelijkzijdige driehoeken. Zie de figuur. Op de uitwerkbijlage is het grondvlak van het gebouw, de gelijkzijdige driehoek dus, in perspectief getekend. Je ziet ook de horizon in de tekening. Een van de zijden is, zoals je ziet, evenwijdig met de horizon getekend. Wat nog niet getekend is, is de regelmatige zeshoek (de zeshoekige kamer waarvan hierboven sprake was). Teken de regelmatige zeshoek in de driehoek. Je mag daarbij de dikte van de muren verwaarlozen. Licht je werkwijze toe.
Bekijk het antwoord
- Tekent de regelmatige zeshoek in de driehoek in perspectief, met een van deze werkwijzen, en licht die toe: (a) de achterste zijde in drie gelijke delen verdelen, de twee verdwijnpunten tekenen door het verlengen van de twee niet-horizontale zijden, de vier andere punten van de zeshoek tekenen met behulp van de verdwijnpunten, en de zeshoek afmaken; (b) de achterste zijde in zes gelijke delen verdelen, het verdwijnpunt tekenen met het midden van de achterste zijde en het tegenoverliggende hoekpunt, de vier andere lijnen tekenen op basis van de vier overblijvende punten en het verdwijnpunt, en de zeshoek afmaken. (5p)
Een regelmatige zeshoek die in perspectief in de driehoek past, met de horizon als referentie. Werkwijze (a): de achterste zijde van de driehoek in drie gelijke delen verdelen; de twee verdwijnpunten tekenen door de twee niet-horizontale zijden te verlengen; de vier andere hoekpunten van de zeshoek tekenen met behulp van de verdwijnpunten op die twee zijden; de zeshoek afmaken. Werkwijze (b): de achterste zijde in zes gelijke delen verdelen; het verdwijnpunt tekenen met het midden van de achterste zijde en het tegenoverliggende hoekpunt van de driehoek; de vier andere lijnen tekenen op basis van de vier overblijvende punten en het verdwijnpunt; de zeshoek afmaken.
Bij een tekening met de juiste verdeling en verdwijnpunten, maar een niet volledig juiste zeshoek: het derde onderdeel (de vier andere punten, normaal 2 punten) mag voor een niet volledig juist antwoord 1 punt krijgen. Dit geldt bij beide werkwijzen.
2019, tijdvak 2: Dakopbouw
Opgavetekst
figuur 1

Plattegrond van de dakopbouw vóór de uitbreiding, met een buitenterras. De ruimten hebben deze oppervlaktes: slaapkamer 11 m², tuinkamer 8,5 m², terras 16 m², douche 1,3 m². Het trapgat is in de plattegrond getekend. De binnenhoogte is overal 2,60 meter.
figuur 2

Plattegrond van de dakopbouw ná de uitbreiding, met een groter buitenterras. De ruimten hebben deze oppervlaktes: slaapkamer 9 m², slaapkamer 8,5 m², tuinkamer 17 m², terras 14,5 m², douche 1,3 m². Het trapgat is in de plattegrond getekend. De binnenhoogte is overal 2,60 meter.
Vraag 6 3 punten
Een architectenbureau heeft voor volle steden een mogelijkheid bedacht om huizen met een plat dak uit te breiden: een dakopbouw die relatief weinig kost, snel te plaatsen is en gemakkelijk is aan te passen aan de individuele wensen van een klant. Bij een van de modellen kan een klant kiezen voor een kleine dakopbouw die, als er nog ruimte is op het platte dak, later eventueel uit te breiden is. In figuur 1 zie je de plattegrond van deze dakopbouw met een buitenterras vóór de uitbreiding. In figuur 2 zie je de plattegrond met een buitenterras ná de uitbreiding. In deze figuren staan ook oppervlaktes vermeld. De dakopbouw heeft overal een binnenhoogte van 2,60 meter, zowel voor als na de uitbreiding.
Door de uitbreiding veranderen de oppervlaktes van douche en trapgat niet.
Bereken met hoeveel m³ de inhoud van het binnengedeelte van de dakopbouw toeneemt bij de uitbreiding.
Bekijk het antwoord
- Berekent de oppervlakte van het binnengedeelte vóór de uitbreiding (slaapkamer en tuinkamer: 11 + 8,5 = 19,5 m²) en ná de uitbreiding (slaapkamers en tuinkamer: 9 + 8,5 + 17 = 34,5 m²). Of berekent de toename per ruimte (tuinkamer 8,5 m² kleiner, slaapkamers 6,5 m² groter). (1p)
- Bepaalt dat de oppervlakte van het binnengedeelte met 15 m² is toegenomen (34,5 - 19,5 = 15). (1p)
- Berekent de toename van de inhoud als 15 · 2,6 = 39 m³. (1p)
Rekent de kandidaat de terrassen mee, dan ten hoogste 1 punt voor deze vraag toekennen.
figuur 3

Perspectieftekening (3D-weergave) van een basismodel van de dakopbouw. Het basismodel heeft een plat dak met een opbouw. Links is een gesloten overkapping met lamellen en een hek te zien, rechts een glazen gevel. Op de staande balk aan de voorkant staat de maat 2,90 meter.
Bron 6

Dezelfde perspectieftekening van het basismodel als figuur 3 in de opgave, gedraaid weergegeven op de uitwerkbijlage. Op de staande balk aan de voorkant staat de maat 2,90 meter. De uitwerkbijlage bevat geen andere tekst bij deze figuur.
Vraag 7 4 punten
In figuur 3 zie je een perspectieftekening van een ander basismodel. In figuur 3 zie je dat de lengte van de staande balk van dit basismodel 2,90 meter is.
Voor het in figuur 3 gekozen perspectief, waarbij de horizon horizontaal loopt, heeft men in het computerprogramma een denkbeeldig punt aan moeten geven van waaruit het perspectief getekend moest worden.
Bereken met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage op welke hoogte dit denkbeeldige punt gekozen is. Geef je antwoord in gehele meters.
Bekijk het antwoord
- Tekent minstens één verdwijnpunt en de horizon. (1p)
- Tekent een verticale lijn langs een van de grijze staanders en meet de lengte van de staander en de hoogte van de horizon. (1p)
- Vindt dat de staander en de horizonhoogte zich verhouden als ongeveer 26 : 77. (1p)
- Geeft het antwoord 9 meter (77 / 26 · 2,9 = 8,5..., afgerond 9). (1p)
De gemeten horizon- en staanderhoogte kunnen door teken- of afleesafwijkingen redelijk variëren. Bij de correctie hiermee coulant omgaan.
Bron 7

Dezelfde perspectieftekening van het basismodel als figuur 3, zonder maatvoering, gedraaid weergegeven op de uitwerkbijlage. Op de uitwerkbijlage kan het piramidevormige dak worden ingetekend.
Vraag 8 5 punten
Een potentiële klant wil een beeld krijgen hoe de dakopbouw eruit zou zien als het basismodel van figuur 3 wordt uitgebreid met een piramidevormig dak. Dit piramidevormige dak wordt op de donkergrijze dakrand boven de kamer geplaatst waardoor de hele dakopbouw anderhalf keer zo hoog wordt. De top T van het piramidevormige dak komt precies boven het midden van het huidige dak van de opbouw. Figuur 3 staat nogmaals op de uitwerkbijlage.
Teken de top T en daarna de rest van het piramidevormige dak in de figuur op de uitwerkbijlage. Licht je werkwijze toe.
Bekijk het antwoord
- Verdubbelt een staander aan de voorkant tot punt Q (aanpak 1), of tekent het snijpunt P van de diagonalen in het vloervlak (aanpak 2). (1p)
- Tekent het snijpunt S van de diagonalen AC en BD van het platte dak. (1p)
- Tekent een lijn vanaf het verhoogde hoekpunt Q naar hoekpunt D aan de andere kant van de diagonaal (aanpak 1), of het lijnstuk PS (aanpak 2). (1p)
- Laat de verticale lijn door het middelpunt S van het platte dak snijden in punt T met de lijn DQ (aanpak 1), of tekent top T door lijnstuk PS naar boven te verlengen met de halve lengte van PS (aanpak 2). (1p)
- Voltooit de tekening van de piramide. (1p)
Een voorbeeld van de tekening: het platte dak is een vierkant met hoekpunten A, B, C en D (A voorin, B rechts voorin, C achterin, D links achterin) en de diagonalen AC en BD, die elkaar snijden in S. Het verdubbelde hoekpunt Q van de staander aan de voorkant ligt verticaal boven B. De lijn van Q naar D loopt aan de andere kant van de diagonaal. De top T ligt op de verticale lijn door S en op de lijn DQ. Vanuit T lopen de ribben naar de hoekpunten van het dak, en het lijnstuk TS is de hoogte van de piramide.
De piramideribbe die niet zichtbaar is en de hulplijnen mogen als doorgetrokken lijnen zijn getekend.
2018, tijdvak 1: Francis Bacon
Opgavetekst
Francis Bacon

Schilderij van Francis Bacon: een man in een pak staat midden voor een ruimte met donkere wanden. De hoeklijnen van de ruimte (plafond, vloer en wanden) zijn als lichte lijnen zichtbaar. Het plafond en de vloer zijn in lichtere kleuren geschilderd dan de wanden.
Vraag 6 3 punten
Op de foto zie je een schilderij van Francis Bacon. Deze foto staat ook vergroot op de uitwerkbijlage. Een man bevindt zich voor een ruimte met donkere wanden. Het plafond en de vloer zijn in iets lichtere kleuren afgebeeld. Als je aanneemt dat deze ruimte balkvormig is, kun je zien dat de kunstenaar deze ruimte niet precies volgens de regels van het perspectief heeft getekend. Leg met behulp van de foto op de uitwerkbijlage uit hoe je dit kunt zien.
Bekijk het antwoord
- Tekent het verdwijnpunt van de linker- en rechterkant van het plafond en het verdwijnpunt van de linker- en rechterkant van de vloer (1p)
- Constateert dat het om twee verschillende verdwijnpunten gaat; bij een balk zou dit volgens de regels van het perspectief één en hetzelfde verdwijnpunt moeten zijn, omdat het om evenwijdige lijnen gaat (2p)
Het tweede antwoordelement (de constatering) krijgt uitsluitend 0 of 2 punten.
Francis Bacon

Begin van de perspectieftekening: een rechthoek (de achterwand) en daaronder twee schuine lijnen die naar buiten lopen en eindigen in een horizontaal stuk (de vloer aan de linker- en rechterkant). Plafond en zijwanden zijn nog niet getekend.
Vraag 7 3 punten
Op de uitwerkbijlage zie je het begin van een juiste perspectieftekening van een model van de balkvormige ruimte op het schilderij. Alleen de achterwand en de vloer zijn aangegeven. Maak deze perspectieftekening correct af.
Bekijk het antwoord
- Verlengt de linker- en rechterkant van de vloer en tekent het verdwijnpunt (1p)
- Tekent met behulp van dit verdwijnpunt de linker- en rechterkant van het plafond (1p)
- Maakt de tekening af (1p)
De achterwand blijft zoals hij is. De linker- en rechterkant van de vloer worden verlengd tot ze elkaar snijden in een verdwijnpunt. Met dit verdwijnpunt worden de linker- en rechterkant van het plafond getekend, zodat alle lijnen van de ruimte die naar achteren lopen naar hetzelfde verdwijnpunt wijzen. Verticale lijnen blijven verticaal.
Bovenaanzicht

Bovenaanzicht van de balkvormige ruimte: de hoekpunten A en B liggen aan de bovenkant, C en D aan de onderkant. Het lijnstuk CD is gestippeld en het punt M ligt midden op CD.
Perspectieftekening

Begin van de perspectieftekening van de balkvormige ruimte, met de punten A, B, C, D en M al aangegeven: een rechthoek (de achterwand) met de onderhoeken A en B, schuine lijnen naar C en D, en een horizontale stippellijn CD met M in het midden. Het punt P is nog niet getekend.
Vraag 8 4 punten
Stel dat het Bacons bedoeling was om de man midden voor de balkvormige ruimte te plaatsen op een afstand die de helft is van de diepte van de ruimte. In de figuur zie je een bovenaanzicht van de balkvormige ruimte waarin een punt P is getekend. De afstand van P tot de voorkant van de ruimte is de helft van de diepte van deze ruimte, dus MP = 0,5 × AC. Teken dit punt P in de perspectieftekening op de uitwerkbijlage.
Bekijk het antwoord
- Tekent de diagonalen AD en BC (1p)
- Geeft de middens van AC en BD aan (1p)
- Tekent lijnen vanuit deze middens door punt M (1p)
- Tekent met behulp van deze lijnen en het verlengde van AC en BD punt P (1p)
Een juiste tekening: de diagonalen AD en BC zijn getekend en de middens van AC en BD zijn aangegeven. Vanuit die middens lopen lijnen door M. P ligt op de horizontale lijn die door de onderste hoekpunten van de vloer loopt, midden op dat lijnstuk, en de lijnen door M en het verlengde van AC en BD bepalen de plaats van P.
2018, tijdvak 2: Verdwenen piramide?
Opgavetekst
Verdwenen piramide?
Op foto 1 zie je de piramide van het Louvre, die fungeert als ingang voor het museum. Het is een regelmatige vierzijdige piramide met zijvlakken die bestaan uit ruitvormige en driehoekige glazen panelen.
Sommige mensen beweren dat er in totaal 666 glazen panelen in de wanden verwerkt zijn. Dit is echter niet juist. De drie zijvlakken zonder ingang hebben aan de onderkant elk 18 driehoekige panelen en daarboven 17 rijen ruitvormige panelen. De onderste van deze 17 rijen heeft 17 ruitvormige panelen en de rijen daarboven hebben telkens één paneel minder.
Het vierde zijvlak is op dezelfde manier opgebouwd, maar het heeft 2 driehoekige en 9 ruitvormige panelen minder doordat daar een opening is voor de ingang.
Voor de som van de getallen 1 tot en met n geldt de volgende formule: $som = \frac{1}{2} n (1 + n)$
In juni 2016 liet de Franse kunstenaar JR het voorste zijvlak van de piramide beplakken met een reusachtige foto van het gebouw dat zich achter de piramide bevindt. Zie foto’s 2 en 3.
Precies vanaf de plek waar foto 3 is gemaakt, leek het net alsof de piramide verdwenen was. De maker van foto 4 stond niet precies op deze plek, want de foto op de piramide sluit niet precies aan bij het gebouw daarachter.
foto 1

Nachtopname van de glazen piramide van het Louvre voor het museumgebouw, met de verlichte gevels links en rechts.
foto 2

De piramide met op het voorste zijvlak een zwart-witfoto van het gebouw erachter.
foto 3

Het gebouw van het Louvre vanaf het plein, met hekken op de voorgrond. De piramide is op deze foto niet te zien.
foto 4

Het plein voor het gebouw met mensen; de glazen piramide is in het midden van het beeld zichtbaar, voor het gebouw.
Vraag 14 3 punten
Sommige mensen beweren dat er in totaal 666 glazen panelen in de wanden van de piramide verwerkt zijn. De drie zijvlakken zonder ingang hebben aan de onderkant elk 18 driehoekige panelen en daarboven 17 rijen ruitvormige panelen. De onderste van deze 17 rijen heeft 17 ruitvormige panelen en de rijen daarboven hebben telkens één paneel minder. Het vierde zijvlak is op dezelfde manier opgebouwd, maar het heeft 2 driehoekige en 9 ruitvormige panelen minder doordat daar een opening is voor de ingang. Voor de som van de getallen 1 tot en met n geldt: $som = \frac{1}{2} n (1 + n)$. Bereken het totale aantal glazen panelen in de wanden van de piramide.
Bekijk het antwoord
- Berekent het aantal panelen van een zijvlak zonder ingang: 18 driehoekige panelen en 17 + 16 + … + 1 ruitvormige panelen, samen 18 + 17 + … + 1 panelen (1p)
- Berekent de som met de formule: ½ × 18 × (1 + 18) = 171 panelen per zijvlak zonder ingang (1p)
- Berekent het totaal van de wanden: 171 × 4 − 11 = 673 panelen (1p)
Opmerking van het correctievoorschrift: is de som van de getallen 1 tot en met 17 of 18 direct opgeteld in plaats van met de gegeven formule, dan geen aftrek. Het totaal is 673 panelen.
Vraag 15 3 punten
In juni 2016 liet de Franse kunstenaar JR het voorste zijvlak van de piramide beplakken met een reusachtige foto van het gebouw achter de piramide. Precies vanaf de plek waar foto 3 is gemaakt, leek het net alsof de piramide verdwenen was. De maker van foto 4 stond niet precies op deze plek, want de foto op de piramide sluit niet precies aan bij het gebouw daarachter. Leg met behulp van een schets van het zijaanzicht van de situatie uit of de maker van foto 4 dichter bij de piramide stond dan de maker van foto 3 of juist verder weg.
Bekijk het antwoord
- Tekent een zijaanzicht van de situatie met de piramide, het gebouw en de twee standplaatsen van foto 3 en foto 4 (2p)
- Concludeert dat de maker van foto 4 (B) dichter bij de piramide stond dan de maker van foto 3 (A) (1p)
Zijaanzicht met een horizontale grond. Links op de grond staan de standplaatsen A (foto 3) en B (foto 4), met B dichter bij de piramide. In het midden staat de piramide als driehoek op de grond. Rechts staat het gebouw, met een vlag bovenop. Vanaf A en B lopen zichtlijnen schuin omhoog langs de top van de piramide naar het gebouw. De schets is niet op schaal.
De schets hoeft niet op schaal te zijn. De conclusie moet bij de schets passen: foto 4 (B) is dichter bij de piramide genomen dan foto 3 (A).
Verdwenen piramide?
Als het voorste zijvlak van de piramide verticaal was geweest, had de kunstenaar de foto van het gebouw gewoon vergroot op die verticale wand kunnen plakken. Omdat het voorste zijvlak van de piramide schuin is, moest hij de foto bewerken om het juiste effect te krijgen. Om hiervan een indruk te krijgen is in figuur 1 een vereenvoudigde situatie weergegeven. De vierhoek ABCD op de piramide wordt door het oog waargenomen als de verticaal staande rechthoek ABC'D'.
Het oog bevindt zich op 165 cm hoogte in punt O. Het vlak door O, C, D, C' en D' is horizontaal. In figuur 2 is dit vlak apart getekend met daarin aangegeven de maten in cm.
Op de uitwerkbijlage is een begin gemaakt met de tekening van vierhoek ABCD op schaal 1:20.
Bron 15
Lege tekening op de uitwerkbijlage met alleen het lijnstuk AB, met de letters A en B eronder. De leerling tekent de rest van vierhoek ABCD erbij.
Uitwerkbijlage, pagina 3
figuur 1

Zijaanzicht van de situatie. De piramide staat links en de vierhoek ABCD ligt op het schuine zijvlak. Het oog O staat op 165 cm hoogte. Stippellijnen lopen vanuit O naar de punten C, C', D en D'. Maten: 130 en 325 horizontaal, 165 als hoogte van O, en 55 bij A en B.
figuur 2

Het horizontale vlak door O, C, D, C' en D', van boven gezien, met de maten in cm: 130 en 325 horizontaal, en C'D' = 55. Stippellijnen lopen vanuit het oog O naar C, D, C' en D'.
Vraag 16 6 punten
Als het voorste zijvlak van de piramide verticaal was geweest, had de kunstenaar de foto gewoon kunnen plakken. Omdat het voorste zijvlak schuin is, moest hij de foto bewerken. In figuur 1 is een vereenvoudigde situatie weergegeven. De vierhoek ABCD op de piramide wordt door het oog waargenomen als de verticaal staande rechthoek ABC'D'. Het oog O bevindt zich op 165 cm hoogte. Het vlak door O, C, D, C' en D' is horizontaal; figuur 2 toont dit vlak met de maten in cm. Op de uitwerkbijlage is een begin gemaakt met de tekening van vierhoek ABCD op schaal 1:20. Maak de tekening op de uitwerkbijlage af. Licht je antwoord toe met berekeningen.
Bekijk het antwoord
- Berekent de hoogte van trapezium ABCD: h = √(130² + 165²) ≈ 210 cm (1p)
- Stelt vast dat driehoek OCD gelijkvormig is met driehoek OC'D' (O is het oog) (1p)
- Berekent de vergrotingsfactor: (325 + 130) : 325 = 1,4 (1p)
- Berekent CD = 1,4 × C'D' = 1,4 × 55 = 77 cm (1p)
- Tekent het gelijkbenige trapezium ABCD op schaal 1:20, met een hoogte van ongeveer 105 mm en CD van ongeveer 39 mm (2p)
Gelijkbenig trapezium ABCD, met het lijnstuk AB onderaan op de uitwerkbijlage en CD bovenaan. Op schaal 1:20 is de hoogte ongeveer 105 mm en is CD ongeveer 39 mm. De benen AD en BC zijn even lang.
Het correctievoorschrift rekent de hoogte van trapezium ABCD als h = √(130² + 165²) ≈ 210 cm, en CD = 1,4 × 55 = 77 cm met vergrotingsfactor (325 + 130) : 325 = 1,4. Op schaal 1:20 is dat ongeveer 105 mm hoog en ongeveer 39 mm voor CD. De berekeningen tellen voor 4 punten, de tekening voor 2 punten.
Hoe vaak ruimtemeetkunde in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2026, tijdvak 1 | 9-11 | 3 | 13% |
| 2026, tijdvak 2 | 10-12, 17-19, 22 | 7 | 29% |
| 2025, tijdvak 1 | 5-7 | 3 | 13% |
| 2025, tijdvak 2 | 8, 10-11 | 3 | 14% |
| 2024, tijdvak 1 | 1-3 | 3 | 13% |
| 2024, tijdvak 2 | 11-14 | 4 | 17% |
| 2023, tijdvak 1 | 14-15 | 2 | 9% |
| 2023, tijdvak 2 | 1-3 | 3 | 14% |
| 2022, tijdvak 1 | 13 | 1 | 5% |
| 2022, tijdvak 2 | 5, 10-15 | 7 | 30% |
| 2022, tijdvak 3 | 1-3, 19-21 | 6 | 29% |
| 2021, tijdvak 1 | 4-6, 15, 18 | 5 | 21% |
| 2021, tijdvak 2 | 24 | 1 | 4% |
| 2021, tijdvak 3 | 9-11, 17-19 | 6 | 26% |
| 2019, tijdvak 1 | 20-22 | 3 | 15% |
| 2019, tijdvak 2 | 6-8 | 3 | 14% |
| 2018, tijdvak 1 | 6-8 | 3 | 15% |
| 2018, tijdvak 2 | 14-16 | 3 | 14% |
In 18 van de 18 ingedeelde examens wiskunde C vwo staat een vraag over ruimtemeetkunde, samen 66 vragen (16% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2026, tijdvak 2: 7 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 17% van de vragen over ruimtemeetkunde, daarvoor 16%. Dat aandeel is dus stabiel.
Oefenen met ruimtemeetkunde
Maak de 15 nieuwste examenvragen over ruimtemeetkunde online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over ruimtemeetkunde
Andere onderwerpen wiskunde C vwo
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen wiskunde C vwo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker wiskunde C per vraagtype nakijkt, lees je op wiskunde C toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op wiskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt ruimtemeetkunde voor in het eindexamen wiskunde C vwo?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 66 vragen over ruimtemeetkunde, 16% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 18 van die examens.
In welk examen wiskunde C vwo stonden de meeste vragen over ruimtemeetkunde?
In het examen van 2026, tijdvak 2, met 7 vragen: 10-12, 17-19, 22.
Hoe oefen ik examenvragen over ruimtemeetkunde?
Op deze pagina staan alle vragen over ruimtemeetkunde met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.