Examenvragen ademhaling biologie havo
28 vragen over ademhaling uit 10 centrale examens van 2018 tot en met 2026.
Ademhaling komt in 10 van de 18 examens biologie havo voor, met 28 vragen (4% van alle examenvragen). Het meest in 2025, tijdvak 2 (5 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over ademhaling
Per examen de vragen over ademhaling, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2026, tijdvak 1: Vanya in actie
Opgavetekst
Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde organismen.
Vanya studeert aan de Academie voor Lichamelijke Opvoeding. Voor het vak inspanningsfysiologie doet ze samen met haar studiegenoot Rachel metingen aan haar ademhaling en bloeddruk.
Vanya gaat vijf minuten fietsen op een spinningfiets (afbeelding 1). Vóór en direct na deze inspanning doet Rachel de volgende metingen bij Vanya: ademvolume, ademhalingsfrequentie, bloeddruk. De resultaten staan in tabel 1.
| tabel 1 | vóór het fietsen | direct na het fietsen |
|---|---|---|
| ademvolume (L) | 0,5 | 3,0 |
| ademhalingsfrequentie (per minuut) | 12 | 24 |
| bloeddruk bovendruk (mm Hg) | 115 | 140 |
De meetresultaten van Vanya's ademvolume en ademhalingsfrequentie worden verwerkt tot een respirogram. Afbeelding 2 toont het respirogram van haar ademhaling vóór het fietsen.
Vanya gaat tijdens de inspanning vaker en dieper ademhalen. Dit is af te leiden uit de gegevens in tabel 1.
Vraag 1 2 punten
Welk van de onderstaande respirogrammen is een juiste weergave van haar ademhaling direct na het fietsen?
respirogram van Vanya vóór het fietsen (afbeelding 2); de opties A tot en met D zijn respirogrammen. Bekijk in Opgaven, pagina 3
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vanya en Rachel vergelijken diepe ademhaling met ondiepe ademhaling. Hieronder staan uitspraken over deze vergelijking.
- Tijdens een diepe uitademing trekken de buikspieren sterker samen.
- Bij diepe ademhaling is de dode ruimte groter.
- Bij een diepe uitademing is het restvolume kleiner.
Vraag 2 2 punten
Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar. Noteer erachter of de bijbehorende uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- 1 juist
- 2 onjuist
- 3 onjuist
2026, tijdvak 2: Schrik voor een prik
Opgavetekst
Sinds 2020 krijgen mensen die ouder zijn dan zestig jaar een uitnodiging voor een vaccinatie tegen pneumokokkenziekte. Mevrouw Hertogs komt naar het vaccinatiespreekuur, waar doktersassistente Vicky de prikken zet.

Pneumokokkenziekte wordt veroorzaakt door de pneumokokbacterie (Streptococcus pneumoniae, zie afbeelding). Veel kinderen en volwassenen hebben pneumokokbacteriën in het slijmvlies van hun neusholte. Zolang mensen gezond zijn, hebben ze geen voordeel of nadeel van deze bacteriën. Ze kunnen de bacteriën wel verspreiden door hoesten of niezen.
Bij ouderen met een verminderde afweer kan de pneumokokbacterie de dekweefselcellen van de luchtwegen passeren. De bacterie komt dan in het inwendig milieu terecht, waar die een ernstige longontsteking kan veroorzaken.
In de neusholte bevinden zich een fysische en een (bio)chemische barrière van de aangeboren afweer tegen het binnendringen van de pneumokokbacterie.
De diffusiesnelheid V van zuurstof vanuit de longblaasjes naar het bloed, kan worden bepaald met de volgende formule:
- D is de diffusieconstante.
V = D ×A × x ( c₂ − c ₁) − A is de oppervlakte van de longblaasjes. − (c₂ – c₁) is het verschil in zuurstofconcentratie tussen bloed en lucht in de longblaasjes.
- x is de diffusieafstand.
In het inwendig milieu van de longen kunnen pneumokokbacteriën een longontsteking veroorzaken. Bij een longontsteking komt er meer vocht met witte bloedcellen in de longblaasjes. Hierdoor verandert de diffusiesnelheid van zuurstof vanuit de longblaasjes naar de longhaarvaten.
Een factor in de formule wordt groter.
Vraag 4 2 punten
Welke factor wordt groter door de slijmvorming? En hoe verandert dat de diffusiesnelheid?
| factor die groter wordt | diffusiesnelheid wordt | |
|---|---|---|
| A | A | groter |
| B | A | kleiner |
| C | (c₂ – c₁) | groter |
| D | (c₂ – c₁) | kleiner |
| E | x | groter |
| F | x | kleiner |
Bekijk het antwoord
Antwoord: F
F (2)
Wanneer mevrouw Hertogs de naald ziet, raakt ze gestrest. Ze gaat hyperventileren: door activiteit van haar ademcentrum neemt haar ademhalingsfrequentie toe.
Vraag 5 1 punt
Waar bevindt zich het ademcentrum?

Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A (1)
Voor mensen met prikangst heeft Vicky een speciale app op haar smartphone. Ze laat mevrouw Hertogs via deze app een spelletje spelen. In het spelletje krijgt mevrouw Hertogs opdrachten die ervoor zorgen dat ze meer ontspant. Hierdoor stopt het hyperventileren.
Tijdens het spelen monitort de app stressreacties in het gezicht, zoals transpiratie, pupilgrootte, het bleek of rood worden van de huid en de hartslagfrequentie.
Hieronder staan uitspraken over stressreacties.
1 De pupil wordt groter onder invloed van het orthosympathisch deel van het autonoom zenuwstelsel.
2 Door transpiratie neemt de lichaamstemperatuur toe.
3 Adrenaline stimuleert de hartslagfrequentie.
Vraag 6 2 punten
Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar. Noteer erachter of de bijbehorende uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
1 juist 2 onjuist 3 juist
indien drie nummers correct (2)
indien twee nummers correct (1)
indien minder dan twee nummers correct (0)
2026, tijdvak 2: Kiezen voor vegan
Opgavetekst
Michael wil veganistisch (vegan) gaan eten, omdat dat beter is voor het milieu. Hij wil wel voldoende eiwitten binnenkrijgen.
Als je veganistisch eet, eet je geen dierlijke producten. Vlees, vis en zuivel zijn echter een belangrijke bron van eiwitten. Veganisten moeten daarom plantaardige voedingsmiddelen eten met voldoende eiwitten. Ook moeten zij er extra op letten dat ze genoeg mineralen en vitamines binnenkrijgen.

In het spijsverteringskanaal worden eiwitten afgebroken tot aminozuren. Hieronder staan delen van het spijsverteringsstelsel.
- mondholte
- maag
- twaalfvingerige darm
- dunne darm
- dikke darm
Michael moet erop letten dat hij voldoende ijzer binnenkrijgt. IJzer dat in groenten aanwezig is, wordt namelijk niet altijd goed door het lichaam opgenomen. Hierdoor kan er een tekort aan hemoglobine ontstaan. Dit kan leiden tot klachten zoals vermoeidheid en duizeligheid.
Vraag 25 2 punten
Leg uit hoe een tekort aan hemoglobine kan leiden tot vermoeidheid.
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat
- (door een tekort aan hemoglobine) er minder zuurstof (naar de cellen/weefsels) wordt vervoerd, (1)
- (waardoor) er minder dissimilatie/verbranding/energieproductie/ATPproductie is (wat vermoeidheid tot gevolg heeft). (1)
2025, tijdvak 2: De tetralogie van Fallot
Opgavetekst
Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde organismen.
Britt is zestien jaar en heeft de tetralogie van Fallot, een aangeboren hartafwijking. Door deze afwijking is ze sneller moe dan haar leeftijdsgenoten. Ze heeft al twee hartoperaties gehad.
De hartafwijking van Britt is al vroeg tijdens de embryonale ontwikkeling ontstaan. Bij de tetralogie van Fallot is de doorgang naar de aorta wijd, en de doorgang naar de longslagader nauw. Ook is er een opening tussen de linkerkamer en de rechterkamer. Zie afbeelding 1.

In de tekst worden drie verschillen genoemd ten opzichte van een normaal gebouwd hart. In afbeelding 1 is een vierde verschil zichtbaar.
Als Britt zich inspande, was ze veel eerder moe dan haar leeftijdsgenoten. De slecht sluitende klep was een van de oorzaken. De vermoeidheid werd ook veroorzaakt door de opening tussen haar linker- en rechterkamer. Via deze opening was er menging van bloed uit de linker- en rechterharthelft. Door deze menging werd in de cellen van Britt bij inspanning minder energie geproduceerd dan in die van haar leeftijdsgenoten.
Vraag 3 2 punten
Leg dit uit.
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat (door menging van zuurstofrijk en zuurstofarm bloed) het bloed minder zuurstof bevat, en (waardoor) er minder (aerobe) dissimilatie kan plaatsvinden, dus er minder verbranding / minder ATP gevormd kan worden.
2025, tijdvak 2: Groene energie nog groener
Opgavetekst
Biobrandstoffen kunnen een duurzaam alternatief zijn voor fossiele brandstoffen. Stefan Hol werkt bij Wageningen Universiteit en Research aan onderzoek naar de CO2-uitstoot bij de productie van bio-ethanol uit suikerbieten.
Doordat suikerbieten veel sacharose bevatten, zijn ze erg geschikt voor de productie van bio-ethanol (alcohol). De verse suikerbieten worden gewassen en dan vermalen tot pulp. De pulp wordt verhit om micro-organismen te doden. Als de pulp is afgekoeld, wordt deze in een bioreactor gebracht waarin gistcellen aanwezig zijn. De gistcellen gaan dan ethanol produceren.
Behalve sacharose, bevatten suikerbieten ook veel polysachariden. Daarom worden bepaalde enzymen toegevoegd aan de pulp in de bioreactor. Hierdoor wordt de ethanol-opbrengst hoger.
Voor de productie van ethanol is het belangrijk dat er geen zuurstof aanwezig is bij de gistcellen.
Vraag 11 1 punt
Noteer de naam van het proces dat in deze gistcellen optreedt waardoor ethanol ontstaat.
Bekijk het antwoord
Anaerobe dissimilatie / (alcohol)gisting / fermentatie.
Als er wel zuurstof aanwezig zou zijn, zouden andere eindproducten ontstaan in de gistcellen.
Vraag 12 1 punt
Geef de namen van de eindproducten die ontstaan bij het proces dat plaatsvindt als zuurstof wel aanwezig is.
Bekijk het antwoord
Koolstofdioxide/CO2 én water/H2O (en ATP).
2025, tijdvak 2: Ademtherapie bij long covid
Opgavetekst
Jean heeft maanden nadat hij covid (corona) had nog steeds last van vermoeidheid en kortademigheid. Zijn huisarts vermoedt het post-covidsyndroom (long covid).
Na de besmetting met het coronavirus had Jean verkoudheidsklachten. Hij deed een zelftest om te zien of er bepaalde antigenen in zijn neusslijmvlies aanwezig waren. Omdat deze test positief was, liet Jean ook een PCR-test doen. Bij de PCR-test wordt onderzocht of in het neusslijmvlies specifieke stukjes RNA van het coronavirus aanwezig zijn. Deze test gaf ook een positieve uitslag.
Toen Jean covid had, had hij veel last van kortademigheid. Kortademigheid kan ontstaan als de diffusiesnelheid van zuurstof van de lucht in de longblaasjes naar het bloed verandert. De diffusiesnelheid (V) in de longblaasjes kun je bepalen met de onderstaande formule.
V = \frac{D \times A \times (c_1 - c_2)}{x}
- D: de diffusieconstante
- A: het diffusieoppervlak
- (c1 - c2): het verschil in zuurstofconcentratie tussen bloed en lucht
- x: de diffusie-afstand
Als in de longblaasjes meer slijm aanwezig is, verandert de diffusie-afstand. Als er minder longblaasjes zijn, wordt een andere factor uit de formule kleiner.
Vraag 17 2 punten
Is de diffusie-afstand (x) door het extra slijm groter of kleiner geworden? En welke factor is kleiner als er minder longblaasjes zijn?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
De huisarts adviseerde Jean om ademtherapie bij een logopedist te gaan doen. Daarbij leerde hij hoe hij efficiënter kan ademen tijdens het spreken. Zo werd Jean zich meer bewust van zijn ademhalingsbewegingen, en heeft hij minder last van kortademigheid.
Als eerste oefening moest Jean – na een inademing – langzaam zover mogelijk uitademen, alsof hij een kaars probeert uit te blazen.
Vraag 22 2 punten
Welke ademhalingsspieren worden tijdens deze diepe uitademing samengetrokken?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
2023, tijdvak 1: Spoedkeizersnede
Opgavetekst
Spoedkeizersnede
Layla is verloskundige. Ze begeleidt de zwangere Monique vanaf de prille zwangerschap tot en met de bevalling.
Monique kocht een zwangerschapstest bij de drogist nadat haar menstruatie uitbleef. Zo’n test toont het hormoon HCG in de urine aan. Het embryonaal deel van de placenta produceert gedurende het begin van de zwangerschap steeds meer HCG, dat in het bloed van de moeder terechtkomt.
Bij elk bezoek controleert Layla Moniques bloeddruk. Bij sommige zwangere vrouwen komt namelijk een afwijkende bloeddruk voor die ongunstig kan zijn voor de foetus.
De afwijkende bloeddruk ontstaat doordat stoffen uit de placenta de slagadertjes in het lichaam van de moeder laten vernauwen.
Layla legt uit aan Monique hoe ze de weeën (samentrekkingen van de baarmoederwand) tijdens de bevalling zo goed mogelijk kan opvangen: “In het begin is zuchten (rustige buikademhaling) gunstig voor de voortgang van de bevalling. Wanneer een wee te heftig wordt, kan je overgaan op puffen (snelle borstademhaling) zodat er nog niet te veel druk op de baarmoeder gezet wordt.”
Layla wordt gebeld als de weeën bij Monique zijn begonnen. Als na een paar uur de bevalling niet snel genoeg vordert, stuurt Layla Monique naar het ziekenhuis. Daar draagt Layla de bevalling over aan de gynaecoloog.
De gynaecoloog legt twee banden met meetapparatuur om Moniques buik om via een cardiotocograaf de hartactiviteit van de baby en de weeënactiviteit van de baarmoeder te registreren (afbeelding 1). De registratie is te zien op een monitor en wordt geprint op een rol papier: het cardiotocogram (CTG). In afbeelding 2 is een deel van een CTG afgebeeld. Aan de bovenste lijn is te zien dat de hartslagfrequentie van de baby ligt tussen 110 en 150 slagen per minuut. De onderste lijn geeft de druk op de buikwand weer, die tijdens een wee ongeveer verdubbeld is.
De frequentie waarmee weeën optreden, kan worden uitgedrukt in het aantal weeën per 10 minuten.
De hartslagfrequentie van een ongeboren baby ligt normaal tussen 110 en 150 slagen per minuut. De gynaecoloog leest het CTG regelmatig af. Ze let daarbij onder andere op versnellingen en vertragingen van de hartslagfrequentie in combinatie met de weeënactiviteit.
Aan de hand van het CTG kan de gynaecoloog bepalen hoe het met de baby gaat.
Het CTG van Monique wijst erop dat de bloedstroom naar haar baby verstoord is. De gynaecoloog voert daarom een bloedonderzoek uit. Via de vagina van Monique neemt zij een druppeltje bloed af uit de hoofdhuid van de baby. Hiervan wordt de pH bepaald. Wanneer de pH van dit bloed lager is dan 7,2 moet de baby snel geboren worden.
Een lage pH van bloed wijst op zuurstofgebrek. Een lage pH wordt namelijk veroorzaakt door een veel te hoge $CO_2$-concentratie in het bloed.
De pH van het bloed van de baby is 7,1. Omdat de bevalling niet vordert, besluit de gynaecoloog in overleg met Monique tot een keizersnede. Monique krijgt eerst een ruggenprik. Hierbij wordt een verdovend middel gespoten in het vocht rondom het ruggenmerg. Dit middel blokkeert daar de impulsgeleiding over de uitlopers van bepaalde cellen van het perifeer zenuwstelsel. Pijn in het onderlichaam wordt hierdoor niet door de hersenen waargenomen.
Nadat de baby is geboren, wordt de navelstreng doorgeknipt. Monique krijgt een hormoon toegediend om de baarmoeder te laten samentrekken, waardoor overmatig bloedverlies wordt voorkomen. Dit is hetzelfde hormoon dat aan het begin van de bevalling de weeën opwekte.
Monique kijkt mee hoe haar baby gecontroleerd wordt. De kleur, hartslag, ademhaling en spierspanning zijn goed. Ook de reflexen zoals de pupilreflex zijn in orde.
Vraag 16 1 punt
Beredeneer dat buikademhaling een te hoge druk op de baarmoeder kan veroorzaken.
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord blijkt dat bij buikademhaling de buikspieren of het middenrif samentrekken, waardoor extra druk op de baarmoeder ontstaat. (1p)
Vraag 19 1 punt
Verklaar dat bij een te hoge $CO_2$-concentratie in het bloed ook sprake zal zijn van zuurstofgebrek.
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord blijkt dat er een verminderde gaswisseling is, waardoor zowel een hoge $CO_2$-concentratie als zuurstofgebrek ontstaat. (1p)
Als de kandidaat antwoordt dat door verbranding alle zuurstof is omgezet in $CO_2$, geen scorepunt toekennen. Als de kandidaat antwoordt dat de placenta niet goed werkt, of dat de bloedvaten in de navelstreng worden afgekneld, het scorepunt toekennen.
2022, tijdvak 1: Vaccinatie tegen mazelen
Opgavetekst
Vaccinatie tegen mazelen
Irene heeft een dochtertje van één jaar, Kiki. Kiki is tegen een aantal ziekten gevaccineerd, waaronder polio. Afgelopen week heeft Irene de uitnodiging gekregen om Kiki te laten vaccineren tegen de bof, mazelen en rodehond. Irene twijfelt. Is het echt nodig om Kiki in te enten tegen mazelen? Ze zoekt op internet naar informatie en raadpleegt haar huisarts.
Het vaccin tegen polio bevat virusfragmenten, het vaccin tegen mazelen bevat verzwakte virussen.
Irene leest dat mazelen een zeer besmettelijke ziekte is. Het virus wordt overgedragen door de lucht via druppeltjes vocht die een mazelenpatiënt verspreidt bij het uitademen, hoesten en vooral bij het niezen (afbeelding 1).
Een nies is een reflex die ontstaat door prikkeling van het neusslijmvlies.
Door de reflex worden ademhalingsspieren, waaronder de binnenste tussenribspieren, krachtig samengetrokken. Hierdoor wordt lucht met druppeltjes vocht uitgestoten.
Vraag 33 2 punten
Door de reflex worden ademhalingsspieren, waaronder de binnenste tussenribspieren, krachtig samengetrokken. Hierdoor wordt lucht met druppeltjes vocht uitgestoten. Trekken ook de buikspieren en/of de middenrifspieren samen tijdens het uitstoten van lucht?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
afbeelding 2

Tekening van een mens met de luchtwegen, en een vergroting van een deel van de long. Letter P wijst naar de luchtpijp in de hals. Letter Q wijst naar de plek waar de luchtpijp zich splitst in de twee hoofdbronchiën. In de vergroting wijst letter R naar een tak van de luchtwegen (een bronchiole) en letter S naar een groep longblaasjes.
Vraag 37 1 punt
In afbeelding 2 zijn vier onderdelen van de luchtwegen met letters aangegeven. Noteer de letter die een bronchiole aangeeft.
Bekijk het antwoord
- Noteert de letter R. (1p)
2022, tijdvak 3: Mangrove in Arnhem
afbeelding 3 Mangrove in Arnhem

Foto van mangrovewortels: ademwortels die vanuit de wortels omhoog groeien en boven de bodem uitsteken.
Vraag 10 1 punt
Sommige soorten mangrovebomen hebben ademwortels (afbeelding 3); dit zijn delen die vanuit de wortels omhoog groeien en boven de bodem uitsteken.
Dankzij de ademwortels kunnen mangrovebomen voldoende opnemen van een gasvormige stof die in ondergrondse delen van de plant nodig is.
Welke gasvormige stof is dat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
2021, tijdvak 2: De Mont Blanc: adembenemend
Opgavetekst
Afbeelding 2

Tekening van de borstkas met vijf genummerde spiergroepen. 1 halsspieren (pijl omhoog); 2 buitenste tussenribspieren (pijl omhoog); 3 binnenste tussenribspieren (pijl omlaag); 4 middenrifspieren (pijl omlaag); 5 buikspieren (pijl omhoog).
Vraag 14 2 punten
Anna gaat met een groep klimmers onder leiding van een ervaren gids de Mont Blanc beklimmen. Na twee dagen bereikt de groep een hoogte van 3835 meter. Anna merkt dat ze hijgt: ze ademt veel vaker en dieper in en uit dan normaal, zelfs als ze zich nauwelijks inspant. In afbeelding 2 zijn vijf spiergroepen getekend die betrokken zijn bij de inademing of bij de uitademing. Bij 1, 2 en 3 is met pijlen aangegeven in welke richting de ribben bewegen als de betreffende spiergroepen samentrekken. Bij 4 en 5 is met pijlen aangegeven in welke richting het middenrif beweegt als de betreffende spiergroepen samentrekken. Schrijf de nummers 1 tot en met 5 onder elkaar en noteer erachter of de betreffende spiergroepen wel of niet worden samengetrokken bij een diepe inademing.
Bekijk het antwoord
- Noteert bij de nummers 1 tot en met 5 of de spiergroep wel of niet wordt samengetrokken bij een diepe inademing: 1 wel, 2 wel, 3 niet, 4 wel, 5 niet. (2p)
Indien vijf nummers correct: 2 punten. Indien drie of vier nummers correct: 1 punt. Indien minder dan drie nummers correct: 0 punten.
Vraag 16 2 punten
Een symptoom van hoogteziekte is longoedeem: bloedvaten in de longen vernauwen, waardoor de bloeddruk stijgt. Hierdoor gaan haarvaten vocht lekken, waardoor er vocht in het longweefsel en in de longblaasjes komt. Dit beïnvloedt de diffusie van zuurstof vanuit de longblaasjes naar de haarvaten. De diffusiesnelheid V van zuurstof vanuit de longblaasjes naar het bloed kan met de volgende formule worden bepaald: $V = \frac{D \cdot A \cdot (c_2 - c_1)}{x}$ D is de diffusieconstante, A is de oppervlakte van de longblaasjes, (c2 - c1) is het verschil in zuurstofconcentratie tussen bloed en lucht en x is de diffusie-afstand. Bij longoedeem verandert de diffusie-afstand en daardoor de diffusiesnelheid van zuurstof. Wordt de diffusie-afstand groter of kleiner? En wordt daardoor de diffusiesnelheid groter of kleiner?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Afbeelding 3

Regelkring voor de longventilatie. Links bovenaan staat de CO2-concentratie van het bloed. Van daaruit loopt een pijl naar een leeg vak midden boven, van daar naar een leeg vak rechts, en vervolgens naar een leeg vak midden onder. Van dat vak loopt een pijl naar de ademhalingsfrequentie (links onder), en vandaar terug naar de CO2-concentratie. Op elk van de vijf pijlen staat een lege cirkel.
Vraag 17 2 punten
In afbeelding 3 is de regeling van de longventilatie weergegeven als een regelkring. Het schema is nog niet compleet. Vul het schema aan door de volgende termen op de juiste plaats te noteren: ademcentrum, ademhalingsspieren, chemoreceptoren. Noteer in de vijf cirkels een + (voor stimulering of toename) of een - (voor remming of afname).
Bekijk het antwoord
- Plaatst de termen juist op de drie vakken: chemoreceptoren (eerste vak, na de CO2-concentratie van het bloed), ademcentrum (tweede vak, rechts) en ademhalingsspieren (derde vak, onderaan, vóór de ademhalingsfrequentie). (1p)
- Noteert in de vijf cirkels juist + of -: + bij de cirkels tussen de CO2-concentratie en de chemoreceptoren, tussen de chemoreceptoren en het ademcentrum, tussen het ademcentrum en de ademhalingsspieren en tussen de ademhalingsspieren en de ademhalingsfrequentie; - bij de cirkel tussen de ademhalingsfrequentie en de CO2-concentratie. (1p)
2021, tijdvak 2: Klimaat en hommel-evolutie
Opgavetekst
Afbeelding 2

Vier diagrammen met op de horizontale as de omgevingstemperatuur (°C), van 0 tot 15, en op de verticale as het energieverbruik (zonder schaalverdeling). Diagram 1: het energieverbruik stijgt sterk bij een hogere temperatuur. Diagram 2: het energieverbruik is constant. Diagram 3: het energieverbruik daalt bij een hogere temperatuur. Diagram 4: het energieverbruik stijgt eerst en daalt daarna, met een maximum rond 8 °C.
Vraag 23 1 punt
Hommels (afbeelding 1) zijn insecten die leven van nectar en stuifmeel. De hommel kan zijn lichaamstemperatuur verhogen door het trillen van de borstspieren, zonder dat de vleugels meebewegen. Hij kan zo een lichaamstemperatuur tot 32 °C bereiken, zelfs bij een omgevingstemperatuur van rond het vriespunt. In afbeelding 2 zijn vier diagrammen weergegeven. Noteer welk diagram de relatie tussen de omgevingstemperatuur en het energieverbruik van een hommel met lichaamstemperatuur van 32 °C juist weergeeft.
Bekijk het antwoord
- Noemt diagram 3. (1p)
Vraag 24 1 punt
Doordat een hommel groter en dikker is dan een honingbij, kan de hommel zijn warmte beter vasthouden dan een honingbij. Verklaar hoe het verschil in grootte veroorzaakt dat een hommel zijn warmte beter vast kan houden.
Bekijk het antwoord
- Beschrijft dat de hommel door zijn grotere lichaam een relatief klein (lichaams)oppervlak heeft ten opzichte van zijn volume. (1p)
2019, tijdvak 1: MERS
Opgavetekst
MERS
In 2012 werd in het Midden-Oosten bij verschillende patiënten een zeer ernstige longontsteking geconstateerd die veroorzaakt werd door een tot dan toe onbekend virus. In meer dan 30 procent van de ziektegevallen overleed de patiënt. Het was dus belangrijk om de ziekteverwekker en de bron van de infectie te bepalen. De ziekte kreeg de naam MERS (Middle East Respiratory Syndrome).
De virusinfectie leidt tot een heftige ontstekingsreactie in de longen, waarbij vocht, eiwitten en afweercellen uit de haarvaatjes in de longblaasjes terechtkomen. Hierdoor wordt de gaswisseling ernstig belemmerd en ontstaat zuurstoftekort.
Mensen met MERS hebben heftige hoestbuien. Doordat bepaalde ademhalingsspieren samentrekken wordt er lucht en vocht uit de longen verwijderd.
In het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam werd de ziekteverwekker geïdentificeerd: het bleek een coronavirus met RNA als drager van de erfelijke informatie. De ontdekkers van het virus vermoedden dat het ging om een gemuteerd virus afkomstig uit vee. In afbeelding 1 is de vermeerdering van het virus vereenvoudigd weergegeven.
Na infectie door het virus wordt het virus-RNA gebruikt om virus-eiwitten te maken. Ook wordt het RNA gebruikt om nieuwe virus-RNA-moleculen te maken. In het endoplasmatisch reticulum worden deze RNA-moleculen in de viruseiwitten verpakt waardoor nieuwe virussen ontstaan. Via het golgi-systeem worden de nieuwe virussen getransporteerd naar buiten de cel.
Toen de ziekteverwekker bekend was, kon de bron van infectie worden opgespoord. Hiervoor werd bloed van een groot aantal schapen, geiten en dromedarissen onderzocht. Van de dromedarissen bleek 74% met het virus in aanraking te zijn geweest. Hoewel bij deze dromedarissen het virus zelf niet altijd aan te tonen was, kon worden aangetoond dat de dieren immuun waren geworden voor het virus en dus ermee besmet moeten zijn geweest.
Om vast te stellen of een dromedaris besmet is geweest, gebruikt een medisch laborant een petrischaal met een gelei-laag. In een kuiltje in de gelei pipetteert hij een mengsel van viruseiwitten. In een ander kuiltje brengt hij serum (bloedplasma zonder stollingseiwitten) van een dromedaris aan (afbeelding 2a). Als het dier met het virus in aanraking is geweest, dan ontstaat na verloop van tijd een neerslag tussen de twee kuiltjes omdat stoffen uit het serum en het eiwitmengsel met elkaar reageren (afbeelding 2b).
Vraag 37 1 punt
Verklaar hoe het vocht in de longblaasjes de diffusie van zuurstof belemmert.
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat hierdoor de diffusieafstand groter is, of het diffusieoppervlak kleiner is, of de diffusiesnelheid in water lager is. (1p)
Vraag 38 2 punten
Welke spieren trekken samen tijdens de uitademing?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2019, tijdvak 2: Mysterieuze paardenziekte
Vraag 20 1 punt
Een van de symptomen van atypische myopathie is moeite met ademhalen. Dit wordt veroorzaakt door aantasting van ademhalingsspieren. Noteer twee groepen ademhalingsspieren.
Bekijk het antwoord
- Noemt twee juiste groepen ademhalingsspieren, bijvoorbeeld tussenribspieren, middenrifspieren, buikspieren of halsspieren (1p)
Twee juiste groepen geven 1 punt; minder dan twee juiste groepen 0 punten. Juiste groepen: tussenribspieren, middenrifspieren, buikspieren, halsspieren. Noemt de kandidaat de binnenste en buitenste tussenribspieren als twee aparte groepen, dan telt dat als twee groepen.
2019, tijdvak 2: Kanoet met te korte snavel
Vraag 38 1 punt
Door hun kleinere bouw zouden kleine kanoeten namelijk beter hun warmte kwijt kunnen raken. Verklaar waardoor een kleine kanoet makkelijker zijn warmte kwijtraakt dan een grote kanoet.
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord blijkt dat een kleine kanoet ten opzichte van zijn inhoud een relatief groot lichaamsoppervlak heeft (1p)
2018, tijdvak 1: Longinfecties bij CF-patiënten
Opgavetekst
Longinfecties bij CF-patiënten
Wetenschappers hebben mogelijk ontdekt waardoor de longen van patiënten met taaislijmziekte snel geïnfecteerd raken. Deze ontdekking zou kunnen leiden tot een behandelmethode om longinfecties bij deze patiënten te voorkomen.
Patiënten met taaislijmziekte (cystische fibrose, CF) hebben een afwijking in het CFTR-gen waardoor de slijmvliezen in het lichaam dik, taai slijm produceren. Het was tot nu toe onduidelijk hoe dit in de longen leidt tot een verstoorde afweer, bijvoorbeeld tegen bacteriën.
Nu blijkt dat bij patiënten met CF de dunne slijmlaag van het longslijmvlies zuurder is dan bij gezonde personen. Hierdoor worden ingeademde bacteriën niet gedood door lysozymen. Dit probleem kan mogelijk in een vroeg stadium worden aangepakt door de slijmlaag minder zuur te maken.
Bron 11
Varkens met CF ontwikkelen dezelfde ziekteverschijnselen als mensen met CF. Toch moet het middel ook op mensen worden getest voordat het toegepast kan worden als behandelmethode voor patiënten met CF.
Onderzoek bij patiënten moet uitwijzen of het mogelijk is om de longen minder zuur te maken, zegt Haagsman. Dit kan bijvoorbeeld door met een inhalator (afbeelding 2) $NaHCO_3$ in te ademen zodat het in de longen komt.
Vraag 10 1 punt
Licht aan de hand van een mogelijk verschil tussen mensen en varkens toe waarom het nodig is het middel ook op mensen te testen.
Bekijk het antwoord
- Noemt een mogelijk verschil tussen mensen en varkens dat de werking, de bijwerkingen of de dosering van het middel kan veranderen. (1p)
Voorbeelden van een juist antwoord: bacteriedodende eiwitten van mensen kunnen verschillen van die van varkens, waardoor het middel bij mensen beter of slechter werkt; varkens hebben mogelijk andere bijwerkingen van de therapie dan mensen; longweefsel van mensen met CF reageert mogelijk anders op het medicijn dan dat van varkens met CF; omdat mensen en varkens verschillen in grootte, moet de juiste dosering bij mensen worden bepaald.
Afbeelding 2

Foto van een vrouw die via een inhalator inademt.
Vraag 11 1 punt
Noteer de namen van vier delen van de luchtwegen waar de $NaHCO_3$-deeltjes uit de inhalator doorheen gaan voordat ze de longblaasjes bereiken.
Bekijk het antwoord
- Noemt vier delen van de luchtwegen die de deeltjes achtereenvolgens passeren, zonder de neusholte of de longblaasjes. (1p)
Voorbeelden van een juist antwoord: mondholte - strottenhoofd - luchtpijp - bronchiole; bronchie - keel - longtrechtertje - luchtpijp. Voor vier juiste delen van de luchtwegen (niet de neusholte en/of longblaasjes) 1 scorepunt; voor minder dan vier juiste delen 0 scorepunten.
2018, tijdvak 1: Meeroken?
Opgavetekst
Meeroken?
Ondanks het rookverbod in openbare ruimten en de horeca zijn er nog veel plaatsen waar mensen min of meer gedwongen worden om mee te roken. Dit levert voor veel mensen nadelige gezondheidseffecten op.
Iemand met astma is extra gevoelig voor verblijf in rokerige ruimtes. Astma is een aandoening, waarbij de longen te heftig reageren op bepaalde prikkels, zoals sigarettenrook. Door deze prikkels kan een astma-aanval ontstaan. De luchtwegen worden tijdens zo’n aanval nauwer en dit leidt ertoe dat ademen moeilijker wordt. De patiënt krijgt het benauwd en kan gaan hoesten.
Een astmapatiënt ademt bij een astma-aanval tot 80% minder lucht in en uit dan normaal.
Sigarettenrook bevat naast nicotine een paar duizend andere giftige stoffen, waarvan er ongeveer 40 mutageen zijn.
Vraag 24 2 punten
Welke spieren trekken bij een astma-aanval samen waardoor het in- en uitademen van lucht wordt belemmerd?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Hoe vaak ademhaling in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2026, tijdvak 1 | 1-2 | 2 | 5% |
| 2026, tijdvak 2 | 4-6, 25 | 4 | 9% |
| 2025, tijdvak 2 | 3, 11-12, 17, 22 | 5 | 11% |
| 2023, tijdvak 1 | 16, 19 | 2 | 5% |
| 2022, tijdvak 1 | 33, 37 | 2 | 5% |
| 2022, tijdvak 3 | 10 | 1 | 2% |
| 2021, tijdvak 2 | 14, 16-17, 23-24 | 5 | 12% |
| 2019, tijdvak 1 | 37-38 | 2 | 5% |
| 2019, tijdvak 2 | 20, 38 | 2 | 4% |
| 2018, tijdvak 1 | 10-11, 24 | 3 | 7% |
In 10 van de 18 ingedeelde examens biologie havo staat een vraag over ademhaling, samen 28 vragen (4% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2025, tijdvak 2: 5 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 4% van de vragen over ademhaling, daarvoor 3%. Dat aandeel is dus stabiel.
Oefenen met ademhaling
Maak de 15 nieuwste examenvragen over ademhaling online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2026, 2025, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over ademhaling
Andere onderwerpen biologie havo
- Ecologie
- Zenuwstelsel en hormonen
- Afweer
- Bloedsomloop
- Voeding en vertering
- Erfelijkheid
- Evolutie
- Planten en fotosynthese
- DNA en eiwitsynthese
- Cellen
- Voortplanting
Ademhaling op andere niveaus
- Examenvragen ademhaling biologie vmbo-bb
- Examenvragen ademhaling biologie vmbo-gl/tl
- Examenvragen ademhaling biologie vmbo-kb
- Examenvragen ademhaling biologie vwo
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen biologie havo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker biologie per vraagtype nakijkt, lees je op biologie toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op biologie oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt ademhaling voor in het eindexamen biologie havo?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 28 vragen over ademhaling, 4% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 10 van die examens.
In welk examen biologie havo stonden de meeste vragen over ademhaling?
In het examen van 2025, tijdvak 2, met 5 vragen: 3, 11-12, 17, 22.
Hoe oefen ik examenvragen over ademhaling?
Op deze pagina staan alle vragen over ademhaling met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.