Examenvragen geld en inflatie economie vwo

59 vragen over geld en inflatie uit 17 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Geld en inflatie komt in 17 van de 18 examens economie vwo voor, met 59 vragen (12% van alle examenvragen). Het meest in 2026, tijdvak 2 (8 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over geld en inflatie

Per examen de vragen over geld en inflatie, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Geld in de markt

Opgavetekst

In deze opgave gaat het bij de rente altijd om de geldmarktrente.

De geldmarktrente is de rente op kortlopende leningen. Op de geldmarkt bieden pensioenfondsen en banken geld aan. Overheden vragen om geld als zij kortlopende leningen afsluiten om investeringen in publiek kapitaal te financieren. Ook gezinnen zijn vragers op de geldmarkt.

Vraag 6 2 punten

Leg uit welk effect een hoge tijdsvoorkeur van gezinnen heeft op de rente.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • Als gezinnen een hoge tijdsvoorkeur hebben, zullen ze nu meer consumeren en dus meer lenen.
  • Hierdoor stijgt de vraag naar geld waardoor de rente zal stijgen.

of

  • Als gezinnen een hoge tijdsvoorkeur hebben, zullen ze nu meer consumeren en dus minder sparen.
  • Hierdoor daalt het aanbod van geld waardoor de rente zal stijgen.

Vraag 6 in het hele examen

De effectiviteit van het monetaire beleid kan worden gemeten door de rente-elasticiteit. De rente-elasticiteit meet hoe sterk de vraag naar geld reageert als gevolg van een renteverandering.

  • A0 = aanbod voordat de centrale bank ingrijpt
  • A1 = aanbod nadat de centrale bank ingrijpt
  • V = vraag naar geld

Vraag 9 2 punten

Gebruik figuur 2.

Bereken de rente-elasticiteit als gevolg van het ingrijpen van de centrale bank.

Figuur 2 Geldmarkt: nominale rente tegen de geldhoeveelheid, met het aanbod A0 en A1 van geld en de vraag V naar geld. Bekijk in Opgaven, pagina 4

Bekijk het antwoord

Een juist antwoord bevat in relatie tot de context:

  • een berekening van de procentuele veranderingen van de rente en van de gevraagde hoeveelheid.
  • een berekening van de rente-elasticiteit.

Een voorbeeld van een juiste berekening is:

  • Procentuele verandering rente: (2,5 − 4) / 4 x 100% = −37,5%. Procentuele verandering vraag: (50 mld − 40 mld) / 40 mld x 100% = 25%.
  • De rente-elasticiteit = 25% / −37,5% = −0,7

Opmerking

Als de kandidaat de nieuwe evenwichtsrente afleest tussen 2,3% en 2,7% kunnen maximale scorepunten worden behaald.

Vraag 9 in het hele examen

Uit onderzoek blijkt dat de effectieve ondergrens van de nominale rente geen 0%, maar 0,5% is. Ondanks deze negatieve nominale rente kunnen consumenten toch besluiten hun spaargeld bij een bank aan te houden.

Vraag 10 1 punt

Beargumenteer dat consumenten hun spaargeld bij een bank aanhouden ondanks een negatieve nominale rente.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juist antwoord zijn:

  • Het aanhouden van contant geld zorgt voor risico’s (diefstal / brand).
  • Het aanhouden van contant geld is kostbaar / onpraktisch.
  • Consumenten zijn bereid te betalen voor de veiligheid van hun spaargeld bij een bank.

Vraag 10 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Beleid

Opgavetekst

In 2026 heeft een land het stelsel van inkomstenbelasting hervormd. Hierbij is het progressieve stelsel vervangen door een vlaktaks zonder heffingskortingen. Het tarief van deze vlaktaks is gelijk aan het gemiddelde landelijke tarief in 2025.

Door de denivellering neemt het consumentenvertrouwen af, waardoor de bestedingen dalen. Een econoom analyseert dit met het IS-MB-GA model.

De IS-curve geeft het dalend verband weer tusen de reële rente en het inkomen.

Vraag 12 2 punten

Leg dit dalend verband tussen de reële rente en het inkomen uit.

Figuur 3: IS-MB-GA model met de curven IS0, IS1, MB0 en GA0, met de reële rente (r), de inflatie (π) en het inkomen (Y). Bekijk in Opgaven, pagina 6

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • Als de reële rente daalt wordt lenen aantrekkelijker / sparen minder aantrekkelijk.
  • Hierdoor zullen de investeringen / zal de consumptie toenemen en stijgt het inkomen.

Vraag 12 in het hele examen

2026, tijdvak 1: De prijs van woningbezit

Opgavetekst

In Nederland hebben veel huishoudens een woning gekocht met een hypothecaire lening. Dit is een leenvorm waarbij de woning als onderpand dient. De Nederlandsche Bank (DNB) is toezichthouder op de hypotheekmarkt en onderzoekt daarom de koopwoningmarkt (zie tabel 1).

Tabel 1 Gegevens onderzoek Nederlandse koopwoningmarkt

begin 2021eind 2022
hypotheekrente (looptijd 10 jaar)1,80%4,05%
inkomenstoets van DNB5,74,4
totale hypotheekschuld (in miljarden €)€ 740,1€ 797,6
totale hypotheekschuld (in % van het bbp)9383
20212022
reële groei bbp Nederland4,9%4,5%

Vraag 27 3 punten

Bereken op basis van tabel 1 de inflatie in de periode begin 2021 tot eind 2022.

Bekijk het antwoord

Een juist antwoord bevat in relatie tot de context:

  • een berekening van de stijging van het nominale bbp / NIC.
  • een berekening van de stijging van het reële bbp / RIC.
  • een berekening van de inflatie.

Een voorbeeld van een juiste berekening is:

Het nominale bbp is gestegen met:

\text{bbp oud} = (740{,}1 / 0{,}93) = \text{€ } 795{,}81 \text{ mld}

\text{bbp nieuw} = (797{,}6 / 0{,}83) = \text{€ } 960{,}96 \text{ mld}

\text{stijging} = (960{,}96 - 795{,}81) / 795{,}81 \times 100\% = 20{,}8\% \ (\text{NIC} = 120{,}8)

Het reële bbp is gestegen met:

100 \times 1{,}049 \times 1{,}045 - 100 = 9{,}6\% \ (\text{RIC} = 109{,}6)

(120{,}8 / 109{,}6) \times 100 = 110{,}2 \rightarrow \text{De inflatie is } 10{,}2\%.

Vraag 27 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Opgave 1 Indiase rijst

Opgavetekst

Klimaatverandering zorgt voor een daling van de productie van rijst per hectare, waardoor de prijs van rijst is gestegen. Rijst geldt als de belangrijkste bron van voedsel in India. De Indiase overheid wil voedselzekerheid voor haar burgers en stelt daarom een exportverbod in voor rijst. Voedselzekerheid wordt bepaald door te kijken naar de hoeveelheid rijst die mensen kunnen kopen.

Een econoom onderzoekt de voedselzekerheid in India (zie tabel 1).

Tabel 1 Gegevens van India

2019202020212022
prijsindex van rijst (basisjaar 2019)100103,1132,2151,0
wegingsfactor rijst als aandeel van het totale uitgavenpakket20%20%20%20%
nominaal bbp per hoofd van de bevolking (in US$)$ 2.050$ 1.913$ 2.238$ 2.288

In de periode 2019–2022 stegen de overige prijzen in India met 15%.

Vraag 2 3 punten

Bereken de verandering van de koopkracht in de periode 2019-2022 en beargumenteer of de voedselzekerheid is toegenomen of afgenomen.

Bekijk het antwoord

Een juist antwoord bevat in relatie tot de context: − een berekening van de inflatie.

− een berekening van de nominale loonstijging. − een berekening van de reële loonstijging / koopkracht. − een conclusie over de voedselzekerheid.

Een voorbeeld van een juiste berekening is:

− indexcijfer inflatie India: (151 x 0,20) + (115 x 0,80) = 122,2 (PIC) − indexcijfer nominaal loon: ((2288 – 2050) / 2050) x 100% = 11,6% → NIC = 111,6

− (RIC = (NIC / PIC) x 100) → (111,6 / 122,2) x 100 = 91,3. − De reële lonen zijn / koopkracht is gedaald, dus de voedselzekerheid is afgenomen.

indien vier elementen juist (3)

indien drie elementen juist (2)

indien twee elementen juist (1)

indien minder dan twee elementen juist (0)

Vraag 2 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Opgave 2 Krediet onderzocht

Opgavetekst

Kredietverleners (bijvoorbeeld banken) willen weten wat het risico is op wanbetaling door potentiële kredietnemers (geldleners). Dit kunnen kredietverleners zelf onderzoeken, maar ook laten doen door het Bureau Leen Administratie (BLA). Het BLA voert dit kredietonderzoek uit voor aangesloten kredietverleners.

Vraag 6 2 punten

Leg uit dat de inzet van het BLA de transactiekosten van kredietverleners per saldo kan verminderen.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • Het BLA kan zich specialiseren / schaalvergroting realiseren / door meer ervaring efficiënter de onderzoeken uitvoeren. (1)
  • Hierdoor kan het BLA onderzoek doen tegen lagere kosten dan de kredietverleners zelf. (1)

Vraag 6 in het hele examen

Kredietverleners betalen per onderzoek een vast percentage van het krediet. Het BLA voert alleen onderzoek uit bij een krediet groter dan € 50.000. Het BLA heeft alleen gegevens van de bij het BLA aangesloten kredietverleners. Ieder kredietonderzoek heeft dezelfde kostprijs.

Vraag 7 1 punt

Beargumenteer de keuze van het BLA om een minimale kredietgrootte te hanteren.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

Bij een te klein krediet zijn de opbrengsten te laag ten opzichte van de kosten / wordt er geen winst (of zelfs verlies) gemaakt.

Vraag 7 in het hele examen

In het geval van wanbetaling draagt de gemeente de kosten van bemiddeling tussen kredietverleners en kredietnemers. Door het BLA daalt het risico van wanbetaling.

Vraag 8 2 punten

Leg uit dat inzet van het BLA leidt tot lagere maatschappelijke kosten van kredietverlening.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • Wanbetaling leidt tot (bemiddelings)kosten die niet door de kredietnemer worden gedragen, maar door de gemeente. (1)
  • Door de inzet van het BLA wordt het risico van wanbetaling kleiner / worden er minder leningen afgesloten en worden de maatschappelijke kosten lager. (1)

Vraag 8 in het hele examen

Hypotheekbank SVD overweegt de inzet van het BLA. De directeur maakt hiervoor een analyse (zie tabel 2).

Tabel 2 Kredietgegevens SVD – voorspelling 2025–2035

zonder inzet BLAmet inzet BLA
totale omzet
aantal afgesloten kredieten50.00048.000
gemiddelde omvang krediet€ 310.000€ 340.000
gemiddeld rentepercentage4,1%3,9%
totale kosten€ 568,695 miljoen…
schadekosten1)9%3%
vermogenskosten2)3,3%3,3%
jaarlijks tarief BLA (als % van het verleende krediet)-0,05%

noot 1 de schadekosten van wanbetaling als percentage van de omzet noot 2 kosten voor het aantrekken van het benodigde vermogen als percentage van het verleende krediet

Vraag 10 3 punten

Bereken de verandering van de winst door de inzet van het BLA.

Bekijk het antwoord

Een juist antwoord bevat in relatie tot de context:

  • een berekening van de omzetten in beide situaties. (1)
  • een berekening van de totale kosten in beide situaties. (1)
  • een berekening van de toename van de winst. (1)

Een voorbeeld van een juiste berekening is:

  • omzet: zonder BLA → 50.000 x 310.000 x 0,041 = € 635,5 mln. met BLA → 48.000 x 340.000 x 0,039 = € 636,48 mln. (1)
  • kosten: zonder BLA → (635,5 mln x 0,09) + (50.000 x € 310.000 x 0,033) = € 568,695 mln. met BLA → (636,48 mln x 0,03) + (48.000 x 340.000 x 0,033) + (48.000 x 340.000 x 0,0005) = € 565,8144 mln. (1)
  • winst: zonder BLA → 635,5 mln – 568,695 mln = € 66.805.000 met BLA → 636,48 mln – 565,8144 mln = € 70.665.600 toename winst = € 70.665.600 – € 66.805.000 = € 3.860.600 (1)

Vraag 10 in het hele examen

De SVD leent zelf op de geldmarkt. Hier sluit de SVD kortlopende leningen af om dit vervolgens uit te lenen via kredieten met een vaste looptijd van 30 jaar en een rentevaste periode. Dit is een periode waarin de rente op een krediet gelijk blijft. Als de centrale bank monetair beleid voert zal de rente op de geldmarkt veranderen.

Vraag 11 2 punten

Leg uit dat het voeren van krap monetair beleid door de centrale bank leidt tot een lagere winst voor de SVD op korte termijn.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • Door krap monetair beleid zal de rente stijgen. Dit leidt tot hogere (vermogens)kosten voor de SVD. (1)
  • Omdat sprake is van een rentevaste periode (op de kredieten) kan de rente niet worden verhoogd (en daalt de winst). (1)

of

  • Krap monetair beleid is een teken van hoge inflatie. Als de inflatie hoog is, zullen meer mensen de rekeningen niet kunnen betalen waardoor wanbetaling toeneemt. (1)
  • Als gevolg hiervan zullen de (schade)kosten toenemen van de SVD (en daalt de winst). (1)

Vraag 11 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Opgave 3 Flexibele inflatie

Opgavetekst

Een land heeft al langere tijd te maken met een hoge inflatie. De centrale bank van het land heeft de refirente een aantal keer verhoogd. Dit heeft niet geleid tot een toename van de spaarquote.

Het verhogen van de refirente zou moeten leiden tot een hogere spaarrente. Door marktmacht van banken gebeurt dit niet.

Vraag 13 1 punt

Geef een verklaring waarom marktmacht van banken ervoor zorgt dat de spaarrente niet stijgt.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

Bij marktmacht is er een gebrek aan concurrentie waardoor banken de spaarrente niet hoeven te verhogen om spaargelden aan te trekken / klanten te behouden.

Vraag 13 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Opgave 5 Welkom Kroatië

Opgavetekst

Per 1 januari 2023 is Kroatië als twintigste land toegetreden tot de Economische en Monetaire Unie (EMU). Hiermee hebben zij de euro als wettig betaalmiddel ingevoerd. Als gevolg van de toetreding kan de Centrale Bank van Kroatië (KCB) geen onafhankelijk monetair beleid meer voeren.

Vraag 21 2 punten

Leg uit dat de KCB in 2022, via interventies op de valutamarkt, onderbesteding kon verminderen.

Bekijk het antwoord

Een juist antwoord bevat in relatie tot de context:

  • een uitleg over de relatie tussen onderbesteding en de interventie op de valutamarkt. (1)
  • een uitleg over het verband tussen de interventie en de bestedingen. (1)

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • Bij onderbesteding zal de KCB op de valutamarkt het aanbod van de eigen valuta verhogen / vreemde valuta opkopen. (1)
  • Als gevolg hiervan zal de Kroatische valuta depreciëren, waardoor de export stijgt (en de onderbesteding afneemt). (1)

Vraag 21 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Concurreren met zekerheid

Opgavetekst

Het land Mañan heeft een waardevast staatspensioen dat via het omslagstelsel wordt gefinancierd. Het aanvullend pensioen belooft dit staatspensioen aan te vullen tot een vast, totaalbedrag van 70% van het laatstverdiende (nominale) brutoloon. Het totale pensioen is daarmee niet waardevast. Werknemers moeten een aanvullend pensioen opbouwen bij één van de commerciële pensioenfondsen die het kapitaaldekkingsstelsel gebruiken. De nominale brutolonen veranderen niet.

Vraag 8 2 punten

Leg uit dat de premie voor het aanvullend pensioen kan dalen als de inflatie stijgt.

Bekijk het antwoord

Een juist antwoord bevat in relatie tot de context:

  • Een uitleg van het effect van inflatie op het staatspensioen.
  • Een uitleg van het effect van stijgende staatspensioenen op het aanvullend pensioen en de pensioenpremie.

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • Het staatspensioen is waardevast. Een hogere inflatie betekent dat het staatspensioen wordt verhoogd.
  • Het pensioenfonds hoeft minder aanvullend pensioen uit te keren om het totale pensioen aan te vullen tot 70% van het laatstverdiende brutoloon. De pensioenfondsen kunnen daarom de pensioenpremies verlagen.

Opmerking: Als een kandidaat redeneert via het effect van inflatie op de rente en de premie kunnen maximale scorepunten worden behaald.

Vraag 8 in het hele examen

De pensioenfondsen beleggen hun vermogen in aandelen en obligaties. Pensioenfondsen concurreren met elkaar (= marktwerking) op basis van de ingelegde pensioenpremie. Werknemers ontvangen alleen informatie over de verhouding tussen obligaties en aandelen waarin een pensioenfonds belegt en de maandelijkse premie die ze moeten betalen. In Mañan kunnen werknemers wisselen van pensioenaanbieder.

Figuur 1 toont de relevante factoren binnen de markt voor aanvullende pensioenen.

Figuur 1 Factoren die de hoogte van de aanvullende pensioenen beïnvloeden

\text{dekkingsgraad} = \frac{\text{huidig vermogen pensioenfonds}}{\text{huidige waarde toekomstige pensioenuitkeringen}} \times 100\%

Stel dat de inflatie hoger wordt dan de gewenste inflatie van de centrale bank.

Vraag 9 2 punten

Leg met behulp van figuur 1 uit dat deze hogere inflatie zorgt voor een stijgende dekkingsgraad.

Schema met de factoren die de hoogte van de aanvullende pensioenen beïnvloeden, met de formule voor de dekkingsgraad. Bekijk in Opgaven, pagina 4

Bekijk het antwoord

Een juist antwoord bevat in relatie tot de context:

  • Een uitleg van het effect van inflatie op de rentestand.
  • Een uitleg van het effect van de rente via huidige waarde van de toekomstige pensioenuitkeringen (de noemer).

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • Bij een hogere inflatie (dan gewenst) zal de centrale bank (vanwege de monetaire beleidsregel) ervoor kiezen om de rente te verhogen.
  • Een hogere rente zorgt voor een lagere huidige waarde van de toekomstige pensioenuitkeringen waardoor de dekkingsgraad zal stijgen.

Vraag 9 in het hele examen

Naar verwachting hebben de pensioenfondsen over 25 jaar een bedrag nodig van € 450 miljard. Momenteel is de gemiddelde dekkingsgraad van alle pensioenfondsen samen gelijk aan 92%, waarbij wordt uitgegaan van een rente van 1%. Men verwacht dat de rente stijgt naar 2%. Dit leidt tot een nieuwe dekkingsgraad.

Vraag 11 3 punten

Analyseer het effect van de stijgende rente op de betaalbaarheid van de pensioenen. Doe het als volgt:

  • Bereken de nieuwe dekkingsgraad.
  • Leg uit of de betaalbaarheid van de pensioenen verbetert.
Bekijk het antwoord

Een juist antwoord bevat in relatie tot de context:

  • Een berekening van het huidige vermogen.
  • Een berekening van de dekkingsgraad.
  • Een correcte gevolgtrekking uit de berekening van de dekkingsgraad over de betaalbaarheid van de toekomstige pensioenen.

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • De huidige contante waarde van de toekomstige uitkeringen (bij een rente van 1%) = 450 miljard / (1,01^25) ≈ 350,896 miljard. Huidig vermogen is 350,896 miljard x 0,92 = 322,82 miljard.
  • De contante waarde van de toekomstige verplichtingen bij een rente van 2% = 450 miljard / (1,02^25) = 274,29 miljard. De dekkingsgraad bij 2% = (322,82 / 274,29) x 100% = 117,7%.
  • De dekkingsgraad is gestegen (117,7% > 92%) waardoor de pensioenfondsen beter kunnen voldoen aan de toekomstige verplichtingen / waardoor toekomstige pensioenen beter betaalbaar worden.

Aanvulling: Het derde element van het juiste antwoord wordt vervangen door: “Een correcte gevolgtrekking uit de berekening van de dekkingsgraad / een correcte uitleg over de betaalbaarheid van de toekomstige pensioenen.” (1 scorepunt).

Vraag 11 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Eilanden verbonden

Opgavetekst

De ministers van Economische Ontwikkeling van de Caribische eilanden willen meer met elkaar handelen. Om deze wens te onderzoeken stelt een econoom een korte-termijnmodel op voor Curaçao (zie figuur 1). Voor de eenvoud is Aruba de enige handelspartner van Curaçao. In het model is de munteenheid van Curaçao de Caribische gulden (XCG) en de munteenheid van Aruba de Arubaanse florin (AWG).

In het model is het arbeidsinkomen de inkomstenbron van de gezinnen op Curaçao.

De centrale bank van Curaçao besluit een ruimer monetair beleid te voeren.

Vraag 20 2 punten

Leg uit welk effect het monetair beleid van de Curaçaose centrale bank, via de valutamarkt, heeft op de conjunctuur van Aruba.

Bekijk het antwoord

Een juist antwoord bevat in relatie tot de context:

  • Een uitleg over het verband tussen rente en de wisselkoers.
  • Een uitleg over het verband tussen de wisselkoers en de conjuncturele situatie op Aruba.

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • Bij een renteverlaging daalt de vraag (van buitenlandse beleggers) naar de Caribische gulden en daarmee de wisselkoers van de XCG (in andere munten).
  • Dit leidt tot meer import / minder export door Aruba en minder productie door Aruba. Hiermee verslechtert de conjuncturele situatie op Aruba.

Vraag 20 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Groen ontgroeien

Opgavetekst

In een land is de huidige consumptie niet duurzaam ten opzichte van wat de aarde aankan. Huishoudens besluiten hun verantwoordelijkheid te nemen en minder te consumeren. Een econoom analyseert de effecten van deze gedragsverandering met behulp van het Keynesiaanse kruis (zie figuur 1).

Figuur 1 Keynesiaans kruis

EV0 = oude effectieve vraag (voor de gedragsverandering) = 400 + 0,5Y

EV1 = nieuwe effectieve vraag (na de gedragsverandering) = 360 + 0,4Y

De econoom stelt: “Door de gedragsverandering van consumenten is zowel de ligging als de helling van de EV1-curve veranderd ten opzichte van de EV0-curve.”

De econoom wil ook analyseren of het monetaire beleid invloed heeft na de gedragsverandering. De econoom schetst daarom een nieuw model (zie figuur 2).

Figuur 2 IS-MB-model

IS0 = IS-curve voor de gedragsverandering

IS1 = IS-curve na de gedragsverandering

Door de gedragsverandering is de helling van de IS-curve veranderd. Dit heeft effect op de effectiviteit van monetair beleid.

Vraag 23 2 punten

Leg uit of monetair beleid effectiever of minder effectief is geworden door de gedragsverandering.

IS-MB-model met de reële rente r (in %) tegen het inkomen Y, met de MB-lijn op 4% en de IS-curves IS0 en IS1. Bekijk in Opgaven, pagina 11

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • Als de centrale bank de rente verlaagt, zullen mensen minder sterk reageren op deze prikkel om minder te sparen / om meer te consumeren (door de steilere IS-curve).
  • Hierdoor zal de output gap minder afnemen en de inflatie langzamer op het gewenste / stabiele niveau (van de centrale bank) komen. Monetair beleid wordt dus minder effectief.

Vraag 23 in het hele examen

De econoom concludeert: “In dit model zal monetair beleid ervoor zorgen dat de economie weer terugkeert in het oude evenwicht van voor de gedragsverandering.”

Vraag 24 2 punten

Leg uit welk monetair beleid de centrale bank zal voeren waardoor het oude evenwicht wordt bereikt. Noem de nieuwe reële evenwichtsrente.

Bekijk het antwoord

Een juist antwoord bevat in relatie tot de context:

  • Een uitleg over de relatie tussen de rente, de bestedingen en het inkomen.
  • Het noemen van de nieuwe reële evenwichtsrente.

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • De centrale bank zal de rente verlagen / ruimer monetair beleid voeren waardoor de consumptie / investeringen stijgt / stijgen en daardoor het inkomen / de productie stijgt.
  • Bij een reële rente van 1% ontstaat een evenwicht (bij Y = Y* = 800).

Vraag 24 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Hulplijn

Vraag 16 2 punten

Het Afrikaanse land hanteert een vaste (officiële) wisselkoers met de euro. De economen verwachten dat het saldo op de lopende rekening na 2021 zal verslechteren. Leg uit of de centrale bank van het Afrikaanse land de rente zal verlagen of verhogen om de vaste wisselkoers te kunnen handhaven.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat een verslechtering van het saldo op de lopende rekening een neerwaartse druk op de munt geeft, zodat het aanbod van de munt moet worden afgeremd of de vraag naar de munt moet worden gestimuleerd (1p)
  • Legt uit dat de centrale bank de rente verhoogt, waardoor de kapitaalinstroom toeneemt en de vraag naar de munt stijgt, of dat huishoudens gaan sparen en minder besteden of importeren, waardoor het aanbod van de munt daalt; de vaste koers wordt dan gehandhaafd (1p)

Vraag 16 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Staat van de schulden

Opgavetekst

Figuur 1 Staatsschuldquote en nominale rente Maecenates

Staatsschuldquote en nominale rente Maecenates
Figuur 1 Legenda: staatsschuldquote (linkeras, staven); nominaal rentepercentage op staatsobligaties (rechteras, lijn).

Staafdiagram met een staaf per jaar van 2011 tot en met 2020, met daarin een lijn voor het nominaal rentepercentage. Linkeras: staatsschuldquote van 135% tot 180%. De staven lopen op van ongeveer 150% in 2011 tot 175% in 2020. Rechteras: nominaal rentepercentage van 1,00% tot 2,80%. De lijn stijgt van 2011 tot 2016, zakt in 2017 iets terug en stijgt daarna tot 2,4% in 2020.

Vraag 7 1 punt

Econoom Falco beweert dat er een verband bestaat tussen de staatsschuldquote en de ontwikkeling van het nominaal rentepercentage op staatsobligaties. Geef met behulp van figuur 1 een verklaring voor de ontwikkeling van het nominale rentepercentage op staatsobligaties.

Bekijk het antwoord
  • Geeft een verklaring met behulp van figuur 1, bijvoorbeeld: een hogere staatsschuldquote verhoogt het risico op wanbetaling, waardoor beleggers een hogere vergoeding eisen; of: een hogere staatsschuldquote kan zorgen voor meer vraag naar vermogen (als de staatsschuld is toegenomen), waardoor de rente stijgt. (1p)

Vraag 7 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Onder de motorkap

Opgavetekst

Figuur 1 en 2 Model Westland (figuur 1) en model Oostland (figuur 2), IS-MB-GA

Model Westland (figuur 1) en model Oostland (figuur 2), IS-MB-GA
Figuur 1 en 2 De reële rente (r) en inflatie (π) zijn in procenten. Het reële inkomen / de reële productie (Y) is in miljarden.

Twee IS-MB-GA modellen naast elkaar. Elk model heeft een bovenste deel met de reële rente (r, verticaal, in %) met de IS- en MB-curven, en een onderste deel met de inflatie (π, verticaal, in %) met de GA-curve. Horizontale as: reëel inkomen Y, 0 tot 900, met een stippellijn bij Y0 = Y* = 500. Model Westland (figuur 1): IS0 en IS1 (IS1 ligt rechts van IS0), MB0 op een reële rente van 4%, en GA0 die loopt van ongeveer 0,8% bij Y = 0 naar ongeveer 5% bij Y = 800. Model Oostland (figuur 2): IS0 en MB0 op een reële rente van 4%, en MB1 op 2%, lager dan MB0. GA0 is gelijk aan die van Westland.

Vraag 19 2 punten

In Oostland heeft de centrale bank besloten om de inflatiedoelstelling te veranderen, en past zij daarom het monetair beleid aan (zie figuren 1 en 2). Door de veranderde inflatiedoelstelling van de Oostlandse centrale bank verschuift MB0 naar MB1. Leg uit of de verschuiving van de MB-curve in Oostland duidt op een lagere of hogere inflatiedoelstelling van de centrale bank.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de MB-curve naar beneden is verschoven, waardoor een positieve output gap (overbesteding) ontstaat. (1p)
  • Legt uit dat hierdoor de inflatie stijgt en dat de centrale bank dus een hogere inflatiedoelstelling hanteert. (1p)

Vraag 19 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Aruba

Opgavetekst

Bron 4

In deze opgave wordt er ter vereenvoudiging van uitgegaan dat in Aruba alleen de Arubaanse florin wordt geaccepteerd als betaalmiddel.

Aruba heeft een eigen centrale bank en een eigen munt, de Arubaanse florin (AWG). Aruba heeft sinds 1986 een vaste wisselkoersverhouding van de AWG ten opzichte van de (stabiele) Amerikaanse dollar (USD) waarbij 1 AWG = 0,558 USD. De Verenigde Staten zijn een belangrijke handelspartner van Aruba.

Aruba heeft vrij kapitaalverkeer met het buitenland. Er is sprake van een trilemma bij het monetair beleid: de centrale bank van Aruba kan geen onafhankelijke rentepolitiek voeren.

Vraag 6 1 punt

Verklaar dat de koppeling van de AWG aan de USD voor een lagere inflatie voor de consumenten in Aruba zorgt.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat door de koppeling van de florin aan de dollar een duurdere import als gevolg van een wisselkoersdaling (ten opzichte van de VS) wordt vermeden, waardoor de inflatie in Aruba lager kan zijn. (1p)

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 2 punten

Leg uit dat de centrale bank van Aruba geen onafhankelijke rentepolitiek kan voeren.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat een renteverhoging door de centrale bank van Aruba, bij vrij kapitaalverkeer, leidt tot een kapitaalinstroom van buitenlandse beleggers. (1p)
  • Legt uit dat hierdoor meer vraag naar de Arubaanse florin ontstaat, zodat de wisselkoers apprecieert; bij een vaste wisselkoers wil de centrale bank dat voorkomen. (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 9 2 punten

Toon met een berekening aan hoeveel AWG door de centrale bank medio 2019 wordt opgekocht om de koersdaling tegen te gaan.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de gevraagde en aangeboden hoeveelheid AWG bij een koers van 0,50 USD: Qv = –2 x 0,50 + 2,68 = 1,68 en Qa = 3 x 0,50 – 0,11 = 1,39. (1p)
  • Berekent het op te kopen bedrag: 1,68 – 1,39 = 0,29 miljoen AWG. (1p)

Vraag 9 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Doelbewust depreciëren

Vraag 18 2 punten

De Japanse Centrale Bank (JCB) heeft een duaal mandaat. Dit heeft geleid tot ruim monetair beleid: het rentepercentage waarvoor Japanse banken geld lenen bij de JCB is op 1 januari 2020 verlaagd van 0,35% naar 0,1%. Het beleid leidde tot een scherpe daling van de waarde van de yen ten opzichte van andere valuta. De Japanse yen is met 20% gedeprecieerd ten opzichte van de dollar tot een waarde van 0,00793 Amerikaanse dollar. Leg uit hoe het rentebeleid van de JCB leidt tot een depreciatie van de yen ten opzichte van de dollar.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de rentedaling leidt tot minder belangstelling van buitenlandse beleggers voor het sparen of beleggen in Japan, of tot meer belangstelling van Japanse spaarders voor het sparen of beleggen in het buitenland (1p)
  • Legt uit dat daardoor de vraag naar de Japanse yen daalt of het aanbod van de yen stijgt, waardoor de wisselkoers van de yen in dollars daalt (1p)

Vraag 18 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Een eigen huis

Tabel 1 Rentepercentages bij verschillende H/A-verhoudingen en een rentevaste periode van 1 jaar

De H/A-verhouding is het bedrag van de hypotheeklening gedeeld door de aankoopsom van de woning, x 100%.
Toelichting: een rentevaste periode is een periode waarin de rente niet wordt gewijzigd.

bankH/A-verhouding = 60%H/A-verhouding = 80%H/A-verhouding = 100%
BNA1,05%1,15%1,60%
GNI1,25%1,44%1,64%

Tabel 2 Rentepercentages bij verschillende H/A-verhoudingen en een rentevaste periode van 10 jaar

bankH/A-verhouding = 60%H/A-verhouding = 80%H/A-verhouding = 100%
BNA1,45%1,81%2,17%
GNI1,70%1,90%2,22%

Vraag 7 2 punten

Beau oriënteert zich op de hypotheekrentes van de banken BNA en GNI (tabel 1 en tabel 2). Uit de tabellen blijkt dat de hypotheekrente stijgt naarmate de H/A-verhouding stijgt en naarmate de rentevaste periode langer is. Leg uit waarom de hypotheekrente stijgt bij een toenemende H/A-verhouding.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat naarmate de H/A-verhouding hoger is, de bank meer risico loopt op een restschuld (als de woningwaarde daalt, kan de schuld groter worden dan de woningwaarde). (1p)
  • Legt uit dat de bank daardoor meer rente eist ter compensatie van het hogere risico, zodat er een positief verband is. (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 2 punten

Uit de tabellen (tabel 1 en tabel 2) blijkt dat de hypotheekrente stijgt naarmate de rentevaste periode langer is. Leg uit waarom het risico op inflatie leidt tot een positief verband tussen de rentevaste periode en de hypotheekrente.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat naarmate de looptijd langer is, de onzekerheid omtrent de inflatie toeneemt, en daarmee de onzekerheid voor de bank over de lagere reële waarde van de toekomstige aflossingen en rentebetalingen. (1p)
  • Legt uit dat de hypotheekrente bij een langere looptijd hoger is ter compensatie van dit risico op inflatie. (1p)

Als 'onzekerheid' niet correct is verwoord, maximaal 1 scorepunt toekennen.

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 2 punten

Beau twijfelt over de rentevaste periode die ze zal kiezen (tabel 1 en tabel 2). In een economische analyse eind 2019 leest ze over twee economische ontwikkelingen die invloed hebben op de toekomstige hypotheekrente: i. de hoogconjunctuur in Nederland zal de komende jaren aanhouden. ii. Pensioenfondsen en buitenlandse banken zullen vanaf volgend jaar ook hypotheken gaan aanbieden. Leg bij elk van beide ontwikkelingen uit of daarbij een rentevaste periode van 1 jaar verstandiger is dan een rentevaste periode van 10 jaar.

Bekijk het antwoord
  • Legt bij ontwikkeling i uit dat door de aanhoudende stijging van het inkomen de vraag naar hypotheken stijgt en de hypotheekrente in de toekomst stijgt, waardoor een rentevaste periode van 1 jaar niet verstandig is (vanwege de duurdere herfinanciering). (1p)
  • Legt bij ontwikkeling ii uit dat door het toegenomen aanbod van hypotheken de hypotheekrente in de toekomst daalt, waardoor een korte rentevaste periode van 1 jaar verstandig is. (1p)

Vraag 9 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Uitvaartverzekering

Vraag 22 2 punten

Funus stelt dat de rente van 1,5% in eerste instantie leidt tot een lage dekkingsgraad, maar op den duur weer voor een stijgende dekkingsgraad: 'Die rente is gebaseerd op de rente op staatsobligaties. Als gevolg van de aanhoudend lage rente zijn de koersen van staatsobligaties die wij al in bezit hebben, gestegen. Hierdoor kan de dekkingsgraad weer stijgen.' Leg uit dat de koersen van staatsobligaties stijgen als gevolg van een dalende rente.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat bij een dalende rente reeds uitgegeven staatsobligaties met een hogere rentevergoeding aantrekkelijker worden dan nieuw uitgegeven obligaties, zodat de vraag ernaar stijgt. (1p)
  • Legt uit dat daardoor de koers van de reeds uitgegeven staatsobligaties stijgt. (1p)

Vraag 22 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Een teken van conjunctuur

Opgavetekst

Tabel 1 Enkele macro-economische variabelen van Nederland in het derde kwartaal van 2018

VariabeleMutatie in procenten ten opzichte van het tweede kwartaal
Volume bruto binnenlands product (= reëel bbp)+0,20 (gewogen gemiddelde)
Exportvolume+0,50
Consumptievolume huishoudens+0,20
Volume bruto overheidsbestedingen+0,10
Volume bruto bedrijfsinvesteringen-0,10
Importvolume-0,40
Inflatie+0,30

Tabel 2 Enkele conjunctuurindicatoren van Nederland in het derde kwartaal van 2018

VariabeleOntwikkeling ten opzichte van het tweede kwartaal in 2018
Orderportefeuille industrie--
Aantal faillissementen-
Omzet uitzendbranche+
Producentenvertrouwen-
Gemiddelde verkoopprijs nieuwbouwwoning++

Toelichting: ++ = grote toename, + = toename, - = afname, -- = grote afname

Vraag 24 2 punten

Economen Bootsman en Paridons vrezen voor de gevolgen van de onzekerheden in de Duitse economie. Bootsman ziet de inflatie toenemen en beweert het volgende: “Ondanks de laagconjunctuur is er een relatief hoge inflatie dankzij een wisselkoersverandering van de euro ten opzichte van de dollar.” Leg uit hoe de wisselkoers van de euro is veranderd ten opzichte van de dollar waardoor er een relatief hoge inflatie is ontstaan.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de euro in waarde daalt ten opzichte van de dollar, waardoor de invoerkosten (in euro’s) van veel in dollars uitgedrukte goederen, zoals ruwe olie, toenemen en importeurs deze kosten doorberekenen in hogere verkoopprijzen en dus een hogere inflatie (2p)

Vraag 24 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Noorwegen leert van Nederland

Opgavetekst

Opgave 2 Noorwegen leert van Nederland

In 1959 vond de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) een enorm aardgasveld in de Groningse bodem. Leidingen werden aangelegd zodat huishoudens van aardgas konden worden voorzien. Ook werden veel langlopende exportcontracten voor aardgas afgesloten. Hierdoor stroomde er veel geld in de Nederlandse schatkist waarmee de overheid een deel van haar lopende uitgaven financierde. Beleggingsexpert Van Zijl kijkt in het jaar 2017 terug op deze periode: “De jarenlange export van gas veroorzaakte, via de koers van de toenmalige gulden, werkloosheid.”

Uit een krant (januari 2017)

Sinds de vondst van grote olie- en gasvelden onder de Noordzee is Noorwegen een belangrijke exporteur van olie en gas geworden. In de jaren negentig besloot de Noorse overheid haar inkomsten uit eigen verkoop van olie en gas, evenals de winstbelasting van de Noorse oliebedrijven, jaarlijks onder te brengen in een staatsfonds. Het fonds wordt voornamelijk in het buitenland belegd. De samenstelling van de beleggingen van het fonds was in 2016: 62,5% in aandelen; 3,2% in vastgoed en het overige deel in buitenlandse (staats)obligaties. In 2016 boekte het fonds een gemiddeld rendement van 8,7% op aandelen; 0,8% op vastgoedbeleggingen en 4,3% op buitenlandse (staats)obligaties. Het fonds dient voornamelijk om de komende lasten van vergrijzing op te vangen. Een wet bepaalt dat de Noorse overheid jaarlijks maximaal 4% aan het fonds mag onttrekken om haar lopende uitgaven te financieren.

Vraag 7 1 punt

Zie de krant (januari 2017): de samenstelling van de beleggingen van het Noorse staatsfonds in 2016 was 62,5% in aandelen, 3,2% in vastgoed en het overige deel in buitenlandse (staats)obligaties; het rendement in 2016 was 8,7% op aandelen, 0,8% op vastgoedbeleggingen en 4,3% op buitenlandse (staats)obligaties. Bereken het rendement van het Noorse staatsfonds in 2016.

Bekijk het antwoord
  • Berekent het rendement als gewogen gemiddelde van de deelrendementen: $(0,625 × 8,7) + (0,032 × 0,8) + (0,343 × 4,3) = 6,94$%. (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 2 punten

Van Zijl komt met twee stellingen op basis van dit artikel. Stelling 1: de beleggingen van dit fonds zorgen ervoor dat de Noorse betalingsbalans niet te veel uit evenwicht raakt. Stelling 2: de Noorse overheid en de Nederlandse overheid hebben voor de bestemming van de exportopbrengsten van gas (en olie) een verschillende intertemporele afweging gemaakt. Licht de eerste stelling toe.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de exportopbrengsten van gas ingaande geldstromen op de lopende rekening van de betalingsbalans veroorzaken. (1p)
  • Legt uit dat deze ingaande geldstromen worden gecompenseerd door uitgaande geldstromen op de kapitaalrekening als gevolg van de internationale beleggingen van het fonds. (1p)

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 10 3 punten

De Noorse regering heeft op advies van de Noorse Centrale Bank besloten om vanaf begin 2017 de beleggingen in aandelen op te schroeven naar 70% ten koste van obligaties. Van Zijl: “Dit lijkt verstandig aangezien de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) heeft becijferd dat de groei van de wereldeconomie in 2017 doorzet naar 3,5%, maar de beleggingsportefeuille is nu wel conjunctuurgevoeliger .…” Schrijf het vervolg van de uitspraak van beleggingsexpert Van Zijl. In het vervolg moeten de volgende aspecten aan de orde komen: een verklaring waarom de samenstelling van de nieuwe beleggingsportefeuille conjunctuurgevoeliger is geworden; het effect van de veranderingen in risico’s van de nieuwe beleggingsportefeuille op de betaalbaarheid van de vergrijzing bij een eventuele omslag naar een laagconjunctuur.

Bekijk het antwoord
  • Verklaart dat het rendement van beleggen in aandelen afhangt van schommelingen van de bedrijfsresultaten (en dus conjunctuurgevoeliger is), terwijl obligaties een vaste rentevergoeding bieden. (1p)
  • Legt uit dat door een toegenomen risico, bij een afname van de groei van de wereldeconomie of bij een daling van de winstverwachtingen van bedrijven, de betaalbaarheid van de vergrijzing in gevaar komt door een lager rendement van het fonds. (2p)

Bij de tweede deelscore maximaal 1 scorepunt toekennen als de toename van het risico niet is genoemd.

Vraag 10 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Monetair geschut tegen de recessie

Opgavetekst

Opgave 6 Monetair geschut tegen de recessie

In een land zijn in 2014 enkele banken failliet gegaan. De overheid heeft grote banken nog nét kunnen redden. Ondanks de aanvulling van het eigen vermogen hadden die banken onvoldoende dekkingsmiddelen op hun balansen. De banksector kreeg te maken met een vertrouwenscrisis, die mede de aanleiding was voor een recessie in de jaren 2014 en 2015. De staatsschuldquote bedroeg op 1 januari 2015 100% van het bruto binnenlands product (bbp). Over het jaar 2015 was het overheidstekort opgelopen tot 6% van het bbp. Voor de jaren 2014 en 2015 zijn de waarden van enkele macro-economische grootheden gepresenteerd in tabel 1.

Bij de analyses ging een econoom uit van de verkeersvergelijking van Fisher: M × V = P × T.

Voor de symbolen geldt:
M = geldhoeveelheid in handen van het publiek
V = de gemiddelde omloopsnelheid van het geld
P = het gemiddelde prijsniveau van de transacties
T = het aantal transacties

In 2015 heeft de directie van de Centrale Bank besloten om in de jaren die volgen de geldhoeveelheid sterk te verhogen. Dit wordt ook wel aangeduid als een ‘ruimgeldpolitiek’.

Vraag 27 2 punten

Banken in het land hadden onvoldoende dekkingsmiddelen op hun balansen, en de banksector kreeg te maken met een vertrouwenscrisis die mede de aanleiding was voor een recessie in de jaren 2014 en 2015. Verklaar via de vermogensmarkt dat onvoldoende dekkingsmiddelen op de bankbalansen een aanleiding kunnen zijn tot een recessie.

Bekijk het antwoord
  • Verklaart via de vermogensmarkt dat banken met onvoldoende dekkingsmiddelen minder kredieten durven aan te bieden, of spaargeld zien wegtrekken, of extra spaargeld moeten aantrekken (bijvoorbeeld door de spaarrente te verhogen); het aanbod van vermogen daalt, de rente stijgt en daardoor worden investeringen of consumptieve bestedingen, en daarmee het reële bbp, afgeremd. (2p)

Vraag 27 in het hele examen

tabel 1 Macro-economische gegevens tijdens de recessie

Variabele20142015
Maatschappelijke geldhoeveelheid (M)€ 81 miljard€ 82 miljard
Nationaal inkomen€ 500 miljard€ 505,5 miljard

Vraag 28 1 punt

Gegeven (tabel 1) bij de verkeersvergelijking van Fisher $M × V = P × T$: de geldhoeveelheid M was € 81 miljard in 2014 en € 82 miljard in 2015, het nationaal inkomen (gelijk aan P × T) was € 500 miljard in 2014 en € 505,5 miljard in 2015. Toon met een berekening aan dat de omloopsnelheid in het land in 2015 ten opzichte van 2014 nauwelijks is veranderd.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de omloopsnelheid: $V = 500 / 81 = 6,17$ in 2014 en $V = 505,5 / 82 = 6,16$ in 2015, en stelt vast dat de gemiddelde omloopsnelheid nauwelijks is veranderd. (1p)

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 29 2 punten

In 2015 heeft de directie van de Centrale Bank besloten om in de jaren die volgen de geldhoeveelheid sterk te verhogen; dit wordt ook wel een ‘ruimgeldpolitiek’ genoemd. Verklaar via de verkeersvergelijking van Fisher dat een ruimgeldpolitiek conjunctureel herstel kan bespoedigen.

Bekijk het antwoord
  • Verklaart dat een stijging van M bij een constante V leidt tot een stijging van T, omdat de economie zich in een laagconjunctuur bevindt; het productievolume kan dan stijgen zonder dat de extra bestedingen meteen tot extra inflatie leiden. (2p)

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 2 punten

Leg uit dat door de daling van het consumentenvertrouwen op korte termijn de ruimgeldpolitiek de recessie niet zou kunnen bestrijden.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat een stijging van M bij een daling van het consumentenvertrouwen gepaard gaat met oppotten, waardoor V daalt; de totale geldstroom wordt dan niet groter, zodat T niet hoeft te stijgen en de reële economie geen positieve impuls krijgt (op korte termijn is P constant). (2p)

Vraag 30 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Op weg naar het pensioen

Opgavetekst

Figuur 1 leeftijdsafhankelijke premie vergeleken met doorsneepremie

leeftijdsafhankelijke premie vergeleken met doorsneepremie
Figuur 1

Grafiek met leeftijd van 25 tot 70 jaar op de horizontale as en de premie als percentage van het brutoloon op de verticale as. De leeftijdsafhankelijke premie is een oplopende lijn: van ongeveer 8% op 25 jaar tot ongeveer 29% op 70 jaar. De doorsneepremie is een horizontale lijn op ongeveer 18%. Bij 70 jaar staat een stippellijn bij de pensioenleeftijd.

Vraag 14 2 punten

Financieel directeur Hajar verwacht dat de premies in de toekomst hoger kunnen uitvallen dan weergegeven in figuur 1. Zij wijst daarbij op de mogelijke ontwikkelingen op de vermogensmarkt. Als de rente op de vermogensmarkt daalt, dan kunnen de pensioenpremies in de toekomst verder worden verhoogd. Leg uit dat een lage rente op de vermogensmarkt een oorzaak kan zijn voor het verhogen van de pensioenpremies.

Bekijk het antwoord
  • Door een lage rente op de vermogensmarkt is het rendement op (een deel van de) beleggingen van pensioenfondsen laag, lager dan verwacht (1p)
  • Door het lagere rendement zullen pensioenfondsen, bij de garantie van een levenslang pensioen, de pensioenpremies moeten verhogen om eenzelfde pensioen te kunnen garanderen (1p)

Vraag 14 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Recessie door het buurland

Opgavetekst

Opgave 4 Recessie door het buurland

In Hetland gaat het economisch voor de wind totdat bij het buurland (de belangrijkste handelspartner) een recessie optreedt. De overheid en de centrale bank van Hetland bekijken de situatie en overwegen in te grijpen.

Beide instanties hanteren het macro-economische model dat te zien is in figuur 1. Hierbij wordt uitgegaan van een flexibele arbeidsmarkt en een constante arbeidsproductiviteit. De overheid heeft als enige doelstelling de werkloosheid te bestrijden. De centrale bank heeft als enige doelstelling de prijsstabiliteit handhaven.

Figuur 1 effect van recessie in buurland op Hetland

effect van recessie in buurland op Hetland
Figuur 1 GV = geaggregeerde vraag; GA = geaggregeerd aanbod; lt = lange termijn; kt = korte termijn; 0 = oude situatie voor recessie buurland; 1 = nieuwe situatie na recessie buurland

Macro-economisch model met het reële bbp (Yr) op de horizontale as en het prijspeil (P) op de verticale as. Lijnen: GV0 (geaggregeerde vraag, oude situatie) en GV1 (geaggregeerde vraag, nieuwe situatie na de recessie in het buurland), GAkt0 (geaggregeerd aanbod op korte termijn, horizontaal bij prijspeil P0) en GAlt (geaggregeerd aanbod op lange termijn, verticaal bij Y0). GV1 ligt links van GV0. Het nieuwe evenwicht op korte termijn ligt bij productie Y1, lager dan Y0, op prijspeil P0.

Vraag 16 2 punten

In Hetland gaat het economisch voor de wind totdat bij het buurland een recessie optreedt (zie figuur 1). De overheid heeft als enige doelstelling de werkloosheid te bestrijden. De centrale bank heeft als enige doelstelling de prijsstabiliteit te handhaven. Welke instantie moet, gezien de eigen doelstelling, in de nieuwe situatie in actie komen? Beargumenteer je keuze.

Bekijk het antwoord
  • Kiest de overheid als instantie die in actie moet komen. (1p)
  • Beargumenteert de keuze: de centrale bank hoeft op korte termijn niet in te grijpen, omdat het prijspeil gelijk blijft; of het reële bbp daalt, waardoor de werkloosheid toeneemt en de overheid moet ingrijpen. (1p)

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 17 1 punt

Een politicus in Hetland stelt dat bij een recessie de prijzen verlaagd moeten worden om zo de productie te stimuleren. Zij pleit er bij bedrijven voor om dit nu te doen. Verklaar waarom bedrijven op korte termijn de prijzen niet verlagen.

Bekijk het antwoord
  • Verklaart dat bedrijven op korte termijn de prijzen niet verlagen, omdat hun (loon)kosten op korte termijn star zijn en zij de prijzen pas verlagen als de kosten gedaald zijn; of omdat zij op korte termijn gebonden zijn aan verkoopcontracten / menukosten hebben. (1p)

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 2 punten

De overheid stelt voor dat de centrale bank de geldhoeveelheid vergroot om hiermee de productie op de goederenmarkt te stimuleren. Leg uit hoe een toename van de geldhoeveelheid via de vermogensmarkt op korte termijn leidt tot een hogere productie op de goederenmarkt.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat een toename van de geldhoeveelheid op de vermogensmarkt de vraag naar rentedragende vermogenstitels doet stijgen, waardoor de koers van deze titels stijgt en de rente daalt. (1p)
  • Legt uit dat door de dalende rente sparen minder aantrekkelijk en lenen aantrekkelijker wordt, waardoor de bestedingen en daarmee de productie stijgen. (1p)

Vraag 18 in het hele examen

Figuur 2 aanbodschok en de gevolgen voor Hetland

aanbodschok en de gevolgen voor Hetland
Figuur 2

Macro-economisch model met de reële productie (Yr) op de horizontale as en het prijspeil (P) op de verticale as. Lijnen: GV1 (geaggregeerde vraag, dalende lijn), en drie horizontale korte-termijnaanbodlijnen: GAkt0 bij prijspeil P0, GAkt2 bij prijspeil P2 en GAkt3 bij prijspeil P3. Snijpunten met GV1: productie Y1 bij P0, Y2 bij P2 (nieuw evenwicht na de aanbodschok) en Y3 bij P3. Op de horizontale as staan Y3, Y2, Y1 en Y0 van links naar rechts.

Vraag 19 2 punten

Door de aanbodschok ontstaat er een situatie van stagflatie. Het prijspeil stijgt verder (van P2 naar P3) doordat de inflatieverwachtingen hoger zijn geworden. Leg uit hoe hogere inflatieverwachtingen leiden tot een verdere stijging van het prijspeil.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat een hogere verwachte inflatie ertoe leidt dat werknemers in de loononderhandelingen hogere looneisen stellen. (1p)
  • Legt uit dat de stijgende lonen worden verrekend in de verkoopprijzen, waardoor het prijspeil verder stijgt. (1p)

Vraag 19 in het hele examen

2021, tijdvak 3: De Afrikaanse euro-variant

Vraag 27 2 punten

De journaliste schrijft dat de CFA-overheden in overleg met de centrale bank hun beleid van de afgelopen jaren gericht hebben op het laag houden van de inflatie bij een relatief hoge nominale rente. Dit heeft geleid tot zowel een positief effect als een negatief effect op de totale investeringen in de CFA-landen. Leg uit waarom het beleid van de centrale bank de totale investeringen in de CFA-landen zowel positief als negatief heeft beïnvloed.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat een hoge nominale rente buitenlandse beleggers aantrekt, wat leidt tot een relatief hoge kapitaalimport (1p)
  • Legt uit dat de hoge nominale rente in het binnenland (in combinatie met een relatief lage inflatie) leidt tot een hoge reële rente, waardoor investeringen worden afgeremd (1p)

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 2 punten

De centrale bank van de CFA-landen wil de economische groei stimuleren. De journaliste beweert: “De centrale bank zal de eigen munt depreciëren door direct te interveniëren op de valutamarkt. Hierdoor zal de omvang van de valutareserve veranderen.” Leg uit hoe de centrale bank intervenieert op de valutamarkt en welk gevolg dit heeft voor de omvang van de valutareserve.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de centrale bank het aanbod van de eigen munt verhoogt door buitenlandse valuta op te kopen, waardoor de wisselkoers zakt en de valutareserve toeneemt (2p)

Uitsluitend 0 of 2 scorepunten toekennen.

Vraag 28 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Als het geld niet wil rollen

Vraag 5 2 punten

De economie van een land is als gevolg van een crisis in het bankwezen terechtgekomen in een langdurige laagconjunctuur met een inflatie dicht bij nul procent. Een econoom maakt een analyse waarbij hij een verklaring wil geven voor het uitblijven van economisch herstel. Hij wijst op een tweetal zaken die van belang zijn voor het begrijpen van de economische situatie: De Centrale Bank (CB) bepaalt via haar beleidsrente de marktrente. De gewenste marktrente hangt af van de verwachte inflatie. De CB streeft naar een inflatie van twee procent en zou in de huidige situatie voor een negatieve beleidsrente willen kiezen. Met het oog op de zero lower bound is de huidige beleidsrente op nul procent gesteld. Schulden van huishoudens zijn sinds de crisis sterk toegenomen als gevolg van werkloosheid. Leg uit waarom de CB een beleidsrente onder nul procent zou moeten vaststellen om haar inflatiedoelstelling te bereiken.

Bekijk het antwoord
  • Verklaart dat de CB de rente moet verlagen om lenen te stimuleren en sparen te ontmoedigen, om de inflatie naar 2% terug te brengen; omdat de rente al 0% is, zou de beleidsrente dan negatief moeten worden (2p)

Vraag 5 in het hele examen

Figuur 1 verbanden tussen prijspeil en geaggregeerde vraag

verbanden tussen prijspeil en geaggregeerde vraag
Figuur 1

Schema met links het vakje prijspeil. Pijlen gaan van prijspeil naar drie vakjes: financiële bezittingen, reële rente en schulden. Vanuit elk van die drie vakjes loopt een pijl naar het vakje geaggregeerde vraag.

Vraag 6 2 punten

De econoom concludeert dat de geaggregeerde vraag nauwelijks stijgt als het prijspeil daalt. Dat is het resultaat van een aantal verbanden die deels tegen elkaar inwerken. De econoom illustreert deze verbanden in figuur 1. Leg uit dat het verband tussen het prijspeil en de geaggregeerde vraag via de financiële bezittingen negatief is.

Bekijk het antwoord
  • Verklaart dat bij een daling van het prijspeil de reële waarde van de financiële bezittingen stijgt, waardoor huishoudens ruimte zien om hun bestedingen te verhogen, dus de geaggregeerde vraag daalt als het prijspeil stijgt (2p)

Opmerking uit het correctievoorschrift: voor antwoorden, beredeneerd vanuit een stijging van het prijspeil, kunnen ook scorepunten worden toegekend.

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 2 punten

De econoom concludeert dat de geaggregeerde vraag nauwelijks stijgt als het prijspeil daalt. Dat is het resultaat van een aantal verbanden die deels tegen elkaar inwerken. De econoom illustreert deze verbanden in figuur 1. Leg uit dat het verband tussen het prijspeil en de geaggregeerde vraag via de reële rente positief is.

Bekijk het antwoord
  • Verklaart dat bij een daling van het prijspeil de reële rente stijgt, waardoor sparen wordt gestimuleerd en lenen wordt afgeremd, zodat de geaggregeerde vraag daalt (2p)

Opmerking uit het correctievoorschrift: voor antwoorden, beredeneerd vanuit een stijging van het prijspeil, kunnen ook scorepunten worden toegekend.

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 2 punten

De econoom concludeert dat de geaggregeerde vraag nauwelijks stijgt als het prijspeil daalt. Dat is het resultaat van een aantal verbanden die deels tegen elkaar inwerken. De econoom illustreert deze verbanden in figuur 1. Leg uit dat het verband tussen het prijspeil en de geaggregeerde vraag via de schulden positief is.

Bekijk het antwoord
  • Verklaart dat bij een daling van het prijspeil de reële waarde van de schulden stijgt, waardoor huishoudens gaan aflossen en minder kunnen besteden (2p)

Opmerking uit het correctievoorschrift: voor antwoorden, beredeneerd vanuit een stijging van het prijspeil, kunnen ook scorepunten worden toegekend.

Vraag 8 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Rentebeleid geeft onvoldoende wind in de zeilen

Vraag 19 3 punten

Tijdens de recessie in de jaren 2008 – 2010 steeg de werkloosheid in een land tot 8% van de beroepsbevolking en daalde de inflatie tot 0,2%. Zowel de Rijksoverheid als de Centrale Bank (CB) streefden naar een stabiele inflatie van 2% per jaar. De CB verlaagde daartoe de rente voor leningen aan de banken tot 0%. Mede hierdoor nam de groei van het bruto binnenlands product (bbp) weer toe en kon in 2017 gesproken worden van hoogconjunctuur, met een forse daling van de werkloosheid. De inflatie bleef echter ruim beneden het gewenste percentage.

Leg uit dat een renteverlaging door de CB kan leiden tot toename van de inflatie. Maak hierbij een onderscheid tussen bestedingsinflatie en loonkosteninflatie.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat een renteverlaging leidt tot afname van de besparingen / toename van de kredietverstrekking, waardoor de bestedingen toenemen. (1p)
  • Legt uit dat dit kan leiden tot toename van de productie, waardoor overbezetting / benadering van de productiecapaciteit / krapte op de goederenmarkt kan ontstaan, wat leidt tot toename van de bestedingsinflatie. (1p)
  • Legt uit dat de toename van de productie kan leiden tot een toename van de vraag naar arbeid en van de lonen (sterker dan de stijging van de arbeidsproductiviteit). Bedrijven kunnen de stijging van de loonkosten per product doorberekenen in de verkoopprijzen, wat leidt tot toename van de loonkosteninflatie. (1p)

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 2 punten

Een econoom merkte op: “Het achterblijven van de inflatie kan een gevolg zijn geweest van technologische ontwikkelingen. Ook het feit dat de internationale handel de afgelopen tien jaar belangrijker is geworden voor dit land kan de binnenlandse inflatie hebben afgeremd.”

Verklaar via de arbeidsmarkt dat technologische ontwikkelingen kunnen hebben bijgedragen aan het laag blijven van de inflatie.

Bekijk het antwoord
  • Een van beide verklaringen is juist. (a) Door technologische ontwikkelingen kan de stijging van de arbeidsproductiviteit groter zijn dan de loonstijging. Op grond van kostenoverwegingen is er dan geen aanleiding voor bedrijven om de prijzen te verhogen, omdat de loonkosten per product dalen. (b) Door kapitaalintensievere productie (bijvoorbeeld robotica) kan de vraag naar arbeid dalen ten opzichte van het aanbod, waardoor een neerwaartse druk op de lonen ontstaat / een hogere werkloosheid ontstaat. Die neerwaartse druk op de lonen of hogere werkloosheid leidt tot lagere loonkosten of tot minder bestedingen, wat een neerwaarts effect heeft op het prijspeil. (2p)

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 22 3 punten

Om de inflatie te verhogen, kan de CB het rente-instrument als gevolg van de zero lower bound niet meer verder naar beneden aanpassen. De econoom stelt: a “Via stimulerend begrotingsbeleid heeft de rijksoverheid nog wel de mogelijkheid om de inflatiedoelstelling te bereiken.” b “Gezien de huidige rentestand én de verwachte inverdieneffecten van stimulerend begrotingsbeleid zal het laten ontstaan van een overheidstekort slechts in geringe mate ten koste gaan van de ruimte voor overheidsbestedingen in de toekomst.”

Licht beide stellingen van de econoom toe.

Bekijk het antwoord
  • Stelling a: verhoging van de overheidsuitgaven of verlaging van de belastingen kan leiden tot een toename van de bestedingen, waarmee de inflatiedoelstelling alsnog kan worden bereikt. (1p)
  • Stelling b: dankzij de toename van de bestedingen / van de economische bedrijvigheid kan de overheid in de komende jaren hogere belastingontvangsten / lagere uitgaven voor de sociale zekerheid tegemoet zien. (1p)
  • Stelling b: bij een overheidstekort moet de overheid lenen. Door de lage rente zijn de rentelasten over deze leningen in de toekomst laag, zodat deze in mindere mate andere uitgaven verdringen. (1p)

Vraag 22 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Monetair beleid goed geregeld

Vraag 7 2 punten

De centrale bank (CB) van een land streeft er naar om door beïnvloeding van de rente de stijging van het algemene prijspeil op jaarbasis op 2% te houden. Elke maand stelt de CB de rente vast, waarbij zij uitgaat van de meest recente inflatiecijfers. De beleidsrente bepaalt zij op basis van het verschil tussen de actuele inflatie en de inflatiedoelstelling:

R_b = I_a + 2 + 0,5(I_a - I_d)

De symbolen hebben de volgende betekenis (in procenten):
Rb = de nominale beleidsrente
Ia = actuele inflatie
Id = inflatiedoelstelling
Met het hanteren van deze regel zal volgens de CB bij een lichte deflatie weliswaar gekozen worden voor een negatieve nominale rente, maar zal de reële rente positief kunnen blijven.
Bereken bij welke actuele deflatie de reële rente gezakt zou zijn tot een waarde van nul, uitgaande van de inflatiedoelstelling.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de reële rente gelijk aan nul (Rb = Ia) en vult de beleidsregel in met Id = 2, zodat Rb = 1,5 Ia + 1. (1p)
  • Berekent Ia = −2: de reële rente is nul bij een actuele deflatie van 2%. (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 1 punt

De centrale bank (CB) van een land streeft er naar om door beïnvloeding van de rente de stijging van het algemene prijspeil op jaarbasis op 2% te houden. De beleidsrente bepaalt zij op basis van het verschil tussen de actuele inflatie en de inflatiedoelstelling:

R_b = I_a + 2 + 0,5(I_a - I_d)

Met het hanteren van deze regel zal volgens de CB bij een lichte deflatie weliswaar gekozen worden voor een negatieve nominale rente, maar zal de reële rente positief kunnen blijven.
Verklaar waarom banken in problemen kunnen komen als de nominale rente negatief zou worden.

Bekijk het antwoord
  • Verklaart dat het publiek bij een negatieve nominale rente op grote schaal kan kiezen voor het aanhouden van contant geld in plaats van tegoeden bij banken, waardoor banken veel minder liquiditeiten hebben ter dekking van de kredieten die zij verlenen. (1p)

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 2 punten

De centrale bank (CB) van een land streeft er naar om door beïnvloeding van de rente de stijging van het algemene prijspeil op jaarbasis op 2% te houden. De beleidsrente bepaalt zij op basis van het verschil tussen de actuele inflatie en de inflatiedoelstelling:

R_b = I_a + 2 + 0,5(I_a - I_d)

De CB wil vasthouden aan de bovenstaande beleidsregel. Stel dat door de vraaguitval de actuele inflatie op jaarbasis daalt van 2% naar 1%.
Leg zonder berekening uit dat de toepassing van de beleidsregel ertoe kan leiden dat de inflatie dan weer toeneemt.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de beleidsrente lager wordt vastgesteld, waardoor lenen goedkoper wordt / sparen minder aantrekkelijk en de bestedingen / consumptieve bestedingen / investeringen toenemen, waardoor de prijzen weer zullen stijgen. (2p)

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 10 2 punten

Een econoom meent dat naast de inflatie ook de omvang van de werkloosheid dient te worden meegewogen bij de bepaling van de beleidsrente. Als de actuele werkloosheid wordt gerelateerd aan de werkloosheid die op lange termijn als inflatieneutraal geldt, levert dit de volgende uitgebreide beleidsregel:

R_b = I_a + 2 + 0,5(I_a - I_d) + \beta(U_a - U_n)

Ua = het actuele werkloosheidspercentage
Un = Non Accelerating Inflation Rate of Unemployment (NAIRU)
Leg uit dat aan de coëfficiënt ß een negatieve waarde moet worden toegekend.

Bekijk het antwoord
  • Een van beide uitleggen is volledig goed: bij een werkloosheid hoger dan de NAIRU ontstaat een neerwaarts effect op de lonen en de inflatieverwachting, waardoor de inflatie bij een lagere rentestand op een bepaald niveau gehouden kan worden / bij een werkloosheid lager dan de NAIRU ontstaat een opwaartse druk op de lonen en de inflatieverwachting, waardoor een hogere rente nodig is om de inflatie op een bepaald niveau te houden. (2p)

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 11 2 punten

De centrale bank (CB) hanteert de uitgebreide beleidsregel:

R_b = I_a + 2 + 0,5(I_a - I_d) + \beta(U_a - U_n)

De NAIRU wordt geschat op 4% van de beroepsbevolking. De president van de CB vindt de nieuwe beleidsregel een goede suggestie, maar als zekerheid voor het behoud van de stabiliteit van het bankwezen wil hij de nominale rente niet onder nul laten dalen. Volgens hem kan zich een situatie voordoen met lage inflatie en hoge werkloosheid waarbij de CB de nieuwe regel dan niet meer kan hanteren. Hij gaat uit van een actuele inflatie van 1% en een ß van −0,3.
Bereken bij welke omvang van de actuele werkloosheid de CB te maken krijgt met de nulondergrens (zero lower bound) van de nominale rente.

Bekijk het antwoord
  • Berekent dat de CB de nulondergrens bereikt bij een actuele werkloosheid van 12,3%: 0 = 1 + 2 + 0,5(1 − 2) − 0,3(Ua − 4), dus 0,3 Ua = 3,7 en Ua = 12,3. (2p)

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 3 punten

De president van de CB waarschuwt voor de gevolgen als de CB na invoering van de beleidsregel deze noodgedwongen toch moet loslaten. Dit zou ertoe kunnen leiden dat in de toekomst de inflatie minder stabiel zal zijn.
Leg uit dat het consequent hanteren van de regel voor het rentebeleid essentieel is voor het behoud van een stabiel prijspeil. Gebruik de volgende aspecten:
− de geloofwaardigheid van het monetaire beleid bij het publiek
− de inflatieverwachtingen van het publiek wanneer de beleidsregel wordt toegepast en de effecten daarvan op de uitkomst van de loononderhandelingen

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat het naleven van de inflatiedoelstelling geloofwaardig wordt als de CB langere tijd de beleidsregel hanteert: het publiek gelooft dat de CB een afwijking van de inflatiedoelstelling altijd effectief zal bestrijden. (1p)
  • Legt uit dat werknemers en bedrijven ervan uitgaan dat de inflatie steeds in de buurt van het door de CB nagestreefde percentage blijft en bij loononderhandelingen zich naar dat inflatiepercentage richten, waardoor het prijspeil ook stabiel blijft. (2p)

Vraag 12 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Armer door muntunie

Opgavetekst

Figuur 1 cumulatieve procentuele groei reële bbp, 2007-2015

LandGroei
Duitsland6,5
Nederland5
Spanje-3
Griekenland-25,5
Portugal-6,5

Vraag 22 2 punten

Lidstaten hebben hun rentebeleid uit handen gegeven aan de Europese Centrale Bank (ECB). De ECB moet daarbij rekening houden met een belangentegenstelling tussen lidstaten met een sterke groei van het bbp en lidstaten die te maken hebben met een krimpend reëel bbp.
Leg uit dat als de ECB het rentebeleid vooral richt op het belang van het Noorden met een relatief hoge inflatie en sterke groei, dit kan leiden tot een nog sterkere daling van de groeipercentages in het Zuiden.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de ECB de rente verhoogt om de inflatie te bestrijden, waardoor het sparen wordt gestimuleerd en het lenen wordt ontmoedigd. (1p)
  • Legt uit dat de daling van de bestedingen die hiervan het gevolg is in het Zuiden kan leiden tot een sterkere neergang van de groei. (1p)

Vraag 22 in het hele examen

Hoe vaak geld en inflatie in het examen komt

Vragen over geld en inflatie per centraal examen economie vwo. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 16, 9-10, 12, 27519%
2026, tijdvak 22, 6-8, 10-11, 13, 21831%
2025, tijdvak 18-9, 11, 20, 23-24621%
2025, tijdvak 21614%
2024, tijdvak 17, 1927%
2023, tijdvak 16-7, 9312%
2023, tijdvak 21814%
2022, tijdvak 17-9, 22414%
2022, tijdvak 22414%
2022, tijdvak 37-8, 10, 27-30724%
2021, tijdvak 11413%
2021, tijdvak 216-19414%
2021, tijdvak 327-2827%
2019, tijdvak 15-8414%
2019, tijdvak 219-20, 22312%
2018, tijdvak 17-12619%
2018, tijdvak 22214%

In 17 van de 18 ingedeelde examens economie vwo staat een vraag over geld en inflatie, samen 59 vragen (12% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2026, tijdvak 2: 8 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 13% van de vragen over geld en inflatie, daarvoor 11%. Dat aandeel is dus stabiel.

Oefenen met geld en inflatie

Maak de 15 nieuwste examenvragen over geld en inflatie online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over geld en inflatie

Andere onderwerpen economie vwo

Geld en inflatie op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen economie vwo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker economie per vraagtype nakijkt, lees je op economie toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op economie oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt geld en inflatie voor in het eindexamen economie vwo?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 59 vragen over geld en inflatie, 12% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 17 van die examens.

In welk examen economie vwo stonden de meeste vragen over geld en inflatie?

In het examen van 2026, tijdvak 2, met 8 vragen: 2, 6-8, 10-11, 13, 21.

Hoe oefen ik examenvragen over geld en inflatie?

Op deze pagina staan alle vragen over geld en inflatie met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.