Examenvragen geld en inflatie economie havo

38 vragen over geld en inflatie uit 12 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Geld en inflatie komt in 12 van de 18 examens economie havo voor, met 38 vragen (7% van alle examenvragen). Het meest in 2026, tijdvak 1 (5 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over geld en inflatie

Per examen de vragen over geld en inflatie, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Economie sturen via de rente

Opgavetekst

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft een inflatiedoelstelling van 2%. Een te lage inflatie kan leiden tot deflatie en dat kan weer leiden tot een hogere werkloosheid. Een te hoge inflatie verslechtert de handelspositie van een land.

Vraag 20 2 punten

Leg uit dat deflatie kan leiden tot een hogere werkloosheid.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • Consumenten verwachten bij deflatie verdere prijsdaling en stellen hun consumptie uit. (1)
  • Hierdoor zal de productie dalen, waardoor de vraag naar arbeid daalt (en zal de werkloosheid stijgen.) (1)

Opmerking: Voor het toekennen van het tweede scorepunt moet productie zijn verwoord.

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 2 punten

Leg uit dat een te hoge inflatie leidt tot een verslechtering van het saldo op de lopende rekening.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • Een te hoge inflatie leidt tot stijgende exportprijzen / hogere prijzen ten opzichte van het buitenland. (1)
  • Hierdoor zal de vraag naar goederen en diensten vanuit het buitenland dalen / zal de export dalen. (Daardoor verslechtert het saldo op de lopende rekening.) (1)

of

  • Een te hoge inflatie leidt tot stijgende exportprijzen / hogere prijzen ten opzichte van het buitenland. (1)
  • Hierdoor zal de vraag naar goederen en diensten uit het buitenland stijgen / zal de import stijgen. (Daardoor verslechtert het saldo op de lopende rekening.) (1)

Vraag 21 in het hele examen

Een econoom ziet dat een hogere inflatie ervoor zorgt dat banken hogere rentes vragen voor hypothecaire leningen.

Vraag 22 2 punten

Leg uit dat een hogere inflatie leidt tot een hogere rente voor hypothecaire leningen.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • Door een hogere inflatie zal de reële waarde van een schuld dalen / zullen de aflossingen in de toekomst reëel minder waard zijn. (1)
  • Om het inflatierisico te voorkomen zal de bank een hogere rente vragen. (En dus stijgt de rente voor hypothecaire leningen.) (1)

of

  • Door een hogere inflatie zullen consumenten de aankoop van hun woning vervroegen / een hoger bedrag moeten lenen door de hogere huizenprijzen. (1)
  • Waardoor de vraag naar vermogen stijgt (en dus de rente voor hypothecaire leningen). (1)

of

  • Wanneer de inflatie te hoog is / hoger is dan de inflatiedoelstelling van de ECB, zal de ECB de rente verhogen. (1)
  • Banken rekenen deze kosten door (en dus stijgt de rente voor hypothecaire leningen). (1)

Vraag 22 in het hele examen

De econoom kijkt naar de vermogensmarkt (zie figuur 2). De vermogensmarkt is de markt voor vraag en aanbod van onder andere geld en leningen.

Figuur 2 Vermogensmarkt (legenda: V = vraaglijn, A = aanbodlijn, r = rente, Q = geldhoeveelheid)

Gebruik figuur 2.

Vraag 23 1 punt

Geef een verklaring voor het stijgend verloop van de aanbodlijn.

Vermogensmarkt met een dalende vraaglijn V en een stijgende aanbodlijn A, met de rente r op de verticale as en de geldhoeveelheid Q op de horizontale as. Bekijk in Opgaven, pagina 8

Bekijk het antwoord

Voorbeeld van een juist antwoord is: Als de rente stijgt wordt het aantrekkelijker om te sparen / krediet te verstrekken.

Vraag 23 in het hele examen

De econoom onderzoekt het effect van hogere staatsschulden van overheden op de vermogensmarkt.

Vraag 24 2 punten

Schets in de uitwerkbijlage de nieuwe vraag en/of aanbodlijn als gevolg van de hogere staatsschulden en geef aan of de rente op de vermogensmarkt stijgt of daalt.

Vermogensmarkt (figuur 2) waarin de nieuwe vraag- of aanbodlijn geschetst moet worden in de uitwerkbijlage. Bekijk in Opgaven, pagina 8

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • De vraaglijn verschuift naar rechts. (1)
  • Rente vermogensmarkt: stijgt (1)

Opmerking: Het tweede scorepunt alleen toekennen als het een logisch gevolg is van het eerste scorepunt.

Vraag 24 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Opgave 1 Druiven

Opgavetekst

Fruit bevat veel gezonde voedingsstoffen en vitamines. Fruit wordt steeds populairder bij consumenten. Hierdoor is er sprake van een groei van deze markt.

In de EU is er sprake van hoge inflatie. Een van de oorzaken zijn de importbeperkende maatregelen. De econoom adviseert daarom de EU om alle importbeperkende maatregelen af te schaffen.

Vraag 6 2 punten

Leg uit welk effect het afschaffen van importbeperkende maatregelen heeft op de inflatie in de EU.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • Door toegenomen import, stijgt het totale aanbod / De hoeveelheid aanbieders is toegenomen. (1)
  • Dit leidt (bij gelijkblijvende vraag) tot een lagere prijs en dus zal de inflatie dalen. (1)

of

  • De geïmporteerde producten worden goedkoper. (1)
  • Dit leidt (bij gelijkblijvende vraag) tot een lagere prijs en dus zal de inflatie dalen. (1)

Vraag 6 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Opgave 2 Wat te doen met de poen?

Opgavetekst

Uit een krant:

De Nederlandse overheid heeft in 2018 een positief overheidssaldo. Door de hoogconjunctuur zijn de overheidsinkomsten in 2018 met 15% gestegen ten opzichte van 2017 naar € 337 miljard. De overheidsuitgaven zijn in 2018 gestegen met 6,2% ten opzichte van 2017 naar € 326 miljard.

Econoom B is tegenstander van het verlagen van de staatsschuld. De econoom stelt:

a De rente op een staatslening is nu −0,4%, terwijl de inflatie 2,8% is. Niet aflossen dus!

b In de toekomst zal de beroepsbevolking krimpen, waardoor er te weinig personeel zal zijn op de arbeidsmarkt. Door niet af te lossen houdt de overheid geld over voor het financieren van innovatie projecten.

Vraag 14 2 punten

Leg stelling a uit. Maak hierbij gebruik van het begrip reële rente.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • De inflatie is hoger dan de nominale rente, dus de reële rente is negatief. (1)
  • (Dit betekent dat de koopkracht / reële waarde van een schuld lager wordt) waardoor lenen / het aangaan van schulden financieel gunstig is. (1)

Vraag 14 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Opgave 3 Venezuela

Opgavetekst

Venezuela is een land dat te maken heeft met een hoge inflatie. Daarnaast heeft Venezuela een hoge werkloosheid (zie figuur 2).

Figuur 2 Percentage werkloze beroepsbevolking in de periode 2021-2026
Figuur 2 Percentage werkloze beroepsbevolking in de periode 2021-2026

Gebruik figuur 2.

Vraag 17 2 punten

Leg uit dat hoge inflatie, via de binnenlandse bestedingen, kan leiden tot een hogere werkloosheid.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • Als gevolg van de hoge inflatie neemt de koopkracht af en daarmee de vraag naar producten en diensten. (1)
  • De bedrijven zullen minder produceren en hebben minder arbeidskrachten nodig die zij daarom zullen ontslaan. Hierdoor ontstaat er werkloosheid. (1)

Vraag 17 in het hele examen

De centrale bank van Venezuela besluit om in te grijpen om de hoge inflatie te bestrijden.

Vraag 18 2 punten

Leg uit hoe de centrale bank van Venezuela zal ingrijpen om de hoge inflatie te bestrijden.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • De centrale bank van Venezuela zal de rente verhogen. Hierdoor wordt lenen minder aantrekkelijk / sparen aantrekkelijker. (1)
  • De bestedingen zullen hierdoor afnemen, waardoor de vraag naar goederen afneemt (en dus de inflatie zal dalen). (1)

Vraag 18 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Analyse van het minimumuurloon

Opgavetekst

Nederland heeft een wettelijk minimumuurloon voor alle werknemers van 15 jaar en ouder. In een talkshow debatteren twee economen over de gevolgen van het verhogen van dit minimumuurloon.

Econoom 1: ‘Een hoger minimumuurloon kan leiden tot meer economische groei’.

Econoom 2: ‘Een hoger minimumuurloon kan leiden tot een verslechtering van de Nederlandse internationale concurrentiepositie’.

Bron 1 Minimumuurloon 2024

leeftijdminimumuurloon per 31 maart 2024
21 jaar en ouder€ 13,27
20 jaar€ 10,62
19 jaar€ 7,96
18 jaar€ 6,64
17 jaar€ 5,24
16 jaar€ 4,58
15 jaar€ 3,98

Een 16-jarige begint op 31 maart 2024 met werken bij een supermarkt. Op 31 juli 2024 is deze persoon nog steeds 16 jaar.

Gebruik bron 1 en 2.

Vraag 5 2 punten

Bereken hoe hoog het minimumuurloon op 31 juli 2024 van de 16-jarige moet zijn om minimaal dezelfde koopkracht te behouden als op 31 maart 2024.

Lijngrafiek van de maandelijkse inflatie van januari tot en met juli 2024 met de waarden 1,00 (31 jan), 0,59 (29 feb), 0,68 (31 mrt), 0,16 (30 apr), 0,39 (31 mei), 0,44 (30 jun) en 0,77 (31 jul). Bekijk in Bijlage, pagina 2

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juiste berekening is:

  • De inflatie (van april tot en met juli) is (bij benadering) 0,16 + 0,39 + 0,44 + 0,77 = 1,76%.
  • Het minimumuurloon voor een 16-jarige zal moeten stijgen tot 1,0176 × 4,58 = 4,66 (om dezelfde koopkracht te behouden).

of

  • De inflatie (van april tot en met juli) is 100 × 1,0016 × 1,0039 × 1,0044 × 1,0077 − 100 = 1,77%.
  • Het minimumuurloon voor een 16-jarige zal moeten stijgen tot 1,0177 × 4,58 = 4,66 (om dezelfde koopkracht te behouden).

Opmerking: Als de kandidaat de inflatie berekent op basis van 3 of 5 maanden kunnen maximale scorepunten worden behaald.

Vraag 5 in het hele examen

Econoom 2 is geen voorstander van overheidsingrijpen. Tijdens een laagconjunctuur zal de inflatie lager zijn dan de inflatiedoelstelling van de centrale bank.

In dat geval zal de centrale bank het rente-instrument inzetten.

Vraag 7 2 punten

Leg uit of de centrale bank de rente zal verhogen of verlagen om de inflatie te laten stijgen.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • De centrale bank zal de rente verlagen, waardoor lenen aantrekkelijker / sparen onaantrekkelijker wordt.
  • Hierdoor zal de consumptie / zullen de investeringen / de bestedingen stijgen, waardoor de (bestedings)inflatie stijgt.

Vraag 7 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Macro-dilemma’s

Opgavetekst

In veel EMU-landen is sprake van een laagconjunctuur, in enkele landen zelfs van een recessie. Daarom pleiten economen in verschillende EMU-landen voor het voeren van anticyclisch begrotingsbeleid.

De EMU-landen kunnen geen anticyclisch begrotingsbeleid voeren, als hun overheidstekort dan uitkomt boven de afgesproken grens van maximaal 3% van het bbp.

Om de recessie te bestrijden, maar toch de overheidstekorten te bewaken, stellen regeringsleiders voor om afspraken te maken binnen de EMU over gezamenlijk anticyclisch begrotingsbeleid. Een econoom stelt dat de afspraken voor Nederland weinig uitmaken: “Als nu niet wordt bezuinigd, zal Nederland het vertrouwen van de financiële markten verliezen.”

Vraag 5 2 punten

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste redenering.

Door een toenemend overheidstekort moet de Nederlandse overheid meer lenen, waardoor de rente …(1)… Het aanbod van staatsobligaties neemt …(2)… en dat leidt tot een …(3)… van de obligatiekoersen. Een stijgende staatsschuldquote leidt vanwege het grotere kredietrisico tot afnemend vertrouwen bij beleggers, waardoor de rente …(4)…

Kies uit:

  • bij (1) stijgt / daalt
  • bij (2) toe / af
  • bij (3) stijging / daling
  • bij (4) verder stijgt / verder daalt
Bekijk het antwoord
  • (1) stijgt
  • (2) toe
  • (3) daling
  • (4) verder stijgt

indien vier antwoorden juist: 2 scorepunten; indien drie antwoorden juist: 1 scorepunt; indien minder dan drie antwoorden juist: 0 scorepunten.

Vraag 5 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Vraag en aanbod van aandelen

Opgavetekst

Uit een krant:

Afgelopen maand daalden de aandelenkoersen in de Verenigde Staten (VS) zeer sterk. In één week zelfs gemiddeld met 8,5 procent. Deze daling wordt door een deel van de beursanalisten gezien als een ‘gezonde’ correctie. Andere analisten maken zich juist zorgen over het effect dat deze daling heeft op het consumentenvertrouwen.

De aandelenkoers wordt bepaald door vraag en aanbod van aandelen op de aandelenmarkt.

Vanwege hoge inflatiecijfers in de VS heeft de Amerikaanse Centrale Bank (Fed) de rente aangepast.

Vraag 12 2 punten

Leg uit of de Fed de rente heeft verhoogd of verlaagd.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • De Fed heeft de rente verhoogd; zo wordt sparen gestimuleerd / lenen afgeremd.
  • Hierdoor dalen de binnenlandse bestedingen, waardoor de inflatie zal afnemen.

Vraag 12 in het hele examen

Aan het einde van het kwartaal zijn de aandelenkoersen weer gestegen. Een belegger koopt op 31 januari 4.000 aandelen ASML en 6.000 aandelen ING. Op 1 april verkoopt de belegger deze aandelen weer. De aandelenkoersen zijn weergegeven in onderstaande tabel.

Nederlandse aandelenkoersen op de beurs in de VS

aandeelkoers ($) 31 januarikoers ($) 1 april
ASML149,40187,50
ING14,6118,32

Vraag 15 2 punten

Bereken de winst van de belegger in procenten van het aankoopbedrag.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juiste berekening is:

  • aankoop: 4.000 × 149,40 + 6.000 × 14,61 = $ 685.260; verkoop: 4.000 × 187,50 + 6.000 × 18,32 = $ 859.920; winst $ 174.660
  • winst in procenten van aankoop: $ 174.660 / $ 685.260 x 100% = 25,49%

Vraag 15 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Pensioenuitkeringen

Opgavetekst

Uit een krant

Het pensioenfonds ABP behaalde in augustus een beleggingswinst van € 5 miljard uit onder meer aandelen, vastgoed en obligaties. Daardoor had het fonds eind augustus € 456 miljard in de pensioenkas. De huidige waarde van de toekomstige verplichtingen van het ABP groeide echter veel harder.

Bij het ABP daalde de dekkingsgraad1) in augustus van 94 naar 89 procent. Dat betekent dat het ABP te weinig vermogen heeft om de toekomstige uitkeringen te kunnen uitbetalen. De Nederlandsche Bank (DNB) is de toezichthouder op de pensioenfondsen en berekent de huidige waarde van de toekomstige verplichtingen op basis van de rentestand.

\text{dekkingsgraad} = \frac{\text{huidig vermogen pensioenfonds}}{\text{huidige waarde toekomstige verplichtingen pensioenfonds}} \times 100\%

Vraag 20 2 punten

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst.
Het pensioenfonds ABP financiert de pensioenen volgens het …(1)…. Doordat de rente is …(2)…, groeide de huidige waarde van de toekomstige verplichtingen en daalde de dekkingsgraad. Om de dekkingsgraad te verhogen, kunnen pensioenpremies worden …(3)….
Kies uit:
bij (1) omslagstelsel / kapitaaldekkingsstelsel
bij (2) gestegen / gedaald
bij (3) verhoogd / verlaagd

Bekijk het antwoord
  • (1) kapitaaldekkingsstelsel, (2) gedaald en (3) verhoogd. Drie juiste antwoorden: 2 punten. Twee juiste antwoorden: 1 punt. Minder dan twee juiste antwoorden: 0 punten. (2p)

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 25 2 punten

Het huidige pensioenstelsel bestaat uit bedrijfspensioenen, die via het kapitaaldekkingsstelsel gefinancierd worden, en uit AOW-uitkeringen, die via het omslagstelsel gefinancierd worden. In periodes van lage rente verslechtert de betaalbaarheid van het kapitaaldekkingsstelsel.
Leg uit dat een lage rente de betaalbaarheid van het kapitaaldekkingsstelsel onder druk zet.

Bekijk het antwoord
  • Bij een lage rente groeit het gespaarde pensioenbedrag minder snel dan bij een hoge rente (bij gelijkblijvende pensioenpremie). (1p)
  • Het beschikbare kapitaal (uit sparen en beleggen) is dan niet voldoende om de hoogte van de pensioenen te kunnen garanderen / om de toekomstige pensioenen te kunnen betalen. (1p)

Vraag 25 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Rente omlaag, maar dan?

Vraag 17 2 punten

Uit een krant: De Europese Centrale Bank (ECB) heeft haar belangrijkste rentetarief verlaagd naar 0,05% per jaar. Dit rentebesluit is genomen om te voorkomen dat er deflatie ontstaat, als gevolg van de laagconjunctuur waarin de Europese economie zich bevindt. Verwacht wordt dat de renteverlaging zal doorwerken in andere rentetarieven. Dat kan tot gevolg hebben dat: spaarders zullen overstappen naar aandelen; particuliere bestedingen (consumptie en investeringen) toenemen; meer huurders een eigen woning gaan aanschaffen. Leg uit dat deflatie de laagconjunctuur versterkt.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat consumenten verwachten dat de prijzen verder dalen en daarom hun consumptie uitstellen, waardoor bedrijven hun investeringen uitstellen. (1p)
  • Legt uit dat dit kan leiden tot een negatieve spiraal van steeds verder dalende bestedingen en productie. (1p)

Vraag 17 in het hele examen

Bron 1 Uitgewerkt voorbeeld van de afweging: kopen of huren

Een huurder heeft de volgende verwachtingen voor de komende jaren:

  • in het eerste jaar bedraagt de huur € 7.200;
  • de huur stijgt jaarlijks op 1 januari met 4%;
  • een vergelijkbare koopwoning kost € 240.000;
  • de rente van een hypothecaire lening waarop niet wordt afgelost blijft 2% per jaar;
  • de koopwoning wordt volledig gefinancierd met een hypothecaire lening;
  • de extra kosten van een koopwoning ten opzichte van een huurwoning (onderhoud, etc.) worden de komende jaren geschat op € 250 per maand.

Vraag 18 2 punten

Uit een krant: De Europese Centrale Bank (ECB) heeft haar belangrijkste rentetarief verlaagd naar 0,05% per jaar. Dit rentebesluit is genomen om te voorkomen dat er deflatie ontstaat, als gevolg van de laagconjunctuur waarin de Europese economie zich bevindt. Verwacht wordt dat de renteverlaging zal doorwerken in andere rentetarieven. Dat kan tot gevolg hebben dat: spaarders zullen overstappen naar aandelen; particuliere bestedingen (consumptie en investeringen) toenemen; meer huurders een eigen woning gaan aanschaffen. Een econoom reageert op het krantenbericht met twee beweringen. Bewering 1: “Door de renteverlaging zullen in een laagconjunctuur de bedrijfsinvesteringen nauwelijks toenemen.” Bewering 2: “De afweging van huurders om nu al dan niet over te gaan tot koop van een eigen woning, is gebaseerd op veel meer factoren dan alleen de hoogte van het rentetarief. Ik heb een voorbeeld uitgewerkt (bron 1).” Leg bewering 1 uit.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat in een laagconjunctuur de productiecapaciteit onderbezet is, of dat bedrijven lage winstverwachtingen hebben. (1p)
  • Legt uit dat toegenomen bestedingen zonder investeringen kunnen worden opgevangen met productieverhoging, of dat investeringen naar verwachting niet kunnen worden terugverdiend en daardoor nauwelijks toenemen. (1p)

Vraag 18 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Een historisch lage rente

Vraag 16 2 punten

Uit een krant, 2019:
De Europese Centrale Bank (ECB) pakt flink uit met een nóg lagere rente om de bestedingen te stimuleren. De economie heeft het hard nodig, vindt de ECB.
Het is de taak van een centrale bank om er alles aan te doen om de inflatie op een gewenst stabiel niveau (2%) te houden. De ECB wil de inflatie op dit moment stimuleren, om een veiligheidsmarge te hebben tegen de mogelijke risico's van deflatie.

Leg uit dat de renteverlaging door de ECB kan leiden tot een hogere inflatie.

Bekijk het antwoord
  • Door een renteverlaging wordt geld lenen aantrekkelijker en wordt sparen minder aantrekkelijk (mits de banken de renteverlaging doorgeven aan de consument) (1p)
  • Hierdoor nemen de bestedingen toe en kan de inflatie, bij gelijkblijvende productie(capaciteit), toenemen (1p)

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 17 2 punten

Uit een krant, 2019:
De Europese Centrale Bank (ECB) pakt flink uit met een nóg lagere rente om de bestedingen te stimuleren. De economie heeft het hard nodig, vindt de ECB.
Het is de taak van een centrale bank om er alles aan te doen om de inflatie op een gewenst stabiel niveau (2%) te houden. De ECB wil de inflatie op dit moment stimuleren, om een veiligheidsmarge te hebben tegen de mogelijke risico's van deflatie.

Leg uit dat verwachte deflatie een negatieve invloed heeft op de economische groei.

Bekijk het antwoord
  • Consumenten verwachten (verdere) prijsdalingen en stellen hun aankopen uit (1p)
  • Hierdoor dalen de bestedingen en daalt de productie, wat leidt tot een lagere economische groei (1p)

Vraag 17 in het hele examen

Bron 1 Vereenvoudigde financiële levensloop van een gemiddelde Europeaan

Vereenvoudigde financiële levensloop van een gemiddelde Europeaan
Bron 1

Lijngrafiek zonder waarden. De verticale as is het vermogen (omhoog), de horizontale as is de leeftijd (naar rechts). Het vermogen begint op de horizontale as bij het begin van de loopbaan, stijgt daarna tot de pensionering en daalt na de pensionering. Gestippelde verticale lijnen markeren het begin van de loopbaan, 55 jaar en de pensionering.

Vraag 19 2 punten

De beroepsbevolking in Europa vergrijst. De groep werkenden tussen 55 jaar en de pensioengerechtigde leeftijd groeit relatief snel ten opzichte van de groep werkenden tussen het begin van hun loopbaan en 55 jaar. Hierdoor stijgt het aandeel van 55-plussers in de beroepsbevolking. Een econoom stelt: “Ook door deze vergrijzing van de beroepsbevolking in Europa is de rente relatief laag.”
Gebruik bron 1.
Leg de stelling van de econoom uit met behulp van bron 1.

Bekijk het antwoord
  • Uit de figuur in bron 1 blijkt dat het vermogen van 55-plussers gemiddeld groter is dan dat van mensen onder de 55 jaar (1p)
  • Omdat het aandeel 55-plussers (relatief) hoog is, is het totale vermogen (relatief) hoog; het aanbod op de vermogensmarkt is dan (ten opzichte van de vraag) hoog, waardoor de rente (relatief) laag is (1p)

Vraag 19 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Kiezen voor de oude dag

Opgavetekst

Bron 1 ontwikkeling consumentenprijzen en cao-lonen in de periode 2010-2018

ontwikkeling consumentenprijzen en cao-lonen in de periode 2010-2018
Bron 1
JaarConsumentenprijsindexCao-lonen
2010100100
2011102,3101,1
2012104,9102,5
2013107,5103,7
2014108,6104,6
2015109,2106,1
2016109,5108,0
2017111,1109,5
2018113,0111,8

Vraag 14 1 punt

Het Nederlands pensioenstelsel bestaat uit drie pijlers, die samen de totale uitkering bepalen die iemand ontvangt als hij de pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt. De pijlers zijn:

  • 1) het staatspensioen (AOW)
  • 2) het bedrijfspensioen
  • 3) het individueel opgebouwde pensioen

De tweede pijler, het bedrijfspensioen, wordt opgebouwd voor werknemers in loondienst. Werkgevers en werknemers leggen premie in bij pensioenfondsen, die de premies beleggen. Het stelsel van bedrijfspensioenen staat onder andere onder druk door lage beleggingsrendementen. Als gevolg daarvan zijn de bedrijfspensioenuitkeringen in de periode 2014-2018 gelijk gebleven, terwijl de cao-lonen en de consumentenprijzen in diezelfde periode wel zijn gestegen (zie bron 1).

Gebruik de inleidende tekst en bron 1.

Maak onderstaande redenering economisch juist.

Kies uit:
bij (1) nominale / reële
bij (2) cao-lonen / inflatie

Bekijk het antwoord
  • 1. nominale
  • 2. inflatie

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 2 punten

Het Nederlands pensioenstelsel bestaat uit drie pijlers, die samen de totale uitkering bepalen die iemand ontvangt als hij de pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt. De pijlers zijn:

  • 1) het staatspensioen (AOW)
  • 2) het bedrijfspensioen
  • 3) het individueel opgebouwde pensioen

De tweede pijler, het bedrijfspensioen, wordt opgebouwd voor werknemers in loondienst. Werkgevers en werknemers leggen premie in bij pensioenfondsen, die de premies beleggen. Het stelsel van bedrijfspensioenen staat onder andere onder druk door lage beleggingsrendementen. Als gevolg daarvan zijn de bedrijfspensioenuitkeringen in de periode 2014-2018 gelijk gebleven, terwijl de cao-lonen en de consumentenprijzen in diezelfde periode wel zijn gestegen (zie bron 1).

Toon met een berekening aan dat de koopkracht van de bedrijfspensioenuitkeringen tussen 2014 en 2018 met 4% is gedaald, afgerond op hele procenten.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de relatieve prijsstijging van de consumentenprijsindex van 2014 naar 2018 (benaderd: 113,0 - 108,6 = 4,4%; exact: 113,0 / 108,6 = 1,041, dus een prijsindexcijfer van 104,1) (1p)
  • Concludeert dat de koopkracht (het reële inkomen) van de bedrijfspensioenuitkeringen met afgerond 4% is gedaald (exact: 100 / 104,1 × 100 = 96,1, dus een daling van 3,9%, afgerond 4%) (1p)

Vraag 15 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Kan de rente nog lager?

Opgavetekst

Bron 1 een model ter verklaring van economische groei

een model ter verklaring van economische groei
Bron 1 De genummerde pijlen geven oorzaak-gevolgrelaties weer; een − betekent een negatief verband, een + betekent een positief verband; bij pijl 4, 5 en 6 ontbreekt het teken.

Een model met zes genummerde pijlen. Bovenaan staan drie vakjes: ‘prijzen koopwoningen’, ‘overheidsbestedingen’ en een vakje met alleen stippels (‘.....’). Pijl 1 (+) loopt van prijzen koopwoningen naar consumentenvertrouwen. Pijl 2 (+) loopt van overheidsbestedingen naar consumentenvertrouwen. Pijl 3 (−) loopt van het vakje met de stippels naar consumentenvertrouwen. Vanuit consumentenvertrouwen loopt pijl 4 naar besparingen bij consumenten en pijl 5 naar consumptie. Pijl 6 loopt van consumptie naar economische groei. Bij de pijlen 4, 5 en 6 staat geen teken.

Vraag 21 2 punten

Uit een weekblad, november 2013:
De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) voorspelt in een rapport voor Nederland en de eurozone in de komende jaren deflatie en een stagnerende economische ontwikkeling. Een van de oorzaken van de stagnatie is een laag consumentenvertrouwen. De onderzoekers van de OESO hebben een model opgesteld waarin aan het consumentenvertrouwen een centrale rol is toebedeeld ter verklaring van economische groei (zie bron 1).

De president van de ECB reageert op het rapport van de OESO en beschrijft de gevolgen van het lage consumentenvertrouwen:

Het lage consumentenvertrouwen leidt tot ...(1)... bestedingen en ...(2)... besparingen door de consumenten. Producenten zullen daarop hun prijzen ...(3).... Vervolgens zullen de lonen, winsten en investeringen ...(4).... Consumenten zullen daarop hun bestedingen ...(5).... Daardoor stagneert de economische ontwikkeling.

Maak van de bovenstaande reactie van de president van de ECB een economisch juiste redenering.

Kies uit:
bij (1) lage/hoge
bij (2) lage/hoge
bij (3) verhogen/verlagen
bij (4) dalen/stijgen
bij (5) uitstellen/vervroegen

Bekijk het antwoord
  • Vult de juiste woorden in: (1) lage, (2) hoge, (3) verlagen, (4) dalen en (5) uitstellen (2p)

Puntentabel: indien vijf antwoorden juist 2 punten; indien vier antwoorden juist 1 punt; indien drie of minder antwoorden juist 0 punten.

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 2 punten

De president van de ECB kondigt een renteverlaging aan naar 0,25 procent om de deflatie in Europa tegen te gaan. Als gevolg van de renteverlaging door de ECB verlagen de Nederlandse banken op hun beurt de rente voor hun klanten.

Leg uit dat de renteverlaging door Nederlandse banken deflatie in Nederland kan tegengaan.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de renteverlaging de bestedingen van consumenten doet toenemen, doordat consumenten minder gaan sparen en gemakkelijker kunnen lenen, of dat het uitstellen van bestedingen wordt voorkomen (1p)
  • Legt uit dat de stijgende vraag (bij gelijkblijvend aanbod) opwaartse druk op de prijzen geeft (1p)

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 2 punten

De president van de ECB kondigt een renteverlaging aan naar 0,25 procent om de deflatie in Europa tegen te gaan. De renteverlaging door de ECB leidde op de valutamarkten tot een verandering van de wisselkoers van de euro in dollars. Deze wisselkoersverandering draagt ook bij aan het tegengaan van deflatie in de eurozone.

Leidt een renteverlaging in de eurozone tot een daling of tot een stijging van de waarde van de euro in dollars? Leg je keuze uit.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de renteverlaging beleggers of spaarders ertoe kan brengen hun kapitaal uit de eurozone te verplaatsen, of dat de toestroom van kapitaal naar de eurozone vermindert (1p)
  • Concludeert dat er daardoor meer euro’s worden aangeboden of minder euro’s worden gevraagd op de valutamarkt, zodat de waarde van de euro in dollars daalt (1p)

Het juiste antwoord is een daling van de waarde van de euro in dollars.

Vraag 23 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Van drie naar twee schijven!

Opgavetekst

Bron 1

In 2020 is een nieuw belastingstelsel ingevoerd in Nederland. Het belangrijkste doel van de hervorming is om werken meer lonend te maken. Daarom is de belasting op arbeid verlaagd en de belasting op consumptie verhoogd. Het nieuwe stelsel bevat de volgende maatregelen:

1 Het aantal belastingschijven is teruggebracht van drie naar twee met aanpassing van de marginale belastingtarieven (zie bron 1).

2 Tegelijkertijd veranderde de hoogte van de arbeidskorting en de algemene heffingskorting (zie bron 2).

3 De hypotheekrenteaftrek1) wordt verlaagd naar het tarief in de eerste schijf.

4 Het lage btw-tarief2) is verhoogd van 6 naar 9 procent. De overige btw-tarieven blijven ongewijzigd.

noot 1 Hypotheekrenteaftrek is een aftrekpost voor de inkomstenbelasting: de betaalde hypotheekrente voor de eigen woning mag onder voorwaarden afgetrokken worden van het bruto-inkomen om het belastbaar inkomen te bepalen.

noot 2 Het lage btw-tarief is het tarief dat geheven wordt op de eerste levensbehoeften en op arbeidsintensieve diensten zoals die van de kapper, schilder en fietsenmaker.

Bron 1 schijvenstelsels van het oude en het nieuwe belastingsysteem

Oud: schijfOud: belastbaar inkomenOud: percentageNieuw: schijfNieuw: belastbaar inkomenNieuw: percentage
1€ 0 − € 20.14236,55%1€ 0 − € 68.60036,93%
2€ 20.143 − € 68.60040,85%2€ 68.601 en hoger49,50%
3€ 68.601 en hoger51,95%

Vrij naar belastingdienst.nl - Heffingskortingen, boxen en tarieven

Vraag 5 2 punten

Over de verhoging van het lage btw-tarief van 6 naar 9 procent ontstond direct veel discussie in de media. De koopkracht zou dalen als gevolg van toegenomen inflatie. Uit onderzoek van het CPB blijkt dat:

  • 20% van alle consumptieve bestedingen valt onder het huidige lage tarief van 6%;
  • 40% van alle consumptieve bestedingen valt onder het hoge tarief van 21%;
  • 40% van alle consumptieve bestedingen valt onder het tarief van 0%.

Bereken de inflatie die wordt veroorzaakt door de verhoging van het lage btw-tarief van 6% naar 9%. Rond je antwoord af op een decimaal.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de prijsstijging van de goederen onder het lage tarief: (bij benadering) 9% − 6% = 3%, of via de prijsindex 109/106 × 100 = 102,83, dus een stijging van 2,83% (1p)
  • Berekent de inflatie als 20% van die prijsstijging: 20% van 3% ≈ 0,6%, of 20% van 2,83% = 0,57% ≈ 0,6%, of Pnieuw − Poud = 100,566 − 100 ≈ 0,6% (1p)

Vraag 5 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Banken buiten spel?

Opgavetekst

Bron 5

Een van de oorzaken van de kredietcrisis in 2008 was dat banken te veel krediet verleenden in verhouding tot hun eigen vermogen. Daardoor hadden banken te weinig reserves om verliezen bij de kredietverlening op te vangen. Na de kredietcrisis stelde de toezichthouder, de Europese Centrale Bank (ECB), strengere eisen aan banken. Een van die eisen is de vermogenseis, die stelt dat banken tegenover elke euro verleend krediet tenminste 10 eurocent eigen vermogen op de balans moeten hebben.

Een bank heeft de volgende bezittingen en schulden op de balans (bedragen × € 1 miljoen):

BezittingenBedragSchuldenBedrag
Verleende kredieten€ 2.000Eigen vermogen€ 150
Overige bezittingen€ 1.000Vreemd vermogen€ 2.850
€ 3.000€ 3.000

Vraag 10 2 punten

Bereken met welk bedrag de kredietverlening moet afnemen om aan de vermogenseis te kunnen voldoen.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de maximale kredietverlening bij een eigen vermogen van € 150 miljoen: € 150 miljoen / 0,1 = € 1.500 miljoen (1p)
  • Berekent dat de kredietverlening met € 2.000 miljoen − € 1.500 miljoen = € 500 miljoen moet afnemen (1p)

Vraag 10 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Krimpflatie

Opgavetekst

Bron 8

Uit een krant, december 2016:
‘Stille’ prijsopdrijvingen
Een reep chocolade die in gewicht is verlaagd van 225 naar 200 gram, maar nog steeds € 3,49 kost; toiletpapierrollen die 14% minder vellen tellen dan vroeger, maar nog steeds even duur zijn; koffiepads die 0,5 gram minder koffie bevatten, maar waarvoor de consument nog steeds evenveel betaalt. Economen hebben er een naam voor: krimpflatie, een samentrekking van krimp en inflatie.
Door de omvang of het gewicht van een product te verlagen, kunnen producenten voorkomen dat zij de prijzen van hun product moeten verhogen vanwege bijvoorbeeld een stijging van de grondstofkosten. Maar, het kan ook een manier zijn om meer winst te maken.
De krimpflatie werd ook dit jaar niet meegenomen in het standaardmandje van producten dat het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gebruikt om de consumentenprijsindex (CPI) te bepalen. Woordvoerder Jaap Knoop van het CBS: “De consument is de dupe, want krimpflatie zorgt voor een daling van de koopkracht.”

Vraag 19 1 punt

Geef aan op welke manier krimpflatie zorgt voor een daling van de koopkracht.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat de consument voor hetzelfde geld minder product krijgt, of dat de consument meer moet uitgeven om dezelfde hoeveelheid te kunnen consumeren (1p)

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 2 punten

Zorgt krimpflatie voor een overschatting of onderschatting van de door het CBS gemeten inflatie? Leg je keuze uit.

Bekijk het antwoord
  • Kiest voor onderschatting en noemt dat als de kostenstijging was doorberekend in de verkoopprijzen, die verkoopprijzen gestegen zouden zijn (1p)
  • Verklaart dat de prijzen gelijk zijn gebleven, waardoor de gemeten inflatie lager uitkomt dan wanneer de krimpflatie wel was doorberekend (1p)

Vraag 20 in het hele examen

Bron 1 Consumentenprijzen 2017 gecorrigeerd voor krimpflatie

Het CPI zonder correctie van krimpflatie kwam in 2017 uit op 100,3 (2016=100). Het CBS heeft voor het jaar 2017 een inschatting gemaakt van de gevolgen voor het partiële prijsindexcijfer van de verschillende bestedingscategorieën, indien de krimpflatie wel zou worden doorberekend. Daartoe is op productniveau berekend wat de nieuwe prijs had moeten zijn als deze relatief evenveel zou dalen als de omvang of het gewicht van het product.

BestedingscategorieënPartiële prijsindex 2017 na correctie krimpflatie (2016=100)Wegingscoëfficiënt
voedingsmiddelen102,112
alcohol en tabak102,53
kleding en schoenen100,65
huisvesting, water, energie100,626
vervoer en communicatie98,114
recreatie en restaurants101,316
overig100,124
totaal…….100

Vraag 21 2 punten

Gebruik bron 1.
Bereken met hoeveel procentpunt het CPI van 2017 verandert indien het CBS wel rekening zou houden met krimpflatie.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het gewogen gemiddelde van de gecorrigeerde indexcijfers: (102,1 × 12 + 102,5 × 3 + 100,6 × 5 + 100,6 × 26 + 98,1 × 14 + 101,3 × 16 + 100,1 × 24) / 100 = 100,5 (1p)
  • Berekent de verandering: 100,5 − 100,3 = 0,2 procentpunt (1p)

Vraag 21 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Gas vloeit rijkelijk

Opgavetekst

Uit een krant, 2017

Uit een krant, 2017

Qatar bezit een enorme voorraad aardgas. Normaal wordt aardgas via pijpleidingen getransporteerd, maar het kan ook vloeibaar worden gemaakt (liquefied natural gas ofwel lng) en met speciale schepen worden getransporteerd. Qatar is de grootste exporteur van lng ter wereld. De afnemers van lng bevinden zich vooral in Japan, India, Zuid-Korea en het Verenigd Koninkrijk, waarheen vanuit Qatar geen pijpleidingen lopen. De opbrengsten uit de verkoop van lng stort Qatar in het Qatarese Staatsinvesteringsfonds.

Kaart van de Perzische Golf en omgeving, met Qatar, Irak, Iran, Saudi-Arabië, V.A.E., Oman, Jemen, Soedan, Eritrea en Ethiopië, en de Rode Zee, de Golf van Aden en de Arabische Zee.

Fragment 1 Uit een krant, juni 2017

De centrale bank van Qatar greep in op de valutamarkt om de koersdaling van de riyal ten opzichte van de US dollar tegen te gaan.

Bron 3 Grafiek 1

Grafiek 1
Bron 3

Grafiek met de koers van de riyal in $ op de verticale as en het aantal riyal (Q) op de horizontale as. Lijnen A, V1 en V2, met pijlen die de verschuiving aangeven.

Bron 3 Grafiek 2

Grafiek 2
Bron 3

Grafiek met de koers van de riyal in $ op de verticale as en het aantal riyal (Q) op de horizontale as. Lijnen A, V1 en V2, met pijlen die de verschuiving aangeven.

Bron 3 Grafiek 3

Grafiek 3
Bron 3

Grafiek met de koers van de riyal in $ op de verticale as en het aantal riyal (Q) op de horizontale as. Lijnen A1, A2 en V, met pijlen die de verschuiving aangeven.

Bron 3 Grafiek 4

Grafiek 4
Bron 3

Grafiek met de koers van de riyal in $ op de verticale as en het aantal riyal (Q) op de horizontale as. Lijnen A1, A2 en V, met pijlen die de verschuiving aangeven.

Vraag 17 2 punten

In juni 2017 maakt de koers van de riyal een daling door ten opzichte van de US dollar.
Gebruik fragment 1 en bron 3.
Welke grafiek uit bron 3 geeft de ingreep van de centrale bank van Qatar juist weer?

  1. A Grafiek 1
  2. B Grafiek 2
  3. C Grafiek 3
  4. D Grafiek 4
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Uitsluitend 2 of 0 scorepunten toekennen.

Vraag 17 in het hele examen

Fragment 2 Uit een krant, juni 2017

Qatar wordt sinds mei 2017 geconfronteerd met een oplopende inflatie.

Vraag 18 2 punten

Gebruik fragment 2.
Leg uit op welke twee manieren de koersdaling van de riyal ten opzichte van de US dollar heeft kunnen bijdragen aan de toenemende inflatie.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat een koersdaling van de riyal importeren voor Qatar duurder maakt; als de hogere importprijzen doorberekend worden in het algemene prijspeil, ontstaat inflatie (1p)
  • Legt uit dat een koersdaling van de riyal exporteren vanuit Qatar goedkoper maakt; als door toenemende export de capaciteitsgrenzen worden bereikt, kan dat (bestedings)inflatie veroorzaken (1p)

Vraag 18 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Huis en hypotheek

Opgavetekst

Uit een krant, 2017

Door de krapte op de Nederlandse huizenmarkt worden woningen niet alleen sneller verkocht, maar zijn ze ook veel duurder. Woningmarkt-econoom Pieter Hut: “Er moeten per jaar ongeveer 75.000 huizen worden gebouwd om de toename van het aantal huishoudens bij te houden, maar daadwerkelijk worden er jaarlijks maar 45.000 huizen gebouwd.” De voorzitter van de Nederlandse Makelaarsvereniging (NMV) vult aan: “De krapte wordt nog erger, omdat het rentepercentage momenteel historisch laag is.”

Bron 1 Ontwikkeling van de rente in de periode 1986-2016

Ontwikkeling van de rente in de periode 1986-2016
Bron 1 Legenda: nominale rente (stippellijn), reële rente (doorgetrokken lijn).

Lijngrafiek van de rente van 1 januari 1986 tot 1 januari 2016. Op de verticale as het percentage, van −2 tot 10. Op de horizontale as de jaren (1986, 1991, 1996, 2001, 2006, 2011, 2016). Twee lijnen: de nominale rente (stippellijn) en de reële rente (doorgetrokken lijn).

Vraag 20 2 punten

De aankoop van een woning wordt vaak gefinancierd met een hypothecaire lening. Bij een hypothecaire lening is het rentepercentage dat de bank rekent lager dan bij een consumptieve lening. De laatste 30 jaar is het nominale rentepercentage op hypothecaire leningen gedaald. In 2016 bereikte dat rentepercentage zelfs een laagterecord (zie bron 1).
Leg uit waarom banken op hypothecaire leningen een lager rentepercentage rekenen dan op consumptieve leningen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat bij een hypothecaire lening sprake is van een onderpand, en bij een consumptieve lening niet (1p)
  • Legt uit dat het risico voor de verstrekker daardoor lager is, zodat een lagere rente in rekening kan worden gebracht (1p)

Vraag 20 in het hele examen

Stelling 1

“Uit bron 1 blijkt dat de inflatie is afgenomen en dat er zelfs sprake is geweest van deflatie.”

Vraag 21 2 punten

Gebruik stelling 1 en bron 1.
In welk jaar of welke jaren is er sprake geweest van deflatie? Licht je antwoord toe.

Bekijk het antwoord
  • Noemt 2009 en 2015, met als toelichting dat bij deflatie de reële rente hoger is dan de nominale rente (2p)

Voor één juist jaartal met juiste toelichting één scorepunt toekennen.

Vraag 21 in het hele examen

Stelling 2

“Banken kunnen de hypotheekrente laag houden, omdat ze ook op termijn een lage inflatie verwachten.”

Vraag 22 2 punten

Geef een verklaring voor stelling 2.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat bij een lage inflatie de (reële) waardedaling van het uitgeleende geld beperkt is, dus er is minder risico op waardedaling (1p)
  • Legt uit dat banken daardoor een lagere compensatie voor geldontwaarding vragen en dus een lagere (nominale) rente in rekening kunnen brengen (1p)

Vraag 22 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Van nationaal rekenen naar nationaal beleid

Bron 2 staat van middelen en bestedingen Nederland, 2013

2013
beschikbaar voor bestedingen (in miljarden euro’s)
bbp642,9
invoer466,8
totale bestedingen
consumptie289,6
investeringen94,3
overheid192,6
uitvoer533,2

Vraag 8 2 punten

Gebruik bron 1 en 2.
Bereken de procentuele verandering van de consumentenprijsindex in 2013 in Nederland en rond af op twee decimalen nauwkeurig.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de mutatie van de consumentenprijsindex in 2013: 1,07% (2p)

Juiste uitkomst: een mutatie van 1,07%. Het correctievoorschrift rekent als volgt: nominale verandering bbp: (642,9 − 640,6) / 640,6 ⋅ 100% = 0,36%; 100,36 / 99,3 ⋅ 100 = 101,07; mutatie CPI is 1,07%.

Vraag 8 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Het Britse pond crasht

Opgavetekst

Het Britse pond crasht

De Britse bevolking sprak zich gisteren tijdens het referendum uit voor een vertrek uit de Europese Unie (EU). Deze aankondiging van de Brexit leidde tot een koersdaling van het Britse pond als gevolg van het gedrag van beleggers. Verder heeft een aantal banken aangekondigd hun hoofdvestiging van Londen naar het Europese vasteland te gaan verplaatsen.

De koersdaling van het Britse pond ten opzichte van de euro en de dollar heeft gevolgen voor de internationale handel van Groot Brittannië (GB). Er wordt bijvoorbeeld verwacht dat meer buitenlandse toeristen een weekend naar Londen zullen boeken. Daarnaast wordt verwacht dat de concurrentiepositie van onder meer Nederlandse agrariërs zal verslechteren, terwijl de concurrentiepositie van Britse agrariërs zal verbeteren. De koersdaling kan ook gevolgen hebben voor de inflatie in GB, die waarschijnlijk zal toenemen.

Uit een Nederlandse krant, 24 juni 2016

Vraag 11 2 punten

Leg uit dat een koersdaling van het Britse pond kan leiden tot (een toename van de) inflatie in GB.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de koersdaling van het Britse pond tot inflatie in GB kan leiden. Een van de twee uitwerkingen is volledig goed: (a) importgoederen voor GB kunnen duurder worden, waardoor de prijsstijging kan doorwerken in het algemeen prijspeil van GB; of (b) Britse exportgoederen kunnen goedkoper worden op de EU-markt, de Nederlandse markt of de wereldmarkt, waardoor de vraag naar Britse exportgoederen kan toenemen en groter kan worden dan de productiecapaciteit, zodat de prijzen van deze goederen stijgen en dit kan doorwerken in het algemeen prijspeil van GB. (2p)

Vraag 11 in het hele examen

Hoe vaak geld en inflatie in het examen komt

Vragen over geld en inflatie per centraal examen economie havo. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 120-24519%
2026, tijdvak 26, 14, 17-18414%
2025, tijdvak 15, 728%
2025, tijdvak 25, 12, 15311%
2024, tijdvak 120, 2527%
2024, tijdvak 217-1827%
2023, tijdvak 116-17, 19310%
2022, tijdvak 114-15, 21-23517%
2022, tijdvak 35, 10, 19-21518%
2019, tijdvak 217-18, 20-22519%
2018, tijdvak 1813%
2018, tijdvak 21114%

In 12 van de 18 ingedeelde examens economie havo staat een vraag over geld en inflatie, samen 38 vragen (7% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2026, tijdvak 1: 5 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 11% van de vragen over geld en inflatie, daarvoor 6%. Het onderwerp krijgt de laatste jaren meer ruimte.

Oefenen met geld en inflatie

Maak de 15 nieuwste examenvragen over geld en inflatie online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over geld en inflatie

Andere onderwerpen economie havo

Geld en inflatie op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen economie havo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker economie per vraagtype nakijkt, lees je op economie toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op economie oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt geld en inflatie voor in het eindexamen economie havo?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 38 vragen over geld en inflatie, 7% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 12 van die examens.

In welk examen economie havo stonden de meeste vragen over geld en inflatie?

In het examen van 2026, tijdvak 1, met 5 vragen: 20-24.

Hoe oefen ik examenvragen over geld en inflatie?

Op deze pagina staan alle vragen over geld en inflatie met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.